# مجج — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D8%AC/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AC%D8%AC/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D8%AC.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مجج

باب الجيم مع الميم
ج م، م ج مستعملان
جم:
جَمَّ الشيءُ واسنَجَمَّ أي كثُرَ.
والجُمُومُ: مصدر الجامَّ من الدَّوابِّ وكلِّ شيء، وجَمَّ يَجُمَّ.
والجُمُامُ: الكَيل إلى رأس المِكيال، وتقول جَمَمتُ المِكيالَ جَمّاً.
والجُمَّة: بِئر واسعةٌ كثيرة الماء.
قال زائدة: جَمَّمْتُه تجميماً لا غير.
وقال أبو سعيد: الجُمَّوُ البئر التي قد جَمَّ ماؤُها بعد تنكيز أي قِلَّة.
وجَمَّمتُ المِكيالَ أي لم أوفِ، تجميماً.
والجُمَّةُ: الشَّعرُ، "والجميع الجُمَمُ".
والجَميمُ: النَّباتُ إذا تخطَّى الأرض.
والجَمَمُ: مصدرُ الشّاةِ الجَمّاءِ وهي التي لا قَرْنَ لها.
والجَّمّاء الغَفيرُ: الجماعة من الناس.
قال أبو سعيد الجَمّاءُ استِواءُ الناس حتى لا تَرى لبعضهم على بعضٍ فضّلاً، ليس فيهم متقدِّمٌ لصاحبه، كأنهم خُزمةٌ، والغَفيرُ الذي غَفَرَ غَطَّى بعضهم بعضاً فلست ترى من تعرفُه من التِفاف بعضهم ببعض، وتقول: جاءَ القومُ جَمّاءَ الغَفير وجَمّاً غَفيراً.
والجَمّجَمةُ: ألا تُبينُ كلامك من غير عِيَّ، قال:
لعَمري لقد طالما جَمْجَمُوا		فما أخَّرُوه وما قَـدَّمُـوا
قال زائدة: الجمِامُ "بكسر الميم" أي الموضع الذي عليه اللَّحامُ، وهي الحديدةُ التي يُلحَمُ بها المِكيال.
والجُمّجُمةُ: القِحف وما تعلَّق به من العظام.
والجمِامُ: كثرة الماء.
والجمِامُ: الراحة.
والجُمَّةُ: الجماعة من الناسِ، لا واحدَ لها.
والأجَمُّ: الذي لا رمحَ له. والأَجَمُّ: الذَّكَر من الشّاةِ الجَمّاءِ. والأجمّ: البناء الذي لا شُرَف له.
وأجَمَّتِ الحاجةُ أي دَنَت وحاجَت.
مج:
المُجُّ: حبٌّ كالعدس.
قال الضرير: هو الماشُ.
والمُجاجُ: ما تَمُجُّ، والشَّراب مَجاجٌ العِنبِ.
ومُجاجُ الجَرادِ ما يَسيلُ من أفواهِها، قال:
وماءٍ قديمِ العهدِ أجنٍ كأنَّـه		مُجاجُ الدَّبَا لاقَى بهاجِرةٍ دَبَا
أي ينبثق بعضهُ على بعضٍ.
والماجُّ: الأحمق، الكثير ماء القلب.
والمَجمَجَةُ: تخليط الكتب وإفسادها بالقلَم.
وكَفَلٌ مُمَجمَجٌ "إذا كان يَرتَجُّ من النَّعمة"، قال:
وكَفَلاً رَيّان قد تَمَحمَجَا
وقال آخر:
ندى الرَّملِ مَجَّته العِهادُ القَوالِسُ
وهي التي تخرج الندى كما تخرجه من جوفك ومُتَمَجمِجٌ ومُتَرِجرِجُ واحدٌ.
والمِجَماجُ: الكثير اللَّحم، والبَجباجُ مثلُه.
وأمجَّ الفَرسُ إذا بَدا في العدوِ قبل أن يضطرمَ والمَجُّ مَجُّ الرِّيق، واسمُهُ المُجاجُ وهو أن يخرج رِيقه على طَرفِ الشَّفَةِ فَيَمُجُّه مَجَّاً.

