# مأن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%A3%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مأن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مأن

المَأْنُ والمَأْنةُ: الطِّفْطِفَةُ، والجمع مأْناتٌ ومُؤُونٌ أَيضاً، على فُعُول، مثل بَدْرَة وبُدُور على غير قياس؛ وأَنشد أَبو زيد:
إذا ما كنتِ مُهْدِيةً، فأَهْدِي
من المَأْناتِ أَو قِطَع السَّنامِ
وقيل: هي شَحْمة لازقة بالصِّفاق من باطنه مُطِيفتُه كلَّه، وقيل: هي السُّرَّة وما حولها، وقيل: هي لحمة تحت السُّرَّة إلى العانة، وقيل: المأْنة من الفرس السُّرَّة وما حولها، ومن البقر الطِّفْطِفة. والمأْنَةُ: شَحْمةُ قَصِّ الصدر، وقيل: هي باطنُ الكِرْكِرة، قال سيبويه: المأنةُ تحت الكِرْكِرة، كذا قال تحت الكِرْكِرة ولم يقل ما تحت، والجمع مَأْناتٌ ومُؤُونٌ؛ وأَنشد:
يُشَبَّهْنَ السَّفِينَ، وهُنَّ بُخْتٌ
عِراضاتُ الأَباهِرِ والمُؤُونِ
ومَأَنه يَمْأَنُه مَأْناً: أَصابَ مأْنَتَه، وهو ما بين سُرَّته وعانته وشُرْسُوفه. وقيل: مَأْنة الصدر لحمةٌ
سمينةٌ أَسفلَ الصَّدْرِ كأَنها لحمةٌ
فَضْلٌ، قال: وكذلك مَأْنةُ الطِّفْطِفة. وجاءه أَمرٌ
ما مأَنَ له أَي لم يشعر به. وما مأَنَ مأْنَه؛ عن ابن الأَعرابي، أَي ما شعرَ به. وأَتاني أمرٌ
ما مأَنْتُ مأْنه وما مأَلْتُ مأْلَه ولا شأَنْتُ شأْنه أَي ما تهيَّأْتُ له؛ عن يعقوب، وزعم أَن اللام مبدلة من النون. قال اللحياني: أَتاني ذلك وما مأنْتُ مأنه أَي ما علِمْتُ عِلْمَه، وقال بعضهم: ما انتبهت له ولا شعرْتُ به ولا تهَيَّأتُ له ولا أَخذْتُ أُهْبته ولا احتَفلْتُ به؛ ويقال من ذلك: ولا هُؤْتُ هَوْأَهُ ولا رَبَأْتُ رَبْأَه. ويقال: هو يَمْأَنُه أَي يَعْلمه. الفراء: أَتاني وما مأَنْتُ مأْنه أَي لم أَكترِثُ له، وقيل: من غير أَن تَهيَّأْتُ له ولا أَعدَدْتُ ولا عَمِلْتُ فيه؛ وقال أَعرابي من سُلَيْم: أَي ما علمت بذلك. والتَّمْئِنَةُ: الإعلام. والمَئِنَّةُ: العَلامة. قال ابن بري: قال الأَزهري الميم في مئِنَّة زائدة لأَن وزنها مَفْعِلة، وأَما الميم في تَمْئِنة فأَصْل لأَنها من مأَنْتُ أَي تهيأْت، فعلى هذا تكون التَّمئنة التَّهيئة. وقال أَبو زيد: هذا أَمر مأَنْتُ له أَي لم أَشعُرْ به. أَبو سعيد: امْأَنْ مأْنَك أَي اعمَلْ ما تُحْسِنُ. ويقال: أَنا أَمأَنُه أَي أُحْسنه، وكذلك اشْأَنْ شأْنَك؛ وأَنشد:إذا ما عَلِمتُ الأَمر أَقرَرْتُ عِلْمَه،
ولا أَدَّعي ما لستُ أَمْأَنُه جَهْلا
كفى بامرئٍ يوماً يقول بعِلْمِه،
ويسكت عما ليس يََعْلَمُه، فَضْلا
الأَصمعي: ما أَنْتُ في هذا الأَمر على وزن ماعَنْت أَي رَوَّأْتُ. والمَؤُونة: القُوتُ. مأَنَ القومَ ومانهم: قام عليهم؛ وقول الهذَليَّ: رُوَيدَ عِليّاً جُدَّ ما ثَدْيُ أُمِّهِمْ
