# ماذا (م-ا-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Şey nedir?

- Harfler: م - ا - ذ
- Kur'an'da: 27 geçiş · 27 ayet · 3 sîga
- 0 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (3)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [مَاذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/siga/%D9%85%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | مَاذَا | Şey nedir? | 23 | 23 | [2:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:26.md) |
| [فَمَاذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/siga/%D9%81%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | فَمَاذَا | Şey nedir?; Hemen şey nedir? | 3 | 3 | [7:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/7:110.md) |
| [وَمَاذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | وَمَاذَا | Ve şey nedir? | 1 | 1 | [4:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/4:39.md) |

## Mücavir kökler — 46 mücavir (179 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 20 ortak ayet · G² 33 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
2. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 10 ortak ayet · G² 12 · Dağın sivri noktası demektir
3. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Korkuluk demektir
4. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
5. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · İki yüzlüler
6. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
7. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
8. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
9. [جوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir
10. [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · “Sehl” ova demektir
11. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Murar acı bir ağacın adıdır
12. [نفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Fayda eder
13. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 14 ortak ayet · G² 6 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
14. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Dane, inek yavrusuna denir
15. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
16. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
17. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
18. [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
19. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
20. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
21. [فعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
22. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
23. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Bab kapı demektir
24. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · “Nezle” konaklama yeri demektir
25. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Oğullar
26. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
27. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Tasma kayış demektir
28. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
29. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Yaşlı adamdır
30. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
31. [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Alet kaldıraç demektir
32. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Hayr : At sürüsü demektir
33. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
34. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 6 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
35. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir
36. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
37. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Uhur ense demektir
38. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · “Yemm” durgun akan su demektir
39. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
40. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
41. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Beyn topraktaki yarık demektir
42. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Önce
43. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Zalimler
44. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
45. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Saçak demektir
46. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Şey

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ماذا |
| Yapı | Birleşik edat ve soru sözü |
| Özel Durum | Soru edatı ما ile işaret/ilgi ismi ذا bileşimi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ما, من, اي |
| Zıt Kök | هكذا |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin mahiyetini, içeriğini veya gayesini doğrudan sorgulayan bileşik soru kalıbı |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi iradenin, yaratılışın veya insan eylemlerinin ardındaki amaç ve mahiyeti açığa çıkarma yönelimi |
| Çekirdek Özet 3 | Belirsiz olanı tayin etme, nesnel hakikati talep etme ve muhatabı gerekçelendirmeye zorlama |
| Kritik Hata Riski | İfadenin yalnızca basit bir gramer sorusu sanılarak kınama, taaccüp veya imtihan boyutu içeren sorgulayıcı işlevinin gözden kaçırılması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ما | Şeylik, belirsizlik ve mahiyet sorma | ذا | İşaret veya mevzuluk bildiren unsur eklenerek soru tek bir nesneye veya fiile doğrudan odaklı, pekiştirilmiş bir sorgulama kalıbına dönüşmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su | Akış, kapsayıcılık ve genel mahiyetin kuşatılması |
| ا | Öküz başı | Başlangıç, yöneliş ve odaklanılan birincil hedef |
| ذ | Kapı piktogramının ikizi | Giriş ve geçiş imgesinin yoğunlaşarak belirli bir nesneye işaret etmesi ve sınır çizmesi |
| ا | Öküz başı | Belirlenen hedefin kesinleşmesi ve dikkat çekilmesi |
| ماذا | Mahiyetin sınırlanarak belirlenmesi | Genel ve belirsiz bir mahiyet arayışının somut ve işaret edilen bir nesneye yöneltilerek kesinleştirilmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Somut bir varlığın veya fiilin ne olduğunu elle gösterircesine işaret ederek mahiyetini sorma kullanımıdır |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde muhatabın niyetini, ardında bıraktığı izleri veya bir eylemin gayesini sorgulayan vurgulu soru kalıbı olarak yer alır |
| Erken Arapça kullanım | Arap dilinde ماذا terkibi iki şekilde değerlendirilmiştir; birleşik tek bir soru ismi kabul edilmesi veya ما soru ismi ve ذا işaret/mevsul ismi olarak ayrılmasıdır |

