# مت — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AA/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: مت

مَتَّ
1 مَتَّ ذ , aor. مَتُ٣َ , inf. n. مَتٌّ, He extended, or stretched out, (S, K,) a rope, &c. (TA); i. q. مَدَّ (S, K) and مَطَّ and مَغَطَ. (TA.) ― -b2- مَتَّ فِى السَّيْرِ i. q. مَدَّ. (TA.) ― -b3- مَتَّ, aor. مَتُ٣َ , inf. n. مَتٌّ, He drew [water], or drew up [a bucket], without a pulley. (S, K.) ― -b4- مَتَّ, aor. مَتُ٣َ , inf. n. مَتٌّ; (S, K;) and ↓ مَتْمَتَ, inf. n. مَتْمَتَةٌ; (K;) He sought to bring himself near [to another], or to approach [to him], or to gain access [to him], or to advance himself in [his] favour, (تَوَسَّلَ,) by relationship, (S, K,) or by what is termed حُرْمَة, [see مَاتَّةٌ, below,] or by other means: (TA:) or i. q. تَوَصَّل [which seems here to signify nearly or exactly the same as توسّل] by relationship, or by what is termed دَالَّة [or blandishment, &c.] (L.) ― -b5- مَتَّ اِلَيْهِ بِالشَّىْءِ He sought to bring himself near to him, &c., (توسّل اليه,) by the thing. (M.) ― -b6- ↓ مَتْمَتَ He sought to bring himself near, &c., [to another,] by affection, or love, or by relationship. (IAar.) ― -b7- لَا تَمُتَّاْنِ اِلَى اللّٰهِ بِحَبْلٍ وَلَا تَمُدَّانِ اِلَيْهِ بِسَبَبٍ [Ye two shall not approach, or obtain access, to God by means of any friend, nor shall ye do so by means of any relation]. A trad. (TA.) ― -b8- مَتَّهُ i. q. طَلَبَ اِلَيْهِ المَتَاتَ, q. v. infra. (L.)

ماتّ فُلَانًا
3 ماتّ فُلَانًا ذ He reminded such a one of what are termed مَوَاتّ [pl. of مَاتَّةٌ, q. v.]. (A.)

تَمَتَّى
5 تَمَتَّى ذ , originally تَمَتَّتَ, which has not been heard, (like تَظَنَّى for تَظَنَّنَ, TA,) i. q. تَمَطَّى. (K.) ― -b2- تَمَتَّى فِى الحَبْلِ He bore upon the rope in order to break it, (K,) or to stretch it out. (TA.) See also art. متو.

متمت
R. Q. 1 متمت ذ : see 1, in two places.

مَتَّى
مَتَّى ذ dial. form of مَتَى, q. v. (K.) It occurs in the following instances:
أَلَمْ تَسْأَلِ الأَطَلَالَ مَتَّى عُهُودُهَا
[Didst thou not ask the remains of the dwelling, when were their times?] AHát asked As respecting متّى in this hemistich, and he answered, I know not. AHát thinks that it is for مَتَى: or that it may be for مَتًّا, inf. n. of مَتَّ; and that the meaning may be [Didst thou not ask the remains of the dwelling,] whereof the times when men were present there are (or were) long past, or distant, or remote? but he confesses that he does not know. (L.) MF remarks upon it, that it is very extraordinary. (TA.)

مَتَاتٌ
مَتَاتٌ ذ signifies مَا يُمَتّ بِهِ; (K;) i. e., That whereby one seeks to bring himself near [to another], or, to approach [to him], or, to advance himself in [his] favour; or to gain access [to him]. (TA.) طَلَبَ اِلَيْهِ الَمَتاتَ [He sought the means of drawing near to him, or, of advancing himself in his favour, &c.: or he sought access to him]. (TA.) [See also ↓ مَاتَّة, which signifies the same.]

مَاتَّةٌ
مَاتَّةٌ ذ i. q. حُرْمَةٌ and وَسِيلَةٌ: [the former signifies, Anything that is sacred or inviolable; and here, such a bond, or tie, or the like; or a quality &c. to be regarded as sacred, or inviolable; or that which renders one entitled to respect and reverence: so says IbrD: the latter, a thing whereby one seeks to bring himself near, or to approach, to another, or to advance himself in his favour:] (S, K:) pl. مَوَاتُّ. (S.) [See also مَتَاتٌ, which signifies the same.] ― -b2- بَيْنَنَا رَحِمٌ مَاتَّةٌ, i. e. قَرِيبَةٌ, Between us is a near relationship. (L.)