إلينا، ولكنْ وُدُّهم مُتَمائنُ
معناه قديم، وهو من قولهم: جاءني الأَمر وما مأَنْتُ فيه مأْنةً أَي ما طلبته ولا أَطلتُ التعبَ فيه، والتقاؤهما إذاً في معنى الطُّول والبُعد، وهذا معنى القِدَم، وقد روي مُتَمايِن، بغير همز، فهو حينئذ من المَيْن، وهو الكذب، ويروى مُتَيامِنٌ
أَي مائل إلى اليمن. الفراء: أَتاني وما مأَنْتُ مأْنَه أَي من غير أَن تهيَّأْتُ ولا أَعدَدْتُ ولا عَمِلْتُ فيه، ونحو ذلك قال أَبو منصور، وهذا يدل على أَن المؤُونة في الأَصل مهموزة، وقيل: المَؤُونة فَعُولة من مُنْتُه أَمُونُه موْناً، وهمزةُ مَؤُونة لانضمام واوها، قال: وهذا حسن. وقال الليث: المائِنة اسمُ ما يُمَوَّنُ أَي يُتكَلَّفُ من المَؤُونة. الجوهري: المَؤونة تهمز ولا تهمز، وهي فَعُولة؛ وقال الفراء: هي مَفعُلة من الأَيْن وهو التعب والشِّدَّة. ويقال: هو مَفعُلةٌ من الأَوْن وهو الخُرْجُ والعِدْلُ لأَنه ثِقْلٌ على الإنسان؛ قال الخليل: ولو كان مَفعُلة لكان مَئِينةً مثل معِيشة، قال: وعند الأَخفش يجوز أَن تكون مَفعُلة. ومأَنْتُ القومَ أَمأَنُهم مأْناً إذا احتملت مَؤُونتَهم، ومن ترك الهمز قال مُنْتُهم أَمُونهم. قال ابن بري: إن جَعلْتَ المَؤُونة من مانَهم يَمُونهم لم تهمز، وإن جعلتها من مأَنْتُ همزتها؛ قال: والذي نقله الجوهري من مذهب الفراء أَن مَؤُونة من الأَيْن، وهو التعب والشِّدَّة، صحيح إلا أَنه أَسقط تمام الكلام، وتمامه والمعنى أَنه عظيم التعب في الإنفاق على من يَعُول، وقوله: ويقال هو مَفعُلة من الأَوْنِ، وهو الخُرْج والعِدْل، هو قول المازني إلا أَنه غيَّر بعضَ الكلام، فأَما الذي غيَّره فهو قوله: إن الأَوْنَ الخُرْجُ وليس هو الخُرْجَ، وإِنما قال والأَوْنانِ جانبا الخُرْجِ، وهو الصحيح، لأَن أَوْنَ الخرج جانبه وليس إِياه، وكذا ذكره الجوهري أَيضاً في فصل أَون، وقال المازني: لأَنها ثِقْل على الإِنسان يعني المؤُونة، فغيَّره الجوهري فقال: لأَنه، فذكَّر الضمير وأَعاده على الخُرْج، وأَما الذي أَسقطه فهو قوله بعده: ويقال للأَتان إِذا أَقْرَبَتْ وعَظُمَ بطنُها: قد أَوَّنتْ، وإِذا أَكل الإِنسانُ وامتلأَ بطنُه وانتفخت خاصِرَتاه قيل: أَوَّنَ تأْوِيناً؛ قال رؤبة:
سِرّاً وقد أَوَّنَ تأْوِينَ العُقُقْ
انقضى كلام المازني. قال ابن بري: وأَما قول الجوهري قال الخليل لو كان مَفْعُلة لكان مَئينةً، قال: صوابه أَن يقول لو كان مَفْعُلة من الأَيْن دون الأَوْن، لأَن قياسها من الأَيْنِ مَئينة ومن الأَوْن مَؤُونة، وعلى قياس مذهب الأَخفش أَنَّ مَفْعُلة من الأَيْنِ مَؤُونة، خلاف قول الخليل، وأَصلها على مذهب الأَخفش مأْيُنَة، فنقلت حركة الياء إِلى الهمزة فصارت مَؤويْنَة، فانقلبت الياء واواً لسكونها وانضمام ما قبلها، قال: وهذا مذهب الأَخفش.