Kaynak: el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; Sîbeveyhi, el-Kitâb; Lisânü’l-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça ماذا yapısı, iki bağımsız Sami morfemin birleşmesinden oluşmuş ikincil bir terkiptir. İlk unsur olan ما, Proto-Sami soru ve nisbet zamiri *mā / *man tabakasına dayanır; İbranice mah ve Süryanice mōn / mānâ biçimleriyle soydaştır. İkinci unsur olan ذا ise Sami dillerinde yaygın olan işaret tabanına (*ḏā / *d-) aittir; İbranice zeh ve Aramice dī ile morfolojik paralellik gösterir. Terkip, genel soru edatının işaret köküyle pekiştirilmesi sonucu ortaya çıkmış ve Klasik Arapçada müstakil bir soru edatı haline gelmiştir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Carl Brockelmann, Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Soru edatı ما ile işaret ismi ذا terkibi | İki unsur birleşerek mürekkep bir soru lafzı oluşturmuş, cümlede tek bir öge gibi amel etmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Sami *mā ve *ḏā tabanları | Akraba dillerdeki soru ve işaret morfemlerinin benzer birleşme örüntüleriyle tam uyum gösterir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik soru morfemleri (*m-) | Mahiyet sorgulayan m- tabanlı biçimler Afro-Asyatik ailenin genelinde soru işlevi görür | Güçlü |

