# مأش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%A3%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مأش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مأش

باب الشين والميم و و ا ي ء معهما
و ش م، ش ي م، م ش ي، م ي ش، ش أ م، م أ ش مستعملات
وشم:
الوشم: أن تَشِمَ المرأةُ يدها بنؤورٍ أو نيل.. وشمت الجارية، واستوشمت. وفي الحديث: "لعن الله الواشمة والمُستوشمة والمتشمة".
وأوشمت الأرض: ظهر شيء من نباتها، متفرق، شبِّه بالوشم، وجمعه: وُشُوم.
شيم:
شيمةُ الإنسان: خلقه.
والأشيم من كلِّ شيء: الذي به شامة. والشّامةُ: علامة مخالفة لسائر اللّون والأنثى، شيماء. والشَّيم من قولك: شمتُ السَّحاب، أي: نظرت أين يقصد، وأين يمطر، وشمتُ السَّيف أشيمهُ: غمدته. وشام فيها: دخل فيها: قال:
قال ألا أشيمه قالت: بلى
فشام فيها مثل مهزام الغضا
ويروى:مثل محراث العصا،ويروى: مثل مزمرازم العصا، والهزام الذي يهزام به الخبز، إذا أخرج من الملة ليسقط ما عليه من رماد.
مشي: المشية: ضرب من المشي.
والمشاء، ممدود:الدواء الذي يسهل وهو: المشوّ والمشي.. شربت مشوّا ومشياً وشماء، وهو استطلاق البطنهدنو، والفعلُ: استمشى إذا شرب المشَّي، والدّواء يمشيه. والمشاءُ، ممدود: فعل الماشية، تقول: إن فلاناً لذو مشاءٍ وماشية. وأمشى فلانٌ: كثرت ماشيته، قال:
وكلُّ فتىً وإن أمشى وأثرى		ستخلجُه عن الدُّنيا منـون
ميش:
الميشُ: أن تميش المرأة القطن بيدها إذا زبدته بعد الحلج، تقطِّعه، وتؤلِّفه، قال:
عاذل، قد أولعتِ بالتَّرقيشِ
إليّ سرٍّ فاطرفي وميشي
وماش بين القوم ومأش: أفسد.
والماشُ: حبٌّ من الغلات معروف.
شأم:
الشَّأم: أرض، سمِّيت به لأنها من مشأمة القبلة.. وشأمتُ القوم: يسرتهم.
والمشأمةُ من الشُّؤم، ويقال: رجل مشؤوم، وقد شئم.. وشأم فلانٌ أصحابه، إذا أصابهم شؤومٌ من قبله. ويقال: طائرٌ أشأمُ وطيرٌ أشأم. والجميع: الأشائم.. ويقال: جرت لهم طير الأشائم، أي: جرت بالشُّؤوم.
مأش:
مأش المطرُّ الأرض إذا سحاها، قال:
وقلتُ يوم المطرِ المئيشِ
أقاتلي حبُّكِ أم مُعيشـي

### Türkçe

باب **الشين** ve **الميم** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**و ش م**، **ش ي م**، **م ش ي**، **م ي ش**، **ش أ م**، **م أ ش** kullanımdadırlar.
**وشم**:
**الوشم**: kadının elini **بنؤورٍ** veya **نيل** ile dövmeleyip işaretlemesidir.. **وشمت** cariye, ve **استوشمت**. Hadiste: "Allah **الواشمة** ve **المُستوشمة** ve **المتشمة**’ye lanet etti".
**وأوشمت** yer: bitkisinden bir şey göründü, dağınık; **الوشم**’e benzetildi; çoğulu: **وُشُوم**.

**شيم**:
İnsanın **شيمة**’si: huyudur.
Her şeyden **الأشيم**: üzerinde **شامة** bulunan şeydir. **الشّامة**: rengin geri kalanına aykırı bir alâmettir; dişisi: **شيماء**. **الشَّيم** senin sözünden: **شمتُ السَّحاب**; yani: nereye yöneldiğine ve nerede yağmur yağdıracağına baktım; ve **شمتُ السَّيف أشيمهُ**: onu kınına soktum. Ve onda **شام**: ona girdi: dedi ki:
Dedi: Onu kınına sokayım mı? Dedi: Evet.
Böylece onda, **مهزام الغضا** gibi kınına soktu.
Rivayet olunur: **مثل محراث العصا**; ve rivayet olunur: **مثل مزمرازم العصا**. **الهزام**: ekmeğin onunla silkelenip sallandığı şeydir; **الملة**’den çıkarıldığında, üzerindeki kül düşsün diye.

**مشي**: **المشية**: yürüyüşten bir türdür.
Ve **المشاء**, uzatılmış: kolaylatan ilaçtır; o: **المشوّ** ve **المشي**’dir.. **مشوّا** ve **مشياً** ve **وشماء** içtim; o, karnın gevşeyip akmasıdır, yakın. Fiil: **استمشى**; **المشَّي**’yi içtiği zaman; ve ilaç onu yürütür (ishal eder). Ve **المشاءُ**, uzatılmış: davarın fiilidir; dersin ki: Şüphesiz falan kimse **مشاءٍ** ve **ماشية** sahibidir. Ve falan kimse **أمشى**: davarı çoğaldı; dedi ki:
Her delikanlı, ister **أمشى** olsun ister zenginleşsin,
Onu dünyadan **منـون** koparıp çekecektir.

**ميش**:
**الميشُ**: kadının pamuğu eliyle **تمييش** etmesidir; onu **الحلج**’den sonra kabartıp ayıkladığında; onu parça parça eder ve birleştirir; dedi ki:
Kınayıcı, gerçekten **بالتَّرقيشِ**’e tutulmuşsun,
Bana bir sırra; öyleyse gözünü kıs ve **ميشي**.
Kavmin arasında **ماش** ve **مأش**: bozdu.
Ve **الماشُ**: hububattan bilinen bir danedir.

**شأم**:
**الشَّأم**: bir yerdir; onunla adlandırıldı; çünkü kıblenin **مشأمة** tarafındandır.. Ve **شأمتُ** kavmi: onları sola aldım.
Ve **المشأمةُ** **الشُّؤم**’dendir; ve denir: **رجل مشؤوم**; ve gerçekten **شئم**.. Ve falan kimse **شأم** arkadaşlarını; onlara, onun tarafından bir **شؤومٌ** isabet ettiği zaman. Ve denir: **طائرٌ أشأمُ** ve **طيرٌ أشأم**. Hepsi: **الأشائم**.. Ve denir: Onlara **طير الأشائم** cereyan etti; yani: uğursuzlukla cereyan etti.

**مأش**:
**مأش** yağmur yeri; onu sıyırıp süpürdüğü zaman; dedi ki:
Ve dedim **يوم المطرِ المئيشِ** gününde:
Senin sevgin mi beni öldürüyor, yoksa **مُعيشـي** mi?