وإِنه لَمَئِنَّة من كذا أَي خَلِيقٌ. ومأَنْتُ فلاناً تَمْئِنَة (*
قوله «ومأنت فلاناً تمئنة» كذا بضبط الأصل مأنت بالتخفيف ومثله ضبط في نسخة من الصحاح بشكل القلم، وعليه فتمئنة مصدر جارٍ على غير فعله). أَي أَعْلَمته؛ وأَنشد الأَصمعي للمَرَّار الفَقْعسيّ:
فتهامَسُوا شيئاً، فقالوا عرّسُوا
من غيرِ تَمْئِنَةٍ لغير مُعَرَّسِ
أَي من غير تعريف، ولا هو في موضع التَّعْريسِ؛ قال ابن بري: الذي في شعر المَرَّار فتَناءَمُوا أَي تكلموا من النَّئِيم، وهو الصوت؛ قال: وكذا رواه ابن حبيب وفسر ابنُ حبيب التَّمْئِنة بالطُّمَأْنينة؛ يقول: عَرّسوا بغير موضع طُمَأْنينة، وقيل: يجوز أَن يكون مَفْعِلة من المَئِنَّة التي هي الموضع المَخْلَقُ للنزول أَي في غير موضع تَعْريسٍ ولا علامة تدلهم عليه. وقال ابن الأَعرابي: تَمْئِنة تَهْيِئة ولا فِكْر ولا نظر؛ وقال ابن الأَعرابي: هو تَفْعِلة من المَؤُونة التي هي القُوتُ، وعلى ذلك استشهد بالقوت؛ وقد ذكرنا أَنه مَفْعِلة، فهو على هذا ثنائي. والمَئنَّةُ: العلامة. وفي حديث ابن مسعود: إِنَّ طولَ الصلاة وقِصَرَ الخُطْبة مَئِنَّة من فِقه الرجل أَي أَن ذلك مما يعرف به فِقْه الرجل. قال ابن الأَثير: وكلُّ شيء دَلَّ على شيء فهو مَئِنَّة له كالمَخْلَقة والمَجْدرة؛ قال ابن الأَثير: وحقيقتها أَنها مَفْعِلة من معنى إِنَّ التي للتحقيق والتأْكيد غير مشتقة من لفظها، لأَن الحروف لا يشتق منها، وإِنما ضُمِّنَتْ حروفَها دلالةً على أَن معناها فيها، قال: ولو قيل إِنها اشتقت من لفظها بعدما جعلت اسماً لكان قولاً، قال: ومن أَغرب ما قيل فيها أَن الهمزة بدل من ظاء المَظِنَّة، والميم في ذلك كله زائدة. قال الأَصمعي: سأَلني شعبة عن هذا فقلت مَئِنَّة أَي علامة لذلك وخَلِيقٌ لذلك؛ قال الراجز: إِنَّ اكْتِحالاً بالنَّقِيِّ الأَبْلَجِ،
ونَظَراً في الحاجِبِ المُزَجَّجِ،
مَئِنَّةٌ من الفَعالِ الأَعْوَجِ
قال: وهذا الحرف هكذا يروى في الحديث والشعر بتشديد النون، قال: وحقه عندي أَن يقال مَئِينة مثال مَعِينة على فَعِيلة، لأَن الميم أَصلية، إِلا أَن يكون أَصلُ هذا الحرف من غير هذا الباب فيكون مَئِنَّة مَفْعِلة من إِنَّ المكسورة المشدَّدة، كما يقال: هو مَعْساةٌ من كذا أَي مَجْدَرة ومَظِنَّة، وهو مبني من عسى، وكان أَبو زيد يقول مَئِتَّة، بالتاء، أَي مَخْلَقة لذلك ومَجْدَرة ومَحْراة ونحو ذلك، وهو مَفْعِلة من أَتَّه يَؤُتُّه أَتّاً إِذا غلبه بالحجة، وجعل أَبو عبيد الميم فيه أَصلية، وهي ميم مَفْعِلة. قال ابن بري: المَئِنَّة، على قول الأَزهري، كان يجب أَن تذكر في فصل أَنن، وكذا قال أَبو علي في التذكرة وفسره في الرجز الذي أَنشده الجوهري:
إِنَّ اكتحالاً بالنقيِّ الأَبلج
قال: والنقيّ الثَّغْر، ومَئِنَّة مَخْلَقة؛ وقوله من الفَعالِ الأَعوج أَي هو حرام لا ينبغي.