Kaynak: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Wolf Leslau, Comparative Dictionary of Ge'ez.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ماذا | Anlamlı | Birleşik soru sözü | Bir şeyin mahiyetini ve gayesini sorma | Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ماذا | Merkez | Mahiyet sorgulama | Belirli bir nesne veya fiilin ne olduğunu doğrudan ve pekiştirerek sorar | Mürekkep soru edatıdır |
| ما | Komşu | Genel sorgulama | Genel mahiyet ve nesne sorusudur, ماذا kadar tahsis ve işaret taşımaz | Basit soru edatıdır |
| من | Komşu | Özne sorgulama | Yalnızca akıl sahibi varlıkları ve şahısları sormak için kullanılır | Şahıs odaklı soru ismidir |
| اي | Komşu | Ayırt etme | Belirli seçenekler arasından birini seçme ve tayin etme amaçlıdır | Temyiz ve tayin soru ismidir |
| هكذا | Zıt | Belirleme ve tasdik | Soru sormak yerine durumun tam olarak böyle olduğunu bildiren işaret terkibidir | İşaret ve tasdik ifadesidir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ماذا | Şey nedir, neyi | Mahiyet ve eylemin nesnesini vurgulu sorgulayan soru sözü | Kesin |
| Latince | quidnam, quid | Tam olarak ne | Birleşik yapıdaki vurguyu quidnam tam olarak yansıtır | Güçlü |
| İngilizce | what, what is it that | Ne, o şey nedir ki | İsmi mevsullü veya yalın nesne sorularını karşılar | Kesin |
| Almanca | was denn, was | Ne, tam olarak ne | Cümledeki pekiştirilmiş sorgulamayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | qu'est-ce que, que | Ne, nedir o şey ki | Bileşik yapısı ve sorgu biçimi morfolojik olarak örtüşür | Kesin |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Trésor de la Langue Française.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Gerçek soru ve bilgi talebi | Hangi şey, neyi | Kaybolan veya aranan bir nesnenin ya da harcanacak malın mahiyetini öğrenme bağlamı (Bakara [2:219](https://lisan.digital/tr/ayet/2:219.md), Yûsuf [12:71](https://lisan.digital/tr/ayet/12:71.md)) |
| Taaccüp ve inkar | Bu da ne demek, neyi amaçlıyor | İnkarcıların ilahi temsilleri ve meselleri anlamsız bularak kınaması bağlamı (Bakara [2:26](https://lisan.digital/tr/ayet/2:26.md), Müddessir [74:31](https://lisan.digital/tr/ayet/74:31.md)) |
| İstifhâm-ı inkârî ve kınama | Neyi bekliyorlar, ne zarar verir | İman etmemenin veya haktan sapmanın hiçbir meşru gerekçesi olmadığını beyan bağlamı (Nisâ [4:39](https://lisan.digital/tr/ayet/4:39.md), Yûnus [10:32](https://lisan.digital/tr/ayet/10:32.md)) |
| İstişare ve görüş sorma | Ne buyurursunuz, ne dersiniz | Yöneticilerin veya toplulukların bir meselede karar almak üzere fikir sorması bağlamı (A'râf [7:110](https://lisan.digital/tr/ayet/7:110.md), Şuarâ [26:35](https://lisan.digital/tr/ayet/26:35.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi mesellerin hikmeti | İnkarcıların ilahi temsilleri sorgularken kullandığı ifadenin kulluk imtihanındaki yeri | Hikmet arayışı ile kınayıcı inkar arasındaki ayrım |
| Fıkıh | İnfak ve mükellefiyet sınırları | İnfak edilecek şeyin miktar ve vasfının sual edilmesi | Hükmün konusunu teşkil eden nesnenin tayini |
| Tefsir | İrab ve mana ilişkisi | Kelimenin tek bir soru ismi mi yoksa soru ve işaret bileşimi mi olduğu meselesi | Vurgunun ve nesne bağının tespiti |
| Hadis | Nebevi irşad ve sual üslubu | Hz. Peygamber'in muhatabı düşünmeye sevk etmek için yönelttiği sorular | Düşündürücü ve bilinçlendirici talim üslubu |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve hikmet muhasebesi | Mahiyet sorgusu | İmanı tahkik etme | İnsanın ilahi fiiller karşısındaki amacını ve teslimiyetini sınar | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik metodoloji | Bilgi talebi | Tanımlama ve tasnif | Bilinmeyenin sınırlarını çizerek nesneyi tanımlamaya yöneltir | Güçlü |
| Siyasi | Şûra ve meşveret | Karar alma sorgusu | İstişare mekanizması | Toplumsal kararlarda muhatapların görüşünü açığa çıkarır | Kesin |
| İktisadi | Kaynak kullanımı ve infak | Değer ve pay tayini | Dağıtım planlaması | Harcanacak malın niteliğini ve fazlasını belirlemeye yarar | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fonksiyonel bağımsız değişken sorgusu | Bir denklemde sonucu belirleyen bilinmeyen girdinin ($x$) değerini ve niteliğini talep etme işlemidir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Teleolojik motivasyon analizi | Bireyin veya toplumun sergilediği bir davranışın ardındaki gaye ve gerekçeyi ortaya çıkarma sürecidir | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İfadenin yalnızca lisan düzeyinde alelade bir nesne sorusuna indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kınama, hayret, istişare, sorumluluğu hatırlatma ve delil getirme işlevlerini barındıran zengin bir belagat aracı olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki inkarcı psikolojinin, ilahi mesellerin gayesinin ve infak bilincinin sorgulayıcı derinliğinin kavranamaması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin muhatabı yalnızca edilgen bir dinleyici değil, kendi niyetini ve varlığın gayesini sorgulayan etkin bir akıl olmaya çağırdığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkarcıların temsilleri hafife aldığı ayetlerde, infakın mahiyetinin sorulduğu hüküm bildiren pasajlarda ve kıssalardaki şûra sahnelerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sorunun yalnızca cehaletten kaynaklanmadığını; bazen kibir, bazen istişare, bazen de hakikati derinlemesine kavrama amacıyla yöneltildiğini öğretir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İşaret edilen bir nesnenin veya durumun ne olduğunu doğrudan elle gösterir gibi ortaya koyma.
- Soyut anlam: Bir fiilin, nesnenin veya ilahi hükmün ardında yatan mahiyet, hikmet ve gayenin açığa çıkarılmasını talep etme.
- Sistematik karşılık: Bilinmeyen veya tartışmalı bir girdinin sistem içindeki özgül yerini ve değerini saptayan sorgulama operatörü.
- LaTeX modeli: $$Q(x) = \arg\max_y \mu(y \mid x)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $x$ incelenen veya gözlemlenen olguyu, $Q$ mahiyet ve niyet sorgulama operatörünü, $y$ bu olgunun arkasındaki gaye veya mahiyeti, $\mu$ ise verilen $x$ durumunda $y$ mahiyetinin doğruluk veya anlam değerini temsil eder; model sorgulamanın en yetkin açıklamaya ulaşma hedefini sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (27 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:26.md) — مَاذَا

إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Şüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

### [Bakara 2:215](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:215.md) — مَاذَا

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sana, ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: Hayırdan her ne infak ederseniz, babanın, akrabanın, yetimlerin, yoksulların, yolcuların hakkıdır. Ve her ne hayır işlerseniz, şüphesiz ki Allah, onu bilir.

