# ليق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D9%8A%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ليق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ليق

لاق الدواة يليقها ليقة، وليقا، وألاقها إلاقة، وهي أغرب: جعل لها ليقة، أو أصلح مدادها، فلاقت الدواة: لصق المداد بصوفها فهي مليقة، ولائق، لغة قليلة، وكذلك لقتها لوقا، فهي ملوقة، وقد تقدم. والليقة، بالكسر: الاسم منه وهي ذات وجهين. قال الأزهري: ليقة الدواة: ما اجتمع في وقبتها من سوادها بمائها. وحكى ابن الأعرابي: دواة ملوقة، أي: مليقة: إذا أصلحت مدادها، وهذا لا يلحقها بالواو؛ لأنه إنما هو على قول بعضهم: لوقت في ليقت، كما يقول بعضهم: بوعت، في بيعت، ثم يقولون على هذا: مبوعة في مبيعة. قلت: وقد تقدم عن الزجاجي تصحيح هذا القول، كما حكاه عنه ابن بري. وقال أبو زيد: الليقة الطينة اللزجة تلين باليد، يم يرمى بها الحائط فتلزق به. ولاق به فلان: لاذ به. ولاق به الثوب أي: لبق به. ويقال: هذا الأمر لا يليق بك أي: لا يعلق ولا يلبق بك، بالموحدة أي: لا يزكو. قال الأزهري: والعرب تقول: هذا الأمر لا يليق بك، معناه لا يحسن بك حتى يلصق بك، وقيل: ليس يوفق لك. والليق، بالكسر: شيء أسود يجعل في الكحل. قال الزمخشري: وهو بعض أخلاطه. والليق كعنب: قزع السحاب عن ابن عباد. وقال الزمخشري: الواحدة ليقة، يقال: رأيت في السماء ليقة. وألاقه بنفسه أي: ألزقه. ونص الصحاح: ألاقوه بأنفسهم، أي: ألزقوه. قال زميل بن أبير:
  وهل كنت إلا حوتكيا ألاقـه                      بنو عمه حتى بغى وتجبرا? وفلان ما يليق درهما من جوده كما في الصحاح. وفي الأساس: لا تليق كفه درهما ولا تليق بكفه درهم، أي: ما يمسكه ولا يلصق به، أو ما يحتبس، قال الشاعر:
  تقول إذا استهلكت مالا للذة فكيهة: هل شيء بكفيك لائق? وقال آخر:
  كفاك كف لا تليق درهما
  جودا وأخرى تعط بالسيف الدما والتاق به: إذا صافاه حتى كأنه لزق به. والتاق له: لزمه. وقال الليث: الالتياق: لزوم الشيء للشيء. وقال ابن عباد: التاق فلان أي: استغنى. تقول: أنا ملتاق بكذا، قال ابن ميادة:
  ولا أن تكون النفس عنها نجيحة                      لشيء ولا ملـتـاقة بـبـديل واللياق بالكسر: شعلة النار، عن ابن عباد. واللياق بالفتح: الثبات في الأمر. يقال: ليس لفلان لياق. واللياق أيضا: المرتع. يقال: ما بالأرض علاق ولا لياق، أي: مرتع يؤكل. ومما يستدرك عليه: يقال: للمرأة إذا لم تحظ عند زوجها: ما عاقت ولا لاقت، أي: ما لصقت بقلبه. واللياق، والليقان: اللزوق. وما لاق ذلك بصفري: لم يوافقني. وقال ثعلب: ما يليق ذلك بصفري، أي: ما يثبت في جوفي. وما يليق هذا الأمر بفلان، أي: ليس أهلا أن ينسب إليه، وهو من ذلك. والتاق قلبي بفلان، أي: لصق به وأحبه. ووجه ملتاق، أي: حسن نضير يلتاق به كل من رآه، ويألفه، وأصله ملتاق به. وليق الطعام: لينه. وليق الثريد بالسمن: إذا أكثر أدمه. وقول أبي العيال:
  خضم لم يلق شـيئا                      كأن حسامه اللهب

  أي: لم يمسك شيئا إلا قطعه حسامه، يقال: ألاق، أي: حبس. واستلاقه به: مثل ألاقه به. وما يليق ببلد، أي: ما يمتسك، وما يليقه بلد، أي: ما يمسكه. وقال الأصمعي للرشيد: ما ألاقتني أرض حتى أتيتك يا أمير المؤمنين. قال الأزهري أي: ما ثبت فيها. وقال أبو زيد: هو ضيق ليق، وضيق ليق: إتباع.