### Türkçe

باب **الجيم** مع **الميم**
**ج م**، **م ج** kullanımdadırlar.
**جم**:
**جَمَّ** şey ve **اسنَجَمَّ** yani çoğaldı.
**الجُمُومُ**: binek hayvanlarından ve her şeyden **الجامَّ**’ın mastarıdır; ve **جَمَّ يَجُمَّ**.
**الجُمُامُ**: ölçeğin başına kadar olan ölçmedir; ve “**جَمَمتُ المِكيالَ جَمّاً**” dersin.
**الجُمَّة**: suyu çok, geniş bir kuyu.
Zâide dedi: “**جَمَّمْتُه تجميماً**” başka değil.
Ebû Saîd dedi: **الجُمَّوُ**; **تنكيز**’den, yani azlıktan sonra suyu **جَمَّ** olan kuyudur.
Ve “**جَمَّمتُ المِكيالَ**” yani tam vermedim; **تجميماً**.
**الجُمَّةُ**: saçtır; “ve hepsi **الجُمَمُ**’dur.”
**الجَميمُ**: yerden aştığı zaman bitkidir.
**الجَمَمُ**: boynuzu olmayan koyun olan **الشّاةِ الجَمّاءِ**’nın mastarıdır.
**الجَّمّاء الغَفيرُ**: insanlardan topluluktur.
Ebû Saîd dedi: **الجَمّاءُ**; insanların eşitliği, öyle ki bazılarının bazısı üzerinde bir fazlalık görmezsin; içlerinde arkadaşına karşı öne geçen yoktur; sanki onlar bir demettir; ve **الغَفيرُ**; **غَفَرَ** yani örttü, bazısı bazısını örter; böylece birbirlerine sarılmalarından tanıdığını göremezsin; ve dersin: “**جاءَ القومُ جَمّاءَ الغَفير**” ve “**جَمّاً غَفيراً**”.
**الجَمّجَمةُ**: pelteklik olmaksızın sözünü açıklamaman; dedi ki:
“Hayatıma yemin olsun, gerçekten uzun zamandır **جَمْجَمُوا**
ne onu geciktirdiler ne de öne aldılar.”
Zâide dedi: **الجمِامُ** (“**بكسر الميم**”) yani üzerinde lehim olan yer; ve o, ölçeğin onunla lehimlendiği demirdir.
**الجُمّجُمةُ**: kafatası ve ona bağlı kemikler.
**الجمِامُ**: suyun çokluğudur.
**الجمِامُ**: rahatlıktır.
**الجُمَّةُ**: insanlardan topluluktur; onun tekili yoktur.
**الأجَمُّ**: mızrağı olmayan kimsedir. Ve **الأَجَمُّ**: **الشّاةِ الجَمّاءِ**’dan erkek olandır. Ve **الأجمّ**: şerefeleri olmayan binadır.
Ve “**أجَمَّتِ الحاجةُ**” yani yaklaştı ve ihtiyaç oldu.

**مج**:
**المُجُّ**: mercimek gibi bir danedir.
Ed-darîr dedi: o, **الماشُ**’tur.
**المُجاجُ**: tükürdüğün şeydir; ve içecek, üzümün **مَجاجٌ**’ıdır.
**مُجاجُ الجَرادِ**: ağızlarından akan şeydir; dedi ki:
“Eski ahitli, kokmuş bir su; sanki o
öğle sıcağında **الدَّبَا**’ya rastlayan **الدَّبَا**’nın **مُجاجُ**’ıdır.”
Yani bazısı bazısı üzerine fışkırır.
**الماجُّ**: ahmaktır; kalp suyu çok olandır.
**المَجمَجَةُ**: kitapları karıştırmak ve kalemle onları bozmak.
Ve “**كَفَلٌ مُمَجمَجٌ**” (“nimetten titriyorsa”); dedi ki:
“Ve suya kanmış bir sağrı; gerçekten **تَمَحمَجَا**.”
Bir başkası dedi ki:
“**ندى الرَّملِ**’i, **العِهادُ القَوالِسُ** onu **مَجَّته**.”
Ve o, içinden çıkardığın gibi çiyi çıkarandır; ve **مُتَمَجمِجٌ** ile **مُتَرِجرِجُ** birdir.
**المِجَماجُ**: eti çok olandır; ve **البَجباجُ** onun gibidir.
Ve at **أمجَّ** eder; koşuda, tutuşmadan önce göründüğü zaman; ve **المَجُّ**; tükürüğün **مَجُّ**’udur; ve onun adı **المُجاجُ**’dır; o, tükürüğünü dudağın kenarına çıkarıp onu **مَجَّاً** tükürmesidir.