### [Bakara 2:219](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:219.md) — مَاذَا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Sana içkiden ve kumardan soruyorlar. De ki: İkisinde de hem büyük günah, hem de insanlar için faydalar vardır. Günahları ise faydalarından daha büyüktür. Ve sana ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: İhtiyaçlarınızdan artanı. Düşünesiniz diye Allah size ayetlerini böyle açıklıyor.

### [Nisa 4:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/4:39.md) — وَمَاذَا

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا

Meal (IK): Ne olurdu sanki onlar; Allah’a, ahiret gününe inanmış ve Allah’ın verdiği rızıklardan infak etmiş olsalardı. Allah onları çok iyi bilendir.

### [Maide 5:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/5:4.md) — مَاذَا

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Sana, kendilerine neyin helal kılındığını soruyorlar. De ki: Size bütün iyi ve temizler helal kılındı. Allah’ın size öğrettiği ile alıştırıp öğrettiğiniz avcı hayvanların sizin için tuttuklarını yeyin ve üzerine Allah’ın adını anın. Ve Allah’tan sakının, muhakkak ki Allah; hesabı çabuk görendir.

### [Maide 5:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/5:109.md) — مَاذَا

يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

Meal (IK): Allah, Rasulleri topladığı gün şöyle buyurur; Size ne cevab verildi? Onlar da: Bizim bir bildiğimiz yoktur, doğrusu gaybları bilen Sensin Sen, derler.

### [Araf 7:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/7:110.md) — فَمَاذَا

يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ

Meal (IK): Sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor. Firavun: O halde ne buyurursunuz?

### [Yunus 10:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/10:32.md) — فَمَاذَا

فَذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ

Meal (IK): İşte gerçek Rabbınız olan Allah budur. Haktan sonra dalaletten başka ne vardır? O halde nasıl çevriliyorsunuz?

### [Yunus 10:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/10:50.md) — مَاذَا

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُهُ بَيَاتًا أَوْ نَهَارًا مَاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ

Meal (IK): De ki: Görmüyor musunuz, ya Allah’ın azabı size gece veya gündüz gelirse? Suçlular neden bunu acele istiyorlar?

### [Yunus 10:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/10:101.md) — مَاذَا

قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Göklerde ve yerde neler var, bir bakın. Fakat bunca ayetler ve uyarılar inanmayanlar güruhuna fayda vermez.

### [Yusuf 12:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/12:71.md) — مَاذَا

قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ

Meal (IK): Onlara döndüler ve: Ne kaybettiniz? dediler.

### [Nahl 16:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/16:24.md) — مَاذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Onlara: Size Rabbınız ne indirdi? denildiği zaman; geçmişlerin masallarını, derler.

### [Nahl 16:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/16:30.md) — مَاذَا

وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Müttakilere: Rabbınız ne indirdi? denildiği vakit: Hayır indirdi, derler. Bu dünyada ihsan edenlere iyilik vardır, ahiret yurdu ise daha hayırlıdır. Müttakilerin yurdu ne de güzeldir.

### [Şuara 26:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/26:35.md) — فَمَاذَا

يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ

Meal (IK): Sizi büyüsüyle memleketinizden çıkarmak istiyor. Ne dersiniz?

### [Neml 27:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/27:28.md) — مَاذَا

اذْهَبْ بِكِتَابِي هَذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ

Meal (IK): Şu yazımı götür, kendilerine bırak. Sonra bir yana çekil, bak; neye dönecekler.

### [Neml 27:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/27:33.md) — مَاذَا

قَالُوا نَحْنُ أُولُو قُوَّةٍ وَأُولُو بَأْسٍ شَدِيدٍ وَالْأَمْرُ إِلَيْكِ فَانْظُرِي مَاذَا تَأْمُرِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Biz, güçlü kimseler ve zorlu savaş adamlarıyız. Emirse senindir, sen emretmene bak.