والمأْنُ: الخشبة في رأْسها حديدة تثار بها الأَرض؛ عن أَبي عمرو وابن الأَعرابي.

### Türkçe

**المَأْنُ** ve **المَأْنةُ**: **الطِّفْطِفَةُ**; çoğulu **مأْناتٌ** ve **مُؤُونٌ**
yine, **فُعُول** üzere, **بَدْرَة** ve **بُدُور** gibi, kıyasa aykırı olarak; Ebû
Zeyd inşâd etti:
Eğer sen hediye eden isen, o hâlde hediye et
**المَأْناتِ**’tan yahut hörgüç parçalarından
Ve denildi: O, iç tarafından **الصِّفاق**’a yapışık bir yağdır; onun tamamını kuşatanıdır; ve denildi: O, göbek ve onun çevresidir; ve denildi: O, göbeğin altından kasığa kadar olan ettir; ve denildi: Attan **المأْنة** göbek ve onun çevresidir; sığırdan ise **الطِّفْطِفة**’dir. Ve **المأْنَةُ**:
göğsün alt kısmının yağıdır; ve denildi: O, **الكِرْكِرة**’nin iç tarafıdır. Sîbeveyh dedi: **المأنةُ** **الكِرْكِرة**’nin altındadır; işte böyle dedi: **تحت الكِرْكِرة** dedi, **ما تحت** demedi; çoğulu **مَأْناتٌ**
ve **مُؤُونٌ**’dur; ve inşâd etti:
Gemilere benzetilirler; hâlbuki onlar (develer) **بُخْتٌ**tur;
**الأَباهِرِ** ve **المُؤُونِ** bakımından genişler
Ve **مَأَنه يَمْأَنُه مَأْناً**: onun **مأْنَتَه**’sine isabet etti; o da onun göbeği ile kasığı
ve **شُرْسُوفه** arasındadır. Ve denildi: Göğsün **مَأْنة**’si,
göğsün alt tarafında, sanki fazla bir et parçasıymış gibi,
semiz bir ettir. Dedi: **الطِّفْطِفة**’nin **مَأْنةُ**’si de böyledir. Ve ona bir iş geldi
ki onun için **ما مأَنَ له**; yani onu fark etmedi. Ve **ما مأَنَ مأْنَه**; İbnü’l-A‘râbî’den: yani
onu fark etmedi. Ve bana bir iş geldi
ki onun **مأْنه**’sini **ما مأَنْتُ** ve onun **مأْلَه**’sini **ما مأَلْتُ** ve onun **شأْنه**’sini **ولا شأَنْتُ**; yani ona
hazırlanmadım; Ya‘kūb’dan; ve (Ya‘kūb) lamın nundan bedel kılındığını ileri sürdü. Lihyânî dedi: Bana
o geldi ve onun **مأنه**’sini **وما مأنْتُ**; yani onun bilgisini bilmedim. Ve bazıları dedi: Ona uyanmadım ve
onu fark etmedim ve ona hazırlanmadım ve onun hazırlığını almadım ve onunla ilgilenmedim;
ve bundan denilir: **ولا هُؤْتُ هَوْأَهُ** ve **ولا رَبَأْتُ رَبْأَه**. Ve denilir: O,
onu **يَمْأَنُه**; yani onu bilir. Ferrâ: Bana geldi ve onun **مأْنه**’sini **وما مأَنْتُ**; yani ona aldırış etmedim;
ve denildi: Ona hazırlanmaksızın ve hazırlık yapmaksızın ve onun hakkında bir iş görmeksizin; ve dedi
Süleym’den bir bedevî: yani bununla ilgili bilmedim. Ve **التَّمْئِنَةُ**: bildirme.
