# محش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AD%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [محش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: محش

المحش، كالمنع: شدة النكاح، وشدة الأكل، نقلهما الصاغاني. والمحش: قشر الجلد من اللحم، يقال: محشه الحداد يمحشه محشا: سحجه، وقال بعضهم: مر بي حمل فمحشني محشا، وذلك إذا سحج جلده من غير أن يسلخه، وقال أبو عمرو: يقولون: مرت بي غرارة فمحشتني، أي سحجتني، وقال الكلابي: أقول مرت بي غرارة فمشنتني، كما في الصحاح. والمحش: اقتلاع السيل لما مر عليه وهو من ذلك. والماحش: الكثير الأكل حتى يعظم بطنه، قال:
  من يكثر الشرب ويأكل ماحشا                      يذهب به البطن ذهابا فاحشا

  والماحش: المحرق، كالممحش يقال: محشته النار، أي أحرقته، وأمحشه الحر: أحرقه. وهذه نقلها ابن السكيت عن أبي صاعد الكلابي، كما في الصحاح. وقيل: المحش: تناول من لهب يحرق الجلد، ويبدي العظم، فيشيط أعاليه ولا ينضجه. وقال أعرابي: من حر كاد أن يمحش عمامتي، وكانوا يوقدون نارا لدى الحلف ليكون أوكد. وفي الصحاح: محشت جلده بالنار: أي أحرقته، وفيه لغة أخرى: أمحشته بالنار، عن ابن السكيت. والمحاش، كغراب: المحترق، يقال: خبز محاش، وكذلك الشواء. والمحاش، بالفتح: المتاع والأثاث، حكاه أبو عبيد، قال الليث: هو مفعل من الحوش، وهو جمع الشيء وخطأه الأزهري، وسبق للمصنف، رحمه الله تعالى في ح و ش، ونبهنا عليه هناك. والمحاش، بالكسر: القوم يجتمعون من قبائل شتى، فيتحالفون عند النار، قال النابغة:
  جمع محاشك يا يزيد فإنني                      أعددت يربوعا لكم وتميما قال ابن الأعرابي في معناه: سب قبائل فصيرهم كالشيء الذي أحرقته النار، قال الأزهري: كذا رواه أبو عبيد عن أبي عبيدة: المحاش في قول النابغة، بكسر الميم، وقد غلط الليث فرواه بفتح الميم، وفسره بالقوم اللفيف الأشابة، وقد تقدم ذلك في ح و ش، فراجعه. وامتحش الخبز: احترق. ومما يستدرك عليه: المحش: الخدش. وامتحشته النار: أحرقته. وامتحش فلان غضبا وامتحش: احترق، وهو مجاز، وبهما جاء الحديث يخرج ناس من النار قد امتحشوا وصاروا حمما أي احترقوا وصاروا فحما، ويروى: امتحشوا، على ما لم يسم فاعله. وامتحش القمر: ذهب، حكاه ثعلب. والمحاش، بالكسر: بطنان، من بني عذرة، وقيل: المحاش هم: صرمة، وسهم، ومالك، بنو مرة بن عوف بن سعد بن ذبيان بن بغيض، وضبة بن سعد، لأنهم تحالفوا بالنار، فسموا بذلك، وبهم فسر قول النابغة. وسنة ممحشة ومحوش محرقة بجدبها، وهذه سنة أمحشت كل شئ، إذا كانت جدبة، وهذه حكاها أبو عمرو كما نقله الجوهري عن ابن السكيت عنه. وقال الأصمعي: إنما سموا محاشا لأنهم محشوا بعيرا على النار واشتووه، واجتمعوا عليه فأكلوه. ويقولون: ما أعطاني إلا محشا، بالكسر، وهو الذي يمحش البدن بكثرة وسخه وإخلاقه. وقال العامري: محش وجهه بالسيف محشة، أي لفحه لفحة قشر بها جلد وجهه.

### Türkçe

**المحش**، **كالمنع**: cinsel ilişkinin şiddeti ve yemenin şiddeti; ikisini de الصاغاني nakletti. Ve **المحش**: derinin etten soyulmuş kabuğu; denir ki: demirci onu **محشه**، **يمحشه** **محشا**: onu sıyırdı. Ve bazıları dedi: “Yanımdan bir kuzu geçti de beni **فمحشني محشا**”; bu, derisini yüzmeksizin derisini sıyırdığı zamandır. Ve أبو عمرو dedi: “Derler ki: Yanımdan bir çuval geçti de beni **فمحشتني**”, yani beni sıyırdı. Ve الكلابي dedi: “Derim: Yanımdan bir çuval geçti de beni **فمشنتني**”, الصحاح’ta olduğu gibi. Ve **المحش**: selin, üzerinden geçtiği şeyi söküp koparmasıdır; bu da ondandır. Ve **الماحش**: çok yiyen, ta ki karnı büyüyene kadar; dedi ki:
  Çok içip **ماحشا** yiyen kimse,
  karın onu aşırı bir gidişle götürür.

