# ليق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%8A%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ليق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ليق

لاقَ الدواة لَيْقاً وألاقَها إلاقَةً، وهي أغرب، فلاقَتْ: لَزِق المداد بِصُوفها، وهي لائق لغة قليلة، ولُقْتُها لَيْقاً أيضاً، والاسم منه اللِّيقةُ، وهي لِيقةُ الدَّوَاة. التهذيب: اللِّيقة لِيقةُ الدواة وهي ما اجتمع في وَقْبتَها من سوادها بمائها. وحكى ابن الأعرابي: دَواة مَلُوقة أي مَلِيقة إذا أصلحت مِدَادها، وهذا لا يلحقها بالواو لأنه إنما هو على قول بعضهم لُوقَتْ في لِيقَتْ، كما يقول بعضهم بُوعَتْ في بِيعَت، ثم يقولون على هذا مَبُوعة في مَبِيعة.
ولاقَ الشيءُ بقلبي لَيْقاً ولَياقاٌ ولَيقاناً والْتاق، كلاهما: لَزِق. وما لاقَ ذلك بصَفَري أي لم يوافقني. وقال ثعلب: ما يَليقُ ذلك بصَفري أي ما ثبت في جوفي، وما يليق هذا الأمر بفلان أي ليس أهلاً أن ينسب إليه، وهو من ذلك. والْتَاقَ قلبي بفلان أي لَصِق به وأحبه. ويقال: الْتاقَ به استغنى به؛ قال ابن ميادة:
ولا أن تكونَ النَّفْسُ عنها نَجِيحةً
بشي، ولا مُلْتاقةً ببَدِيلِ
وما لاقَتْ عند زوجها ولا عاقَتْ أي ما حظيت ولم تَلْصَقْ بقلبه؛ ومنه: لاقَت الدواةُ تَلِيقُ أَي لصقت، ولِقتُها، يتعدى ولا يتعدى. قال ابن بري: وحكى الزجاجي لُقُتُ الدواة ألُوقُها. ويقال: هذا الأمر لا يَلْبَق بك أي لا يَزْكو بك، فإذا كان معناه لا يعلق قيل لا يليق بك. الأزهري: والعرب تقول هذا أمر لا يَلِيقُ بك، معناه لا يحسن بك حتى يَلْصقَ بك؛ وتقول لا يَلْبَيق بك، معناه أَنه ليس يوفّق لك، ومنه تَلْبِقُ الثريد بالسمن إذا أكثر أدمه؛ وقول أبي العيال:
خِضَمّ لم يُلِقْ شيئاً،
كأَن حُسامَهُ اللَّهَبُ
أَي لم يُلِقْ شيئاً إلا قطعه حُسَامه. يقال: ما أَلاقَني أي ما حبسني أي لا يحبس شيئاً. ويقال: فلان ما يُلِيقُ شيئاً من سخائه أي ما يمسك. وألاقُوه بأَنفسهم أي ألزقوه واستلاطوه؛ قال زُمَيْل بن أُبَيْرٍ: وهل كُنْت إلا حَوْتكيّاً أَلاقَهُ
بنو عَمّه، حتى بَغَى وتجبّرا؟
ويقال: هذا البيت لخارجة بن ضِرارٍ المُرّي. واللَّيقُ: شيء أسود يجعل في دواء الكحل، واحدته لِيقَةٌ، وقد يكون اللِّيقُ واللِّيقةُ من باب الفُوق والفُوقةِ. وما يَلِيقُ بكفه درهم أي ما يحتبس، وما يُلِيقُه هو أَي ما يحبسه ولا يَلْصَق به؛ قال:
تقول، إذا اسْتَهْلَكْتُ مالاً للذَّةٍ،
فُكَيْهةُ: هل شيء بكَفَّيْكَ لائقُ؟
وقال كَفَّاك كَفٌّ ما تُلِيقُ درهمَا
جوداً، وأُخرى تُعْط بالسيف الدَّمَا
(* قوله: تعْط: كذا في الأصل).
وفلان ما يَلِيقُ ببلد أَي ما يمتسك، وما يُلِيقُه بلد أَي ما يمسكه. وقال الأصمعي للرشيد: ما أَلاقَتْني أَرض حتى أَتيتك يا أَمير المؤمنين وفي التهذيب أَن الأَصمعي قال: ما أَلاقَتْني البَصْرةُ أَي ما ثَبَتّ فيها. ويقال: ما لِقْتُ بَعْدك بأَرض أي ما ثَبَتّ. ابن الأَعرابي: يقال فلان لا يَلِيق بيده مال ولا يُلِيقُ مالاً ولا يَليق ببلد ولا يَلِيقُ به بلد. والالْتِياقُ: لزوم الشيء الشيءَ.ولَيَّق الطعامَ: ليّنة. وما في الأرض ليَاق أَي شيء من مَرْتع. وما وجدت عنه شيئاً أُلِيقُه، وهو منه. واللِّيقةُ: الطينة اللزِجةُ يُرمى بها الحائط فتَلزق به. أَبو زيد: هو ضَيْق لَيْق وضَيِّق لَيِّق. وقد الْتاق فلانٌ بفلان إذا صافاهُ كأَنه لَزِقَ به. ولاقَ به فلان أي لاذ به. ولاقَ به الثوب أَي لبق به.