### Türkçe

**لاق الدواة** onu **يليقها** **ليقة**, **وليقا** (diye); ve onu **ألاقها** **إلاقة** (diye) — ve o daha gariptir —: ona **ليقة** yaptı; yahut onun mürekkebini ıslah etti. Böylece **فلاقت الدواة**: mürekkep onun yününe yapıştı; artık o **مليقة**’dir; ve **ولائق** (da denir); az bir dildir. Yine bunun gibi: onu **لقتها** **لوقا** (diye); artık o **ملوقة**’dur; ve (bu) geçmiştir. Ve **الليقة** (kesre ile): ondan olan isimdir; ve o iki yüzlüdür. El-Ezherî dedi: **ليقة الدواة**: onun oyuk kısmında, suyuyla birlikte siyahlığından toplanan şeydir. Ve İbnü’l-A‘râbî nakletti: **دواة ملوقة**; yani: **مليقة**: mürekkebini ıslah ettiğinde. Ve bu onu **الواو** ile (olan köke) ilhak etmez; çünkü o ancak bazılarının sözü üzerinedir: **لوقت** (derler) **في ليقت** (yerine); tıpkı bazılarının: **بوعت** (demesi) **في بيعت** (yerine) gibi; sonra bunun üzerine: **مبوعة** (derler) **في مبيعة** (yerine). Dedim: ve bu sözün tashihi **الزجاجي**’den, İbn Berrî’nin ondan naklettiği üzere, geçmiştir. Ebû Zeyd dedi: **الليقة**: ele yumuşayan yapışkan çamurdur; onunla duvar atılır da ona yapışır. Ve **لاق به** falan: ona sığındı. Ve **لاق به الثوب** yani: ona yakıştı. Ve denir: bu iş sana **لا يليق بك**; yani: sana ne ilişir ne de yakışır; **بالموحدة** yani: ne arınır. El-Ezherî dedi: ve Araplar der: bu iş sana **لا يليق بك**; manası: sana yapışacak kadar sana güzel olmaz; ve denildi: sana muvaffak kılınmaz. Ve **الليق** (kesre ile): sürmeye konulan siyah bir şeydir. Ez-Zemahşerî dedi: ve o, onun karışımlarının bir kısmıdır. Ve **الليق** ( **عنب** gibi): bulutun parça parça oluşudur; İbn Abbâd’dan. Ez-Zemahşerî dedi: bir tanesi **ليقة**’dir; denir: gökte bir **ليقة** gördüm. Ve onu kendi nefsiyle **ألاقه** yani: onu yapıştırdı. Ve **الصحاح**’ın nassı: **ألاقوه بأنفسهم**; yani: onu yapıştırdılar. Zümeyl b. Ebîr dedi:
  Ve ben ancak bir **حوتكي** idim; onu, amcaoğulları, azıp zorbalık edinceye dek yapıştırdılar mı?

Ve falan, cömertliğinden bir dirhemi **ما يليق** (etmez); **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **الأساس**’ta: onun avucu bir dirhemi **لا تليق**; ve onun avucuna bir dirhem **لا تليق**; yani: onu tutmaz ve ona yapışmaz; yahut (onda) alıkonmaz. Şair dedi:
  Lezzet için bir malı tükettiğimde şen: “Avuçlarında yapışan bir şey var mı?” der.

Ve bir başkası dedi:
  Senin avucun, cömertlikten bir dirhemi yapıştırmaz bir avuçtur;
  ve başka(ları) kılıçla kanı verir.

Ve **التاق به**: onunla saflaştığında, sanki ona yapışmış gibi (olduğunda). Ve **التاق له**: ona yapıştı. Leys dedi: **الالتياق**: şeyin şeye yapışmasıdır. İbn Abbâd dedi: **التاق** falan yani: müstağni oldu. Dersin: ben şununla **ملتاق**’ım. İbn Miyâde dedi:
  Ve nefsin ondan dolayı bir şeye ne başarılı olması; ne de bir bedelle **ملـتـاقة** olması.

Ve **اللياق** (kesre ile): ateşin alevi; İbn Abbâd’dan. Ve **اللياق** (fetha ile): işte sebat. Denir: falanın **لياق**’ı yoktur. Ve **اللياق** ayrıca: otlak. Denir: yerde ne **علاق** vardır ne **لياق**; yani: yenilen bir otlak. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: kadına, kocası yanında nasip bulmadığında denir: **ما عاقت ولا لاقت**; yani: onun kalbine yapışmadı. Ve **اللياق** ve **الليقان**: yapışma. Ve bu, benim **صفري**’me **ما لاق**: bana uygun düşmedi. Sa‘leb dedi: bu, benim **صفري**’me **ما يليق**; yani: karnımda sabit olmaz. Ve bu iş falana **ما يليق**; yani: ona nispet edilmeye ehil değildir; ve o bundandır. Ve kalbim falana **التاق**; yani: ona yapıştı ve onu sevdi. Ve **وجه ملتاق**: onu gören herkesin ona yapıştığı ve ona ünsiyet ettiği, güzel parlak (bir yüz); aslı: **ملتاق به**’dir. Ve **ليق الطعام**: yumuşadı. Ve **ليق الثريد بالسمن**: katığını çoğalttığında. Ve Ebü’l-‘Iyâl’in sözü:
  Bir şey çiğnemedi;
  sanki onun kılıcı alevdir.

Yani: kılıcı onu kesmedikçe hiçbir şeyi tutmadı; denir: **ألاق**; yani: hapsetti. Ve onu onunla **استلاقه**: onu onunla **ألاقه** gibidir. Ve bir beldeye **ما يليق**: tutunmaz. Ve bir belde onu **ما يليقه**: onu tutmaz. Ve el-Asma‘î, Reşîd’e dedi: ey müminlerin emîri, sana gelinceye dek beni bir yer **ما ألاقتني**. El-Ezherî dedi: yani: onda sabit olmadım. Ebû Zeyd dedi: o, **ضيق ليق**’tir; ve **ضيق ليق**: (lafzı) izbâ‘dır (peş peşe getirmedir).
