# محل — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D9%84/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AD%D9%84/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [محل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D9%84.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: محل

م ح ل
أصابهم محلٌ ومحولٌ‏.‏
وقد أمحلت الأرض وأمحل أهلها‏.‏
وبلد وزمان ما حلٌ وممحلٌ وعن ابن دريد‏:‏ أمحل الله الأرض وأرض محلٌ وأرضون محل ومحولٌ وأمحال‏.‏
ومحل به إلى السلطان‏:‏ سعى به‏.‏
وفي الدعاء ‏"‏ ولا تجعله علينا ماحلاً مصدّقاً ‏"‏‏.‏
وإنه لحوّل قلّب دحل محل‏:‏ محتال كبّاد وهو يتمحّل‏:‏ يحتال وماحله‏:‏ كايده ‏"‏ وهو شديد المحال ‏"‏‏.‏
ورجل متماحل‏:‏ فاحش الطول‏.‏
وبلد متماحل‏:‏ بعيد‏.‏
قال يصف فرساً‏:‏ من المسبطّرات الجياد طمرة لجوج هواها السبسب المتماحل وقال آخر يصف بعيراً‏:‏ بعيد من الحادي إذا ما ترقّصت بنات الصّوى في السبسب المتماحل وفرس قويّ المحال وهو الفقار الواحدة‏:‏ محالة والميم أصلية بدليل قول جندل‏:‏ أصهب تغتال فضول الأحبل منه حوابٍ كقرون الإبل عوج تساندن إلى ممحّل إلى مركّب المحال وهو وسط الظهر‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أمر متماحل وفتنة متماحلة‏:‏ متطاولة لا تكاد تنقضي‏.‏
وفي حديث عليّ‏:‏ إن من ورائك أموراً متماحلة‏.‏
واستقى على المحالة وهي البكرة‏.‏
وتحلّت المرأة بالمحال والفقر وهو صوغ هما حبيا بديباجٍ كريم وياقوت يفصّل بالمحال يريد حاجباً وعطارداً توجهما كسرى بتاجين حين افتكّ حاجب قوسه‏.‏

### Türkçe

م ح ل
Onlara **محلٌ** ve **محولٌ** isabet etti.
Yerin **أمحلت** olması ve onun halkının **أمحل** olması (da vardır).
Ve **ما حلٌ** ve **ممحلٌ** bir belde ve bir zaman; İbn Düreyd’den: “Allah yeri **أمحل** etti; ve **أرض محلٌ** ve **أرضون محل** ve **محولٌ** ve **أمحال** (vardır).”
Onu sultana karşı **محل به** etti: onunla (aleyhine) koştu.
Ve duada: “Onu üzerimize **ماحلاً** tasdik edici kılma.”
Ve şüphesiz o, **حوّل قلّب دحل محل**’dir: hilekâr, meşakkat çeken; ve o **يتمحّل** eder: hile yapar; ve onun **ماحله**si: ona tuzak kurdu; “ve o, **شديد المحال**’dir.”
Ve **رجل متماحل**: aşırı uzun boylu.
Ve **بلد متماحل**: uzak.
Bir atı vasfederek dedi:
“İyi atlardan, düzleştirilmişlerden; inatçı bir doru:
Onun hevesi, uzak **السبسب المتماحل** (düzlüğü)dir.”
Ve bir başkası bir deveyi vasfederek dedi:
“Uzak, sürücünün (deveci şarkıcının) (sesinden), ne zaman ki sallanıp oynasa
**بنات الصّوى** uzak **السبسب المتماحل** içinde.”
Ve **فرس قويّ المحال**: ve o, omur (sırt kemiği)dir; bir tanesi: **محالة**. Ve **الميم** aslîdir; Cündel’in sözü bunun delilidir:
“Alaca (kırçıl) bir (at), **فضول الأحبل**’i hileyle alır; ondan
Eğri, deve boynuzları gibi, **حوابٍ**;
Dayanırlar **ممحّل**’e,
**مركّب المحال**’a; ve o, sırtın ortasıdır.”
Mecazdan: **أمر متماحل** ve **فتنة متماحلة**: uzayıp giden, neredeyse sona ermeyen.
Ali’nin hadisinde: “Şüphesiz arkanda **أموراً متماحلة** vardır.”
Ve **المحالة** üzerine su çekti; ve o, makaradır.
Ve kadın **المحال** ve **الفقر** ile süslendi; ve o ikisi, bir süs eşyası yapımıdır:
“İkisi, değerli bir dîbâc ile ve **بالمحال** ile ayrıştırılan bir yakutla süslendi.”
**حاجباً** ve **عطارداً** kasteder; ikisini, Hâcib yayını koparınca, Kisrâ iki taçla taçlandırdı.
