# مجع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AC%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مجع

المجيع، كأمير: ضرب من الطعام، وهو: تمر يعجن بلبن، نقله الجوهري

  وقيل: هو لبن يشرب على التمر، وذلك أن يحسو حسوة من اللبن.
 ويلقم عليها تمرة، وفعله التمجع.
 والمجمع، بالكسر، والمجعة، بالضم ويفتح، وفي بعض: النسخ: والمجمع بالفتح والكسر والأولى الصواب، و الذي في الصحاح: المجعة بالضم وكهمزة، ومثله في العباب، وأورده المصنف فيما بعد، وهذا محله، وأما الفتح الذي أورده فلم أر أحدا صرح به: الأحمق إذا جلس لم يكد يبرح من مكانه، قال حنظلة بن عرادة:
  مجع خبيث يعاطي الكلب طعمته                      فإن رأى غفلة من جاره ولجـا والمجع: الجاهل، نقله ابن بري، وهي مجعة بالكسر و بالضم ، وكهمزة، قال ابن سيده: وأرى أنه حكي فيه المجعة، مثال: عنبة، واقتصر الصاغاني وغيره على الكسر، وأما الضم و الذي بعده فإنما ذكروها في المذكر لا غير وفي حديث عمر بن عبد العزيز أنه دخل على سليمان بن عبد الملك فمازحه بكلمة، فقال: إياي وكلام المجعة، هكذا روي مثال عنبة، وهو جمع مجع، نحو قرد وقردة، وقال الزمخشري: ولو روي بالسكون لكان المراد إياي وكلام المرأة الغزلة الماجنة، قال الصاغاني: أو أردف المجع بالتاء للمبالغة، كقولهم في الهجاج: هجاجة.
 وقد مجع، ككرم، مجعا، بالفتح، ومجع، كمنع، مجاعة: مجن هكذا في سائر النسخ، وفيه مخالفة لنصوص الأئمة من وجهين: الأول: فإن ابن بري نص في أماليه: مجع مجاعة، مثل: قبح قباحة.
 والثاني: فإن الجوهري و الصاغاني وغيرهما قالوا: مجع، بالكسر، يمجع مجاعة: إذا تماجن، ولم يقل أحد في مصدر مجع بالضم مجعا بالفتح، ولا مجع كمنع، إنما هو مجع كفرح، فحق العبارة أن يقول: وقد مجع، ككرم وفرح مجاعة ومجعا فتأمل ذلك.
 ومجع، كمنع، يمجع مجعا، ومجعة، وتمجع: أكل التمر اليابس باللبن معا، أو أكل التمر وشرب عليه اللبن يقال: هو لا يزال يتمجع، وفي حديث بعضهم: دخلت على رجل وهو يتمجع من ذلك.
 والمجعة كالجلعة، زنة ومعنى، وهي المرأة القليلة الحياء، عن يعقوب، وقال غيره: وهي المتكملة بالفحش.
 والمجاع كرمان: حسو رقيق من الماء والطحين، نقله الصاغاني.
 والمجاعة بهاء: من يحب المجاعة، أي الخلاعة والمجون، وقد روي في حديث عمر بن عبد العزيز السابق: إياي وكلام المجاعة أي: التصريح بالرفث، ويقال: في نساء بني فلان مجاعة، أي: يصرحن بالرفث الذي يكنى عنه ويفتح.
 والمجاعة أيضا: الكثير التمجيع، وهو الذي يحب المجيع، ويفتح، كالمجاع، كشداد.
 وبلا لام: مجاعة بن مرارة بن سلمى اليمامي الحنفي الصحابي، رضي الله عنه، له ولأبيه وفادة، ولمجاعة حديث في سنده مجاهيل، وقال ابن العديم في تاريخ حلب وقيل: إنه من التابعين.
 وابنه سراج، وابن ابنه هلال بن سراج: رويا روى هلال عن أبيه عن جده.
 وفاته: مجاعة بن أبي مجاعة عن ابن لهيعة، واسم أبيه ثابت، ليس بثقة.
 ومجاعة بن الزبير، عن أبان، ضعفه الدارقطني.
 وذكر الليث: مجاعة بن سعر ولم يزد على ذلك، وهو رجل من العرب.
 والمجاعة بالتخفيف: فضالة المجيع، كما في اللسان.

