# محو — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D9%88/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AD%D9%88/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [محو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AD%D9%88.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: محو

محو
مَحَا - يَمْحُو
مَحَا - يَمْحُو + كائن + شيئاً: ضد " أثبت - يثبت": يزيل الشيء القائم من الوجود تماماً ولا يترك شيئاً منه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إحداث أثر ضار في كائن يجعله يقل وينقص أو يزول وجوده وأثره وخاصة نفعه وخيره وبركته"، وهي:
مَحَا - يَمْحُو، مَحَق - يَمْحَقُ، مَرَتَ - يَمْرِتُ، شَأَمَ - يَشْأَمُ، شَتَا - يَشْتُوْ، طَارَ - يَطِيَرُ (المتعدي)

يمحو
 	﴿يمحوا الله ما يشاء ويثبت وعنده أم الكتاب(39)﴾ الرعد ﴿أم يقولون افترى على الله كذبا فإن يشأ الله يختم على قلبك ويمح الله الباطل ويحق الحق بكلماته إنه عليم بذات الصدور(24)﴾ الشورى
 	﴿وجعلنا الليل والنهار آيتين فمحونا آية الليل وجعلنا آية النهار مبصرة لتبتغوا فضلا من ربكم ولتعلموا عدد السنين والحساب وكل شيء فصلناه تفصيلا(12)﴾ الإسراء
مختار الصحاح
● [مح] م ح: مَحَا لوحه من باب عدا ورمى ويمحاه أيضا مَحْيًا فهو مَمْحُوٌّ و مَمْحِيٌّ و امَّحَى انفعل منه و امْتَحَى لغة فيه ضعيفة
الراغب
محو
- المحو: إزالة الأثر، ومنه قيل للشمال: محوة؛ لأنها تمحو السحاب والأثر. قال تعالى: }يمحو الله ما يشاء ويثبت{ [الرعد/39].
ملخص اللسان:
1.  مَحا الشيءَ يَمْحُوه ويَمْحاه مَحْواً ومَحْياً: أَذْهَبَ  أَثَرَه. المَحْوُ لكل شيء يذهب أَثرُه، تقول: أَنا أَمْحُوه  وأَمْحاه، وطيِّء تقول مَحَيْتُه مَحْياً ومَحْواً. وامَّحى الشيءُ يَمَّحِي  امِّحاءً، انْفَعَلَ، وكذلك امتَحى إِذا ذهب أَثرُه
2.     والماحي: من أَسماء سيدنا رسول الله،صلى الله عليه وسلم، مَحا الله به  الكفرَ وآثارَه، وقيل: لأَنه يَمحُو الكفرَ ويُعَفِّي آثارَه بإِذن  الله
3.     والمَحْوُ: السواد الذي في القمر كأَن ذلك كان نَيِّراً فمُحِي.
4.     والمَحْوة: المَطْرة تمحُو الجَدْبَ؛ عن ابن الأَعرابي. وأَصبحت الأَرض مَحْوةً واحدة إِذا تَغَطَّى وجْهُها بالماء حتى كأَنها مُحِيَتْ
5.    ومَحْوة: ريح الشَّمَال لأَنها تَذْهَبُ  بالسحاب،
لسان العرب
● - محا: مَحا الشيءَ يَمْحُوه ويَمْحاه مَحْواً ومَحْياً: أَذْهَبَ  أَثَرَه. الأَزهري: المَحْوُ لكل شيء يذهب أَثرُه، تقول: أَنا أَمْحُوه  وأَمْحاه، وطيِّء تقول مَحَيْتُه مَحْياً ومَحْواً. وامَّحى الشيءُ يَمَّحِي  امِّحاءً، انْفَعَلَ، وكذلك امتَحى إِذا ذهب أَثرُه، وكره بعضهم امْتَحى،  والأَجود امَّحى، والأَصل فيه انْمَحى، وأَما امْتَحى فلغة رديئة. ومحَا  لَوْحَه يَمْحُوه مَحْواً ويَمْحِيه مَحْياً، فهو مَمْحُوٌّ ومَمْحِيٌّ،  صارت الواو ياء لكسرة ما قلبها فأُدغمت في الياء التي هي لام الفعل؛ وأَنشد  الأَصمعي:  كما رأَيتَ الوَرَقَ المَمْحِيَّا  قال الجوهري: وامْتَحى لغة ضعيفة.  والماحي: من أَسماء سيدنا رسول الله،صلى الله عليه وسلم، مَحا الله به  الكفرَ وآثارَه، وقيل: لأَنه يَمحُو الكفرَ ويُعَفِّي آثارَه بإِذن  الله.