# مجن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AC%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مجن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مجن

مَجَنَ الشيءُ يَمْجُنُ مُجُوناً إِذا صَلُبَ وغَلُظَ، ومنه اشتقاقُ الماجِن لصلابة وجهه وقلة استحيائه.
والمِجَنُّ: التُّرْسُ منه، على ما ذهب إِليه سيبويه من أَن وزنه فِعَلٌّ، وقد ذكر في ترجمة جنن، وورد ذكر المجَنِّ والمِجانِّ في الحديث، وهو التُّرْسُ والتِّرَسَة، والميم زائدة لأَنه من الجُنَّةِ السُّتْرة. التهذيب: الماجِنُ والماجِنَةُ معروفان، والمَجانَةُ أَن لا يُباليَ ما صَنَع وما قيل له؛ وفي حديث عائشة تمثَّلَتْ بشعر لبيد:
يتَحَدّثونَ مَخانةً ومَلاذةً
المَخانة: مصدر من الخيانة، والميم زائدة، قال: وذكره أَبو موسى في الجيم من المُجُون، فتكون الميم أَصلية، والله أَعلم. والماجِنُ عند العرب: الذي يرتكب المَقابح المُرْدية والفضائح المُخْزِية، ولا يَمُضُّه عَذْلُ عاذِلِه ولا تَقْريعُ من يُقَرِّعُه. والمَجْنُ: خَلْطُ الجِدِّ بالهزل. يقال: قد مَجَنْتَ فاسْكُتْ، وكذلك المَسْنُ هو المُجُون أَيضاً، وقد مَسَنَ. والمُجون: أَن لا يبالي الإِنسانُ بما صنع. ابن سيده: الماجِنُ من الرجال الذي لا يبالي بما قال ولا ما قيل له كأَنه من غلظ الوجه والصلابة؛ قال ابن دريد: أَحسَبُه دَخِيلاً، والجمع مُجّانٌ. مَجَنَ، بالفتح، يَمْجُنُ مُجوناً ومَجَانة ومُجْناً؛ حكى الأَخيرة سيبويه، قال: وقالوا المُجْنُ كما قالوا الشُّغْلُ، وهو ماجِنٌ. قال الأَزهري: سمعت أَعرابيّاً يقول لخادم له كان يَعْذِلُه كثيراً وهو لا يَرِيعُ إِلى قوله: أَراك قد مَجَنْتَ على الكلام؛ أَراد أَنه مَرَنَ عليه لا يَعْبأُ به، ومثله مَرَدَ على الكلام. وفي التنزيل العزيز: مَرَدُوا على النفاق.
الليث: المَجّانُ عطية الشيء بلا مِنَّة ولا ثمن؛ قال أَبو العباس: سمعت ابن الأَعرابي يقول المَجّان، عند العرب، الباطلُ. وقالوا: ماءٌ مَجّانٌ. قال الأَزهري: العرب تقول تمر مَجّانٌ وماء مَجّانٌ؛ يريدون أَنه كثير كافٍ، قال: واستَطْعَمني أَعرابي تمراً فأَطعمته كُتْلةً واعتذرت إِليه من قِلَّته، فقال: هذا والله مَجّانٌ أَي كثير كافٍ. وقولهم: أَخذه مَجّاناً أَي بلا بدل، وهو فَعّال لأَنه ينصرف.
ومَجَنَّةُ: على أَميال من مكة؛ قال ابن جني: يحتمل أَن يكون من مَجَنَ وأَن يكون من جَنَّ، وهو الأَسبق، وقد ذكر ذلك في ترجمة جنن أَيضاً؛ وفي حديث بلال:
وهل أَرِدَنْ يوماً مِياهَ مَجَنَّةٍ؟
وهل يَبْدُوَنْ لي شامةٌ وطَفِيلُ؟
قال ابن الأَثير: مَجَنَّة موضع بأَسفل مكة على أَميال، وكان يُقام بها للعرب سُوق، قال: وبعضهم يكسر ميمها، والفتح أَكثر، وهي زائدة. والمُماجِنُ من النوق: التي يَنْزُو عليها غيرُ واحدٍ من الفُحولة فلا تكاد تَلْقَح. وطريق مُمَجَّنٌ أَي ممدود.
والمِيجَنَة: المِدَقَّة، تذكر في وجن، إِن شاء الله عز وجل.

### Türkçe

**مَجَنَ** şey **يَمْجُنُ** **مُجُوناً**: sertleşip kalınlaştığı zaman; bundan,
yüzünün sertliği ve hayâsının azlığı sebebiyle **الماجِن**’in iştikakı.