### [Neml 27:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/27:84.md) — مَاذَا

حَتَّى إِذَا جَاءُوا قَالَ أَكَذَّبْتُمْ بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا أَمْ مَاذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Nihayet geldikleri zaman; buyurur ki: Siz, Benim ayetlerimi anlamadığınız halde mi yalanladınız? Yoksa yaptığınız ne idi.

### [Kasas 28:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/28:65.md) — مَاذَا

وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ فَيَقُولُ مَاذَا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): O gün, Allah; onlara seslenip: Peygamberlere ne cevab verdiniz? der.

### [Lokman 31:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/31:11.md) — مَاذَا

هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): İşte bu, Allah’ın yaratışıdır. Gösterin bakalım bana O’ndan başkalarının ne yarattığını? Hayır, zalimler apaçık bir sapıklık içindedirler.

### [Lokman 31:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/31:34.md) — مَاذَا

إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ

Meal (IK): Kıyamet saatının bilgisi şüphesiz ki Allah katındadır, yağmuru O indirir, rahimlerde bulunanı O bilir. Kimse yarın ne kazanacağını bilmez. Ve hiç bir nefis nerede öleceğini de bilmez. Muhakkak ki Allah; Alim’dir, Habir’dir.

### [Sebe 34:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/34:23.md) — مَاذَا

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

Meal (IK): O’nun katında, kendisine izin verdiğinden başkası şefaat edemez. Nihayet kalblerindeki korku giderilince: Rabbınız ne dedi? dediler. Hakkı, dediler. Ve O, Aliyy’dir, Kebir’dir.

### [Fatır 35:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/35:40.md) — مَاذَا

قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءَكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَابًا فَهُمْ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْهُ بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا

Meal (IK): De ki: Allah’tan başka taptığınız ortaklarınızı gördünüz mü? Yeryüzünde ne yaratmışlardır gösterin bana. Yoksa onların ortaklığı göklerde midir? Yoksa onlara bir kitab verdik de onlar bundan bir delile mi dayanıyorlar? Hayır, o zalimler; birbirine ancak aldatıcı şeyler vaad ederler.

### [Saffat 37:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/37:85.md) — مَاذَا

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَاذَا تَعْبُدُونَ

Meal (IK): Hani babasına ve kavmine demişti ki: Neye ibadet ediyorsunuz?

### [Saffat 37:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/37:102.md) — مَاذَا

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَابُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَاأَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): O, kendisinin yanısıra yürümeye başlayınca dedi ki: Oğulcuğum; doğrusu ben, rüyada iken seni boğazladığımı görüyorum. Bir bak, ne dersin? O da dedi ki: Babacığım; sana emrolunanı yap. İnşallah beni sabredenlerden bulursun.

### [Ahkaf 46:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/46:4.md) — مَاذَا

قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَوَاتِ ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’tan başka taptığınız şeyleri gördünüz mü? Yeryüzünde ne yaratmışlardır gösteriniz bana? Yoksa onların ortakları göklerde midir? Eğer doğru söyleyenlerden iseniz; size indirilmiş bir kitab veya size intikal etmiş bir bilgi kalıntısı varsa, getirin bana.

### [Muhammed 47:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/47:16.md) — مَاذَا

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ

Meal (IK): Onların arasında seni dinleyenler vardır. Nihayet senin yanından çıkınca, kendilerine ilim verilmiş olanlara: Az önce ne demişti? diye sorarlar. İşte bunlar, Allah’ın kalblerini mühürlemiş olduğu ve kendi heveslerine uyan kimselerdir.

### [Müddessir 74:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/74:31.md) — مَاذَا

وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلَّا مَلَائِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا وَلَا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْبَشَرِ

Meal (IK): Cehennem bekçilerini yalnız meleklerden kıldık. Onların sayılarını da ancak küfretmiş olanlar için bir fitne kıldık. Ki kendilerine kitab verilmiş olanlar, kesin bilgi sahibi olsunlar. İman edenlerin de imanları artsın. Kendilerine kitab verilmiş olanlar ve mü’minler kuşkuya düşmesinler. Bir de kalblerinde hastalık bulunanlarla kafirler: Bununla Allah neyi kasdetmiş? desinler. İşte böyle Allah, dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirir. Rabbının ordularını ancak kendisi bilir. Bu, ancak insanlara bir öğüttür.

## Sözlükler (0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.
