# مته — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D9%87/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AA%D9%87/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مته](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D9%87.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مته

باب الهاء والتاء والميم معهما
ه ت م، ت ه م، ت م ه، م ت ه مستعملات ه م ت، مهت مهملان هتم: الهَتْمُ: كَسْرً الثَّنِيَّة أو الثّنايا من الأصل، والنّعت: أهتم وهتماء.
والهُتامةُ: ما تكسّر من الشّيء .
تهم: تَهِمَ اللَّحُْ إذا تَغَيَّر . والتَّهِمُ: النّائم.
وتِهامةُ: اسم مكّة، والنّازل فيها: مُتْهِمٌ.
تمه: تَمِهَ اللَّبَنُ يَتْمَهُ تَمَهاً فهو تَمِهٌ، إذا تغيَّر.
وشاةٌ مِتْماهٌ: يَتْمَهُ لَبنُها رَيْثَ يُحلب..
والتَّمَهُ في اللَّبَن كالنَّمَس في الدَّسَم وغيره، والطِّيب ونَحْوه. نَمِسَ اللَّحْمُ وغيرُه: تَغَيَّر.
مته: المَتْهُ والتَّمتُّهُ: الأخذُ في البَطالة والغَواية. قال رؤبة:
بالحقِّ والباطلِ والتَّـمَـتُّـهِ
أيّامَ تُعطيني المُنَى وما أَشْتَهي

### Türkçe

باب **الهاء** و**التاء** و**الميم** معهما
**ه ت م**، **ت ه م**، **ت م ه**، **م ت ه** kullanımdadır; **ه م ت**, **مهت** ise ihmâl edilmiştir. **هتم**: **الهَتْمُ**: **الثَّنِيَّة**’yi veya **الثّنايا**’yı kökünden kırmaktır; niteleme: **أهتم** ve **هتماء**.
**والهُتامةُ**: şeyden kırılan (parçalanan) şeydir.

**تهم**: **تَهِمَ اللَّحُْ**: değiştiği zaman. **والتَّهِمُ**: uyuyan.
**وتِهامةُ**: Mekke’nin adıdır; oraya inen: **مُتْهِمٌ**.

**تمه**: **تَمِهَ اللَّبَنُ** **يَتْمَهُ** **تَمَهاً**; o hâlde o **تَمِهٌ**’dir; değiştiği zaman.
**وشاةٌ مِتْماهٌ**: sütü, sağılıncaya kadar **يَتْمَهُ** (değişir).
Sütteki **التَّمَهُ**, yağdaki ve başkasındaki, güzel koku ve benzerindeki **النَّمَس** gibidir. **نَمِسَ اللَّحْمُ** ve başkası: değişti.

**مته**: **المَتْهُ** ve **التَّمتُّهُ**: boş işte ve sapıklıkta (oyalanmada) tutunmaktır. Rü’be dedi ki:
بالحقِّ والباطلِ والتَّـمَـتُّـهِ
أيّامَ تُعطيني المُنَى وما أَشْتَهي