  وقال ابنث عباد: الماجعة: الزانية، ومنه قولهم في الشتم: يا ابن الماجعة.
 قال: وأمجع الفصيل: إذا سقاه اللبن من الإناء.
 ويقال: هو لا يزال يتمجع: إذا كان يحسو حسوة من اللبن ويلقم عليها تمرة، وذلك المجيع عند العرب، وربما ألقيض التمر في اللبن حتى يتشربه، فيؤكل التمر، وتبقى المجاعة.
 وتماجعا، وماجعا: تماجنا وترافثا قال ابن عباد: وهو يماجع النساء، أي: يغازلهن ويرافثهن.
 ومما يستدرك عليه: المجع، بالكسر: المازح، عن ابن بري.
 وامتجع: مثل تمجع، نقله الصاغاني.
 والمجع، بالكسر والفتح: الداعر.
 وهو مجع نساء، بالكسر: يجالسهن ويحادثهن.
 وقد سموا مجاعا، كشداد.
 ومجع ضيفه تمجيعا: أطعمه المجيع.

### Türkçe

**المجيع**، “**أمير**” gibi: yiyecekten bir türdür; o da: sütle yoğrulan hurmadır; bunu el-Cevherî nakletmiştir.

Ve denildi ki: o, hurma üzerine içilen süttür; bu da, sütten bir yudum yudumlamasıdır.
Üzerine bir hurma lokmalar; bunun fiili **التمجع**’dır.
Ve **المجمع** (kesre ile), ve **المجعة** (damme ile; ve fetha ile de okunur). Bazı nüshalarda: **والمجمع** fetha ve kesre iledir; birincisi doğrudur. Ve Sıhâh’ta olan: **المجعة** damme ile ve “**همزة**” gibi; bunun benzeri ʿUbâb’da da vardır. Musannif onu daha sonra zikretmiştir; burası onun yeridir. Fethaya gelince ki onu zikretti: onu açıkça söyleyen birini görmedim: ahmak, oturduğu zaman neredeyse yerinden ayrılmaz. Hanzala b. ʿArâde dedi ki:

مجع خبيث يعاطي الكلب طعمته                      فإن رأى غفلة من جاره ولجـا

Ve **المجع**: cahildir; bunu İbn Berrî nakletmiştir. Ve o, **مجعة**’dır; kesre ile ve damme ile; ve “**همزة**” gibi. İbn Sîde dedi ki: Ben, onda **المجعة**’nin hikâye edildiğini görüyorum; “**عنبة**” misali. Sâgânî ve başkaları kesre ile yetinmişlerdir. Dammeye ve ondan sonrakine gelince: onları ancak müzekkerde zikrettiler, başka değil. ʿUmer b. ʿAbdülʿazîz’in hadîsinde: Süleymân b. ʿAbdülmelik’in yanına girdi; onunla şakalaştı bir kelimeyle; o da dedi ki: “Bana ve **المجعة**’nin sözüne dikkat edin.” Böyle rivayet edildi; “**عنبة**” misali. Ve o, **مجع**’ın cemʿidir; “**قرد**” ve “**قردة**” gibi. Zemahşerî dedi ki: Eğer sükûn ile rivayet edilseydi, murad “Bana ve gevşek, edepsiz kadının sözüne dikkat edin” olurdu. Sâgânî dedi ki: yahut mübalağa için **المجع**’a **التاء** eklenmiştir; “**الهجاج**” hakkında “**هجاجة**” demeleri gibi.

Ve gerçekten **مجع** etti, “**كرم**” gibi, **مجعا** (fetha ile); ve **مجع** etti, “**منع**” gibi, **مجاعة**: **مجن**; böylece bütün nüshalarda. Onda, imamların nasslarına iki yönden muhalefet vardır: birincisi: İbn Berrî, Emâlî’sinde nass etti: **مجع مجاعة**; “**قبح قباحة**” misali. İkincisi: el-Cevherî, Sâgânî ve başkaları dediler ki: **مجع** (kesre ile), **يمجع مجاعة**: şayet edepsizleşirse; ve hiç kimse **مجع**’ın (damme ile) masdarında **مجعا** (fetha ile) demedi; ne de **مجع** “**منع**” gibi. O ancak **مجع** “**فرح**” gibidir. Öyleyse ibarenin hakkı şudur ki desin: Ve gerçekten **مجع** etti, “**كرم**” ve “**فرح**” gibi, **مجاعة** ve **مجعا**; öyleyse buna dikkat et.