Ve **المَئِنَّةُ**: alâmet. İbn Berrî dedi: Ezherî dedi ki **مئِنَّة**’deki mîm zâiddir; çünkü
vezni **مَفْعِلة**’dir. **تَمْئِنة**’deki mîm ise asıldır; çünkü o **مأَنْتُ**’dan (gelir); yani
hazırlandım; buna göre **التَّمئنة** hazırlama olur. Ebû Zeyd dedi: Bu, kendisi için **مأَنْتُ** olduğum bir iştir; yani
onu fark etmedim. Ebû Sa‘îd: **امْأَنْ مأْنَك**; yani iyi yaptığın şeyi yap.
Ve denilir: Ben onu **أَمأَنُه**; yani onu iyi yaparım; ve aynı şekilde: **اشْأَنْ شأْنَك**.
Ve inşâd etti:
Ne zaman işi bildimse, onun bilgisini ikrar ettim,
ve bilmediğim şeyi cehaletle **أَمْأَنُه** olduğumu iddia etmem.
Bir kimseye bir gün, bildiğiyle söylemesi yeter;
ve bilmediği şey hakkında susması, fazilettir.
Asma‘î: Bu işte ben **ما أَنْتُ** değilim; **ماعَنْت** vezninde; yani düşündüm, taşındım.
Ve **المَؤُونة**: azık. **مأَنَ** kavme ve **مانهم**: onların üzerine kalktı (onlarla ilgilendi); ve Hüzeylî’nin sözü:
Ağır ol, Aliyyâ; onların annelerinin memesi bize doğru cömertçe (akıtıldı),
fakat onların sevgisi **مُتَمائنُ**dur.
Manası: eskidir; ve bu, onların şu sözündendir: Bana iş geldi ve ben onda **مأْنةً** **وما مأَنْتُ**; yani
onu istemedim ve onda yorgunluğu uzatmadım; böylece ikisinin buluşması, uzunluk ve uzaklık manasındadır;
ve bu, eskilik manasıdır. Ve **مُتَمايِن** rivayet edilmiştir, hemzesiz; o vakit o, **المَيْن**’dendir;
o da yalandır. Ve **مُتَيامِنٌ** rivayet edilir;
yani Yemen’e meyleden. Ferrâ: Bana geldi ve onun **مأْنه**’sini **وما مأَنْتُ**; yani ona
hazırlanmaksızın ve hazırlık yapmaksızın ve onun hakkında bir iş görmeksizin; ve buna benzerini Ebû Mansûr söyledi;
ve bu, **المؤُونة**’nin aslında hemzeli olduğuna delâlet eder. Ve denildi: **المَؤُونة** **فَعُولة**’dur, **مُنْتُه أَمُونُه موْناً**’dan; **مَؤُونة**’nin hemzesi, vâvının zammesi sebebiyledir. Dedi: Bu güzeldir.
Leys dedi: **المائِنة**; **المَؤُونة**’dan, yani külfet edinilenden (**يُمَوَّنُ**) olan şeyin adıdır.
Cevherî: **المَؤونة** hemzelenir ve hemzelenmez; ve o **فَعُولة**’dur. Ferrâ dedi: O, **الأَيْن**’den **مَفعُلة**’dir;
