# محح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AD%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [محح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: محح

المح: الثوب الخلق البالي كالماح. وقد مح يمح كشد يشد، ومح يمح كفر يفر، لغتان صحيحتان، خلافا لشيخنا، فإنه ادعي في الثانية الشذوذ، محا ومححا، محركة، ومحوحا، بالضم، وأمح يمح، إذا أخلق وكذلك الدار إذا عفت. وأنشد:
  ألا يا قيل قد خلق الجديد                      وحبك ما يمح وما يبيد وهذه قد ذكرها الزمخشري في الأساس، وابن منظور في اللسان. والمح، بالضم: خالص كل شيء، والمح: صفرة البيض كالمحة. قال ابن سيده: وإنما يريدون فص البيضة، لأن المح جوهر والصفرة عرض، ولا يعبر بالعرض عن الجوهر، اللهم إلا أن تكون العرب قد سمت مح البيضة صفرة. قال: وهذا ما لا أعرفه، وإن كانت العامة قد أولعت بذلك. أنشد الأزهري لعبد الله بن الزبعري:
  كانت قريش بيضة فتفلقت                      فالمح خالصها لعبد مناف أو ما في البيض كله من أصفر وأبيض، قاله ابن شميل. قال: ومنهم من قال المحة: الصفراء، والغرقيء: البياض الذي يؤكل. وقال أبو عمرو: يقال لبياض البيض الذي يؤكل: الآح، ولصفرته الماح، وسيأتي. والمحاح كغراب: الجوع. والمحاح ككتان: الكذاب، ومن يرضيك بقوله ولا فعل، وفي التهذيب يرضي الناس بكلامه ولا فعل له، وهو الكذوب وقيل هو الكذاب الذي لا يصدقك أثره، يكذبك من أين جاء، قال ابن دريد: أحسبهم رووا هذه الكلمة عن أبي الخطاب الأخفش. ويقال مح الكذاب يمح محاحة. والمحاح، كسحاب، من الأرض: القليلة الحمض. يقال أرض محاح. والمحمح والمحماح والمحامح: الخفيف النزق ككتف، وفي نسخة: النذل وقيل: هو الضيق البخيل. والأمخ: السمين، كالأبح. وفي التهذيب: محمح فلانا، إذا أخلص مودته. وتمحمح: تبحبح. ومحمحت المرأة: دنا وضعها. ومحماح، بالكسر، بمعنى بحباح. قال اللحياني: وزعم الكسائي أنه سمع رجلا من بني عامر يقول: إذا قيل لنا أبقي عندكم شيء قلنا: محماح، أي لم يبق شيء. ومما يستدرك عليه: مح الكتاب وأمح، أي درس.

### Türkçe

**المح**: yıpranmış, eski elbise; **الماح** gibi. Ve **مح يمح** “**شد يشد**” gibi, ve **مح يمح** “**فر يفر**” gibi; iki sahih lugattır; şeyhimize muhalif olarak; çünkü o ikincisinde şâzlık iddia etti; **محا** ve **مححا**, harekeli; ve **محوحا**, zamme ile; ve **أمح يمح**, eskidiği zaman; ve aynı şekilde ev de, silinip yok olduğu zaman. Ve inşad etti:
  ألا يا قيل قد خلق الجديد                      وحبك ما يمح وما يبيد
Ve bunu Zemahşerî **الأساس**’ta, İbn Manzûr da **اللسان**’da zikretmiştir. Ve **المح** (zamme ile): her şeyin hâlisi. Ve **المح**: yumurtanın sarılığı; **المحة** gibi. İbn Sîde dedi: Ancak onlar yumurtanın parçasını kastederler; çünkü **المح** cevherdir, sarılık ise arazdır; ve araz ile cevherden ibaret edilmez; meğer ki Araplar yumurtanın **مح**’ını sarılık diye adlandırmış olsunlar. Dedi: Ve bu, benim bilmediğim bir şeydir; her ne kadar avam buna düşkün olmuşsa da. Ezherî, Abdullah b. ez-Zeb‘arâ için inşad etti:
  كانت قريش بيضة فتفلقت                      فالمح خالصها لعبد مناف
Veya yumurtanın tamamında olan sarı ve beyaz; bunu İbn Şümeyl söyledi. Dedi: Onlardan kimi dedi ki: **المحة**: sarı olan; **الغرقيء**: yenilen beyazlık. Ebû Amr dedi: Yenilen yumurta beyazına **الآح** denir; sarılığına **الماح**; ve gelecektir. Ve **المحاح** “**غراب**” gibi: açlık. Ve **المحاح** “**كتان**” gibi: yalancı; ve seni sözüyle razı edip fiili olmayan kimse. Ve **التهذيب**’de: insanları sözüyle razı eder, fiili yoktur; ve o çok yalancıdır. Ve denildi ki: o, eseri seni doğrulamayan yalancıdır; nereden geldiğini sana yalanlar. İbn Düreyd dedi: Sanırım onlar bu kelimeyi Ebû’l-Hattâb el-Ahfeş’ten rivayet ettiler. Ve denilir: **مح الكذاب يمح محاحة**. Ve **المحاح**, “**سحاب**” gibi, yerden: asidi az olan. Denilir: **أرض محاح**. Ve **المحمح** ve **المحماح** ve **المحامح**: “**كتف**” gibi, hafif, atılgan; bir nüshada: alçak. Ve denildi ki: o, dar (gönüllü), cimridir. Ve **الأمخ**: şişman; **الأبح** gibi. Ve **التهذيب**’de: **محمح فلانا**; onun sevgisini hâlis kıldığı zaman. Ve **تمحمح**: genişledi. Ve **محمحت المرأة**: doğumu yaklaştı. Ve **محماح**, kesre ile, **بحباح** manasındadır. Lihyânî dedi: Kisâî, Benî Âmir’den bir adamın şöyle dediğini işittiğini iddia etti: Bize “Yanınızda bir şey kaldı mı?” denildiğinde “**محماح**” deriz; yani hiçbir şey kalmadı. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **مح الكتاب** ve **أمح**; yani silindi (ders oldu).