Ve **مجع** “**منع**” gibi, **يمجع مجعا**; ve **مجعة**; ve **تمجع**: kuru hurmayı sütle birlikte yemek; yahut hurmayı yiyip üzerine süt içmek. Denilir: o hâlâ **يتمجع** eder. Bazılarının hadîsinde: “Bir adamın yanına girdim; o, bundan **يتمجع** ediyordu.”

Ve **المجعة** “**الجلعة**” gibidir; vezin ve mana bakımından. O, hayâsı az olan kadındır; Yaʿkūb’dan. Başkası dedi ki: o, fuhuşla tamamlanmış olandır.

Ve **المجاع** “**كرمان**” gibi: sudan ve undan ince bir yudumlamadır; bunu Sâgânî nakletmiştir.

Ve **المجاعة** (هاء ile): **المجاعة**’yi seven kimsedir; yani sefahat ve edepsizlik. Ve önceki ʿUmer b. ʿAbdülʿazîz hadîsinde rivayet edilmiştir: “Bana ve **المجاعة**’nin sözüne dikkat edin”; yani açıkça müstehcen söz söylemek. Ve denilir: falan oğullarının kadınlarında **مجاعة** vardır; yani üstü kapalı söylenen müstehcenliği açıkça söylerler; ve fetha ile de okunur.

Ve **المجاعة** ayrıca: çok **التمجيع** yapan kimsedir; o da **المجيع**’i seven kimsedir; ve fetha ile de okunur; **المجاع** gibi, “**شداد**” gibi.

Ve lamsız olarak: **مجاعة** b. Murâra b. Selmâ el-Yemâmî el-Hanefî es-Sahâbî, Allah ondan razı olsun. Onun ve babasının bir heyet gelişi vardır. Ve **لمجاعة**’nin bir hadîsi vardır; senedinde meçhuller vardır. İbnü’l-ʿAdîm, Târîhu Haleb’de dedi ki: ve denildi ki o, tâbiîndendir.

Ve oğlu Sirâc; ve oğlunun oğlu Hilâl b. Sirâc: rivayet ettiler; Hilâl, babasından, o da dedesinden rivayet etti.

Ve vefatı: **مجاعة** b. Ebî **مجاعة**; İbn Lehîʿa’dan. Babasının adı Sâbit’tir; sika değildir.

Ve **مجاعة** b. ez-Zübeyr; Ebân’dan. Dârakutnî onu zayıf saydı.

Ve Leys zikretti: **مجاعة** b. Saʿr; bundan fazlasını artırmadı. O, Araplardan bir adamdır.

Ve **المجاعة** (tahfîf ile): **المجيع**’in artığıdır; Lisân’da olduğu gibi.

İbn ʿAbbâd dedi ki: **الماجعة**: zinakâr kadındır. Ondandır, sövmede onların sözü: “Ey **الماجعة**’nin oğlu!”
Dedi ki: **أمجع** etti **الفصيل**: eğer ona kabdan süt içirirse.
Ve denilir: o hâlâ **يتمجع** eder: eğer sütten bir yudum yudumlar ve üzerine bir hurma lokmalarsa; bu, Araplar yanında **المجيع**’dir. Ve bazen hurma süte atılır; ta ki onu emsin; sonra hurma yenir ve **المجاعة** kalır.
Ve **تماجعا** ve **ماجعا**: edepsizleştiler ve birbirlerine müstehcen konuştular. İbn ʿAbbâd dedi ki: ve o, kadınlarla **يماجع** eder; yani onlarla flört eder ve onlarla müstehcen konuşur.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المجع** (kesre ile): şakacı; İbn Berrî’den.
Ve **امتجع**: **تمجع** gibidir; Sâgânî nakletti.
Ve **المجع** (kesre ve fetha ile): serseri.
Ve o, **مجع نساء**’dır (kesre ile): onlarla oturup kalkar ve onlarla konuşur.
Ve **مجاعا** diye isimlendirdiler; “**شداد**” gibi.
Ve **مجع** etti misafirini **تمجيعا**: ona **المجيع** yedirdi.