Ve **المِجَنُّ**: ondan **التُّرْسُ** (kalkan); Sîbeveyh’in, vezninin
**فِعَلٌّ** olduğuna gitmesine göre; **جنن** maddesinin tercümesinde zikredilmiştir; hadiste **المجَنِّ** ve **المِجانِّ**’in zikri gelmiştir; o,
**التُّرْسُ** ve **التِّرَسَة**’dir; **الميم** ziyadedir, çünkü o **الجُنَّةِ** **السُّتْرة**’dendir.

**التهذيب**: **الماجِنُ** ve **الماجِنَةُ** bilinen ikisidir; ve **المَجانَةُ**: yaptığına ve kendisine söylenene aldırmamasıdır; Âişe hadîsinde Lebîd’in şiiriyle temessül etti:
يتَحَدّثونَ مَخانةً ومَلاذةً
**المَخانة**: **الخيانة**’dan bir masdardır; **الميم** ziyadedir; dedi ki: ve Ebû Mûsâ onu **الجيم**’de **المُجُون**’dan zikretti; böylece **الميم** aslî olur; Allah daha iyi bilir. Ve Araplar katında **الماجِنُ**:
helâk edici çirkinlikleri ve utandırıcı rezillikleri işleyen kimsedir; onu ayıplayanın ayıplaması ve onu azarlayanın azarlaması ona dokunmaz. Ve **المَجْنُ**: ciddiyeti şaka ile karıştırmaktır.
Denilir: “**قد مَجَنْتَ فاسْكُتْ**”; ve yine **المَسْنُ** da **المُجُون**’dur; ve **مَسَنَ**. Ve **المُجون**: insanın yaptığına aldırmamasıdır. İbn Sîde: erkeklerden **الماجِنُ**, söylediğine ve kendisine söylenene aldırmayan kimsedir; sanki yüz kalınlığından ve sertlikten (gelmiş) gibidir; İbn Düreyd dedi ki: onu dâhil (yabancı) sanıyorum; cem‘i **مُجّانٌ**’dır. **مَجَنَ** (fetha ile),
**يَمْجُنُ** **مُجوناً** ve **مَجَانة** ve **مُجْناً**; sonuncusunu Sîbeveyh nakletti; dedi ki: ve “**المُجْنُ**” dediler, “**الشُّغْلُ**” dedikleri gibi; ve o **ماجِنٌ**’dir. Ezherî dedi ki: bir bedevîyi, kendisini çokça ayıplayan bir hizmetçisine, o ise sözüne dönmeyip (aldırmayıp) şöyle derken işittim: “Seni söz üzerinde **قد مَجَنْتَ** görüyorum”; onunla, ona alıştığını, ona aldırmadığını kastetti; bunun benzeri “söz üzerinde **مَرَدَ**”dir. Aziz tenzîlde: **مَرَدُوا على النفاق**.

Leys: **المَجّانُ**: bir şeyi minnet olmaksızın ve bedel olmaksızın vermektir; Ebû’l-Abbâs dedi ki: İbnü’l-A‘râbî’yi “Araplar katında **المَجّان** bâtıldır” derken işittim. Ve “**ماءٌ مَجّانٌ**” dediler. Ezherî dedi ki: Araplar “**تمر مَجّانٌ**” ve “**ماء مَجّانٌ**” derler; onunla, çok, yeterli olduğunu isterler; dedi ki: bir bedevî benden hurma istedi, ona bir kütle yedirdim ve azlığından dolayı ona özür beyan ettim; o da dedi ki: “Bu, vallahi **مَجّانٌ**”, yani çok, yeterli. Ve onların sözü: “Onu **مَجّاناً** aldı”, yani bedelsiz; ve o **فَعّال**’dır, çünkü munsariftir.

Ve **مَجَنَّةُ**: Mekke’den birkaç mil üzerindedir; İbn Cinnî dedi ki: **مَجَنَ**’dan olmasını da, **جَنَّ**’dan olmasını da muhtemel kılar; ve o daha önce gelendir; bunu **جنن** maddesinin tercümesinde de zikretmiştir; Bilâl hadîsinde:
وهل أَرِدَنْ يوماً مِياهَ مَجَنَّةٍ؟
وهل يَبْدُوَنْ لي شامةٌ وطَفِيلُ؟
İbnü’l-Esîr dedi ki: **مَجَنَّة** Mekke’nin aşağı tarafında, birkaç mil üzerinde bir yerdir; Araplar için orada bir pazar kurulurdu; dedi ki: ve bazısı **ميم**’ini kesreler; fetha daha çoktur; ve o ziyadedir.

Ve develerden **المُماجِنُ**: üzerine birden fazla erkek devenin sıçradığı, bu yüzden neredeyse gebe kalmayan (dişi)dir. Ve **طريق مُمَجَّنٌ**: yani uzatılmış.

Ve **المِيجَنَة**: **المِدَقَّة** (tokmak); Allah عز وجل dilerse, **وجن**’de zikredilir.
