# مثن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AB%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مثن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مثن

: ( مَثَنَهُ يَمْثِنُهُ ويَمْثُنُهُ ) ، مِن حَدَّيْ ضَرَبَ ونَصَرَ ، مَثْناً ومُثُوناً : ( أَصابَ مَثانَتَه ، وهي مَوْضِعُ الوَلَدِ ) مِن الأُنْثى ومُسْتودَعُه منها ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ ؛ ( أَو مَوْضِعُ البَوْلِ ) ومُسْتقرُّه ، عندَ غيرِهِ ، مِن الرّجُل والمَرْأَةِ ، ونَسَبَه الجوْهرِيُّ لعوامِّ الناسِ .
( و ) قد ( مَثِنَ ، كفَرِحَ ) مَثَناً ، ( فهو أَمْثَنُ ، لا يَسْتَمْسِكُ بَوْلُه ) في مَثانَتِه ، ( وهي مَثْناءُ ) كذلِكَ عن أَبي زيْدٍ .
( ورجلٌ مَثِنٌ ، ككَتِفٍ ومَمْثونٌ : يَشْتَكِي مَثانَتَه ) .
( قالَ ابنُ بَرِّي : يقالُ في فعْله مَثِنَ ، كفَرِحَ ، ومُثِنَ

بالضمِّ ، فمَنْ قالَ مَثِنَ فالاسمُ منه مَثِنٌ ، ومَنْ قالَ مُثِنَ فالاسمُ منه مَمْثُونٌ ؛ ومنه حدِيثُ عمَّار ، رضِيَ اللَّهُ تعالى عنه أنَّه صلَّى في تُبَّانٍ فقالَ : إنِّي مَمْثُونٌ .
قالَ الكِسائيُّ وغيرُهُ : المَمْثُونُ الذي يَشْتَكِي مَثانَتَه ، فإذا كانَ لا يُمْسِكُ بوْلَه فهو أَمْثَن .
( ومَثَنَه بالأَمْرِ : غَتَّهُ به ) غَتًّا ، وفي بعضِ الأُصُولِ : عَتبَه به عتْباً وهو الصَّوابُ ، هكذا رَوَاهُ الأُمويُّ .
قالَ شَمِرٌ : لم أَسْمَعْه لغيرِهِ .
وصوَّبَ الأَزْهرِيُّ أنَّه بالتاءِ الفوْقِيَّة مأْخُوذٌ من المَتِينِ وقد أَشَرْنا إليه هناك .
( والمَثَنُ ، محرَّكةً : البُظورُ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
المَثِينُ والأَمْثَنُ كالمَمْثُونِ ، وهي المَثْناءُ ، عن ابنِ الأَنْبارِي .
والمَثِنُ ، ككَتِفٍ : الذي يُجامِعُ عنْدَ السَّحَرِ عنْدَ اجْتِماعِ البَوْلِ في مَثانَتِه ؛ وبه فُسِّر قَوْلُ امرأَةٍ مِن العَرَبِ لزَوْجِها : إنَّك لَمَثِنٌ خبيث .

### Türkçe

: ( **مَثَنَهُ يَمْثِنُهُ ويَمْثُنُهُ** ) ، **ضَرَبَ** ve **نَصَرَ**’ın iki haddinden, **مَثْناً** ve **مُثُوناً**: ( onun **مَثانَتَه**’sine isabet etti; o da dişiden **الوَلَدِ**’in yeri ve ondan onun emanet edildiği yerdir ); İbnü’l-A‘râbî’den; ( yahut **البَوْلِ**’ün yeri ) ve onun karar kıldığı yer; başkasının yanında, erkek ve kadından; ve el-Cevherî bunu avam insanlara nisbet etti.

( Ve ) gerçekten ( **مَثِنَ** ، **فَرِحَ** gibi ) **مَثَناً**; ( o hâlde o **أَمْثَنُ**’dur; **بَوْلُه**’u **مَثانَتِه**’inde tutunmaz ) ( ve o **مَثْناءُ**’dır ); böylece Ebû Zeyd’den.

( Ve bir adam **مَثِنٌ** ، **كَتِفٍ** gibi ve **مَمْثونٌ**: **مَثانَتَه**’sinden şikâyet eder ) .

( İbn Berrî dedi: fiilinde **مَثِنَ** denir, **فَرِحَ** gibi; ve **مُثِنَ**

zamm ile; artık kim **مَثِنَ** derse isim ondan **مَثِنٌ**’dir; ve kim **مُثِنَ** derse isim ondan **مَمْثُونٌ**’dur; ve ondan Ammâr hadisi: Allah Teâlâ ondan razı olsun, o **تُبَّانٍ** içinde namaz kıldı da dedi ki: Şüphesiz ben **مَمْثُونٌ**’um.
el-Kisâî ve başkası dedi: **المَمْثُونُ** o kimsedir ki **مَثانَتَه**’sinden şikâyet eder; artık eğer **بوْلَه**’unu tutmaz ise o **أَمْثَن**’dır.
( Ve **مَثَنَه بالأَمْرِ**: onu onunla **غَتَّهُ** ) **غَتًّا**; ve bazı asıllarda: onu onunla **عَتبَه** **عتْباً**; ve o doğrudur; onu böylece el-Umevî rivayet etti.
Şemir dedi: onu başkası için işitmedim.
el-Ezherî, onun üstten **التاءِ** ile olduğuna ve **المَتِينِ**’den alınmış bulunduğuna hükmetti; ve biz orada ona işaret ettik.
( Ve **المَثَنُ** ، harekeli olarak: **البُظورُ** ) .
( Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**المَثِينُ** ve **الأَمْثَنُ** **المَمْثُونِ** gibi; ve o **المَثْناءُ**’dır; İbnü’l-Enbârî’den.
Ve **المَثِنُ** ، **كَتِفٍ** gibi: seher vaktinde, **مَثانَتِه**’inde **البَوْلِ**’ün toplanması sırasında cima eden kimsedir; ve onunla Araplardan bir kadının kocasına sözü tefsir edildi: Şüphesiz sen elbette **لَمَثِنٌ** habîssin. )
