# محش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AD%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [محش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: محش

مَحَشَ الرجلَ: خَدَشَه. ومَحَشَه الحَدّادُ يَمْحَشُه مَحْشاً: سَحَجَه. وقال بعضهم: مَرَّ بي حِمْلٌ فمَحَشَني مَحْشاً، وذلك إِذا سَحَجَ جِلْدَه من غير أَن يسْلُخه. قال أَبو عمرو: يقولون مرت بي غِرارةٌ فَمَحَشَتْني أَي سَحَجَتْني؛ وقال الكلابي: أَقول مَرَّتْ بي غِرارةٌ فمَشَنَتْني. والمَحْشُ: تَناوُلٌ من لَهب يُحْرِق الجِلد ويُبْدي العَظْم فيُشَيّطُ أَعالِيَه ولا يُنْضِجه.
وامْتَحَش الخُبزُ: احْترَق. ومَحَشَته النارُ وامْتَحَشَتْه: أَحْرَقَتْه، وكذلك الحَرّ. وأَمْحَشَه الحَرُّ: أَحْرَقه. وخُبزٌ محاشٌ: مُحْرَقٌ، وكذلك الشِّواءُ. وسَنة مُمْحِشَةٌ ومَحُوش: مُحْرِقة بِجَدبها. وهذه سَنة أَمْحَشَت كلَّ شيء إِذا كانت جَدْبةً. والمُحاشُ، بالضم: المُحْتَرِقُ. وامْتَحَش فلانٌ غَضَباً، وامْتَحَش: احْترق. وامْتَحَشَ القَمَرُ: ذهَبَ؛ حكي عن ثعلب. والمِحَاشُ، بالكسر: القومُ يجتمعون من قبائل يُحالِفُون غيرَهم من الحِلْف عند النار؛ قال النابغة:
جَمِّعْ مِحاشَك يا يَزِيدُ، فإِنني
أَعْدَدْتُ يَرْبوعاً لكمْ، وتَمِيما
وقيل: يعني صِرْمةَ وسهماً ومالِكاً بني مُرَّة بن عوف ابن سعد بن ذبيان بن بَغِيض وضبة بن سعد لأَنهم تحالفوا بالنار، فسُمُّوا المِحاشَ. ابن الأَعرابي في قوله جمِّع مِحاشَك: سَبَّ قبائلَ فصَيَّرهم كالشيء الذي أَحرقته النار. يقال: مَحَشَتْه النارُ وأَمْحَشَتْه أَي أَحْرَقته. وقال أَعرابي: من حَرٍّ كادَ أَن يَمْحَشَ عِمامِتي. قال: وكانوا يُوقِدُون ناراً لدى الحِلْف ليكون أَوْكَدَ. ويقال: ما أَعطاني إِلاَّ مَحْشِيَّ خِناقٍ قَمِل وإِلا مِحْشاً خناقٌ قَمِلٌ، فأَما المَحْشِيّ فهو ثوب يُلْبش تحت الثياب ويحتشى به، وأَما مِحْشاً فهو الذي يَمْحَش البدنَ بكثرة وسَخِه وإِخْلاقِه. وروي عن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، أَنه قال: يخرج نَاسٌ من النار قد امْتَحَشُوا وصاروا حُمَماً؛ معْناه قد احترقوا وصاروا فَحْماً. والمَحْشُ: احتراقُ الجلد وظهورُ العظم، ويروى: امْتُحِشُوا على ما لم يسمّ فاعله. والمَحْشُ: إِحْراقُ النار الجِلدَ. ومَحشْتُ جلدَه أَي أَحْرَقْته، وفيه لغة أُخرى أَمْحَشْتُه بالنار؛ عن ابن السكيت. والامْتِحاشُ: الاحتراقُ. وفي حديث ابن عباس: أَتوَضَّأُ من طعامٍ أَجِدُه (* قوله
«أَجده» في النهاية وأَجده.) حَلالاً لأَنه مَحَشَتْه النارُ، قاله مُنْكِراً على مَنْ يُوجِبِ الوُضوءَ مما مَسّتْه النار.
ومِحاشُ الرجلِ: الذين يجتمعون إِليه من قومه وغيرهم. والمَحاشُ، بفتح الميم: المتاعُ والأَثاث. والمِحاشُ: بطنان من بني عُذْرة مَحَشُوا بعيراً على النار اشْتَوَوْه واجتمعوا عليه فأَكلوه.