**الأَيْن** yorgunluk ve şiddettir. Ve denilir: O, **الأَوْن**’den **مَفعُلة**’dir;
**الأَوْن** ise **الخُرْجُ** ve **العِدْلُ**’dür; çünkü o, insana bir ağırlıktır. Halîl dedi: Eğer **مَفعُلة** olsaydı
**مَئِينةً** olurdu; **معِيشة** gibi. Dedi: Ahfeş’e göre **مَفعُلة** olması câizdir.
Ve **مأَنْتُ القومَ أَمأَنُهم مأْناً**: onların **مَؤُونتَهم**’ini yüklendiğim zaman. Hemzeyi terk eden,
**مُنْتُهم أَمُونهم** der. İbn Berrî dedi: Eğer **المَؤُونة**’yi **مانَهم يَمُونهم**’den kılarsan hemzelemezsin;
eğer onu **مأَنْتُ**’dan kılarsan hemzelersin. Dedi: Cevherî’nin Ferrâ mezhebinden naklettiği,
**مَؤُونة**’nin **الأَيْن**’den olduğu; o da yorgunluk ve şiddettir; doğrudur; ancak o, sözün tamamını düşürmüştür;
tamamı ve mana şudur: Kişinin bakmakla yükümlü olduklarına harcama yapmasında büyük yorgunluktur. Ve onun sözü:
“Ve denilir: o **الأَوْنِ**’den **مَفعُلة**’dir; o da **الخُرْج** ve **العِدْل**’dür”; bu, Mâzenî’nin sözüdür; ancak o,
sözün bir kısmını değiştirmiştir. Değiştirdiği şey şudur: “**الأَوْنَ** **الخُرْجُ**’dür” sözü; hâlbuki o, **الخُرْجَ** değildir;
ancak o şöyle dedi: “**الأَوْنانِ** **الخُرْجِ**’ün iki yanıdır”; ve bu doğrudur; çünkü **أَوْنَ الخرج** onun yanı olup kendisi değildir.
Cevherî de bunu **أَون** faslında böyle zikretti. Mâzenî dedi: Çünkü o, insana bir ağırlıktır; yani **المؤُونة**. Cevherî bunu değiştirip şöyle dedi:
“Çünkü o”; zamiri müzekker yaptı ve onu **الخُرْج**’e döndürdü. Düşürdüğü şey ise, ondan sonra gelen sözüdür:
Ve denilir: Dişi eşek, doğuma yaklaştığında ve karnı büyüdüğünde: **قد أَوَّنتْ**. Ve insan yediğinde, karnı dolduğunda ve böğürleri şiştiğinde:
**أَوَّنَ تأْوِيناً** denir. Ru’be dedi:
Gizlice; ve **تأْوِينَ العُقُقْ** gibi **أَوَّنَ**
Mâzenî’nin sözü bitti. İbn Berrî dedi: Cevherî’nin “Halîl dedi: Eğer **مَفْعُلة** olsaydı **مَئينةً** olurdu” sözüne gelince;
doğrusu, “Eğer **الأَيْن**’den **مَفْعُلة** olsaydı” demesidir; **الأَوْن**’den değil. Çünkü onun kıyası: **الأَيْن**’den **مَئينة**; **الأَوْن**’den **مَؤُونة**’dur.
Ahfeş mezhebinin kıyasına göre, **الأَيْن**’den **مَفْعُلة**: **مَؤُونة**’dur; Halîl’in sözüne aykırı olarak.
Ve onun aslı, Ahfeş mezhebine göre **مأْيُنَة**’dir; sonra yâ’nın harekesi hemzeye nakledildi; böylece **مَؤويْنَة** oldu; sonra yâ, sâkin oluşu ve öncesinin zammesi sebebiyle vâva döndü. Dedi: Bu, Ahfeş’in mezhebidir.
Ve şüphesiz o, şundan **لَمَئِنَّة**’dir; yani lâyıktır. Ve **مأَنْتُ** falancayı **تَمْئِنَة**
(*
Onun sözü: “Ve **ومأنت فلاناً تمئنة**”: asıl nüshanın ضبط’ına göre böyledir: **مأنت** tahfîf ile; ve bunun benzeri, Sıhâh’ın bir nüshasında “kalem şekliyle” ضبط edilmiştir; buna göre **تمئنة**, fiilinin dışına yürüyen bir masdardır.) yani
ona bildirdim. Asma‘î, Merrâr el-Fak‘asî için inşâd etti:
Bir şey fısıldaştılar; sonra dediler: Konaklayın,
başka bir konaklayana, **تَمْئِنَةٍ** olmaksızın.