### Türkçe

مَتَّ
1 **مَتَّ** **ذ** , muzâri‘ **مَتُ٣َ** , mastar ismi **مَتٌّ**, O uzattı, yahut gerdi, (S, K,) bir ipi, vb. (TA); **مَدَّ** (S, K) ve **مَطَّ** ve **مَغَطَ** ile aynı (TA.) ― -b2- **مَتَّ فِى السَّيْرِ** **مَدَّ** ile aynı. (TA.) ― -b3- **مَتَّ**, muzâri‘ **مَتُ٣َ** , mastar ismi **مَتٌّ**, O [su] çekti, yahut [bir kovayı] çekip çıkardı, bir makara olmaksızın. (S, K.) ― -b4- **مَتَّ**, muzâri‘ **مَتُ٣َ** , mastar ismi **مَتٌّ**; (S, K;) ve ↓ **مَتْمَتَ**, mastar ismi **مَتْمَتَةٌ**; (K;) O, [bir başkasına] kendisini yaklaştırmayı, yahut [ona] yaklaşmayı, yahut [ona] erişim elde etmeyi, yahut [onun] nezdinde kendisini ilerletmeyi, (**تَوَسَّلَ,**) akrabalık yoluyla, (S, K,) yahut **حُرْمَة** diye adlandırılan şey yoluyla, [aşağıda **مَاتَّةٌ**’ye bak,] yahut başka vasıtalarla istedi: (TA:) yahut akrabalık yoluyla, yahut **دَالَّة** diye adlandırılan şey yoluyla (**تَوَصَّل** ile aynı; ki burada neredeyse yahut tam olarak **توسّل** ile aynı manaya gelmiş görünür) [yahut yaltaklanma, vb.]. (L.) ― -b5- **مَتَّ اِلَيْهِ بِالشَّىْءِ** O, o şey ile ona kendisini yaklaştırmayı, vb., (**توسّل اليه,**) istedi. (M.) ― -b6- ↓ **مَتْمَتَ** O, sevgi, yahut muhabbet, yahut akrabalık ile [bir başkasına] kendisini yaklaştırmayı, vb., istedi. (IAar.) ― -b7- **لَا تَمُتَّاْنِ اِلَى اللّٰهِ بِحَبْلٍ وَلَا تَمُدَّانِ اِلَيْهِ بِسَبَبٍ** [Siz ikiniz Allah’a herhangi bir dost vasıtasıyla yaklaşamayacak, yahut erişim elde edemeyeceksiniz; ve herhangi bir akrabalık vasıtasıyla da bunu yapmayacaksınız]. Bir rivayet. (TA.) ― -b8- **مَتَّهُ** **طَلَبَ اِلَيْهِ المَتَاتَ** ile aynı; aşağıda bak, q. v. (L.)

ماتّ فُلَانًا
3 **ماتّ فُلَانًا** **ذ** O, falancaya **مَوَاتّ** diye adlandırılan şeyleri hatırlattı [**مَاتَّةٌ**’nun çoğulu; q. v.]. (A.)

تَمَتَّى
5 **تَمَتَّى** **ذ** , aslında **تَمَتَّتَ**, ki işitilmemiştir, (TA’da **تَظَنَّى**’nın **تَظَنَّنَ** yerine olması gibi,) **تَمَطَّى** ile aynı. (K.) ― -b2- **تَمَتَّى فِى الحَبْلِ** O, ipi koparmak için (K,) yahut onu uzatmak için (TA) ipe yüklendi. Ayrıca bk. md. متو.

متمت
R. Q. 1 **متمت** **ذ** : 1’e bak, iki yerde.

مَتَّى
**مَتَّى** **ذ** **مَتَى**’nın lehçe şeklidir, q. v. (K.) Şu örneklerde vâki olur:
**أَلَمْ تَسْأَلِ الأَطَلَالَ مَتَّى عُهُودُهَا**
[Mesken kalıntılarına sormadın mı, ne vakit idi onun zamanları?] AHát, bu mısradaki **متّى** hakkında As’a sordu ve o, “Bilmiyorum” diye cevap verdi. AHát, bunun **مَتَى** yerine olduğunu düşünür: yahut bunun **مَتًّا** yerine olabileceğini, **مَتَّ**’nin mastar ismi; ve mananın [Mesken kalıntılarına sormadın mı,] orada insanların hazır bulundukları zamanların (yahut bulunduğu zamanların) çoktan geçmiş, yahut uzak, yahut ırak olduğuna dair olabileceğini; fakat bilmediğini itiraf eder. (L.) MF bunun üzerine, bunun pek fevkalâde olduğunu kaydeder. (TA.)

مَتَاتٌ
**مَتَاتٌ** **ذ** **مَا يُمَتّ بِهِ** manasına gelir; (K;) yani, kişinin [bir başkasına] kendisini yaklaştırmayı, yahut [ona] yaklaşmayı, yahut [onun] nezdinde kendisini ilerletmeyi; yahut [ona] erişim elde etmeyi aradığı şey. (TA.) **طَلَبَ اِلَيْهِ الَمَتاتَ** [Ona yaklaşmanın, yahut onun nezdinde kendisini ilerletmenin, vb. vasıtasını aradı: yahut ona erişim aradı]. (TA.) [Ayrıca aynı manaya gelen ↓ **مَاتَّة**’ye bak.]

مَاتَّةٌ
**مَاتَّةٌ** **ذ** **حُرْمَةٌ** ve **وَسِيلَةٌ** ile aynı: [birincisi, kutsal yahut dokunulmaz olan herhangi bir şey demektir; ve burada, böyle bir bağ, yahut rabıta, yahut benzeri; yahut kutsal yahut dokunulmaz sayılacak bir vasıf vb.; yahut kişiyi saygı ve hürmete lâyık kılan şey: IbrD böyle der: ikincisi, kişinin bir başkasına kendisini yaklaştırmayı, yahut yaklaşmayı, yahut onun nezdinde kendisini ilerletmeyi aradığı şey:] (S, K:) çoğulu **مَوَاتُّ**. (S.) [Ayrıca aynı manaya gelen **مَتَاتٌ**’a da bak.] ― -b2- **بَيْنَنَا رَحِمٌ مَاتَّةٌ**, yani **قَرِيبَةٌ**, Aramızda yakın bir akrabalık vardır. (L.)