Ve **الماحش**: yakıcıdır; **كالممحش**; denir ki: “Ateş onu **محشته**”, yani onu yaktı. Ve sıcak “**أمحشه**”: onu yaktı. Bunu ابن السكيت, أبو صاعد الكلابي’den nakletti; الصحاح’ta olduğu gibi. Ve denildi ki: **المحش**: deriyi yakan ve kemiği ortaya çıkaran alevden bir pay almaktır; üst kısımlarını kavurur da onu pişirmez. Ve bir bedevî dedi: “Sıcaktan neredeyse sarığımı **يمحش** edecekti.” Ve onlar, yemin yanında bir ateş yakarlardı ki daha sağlam olsun. Ve الصحاح’ta: “Derisini ateşle **محشت**”: yani onu yaktım. Ve onda başka bir dil: “Ateşle onu **أمحشته**”, ابن السكيت’ten. Ve **المحاش**، **كغراب**: yanmış olan; denir ki: **خبز محاش**; ve aynı şekilde kızartma. Ve **المحاش**، فتح ile: eşya ve döşeme; bunu أبو عبيد rivayet etti. الليث dedi: O, **الحوش**’tan **مفعل**dir; o da şeyi toplamak demektir. Ve الأزهري onu hatalı saydı; ve bu, musannifin—Allah Teâlâ ona rahmet etsin—**ح و ش**’ta daha önce geçti; orada ona dikkat çektik. Ve **المحاش**، kesra ile: çeşitli kabilelerden toplanan bir topluluk; ateş yanında antlaşırlar. النابغة dedi ki:
  Ey يزيد, **محاشك**’ını topla; çünkü ben
  size يربوع’u ve تميم’i hazırladım.
ابن الأعرابي onun manasında dedi: Yedi kabileyi sövdü de onları, ateşin yaktığı şey gibi yaptı. الأزهري dedi: أبو عبيد bunu أبو عبيدة’den şöyle rivayet etti: النابغة’nin sözünde **المحاش**، mîm’in kesrasıyladır. Ve الليث yanıldı da onu mîm’in fethasıyla rivayet etti ve onu, karışık topluluk olan kavim diye açıkladı. Bu, **ح و ش**’ta geçmişti; ona dön. Ve “Ekmek **امتحش** etti”: yandı. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المحش**: çizik. Ve “Ateş onu **امتحشته**”: onu yaktı. Ve “Falanca öfkeden **امتحش** etti” ve “**امتحش**”: yandı; bu mecazdır. Ve hadis bununla geldi: “Ateşten birtakım insanlar çıkar; **قد امتحشوا** ve kömürler olmuşlardır”; yani yandılar ve kömür oldular. Ve “**امتحشوا**” diye de rivayet edilir; faili anılmayan üzere. Ve “Ay **امتحش** etti”: gitti; bunu ثعلب rivayet etti. Ve **المحاش**، kesra ile: بني عذرة’den iki karın (kol). Ve denildi ki: **المحاش** şunlardır: صرمة ve سهم ve مالك; bunlar مرة بن عوف بن سعد بن ذبيان بن بغيض’in oğullarıdır; ve ضبة بن سعد; çünkü ateşle antlaşmışlardı da bununla adlandırıldılar; ve النابغة’nin sözü bununla tefsir edildi. Ve **سنة ممحشة** ve **محوش**: kıtlığıyla yakıcıdır. Ve “Bu, her şeyi **أمحشت** eden bir yıldır”, kıtlık olduğu zaman. Bunu أبو عمرو hikâye etti; الجوهري’nin, ابن السكيت’ten ondan naklettiği üzere. Ve الأصمعي dedi: Onlara ancak **محاشا** denildi; çünkü bir deveyi ateş üzerinde **محشوا** ettiler ve onu kızarttılar; onun üzerinde toplandılar da onu yediler. Ve derler ki: “Bana ancak **محشا** verdi”, kesra ile; o, çok kirlenmesi ve yıpranmasıyla bedeni sıyırandır. Ve العامري dedi: “Yüzünü kılıçla **محش** etti, **محشة**”; yani bir vuruşla onu yaladı; onunla yüzünün derisini soydu.