Yani tanıtma olmaksızın; ve o, **التَّعْريسِ** yerinde de değildir. İbn Berrî dedi: Merrâr’ın şiirinde olan: **فتَناءَمُوا**’dur; yani
**النَّئِيم**’den konuştular; o da sestir. Dedi: İbn Habîb de böyle rivayet etti; ve İbn Habîb **التَّمْئِنة**’yi **الطُّمَأْنينة** ile tefsir etti;
yani: Bir sükûnet yerinde olmaksızın konakladılar. Ve denildi: **المَئِنَّة**’den **مَفْعِلة** olması câizdir;
o da inişe elverişli yer demek olan **الموضع المَخْلَقُ للنزول**’dür; yani bir konaklama yerinde değil ve onlara
onu gösteren bir alâmet de yok. İbnü’l-A‘râbî dedi: **تَمْئِنة** hazırlıktır; düşünce yoktur ve bakış yoktur. Ve
İbnü’l-A‘râbî dedi: O, azık olan **المَؤُونة**’den **تَفْعِلة**’dir; ve buna göre azıkla istişhâd etti;
biz onun **مَفْعِلة** olduğunu zikretmiştik; buna göre o, ikilidir. Ve **المَئنَّةُ**:
alâmet. Ve İbn Mes‘ûd hadîsinde: “Namazın uzunluğu ve hutbenin kısalığı, kişinin fıkhından bir **مَئِنَّة**’dir”; yani
bu, kişinin fıkhının kendisiyle bilindiği şeylerdendir. İbnü’l-Esîr dedi:
Her şey ki bir şeye delâlet eder, o, onun için bir **مَئِنَّة**’dir; **المَخْلَقة** ve **المَجْدرة** gibi. İbnü’l-Esîr dedi:
Onun hakikati şudur: Tahkik ve te’kîd için olan **إِنَّ** manasından **مَفْعِلة**’dir; lafzından türemiş değildir; çünkü
harflerden türetme yapılmaz; ancak onun harfleri, manasının onda bulunduğuna delâlet için içine katılmıştır. Dedi:
Eğer, isim kılındıktan sonra lafzından türetildi denilse, bu bir söz olurdu. Dedi: Onun hakkında söylenenlerin en garibi:
hemzenin, **المَظِنَّة**’nin ظاء’ından bedel olduğudur; ve mîm, bunların hepsinde zâiddir. Asma‘î dedi: Şu‘be bana bunu sordu;
ben de “**مَئِنَّة**”; yani bunun alâmeti ve buna lâyık (olan) dedim. Râciz dedi:
Şüphesiz parlak temiz (şey) ile sürmelenmek,
ve cilalı kaşta bakış,
eğri fiilden bir **مَئِنَّةٌ**’dir.
Dedi: Bu harf, hadîste ve şiirde nûn’un şeddeli oluşuyla böyle rivayet edilir. Dedi: Bana göre onun hakkı,
**فَعِيلة** üzere **مَعِينة** misali **مَئِينة** denmesidir; çünkü mîm asıldır; ancak bu harfin aslı bu babdan başka olursa, o vakit
**مَئِنَّة**; kesreli şeddeli **إِنَّ**’den **مَفْعِلة** olur; nitekim denilir: O, şundan bir **مَعْساةٌ**’dır; yani bir **مَجْدَرة**
ve **مَظِنَّة**’dir; ve o, **عسى**’dan bina edilmiştir. Ebû Zeyd, tâ ile **مَئِتَّة** derdi; yani buna elverişli (**مَخْلَقة**) ve
**مَجْدَرة** ve **مَحْراة** ve bunun benzerleri. Ve o, **أَتَّه يَؤُتُّه أَتّاً**’dan **مَفْعِلة**’dir;
hüccetle ona galip geldiği zaman. Ebû Ubeyd, ondaki mîmi asıl kıldı; ve o, **مَفْعِلة**’nin mîmidir. İbn Berrî dedi:
Ezherî’nin sözüne göre **المَئِنَّة**’nin, **أَنن** faslında zikredilmesi gerekirdi; Ebû Ali de **التذكرة**’de böyle dedi ve
Cevherî’nin inşâd ettiği recezde onu tefsir etti:
Şüphesiz parlak temiz (şey) ile sürmelenmek
Dedi: **النقيّ** diştir (**الثَّغْر**); ve **مَئِنَّة** elverişlilik (**مَخْلَقة**)tir. Ve onun sözü: “eğri fiilden”;
yani o haramdır, uygun değildir.
Ve **المأْنُ**: başında demir bulunan, onunla yerin kazıldığı tahta; Ebû Amr ve İbnü’l-A‘râbî’den.