### Türkçe

**مَحَشَ** adamı: onu çizdi. Ve demirci onu **يَمْحَشُه** **مَحْشاً**: onu sıyırdı (sürttü). Bazıları dedi ki: “Yanımdan bir yük geçti de beni **مَحَشَني مَحْشاً**”; bu, derisini soymaksızın derisini sıyırdığı zamandır. Ebû Amr dedi ki: “Yanımdan bir çuval geçti de beni **فَمَحَشَتْني**” derler; yani beni sıyırdı; ve Kilâbî dedi ki: “Ben ‘Yanımdan bir çuval geçti de beni **فمَشَنَتْني**’ derim.” Ve **المَحْشُ**: deriyi yakan ve kemiği ortaya çıkaran bir alevden bir dokunuştur; böylece üst kısımlarını kavurur da onu pişirmez.

Ve ekmek **امْتَحَش**: yandı. Ateş onu **مَحَشَتْه** ve onu **امْتَحَشَتْه**: onu yaktı; aynı şekilde sıcaklık da. Sıcaklık onu **أَمْحَشَه**: onu yaktı. Ve **خُبزٌ محاشٌ**: yakılmıştır; aynı şekilde kızartma da. Ve **سَنة مُمْحِشَةٌ** ve **مَحُوش**: kuraklığıyla yakıcıdır. Ve bu, her şeyi **أَمْحَشَت** olan bir yıldır; yani kurak olduğu zaman. Ve **المُحاشُ** (ötre ile): yanmış olan. Ve falan kimse öfkeden **امْتَحَش**; ve **امْتَحَش**: yandı. Ve ay **امْتَحَشَ**: gitti; Sa‘leb’den nakledildi. Ve **المِحَاشُ** (esre ile): kabilelerden bir kavimdir; ateş yanında antlaşmadan başkalarıyla ittifak ederler; Nâbiga dedi ki:
جَمِّعْ مِحاشَك يا يَزِيدُ، فإِنني
أَعْدَدْتُ يَرْبوعاً لكمْ، وتَمِيما
Ve denildi ki: bununla, Mürre b. Avf b. Sa‘d b. Zübyân b. Bağıyd b. Sa‘d’ın oğulları olan Sırme’yi, Sehm’i ve Mâlik’i ve Dabba’yı kasteder; çünkü ateşle antlaşmışlardı, bu yüzden **المِحاشَ** diye adlandırıldılar. İbnü’l-A‘râbî, “**جمِّع مِحاشَك**” sözü hakkında: kabilelere sövdü de onları ateşin yaktığı şey gibi yaptı, dedi. Denir ki: ateş onu **مَحَشَتْه** ve onu **أَمْحَشَتْه**; yani onu yaktı. Ve bir bedevî dedi ki: “Bir sıcaktan ki neredeyse sarığımı **يَمْحَشَ**.” Dedi ki: ve onlar, daha sağlam olsun diye antlaşma yanında bir ateş yakarlardı. Ve denir ki: Bana ancak **مَحْشِيَّ خِناقٍ قَمِل** verdi; yahut **مِحْشاً خناقٌ قَمِلٌ**; **المَحْشِيّ** ise elbiselerin altında giyilen ve onunla doldurulan bir elbisedir; **مِحْشاً** ise çok kirinden ve eskimesinden bedeni sıyırandır. Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet edildiğine göre şöyle dedi: “Ateşten, **امْتَحَشُوا** olmuş ve kömürler hâline gelmiş insanlar çıkar”; mânası: yanmışlar ve kömür olmuşlardır. Ve **المَحْشُ**: derinin yanması ve kemiğin görünmesidir; ve “**امْتُحِشُوا**” diye, faili adlandırılmaksızın rivayet edilir. Ve **المَحْشُ**: ateşin deriyi yakmasıdır. “Derisini **مَحشْتُ**” yani onu yaktım; ve onda başka bir dil vardır: “Onu ateşle **أَمْحَشْتُه**”; İbnü’s-Sikkît’ten. Ve **الامْتِحاشُ**: yanmadır. Ve İbn Abbâs hadîsinde: “Helâl bulduğum bir yemekten dolayı abdest alır mıyım? Çünkü onu ateş **مَحَشَتْه**”; bunu, ateşin dokunduğu şeyden abdesti gerekli gören kimseye karşı inkâr edici olarak söyledi.

Ve adamın **مِحاشُ**’u: kavminden ve başkalarından onun yanına toplananlardır. Ve **المَحاشُ** (mîm’in fethiyle): eşya ve ev eşyasıdır. Ve **المِحاشُ**: Benî Uzre’den iki batındır; bir deveyi ateş üzerinde **مَحَشُوا**; onu kızarttılar ve onun üzerine toplandılar da onu yediler.
