# مثن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AB%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مثن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مثن

المَثانة: مُسْتَقَرُّ البول وموضعه من الرجل والمرأَة معروفة. ومَثِنَ، بالكسر، مَثَناً، فهو مَثِنٌ وأَمْثَنُ، والأُنثى مَثْناء: اشتكى مَثانته، ومُثِنَ مَثْناً، فهو مَمْثُون ومَثِين كذلك. وفي حديث عمّار بن ياسر: أَنه صلى في تُبّانٍ فقال إِني مَمْثُون؛ قال الكسائي وغيره: الممثون الذي يشتكي مَثانته، وهي العُِضْوُ الذي يجتمع فيه البول داخل الجوف، يقال منه: رجل مَثِنٌ وممْثُون، فإِذا كان لا يُمْسِكُ بولَه فهو أَمْثَن. ومَثِنَ الرجل، بالكسر، فهو أَمْثَن بَيِّنُ المَثَنِ إِذا كان لا يستمسك بوله. قال ابن بري: يقال في فعله مَثِنَ ومُثِنَ، فمن قال مَثِنَ فالاسم منه مَثِنٌ، ومن قال مُثِن فالاسم منه مَمْثُون. ابن سيده: المَثنُ وجع المَثانة، وهو أَيضاً أَن لا يستمسك البولُ فيها. أَبو زيد: الأَمْثَنُ الذي لا يستمسك بولُه في مثانته، والمرأَة مَثْناء، ممدود. ابن الأَعرابي: يقال لمَهْبِل المرأَة المَحْمل والمُسْتَوْدَعُ وهو المثانة أَيضاً؛ وأَنشد:
وحاملةٍ مَحْمولةٍ مُسْتَكِنَّةٍ،
لها كلُّ حافٍ في البِلادِ وناعِلِ
يعني المَثانة التي هي المُسْتودَع. قال الأَزهري: هذا لفظه، قال: والمَثانة عند عوام الناس موضع البول، وهي عنده موضع الولد من الأُنثى. والمَثِنُ: الذي يَحْبِسُ بولَه. وقالت امرأَة من العرب لزوجها: إِنك لمَثِنٌ خبيث، قيل لها: وما المَثِنُ؟ قالت: الذي يجامع عند السَّحَر عند اجتماع البول في مَثانته، قال: والأَمْثَنُ مثل المَثِنِ في حَبْسِ البول. أَبو بكر الأَنباري: المَثْناءُ، بالمد، المرأَةُ إِذا اشتكت مَثانتها. ومَثَنه يَمْثُنه، بالضم
(* قوله «ومثنه يمثنه بالضم» نقل الصاغاني عن أبي عبيد
الكسر أيضاً). مَثْناً ومُثُوناً: أَصابَ مَثانته. الأَزهري: ومَثَنه بالأَمرِ مَثْناً غَتَّه به غَتّاً؛ قال شمر: لم أَسمع مثَنْتُه بهذا المعنى لغير الأُموي؛ قال الأَزهري: أَظنه مَتَنْتُه مَتْناً، بالتاء لا بالثاء، مأْخوذ من المَتِين وقد تقدم في ترجمة متن، والله أَعلم.

### Türkçe

**المَثانة**: idrarın yerleştiği yer ve onun yeri; erkek ve kadında bilinen (organ).

Ve **مَثِنَ** (kesre ile), **مَثَناً** (olarak); o hâlde o **مَثِنٌ** ve **أَمْثَنُ**dur; dişisi **مَثْناء**: **مَثانته**’sinden şikâyet etti. Ve **مُثِنَ** **مَثْناً** (olarak); o hâlde o **مَمْثُون** ve **مَثِين** de böyledir. Ve Ammâr b. Yâsir’in hadisinde: onun **تُبّانٍ** içinde namaz kıldığı, sonra “Ben **مَمْثُون**um” dediği (rivayet edilmiştir); Kisâî ve başkaları dedi ki: **الممثون** **مَثانته**’sinden şikâyet eden kimsedir; o, karın boşluğu içinde idrarın toplandığı organdır; bundan “adam **مَثِنٌ** ve **ممْثُون**” denir; eğer idrarını tutamıyorsa o **أَمْثَن**dir. Ve adam **مَثِنَ** (kesre ile) olur; o hâlde o, idrarını tutamıyorsa, **أَمْثَن**; **بَيِّنُ المَثَنِ**dir. İbn Berrî dedi ki: fiilinde **مَثِنَ** ve **مُثِنَ** denir; kim **مَثِنَ** derse isim ondan **مَثِنٌ**dur; kim **مُثِن** derse isim ondan **مَمْثُون**dur. İbn Sîde: **المَثنُ** **المَثانة** ağrısıdır; o, ayrıca, idrarın onda tutulmaması(dır). Ebû Zeyd: **الأَمْثَنُ** idrarı **مثانته**’sinde tutmayan kimsedir; kadın ise **مَثْناء**dır, medli. İbnü’l-A‘râbî: kadının ferci için **المَحْمل** ve **المُسْتَوْدَعُ** denir; o da **المثانة**dır ayrıca; ve şu beyiti okudu:

وحاملةٍ مَحْمولةٍ مُسْتَكِنَّةٍ،
لها كلُّ حافٍ في البِلادِ وناعِلِ

Yani **المَثانة** ki o **المُسْتودَع**dır. Ezherî dedi ki: bu onun lafzıdır; dedi ki: **المَثانة** avam nezdinde idrar yeridir; o (İbnü’l-A‘râbî) nezdinde ise dişinin çocuk yeridir. Ve **المَثِنُ**: idrarını hapseden kimsedir. Araplardan bir kadın kocasına dedi ki: “Sen elbette **مَثِنٌ** habîssin”; ona denildi ki: “**المَثِنُ** nedir?” Dedi ki: “Seher vaktinde, **مَثانته**’sinde idrarın toplanması sırasında cima eden kimse.” Dedi ki: **الأَمْثَنُ**, idrarı hapsetmede **المَثِنِ** gibidir. Ebû Bekr el-Enbârî: **المَثْناءُ** (med ile), **مَثانتها**’sından şikâyet ettiğinde kadındır. Ve **مَثَنه** onu **يَمْثُنه** (damme ile)

(* “Ve **ومثنه يمثنه بالضم**” sözü: Sâgânî, Ebû Ubeyd’den kesreyi de nakletti). **مَثْناً** ve **مُثُوناً**: **مَثانته**’sine isabet etti. Ezherî: ve onu iş ile **مَثَنه** **مَثْناً**: onu onunla boğdu, boğma(yla); Şemmer dedi ki: bu mânada **مثَنْتُه**’yi Ümevî’den başkası için işitmedim; Ezherî dedi ki: zannederim o **مَتَنْتُه** **مَتْناً**dır; **بالتاء لا بالثاء**; **المَتِين**den alınmıştır; ve **متن** tercümesinde daha önce geçti; Allah daha iyi bilir.