### Türkçe

لاقَ **الدواة** **لَيْقاً** ve **ألاقَها** **إلاقَةً** —ki bu daha gariptir—; böylece **لاقَتْ**: yapıştı; **المداد** onun yününe yapıştı; ve o, az kullanılan bir dil olarak **لائق**’tır. Ve onu da **لُقْتُها** **لَيْقاً** (yaptım). Ondan isim **اللِّيقةُ**’dır; ve o, **لِيقةُ الدَّوَاة**’dır. **التهذيب**: **اللِّيقة** **لِيقةُ الدواة**’dır; ve o, onun haznesinde suyuyla birlikte siyahlığından toplanan şeydir. İbnü’l-A‘râbî nakletti: **دَواة مَلُوقة** yani **مَلِيقة**; yani mürekkebini düzelttiği zaman. Ve bu, onu **الواو** ile ilhak etmez; çünkü o ancak bazılarının **لُوقَتْ**’i **لِيقَتْ** yerine söylemesi üzerinedir; tıpkı bazılarının **بُوعَتْ**’i **بِيعَت** yerine söylemesi gibi; sonra buna göre **مَبُوعة**’yi **مَبِيعة** yerine söylerler.

Ve **لاقَ** şey kalbime **لَيْقاً** ve **لَياقاٌ** ve **لَيقاناً** ve **الْتاق**; ikisi de: yapıştı. Ve “**ما لاقَ ذلك بصَفَري**” yani bana uygun gelmedi. Sa‘leb dedi: “**ما يَليقُ ذلك بصَفري**” yani içimde sabit olmadı; ve “**ما يليق هذا الأمر بفلان**” yani ona nispet edilmeye ehil değildir; ve o, bundandır. Ve “**الْتَاقَ قلبي بفلان**” yani ona yapıştı ve onu sevdi. Ve denir: “**الْتاقَ به**” onunla yetindi; İbn Miyâde dedi ki:

ولا أن تكونَ النَّفْسُ عنها نَجِيحةً
بشي، ولا مُلْتاقةً ببَدِيلِ

Ve “**وما لاقَتْ عند زوجها ولا عاقَتْ**” yani ne nasiplendi ne de onun kalbine yapıştı; bundandır: **لاقَت الدواةُ تَلِيقُ** yani yapıştı; ve **لِقتُها**; geçişli de olur geçişsiz de. İbn Berrî dedi: ve ez-Zeccâcî **لُقُتُ الدواة ألُوقُها**’yı nakletti. Ve denir: “Bu iş sana **لا يَلْبَق**” yani seninle yükselmez; eğer manası “tutunmaz” ise “sana **لا يليق**” denir. el-Ezherî: Araplar “Bu iş sana **لا يَلِيقُ**” der; manası: sana yapışıncaya kadar sana yakışmaz; ve “sana **لا يَلْبَيق**” der; manası: o sana muvafık değildir; bundandır: **تَلْبِقُ الثريد بالسمن**; katığını çoğalttığı zaman. Ebü’l-‘Iyâl’in sözü:

خِضَمّ لم يُلِقْ شيئاً،
كأَن حُسامَهُ اللَّهَبُ

Yani: kılıcı onu ancak kestiği için hiçbir şeyi tutundurmadı. Denir: “**ما أَلاقَني**” yani beni hapsetmedi; yani hiçbir şeyi hapsetmez. Ve denir: “Falanca, cömertliğinden hiçbir şeyi **ما يُلِيقُ**” yani tutmaz. Ve “**وألاقُوه بأَنفسهم**” yani onu yapıştırdılar ve ona yapışıp kaldılar; Zümeyl b. Ubeyr dedi ki:

وهل كُنْت إلا حَوْتكيّاً أَلاقَهُ
بنو عَمّه، حتى بَغَى وتجبّرا؟

Ve denir: bu beyit Hârice b. Dırâr el-Murrî’nindir. Ve **اللَّيقُ**: sürme ilacının kabına konulan siyah bir şeydir; onun teki **لِيقَةٌ**’dır. Ve **اللِّيقُ** ile **اللِّيقةُ**, **الفُوق** ve **الفُوقةِ** babından olabilir. Ve “Onun avucunda bir dirhem **ما يَلِيقُ**” yani tutulmaz; ve “O onu **ما يُلِيقُه**” yani onu hapsetmez ve ona yapışmaz; dedi ki:

تقول، إذا اسْتَهْلَكْتُ مالاً للذَّةٍ،
فُكَيْهةُ: هل شيء بكَفَّيْكَ لائقُ؟

Ve dedi: “**كَفَّاك كَفٌّ ما تُلِيقُ درهمَا**
**جوداً، وأُخرى تُعْط بالسيف الدَّمَا**”
(* Onun sözü: **تعْط**: asılda böyledir).

Ve “Falanca bir beldede **ما يَلِيقُ**” yani tutunmaz; ve “Bir belde onu **ما يُلِيقُه**” yani onu tutmaz. el-Asma‘î, er-Reşîd’e dedi: “Ey müminlerin emîri, sana gelinceye kadar bir yer beni **ما أَلاقَتْني**.” Ve **التهذيب**’de: el-Asma‘î dedi ki: “**ما أَلاقَتْني البَصْرةُ**” yani orada sabit olmadım. Ve denir: “Senden sonra bir yerde **ما لِقْتُ**” yani sabit olmadım. İbnü’l-A‘râbî: denir: falanca, elinde mal **لا يَلِيق**; ve malı **لا يُلِيقُ**; ve bir beldede **لا يَليق**; ve bir belde ona **لا يَلِيقُ**. Ve **الالْتِياقُ**: şeyin şeye yapışıp kalmasıdır. Ve **ولَيَّق الطعامَ**: onu yumuşattı. Ve yerde **ليَاق** yoktur; yani otlak türünden bir şey. Ve ondan bir şey bulmadım ki onu **أُلِيقُه**; ve o ondandır. Ve **اللِّيقةُ**: yapışkan çamurdur; duvara atılır da ona yapışır. Ebû Zeyd: o, **ضَيْق لَيْق** ve **ضَيِّق لَيِّق**’tir. Ve falanca falancaya **الْتاق** etmiştir; onunla dostluk kurduğu zaman; sanki ona yapışmış gibidir. Ve “Falanca ona **لاقَ به**” yani ona sığındı. Ve “Elbise ona **لاقَ به**” yani ona yakıştı.
