# مجل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AC%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مجل

مجلت يده، كنصر وفرح مجلا ومجلا ومجولا، فيه لف ونشر غي مرتب: نفطت من العمل فمرنت وصلبت، وثخن جلدها وتعجر، وظهر فيها ما يشبه البثر من العمل بالأشياء الصلبة الخشنة، وفي حديث فاطمة رضي الله تعالى عنها:  أنها شكت إلى علي - رضي الله تعالى عنهما - مجل يديها من الطحن  ، كأمجلت، وكذلك الحافر: إذا نكبته الحجارة فرهصته فبرئ وصلب واشتد، قال رؤبة:
  .... رهصا ماجلا وقد أمجلها العمل، الضمير راجع إلى اليد دون الحافر. أو المجل أن يكون بين الجلد واللحم ماء بإصابة نار أو مشقة أو معالجة الشيء الخشن، قال:
  قد مجلت كفاه بعد لين
  وهمتا بالصبر والمرون أو المجلة: قشرة رقيقة يجتمع فيها ماء من أثر العمل، ج: مجال، بالكسر ومجل، بالفتح. يقال: جاءت الإبل كالمجل من الري: أي رواء ممتلئة كامتلاء المجل، وذلك اعظم ما يكون من ريها. الرهص الماجل: الذي فيه ماء فإذا نزع خرج منه الماء، ومن هذا قيل للمستنقع كل ماء في أصل جبل أو واد: ماجل، قاله ابن دريد، هكذا رواه ثعلب عن ابن الأعرابي بكسر الجيم غير مهموز، وأما أبو عبيد فإنه روى عن أبي عمرو: المأجل، بفتح الجيم وهمزة قبلها، قال: وهو مثل الجيأة، والجمع المآجل، وقال رؤبة:
  وأخلف الوقطان والمآجلا

  الماجل أيضا: ع، بباب مكة يجتمع فيه ماء يتحلب إليه، هكذا ذكره ابن دريد في هذا التركيب، وزيفه ابن فارس، فقال: هو من باب أجل والميم زائدة، قال الصاغاني: والذي ذهب إليه ابن فارس هو قول أبي عمرو، وما ذهب إليه ابن دريد هو قول ابن الأعرابي، وكلاهما مصيب، انتهى. وفي حديث أبي واقد:  كنا نتماقل في ماجل أو صهريج  ، قال ابن الأثير: هو الماء الكثير المجتمع، وقيل: هو معرب، والتماقل: التغاوص في الماء. ومما يستدرك عليه:: المجل: انفتاق في العصبة التي في أسفل عرقوب الفرس، وهو من حادث عيوب الخيل. وتمجل رأسه قيحا ودما: أي امتلأ. والمجول، بالضم: قرية بمصر من أعمال الشرقية.

### Türkçe

**مجلت** eli, **نصر** ve **فرح** gibi, **مجلا** ve **مجلا** ve **مجولا** (şekillerinde): onda, tertipli olmayan bir sarma ve yayma vardır: işten dolayı su topladı da yumuşadı ve sertleşti; derisi kalınlaştı ve düğümlendi; onda, sert kaba şeylerle çalışmaktan, sivilceye benzer şey göründü. Ve Fâtıma’nın -Allah Teâlâ ondan razı olsun- hadisinde: Ali’ye -Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun- öğütmeden dolayı iki elinin **مجل**’ini şikâyet etti; **أمجلت** gibi. Ve aynı şekilde tırnak: taşlar onu vurup onu ezdiği zaman; sonra iyileşir, sertleşir ve kuvvetlenir. Rü’be dedi ki:
  .... **رهصا ماجلا** ve iş onu **أمجلها** etti, zamir, tırnağa değil ele döner. Yahut **المجل**: ateş isabetiyle yahut meşakkatle yahut kaba şeyi işlemeyle, deri ile et arasında su bulunmasıdır. Dedi ki:
  **قد مجلت كفاه بعد لين**
  Ve sabır ve dayanıklılıkla niyetlendiler. Yahut **المجلة**: işin eserinden suyun toplandığı ince bir kabuktur; çoğulu: **مجال** (kesre ile) ve **مجل** (fetha ile). Denir: develer, sulamadan **كالمجل** geldi: yani, **المجل**’in doluluğu gibi dolu, suya kanmış; ve bu, onların suya kanmalarının en büyüğüdür. **الرهص الماجل**: içinde su olan; çekip çıkarıldığı zaman ondan su çıkan. Ve bundan, dağın yahut vadinin dibinde olan her su birikintisine **ماجل** denildi; bunu İbn Düreyd söyledi. Se’leb, İbnü’l-A‘râbî’den, **الجيم**’i kesreli, hemzesiz olarak böyle rivayet etti. Amma Ebû Ubeyd ise Ebû Amr’dan rivayet etti: **المأجل**; **الجيم**’in fethası ve ondan önce hemze ile. Dedi ki: o, **الجيأة** gibidir; çoğulu **المآجل**’dir. Rü’be dedi ki:
  **وأخلف الوقطان والمآجلا**

**الماجل** ayrıca: Mekke kapısında bir yer; onda su toplanır, ona doğru sızıp akar. İbn Düreyd bunu bu terkib içinde böyle zikretti; İbn Fâris onu zayıflattı da dedi ki: o, **أجل** بابındandır ve **الميم** ziyadedir. Sâgânî dedi ki: İbn Fâris’in gittiği şey Ebû Amr’ın sözüdür; İbn Düreyd’in gittiği şey İbnü’l-A‘râbî’nin sözüdür; ikisi de isabet etmiştir; bitti. Ebû Vâkıd’ın hadisinde: bir **ماجل** yahut bir **صهريج** içinde dalıp çıkardık, dedi. İbnü’l-Esîr dedi ki: o, çok, toplanmış sudur; ve denildi ki: o, muarrebdir. **التماقل**: suda dalıp çıkmadır. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **المجل**: atın aşık kemiğinin altındaki sinirde olan bir yırtılmadır; ve o, atların sonradan olan ayıplarındandır. Ve başı irin ve kan ile **تمجل** etti: yani doldu. Ve **المجول** (damme ile): Mısır’da, Şarkiyye amellerinden bir köy.