والمَحْوُ: السواد الذي في القمر كأَن ذلك كان نَيِّراً فمُحِي.  والمَحْوة: المَطْرة تمحُو الجَدْبَ؛ عن ابن الأَعرابي. وأَصبحت الأَرض  مَحْوةً واحدة إِذا تَغَطَّى وجْهُها بالماء حتى كأَنها مُحِيَتْ. وتركتُ  الأَرضَ مَحْوةً واحدة إِذا طَبَّقَها المطرُ، وفي المحكم: إِذا جِيدَتْ  كلُّها، كانت فيها غُدْرانٌ أَو لم تكن. أَبو زيد: تَرَكْتِ السماءُ  الأَرضَ مَحْوةً واحدة إِذا طَبَّقَها المطرُ. ومَحوَة: الدَّبُورُ لأَنها  تمحو السحابَ معرفة، فإِن قلت: إِنَّ الأَعلام أَكثر وقوعها في كلامهم  إِنما هو على الأَعيان المرئِيَّاتِ، فالريح وإِن لم تكن مرئية فإِنها على  كل حال جسم، أَلا ترى أَنها تُصادِمُ الأَجرام، وكلُّ ما صادَمَ الجِرْم  جِرْمٌ لا مَحالة، فإِن قيل: ولم قَلَّتِ الأَعلام في المعاني وكثرت في  الأَعيان نحو زيد وجعفر وجميع ما علق عليه علم وهو شخص؟ قيل: لأَن الأَعيان  أَظهر للحاسة وأَبدى إِلى المشاهدة فكانت أَشبه بالعَلَمِية مما لا يُرى  ولا يشاهد حسّاً، وإِنما يعلم تأَمُّلاً واستدلالاً، وليست من معلوم  الضرورة للمشاهدة، وقيل: مَحْوةُ اسم للدَّبُور لأَنها تَمْحُو الأَثَرَ؛  وقال الشاعر:  سَحابات مَحَتْهُنَّ الدَّبُورُ  وقيل: هي الشَّمال. قال الأَصمعي وغيره: من أَسماء الشَّمال مَحْوةُ،  غير مصروفة. قال ابن السكيت: هَبَّتْ مَحْوةُ اسمُ الشَّمال مَعْرِفة؛  وأَنشد:  قَدْ بكَرَتْ مَحْوةُ بالعَجَاجِ،  فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجَاجِ  وقيل: هو الجَنوب، وقال غيره: سُمِّيت الشَّمالُ مَحْوةَ لأَنها تَمْحُو  السحابَ وتَذْهَبُ بها. ومَحْوة: ريح الشَّمَال لأَنها تَذْهَبُ  بالسحاب، وهي معرفة لا تنصرف ولا تدخلها أَلف ولام؛ قال ابن بري: أَنكر علي بن  حمزة اختصاص مَحْوَة بالشَّمال لكونها تَقْشَعُ السحابَ وتَذْهَب به، قال:  وهذا موجود في الجَنوب؛ وأَنشد للأَعشى:  ثمَّ فاؤوا على الكَريهَةِ والصَّبْـ  رِ، كما تَقْشَعُ الجَنُوبُ الجَهاما  ومَحْوٌ: اسم موضع بغير أَلف ولام. وفي المحكم: والمَحْوُ اسم بلد؛ قالت  الخنساء:  لِتَجْرِ الحَوادِثُ بَعْدَ الفَتَى الْـ  ـمُغَادَرِ، بالمَحْو، أَذْلالهَا  والأَذْلالُ: جمع ذِلّ، وهي المسالك والطُّرُق. يقال: أُمورُ الله  تَجْري على أَذْلالها أَي على مجَاريها وطُرُقِها.  والمِمْحاةُ: خِرْقة يزال بها المَنيُّ ونحوه.
مقاييس اللغة:
(محو) الميم والحاء والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على الذَّهاب بالشيء. ومَحَتِ الرِّيحُ السحابَ: ذهبَتْ به. وتسمَّى الشّمالُ مَحْوَة، لأنّها تَمحو السَّحاب. ومَحَوْت الكتابَ([12]) أَمْحُوه مَحْواً. وامَّحَى الشّيءُ: ذهب أثرُه، كذلك امْتَحَى.
القاموس المحيط:
و مَحاه يَمْحُوه ويَمْحاه أذْهَبَ أثَرَهُ، فَمَحا هو وامَّحَى، كادَّعَى، وامْتَحَى قليلةٌ. والمَحْوُ السوادُ في القمرِ. والمَحْوَةُ المَطْرَةُ تَمْحُو الجَدْبَ، والعارُ، والساعةُ، وبلا لامٍ اسمُ الدَّبورِ،
و ع. والماحِي: النبيُّ صلى اللّه عليه وسلم، يَمْحُو اللّهُ به الكُفْرَ. والمِمْحاةُ، بالكسرِ: خِرْقَةٌ يُزالُ بها المَنِيُّ ونحوهُ.
- ي مَحاه يَمْحيه ويَمْحاه مَحْياً أذْهَبَ أثَرَهُ، فهو مَمْحِيٌّ ومِمْحُوٌّ.
تاج العروس:
( ومحاه يمحوه ويمحاه ) محوا فيهما ( أذهب أثره فمحى هو ) لازم متعد ( وامحى كادعى وامتحى ) لغة فيه ( قليلة ) وفى الصحاح ضعيفة ( والمحو السواد في القمر ) يقال انه أثر مسحة سيدنا جبريل عليه السلام ( و ) من المجاز ( المحوة المطرة ) التى ( تمحو الجدب ) عن ابن الاعرابي يقال أصاب الارض محوة وقد
محت الجدب ( و ) المحوه ( العارو ) أيضا ( الساعة و ) من المجاز مجوة ( بلالام اسم الدبور ) غير مصروفة وفى الصحاح ومحوة ريح الشمال لانها تذهب السحاب وهى معرفة لا تنصرف ولا يدخلها ألف ولام قال الراجز : قد بكرت محوة بالعجاج * فدمرت بقية الرجاج وفى المحكم وهبت محوة اسم للشمال معرفة سميت لانها تمحوا السحاب وتذهب بها وكونه اسما للشمال لا الدبور هو الذى صرح به ابن السكيت في الاصلاح وبه جزم التبريزي في تهذيبه للاصلاح ومثله أيضا في كفاية المتحفظ وغيره وقال ابن برى أنكر على بن حمزة اختصاص محوة بالشمال لكونها تقشع السحاب وتذهب به قال وهذا موجود في الجنوب وأنشد للاعشى ثم فاؤا على الكريهة والصبر * كما يقشع الجنوب الجهاما ( و ) محوة ( ع ) هكذا مقتضى سياقه والصواب محو بلاهاء كما هو نص الصحاح والمحكم قال يعقوب وأنشدني أبو عمرو للخنساء : لتجرى المنية بعد الفتى * المغادر بالمحواذ لالها ( والماحي ) من أسماء ( النبي صلى الله عليه وسلم ) سمى به لانه ( يمحو الله به الكفر ) ويعفى آثاره كذا في النهاية وفى التهذيب محا الله به الكفر وآثاره وفى المحكم لانه يمحو الكفر باذن الله تعالى ( والممحاة بالكسر خرقة يزال بها المنى ونحوه ) وفى بعض نسخ الصاح وغيره * ومما يستدرك عليه انمحى انفعل من المحو نقله الجوهرى ويقال تركت الارض محوة واحدة إذا طبقها المطر وفى التهذيب أصبحت الارض محوة واحدة إذا تغطى وجهها بالماء وكتاب ماح ذو محوو محت الريح السحاب أذهبته ومحا الصبح الليل كذلك ومنه قوله تعالى فمحونا آية الليل والاحسان يمحو الاساءة والمحو ما يرقى به المعيون والمصاب لغة يمانية وربما محى بالماء فيسقاه ولذلك سمى ويقال تمح منهم يا فلان أي تحلل أي اطلب منهم أن يمحوا عنك ما جنيت عليهم وهو مجاز نقله الزمخشري
- ( ى محاه يمحيه ويمحاه محيا ) فيهما الاخيرة لغة طيئ ( أذهب أثره فهو ممحى وممحو ) قال الجوهرى صارت الواو ياء لكسرة ما قبلها فأدغمت في الياء التى هي لام الفعل وأنشد الاصمعي * كما رأيت الورق الممحيا * ( ى تمحيت منه تبرأت وتحرجت ) نقله الجوهرى

### Türkçe

**محو**
**مَحَا - يَمْحُو**
Pazar, 13 Şubat/Februvar 2011 21:50 yazar: Administrator
**مَحَا - يَمْحُو** + bir varlık + bir şeyi: “ **أثبت - يثبت** ”in zıddı: mevcut olan şeyi varlıktan bütünüyle giderir ve ondan hiçbir şey bırakmaz.
Ve lafız, “Bir varlıkta zararlı bir etki meydana getirme; onu azalır, eksilir yahut varlığı ve izi—özellikle faydası, hayrı ve bereketi—yok olur” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**مَحَا - يَمْحُو**، **مَحَق - يَمْحَقُ**، **مَرَتَ - يَمْرِتُ**، **شَأَمَ - يَشْأَمُ**، **شَتَا - يَشْتُوْ**، **طَارَ - يَطِيَرُ** (müteaddî)

**يمحو**
	﴿Allah dilediğini siler ve sabit kılar; O’nun katında **أم الكتاب** vardır(39)﴾ **الرعد** ﴿Yoksa “Allah’a karşı bir yalan uydurdu” mu diyorlar? Allah dilerse kalbin üzerine mühür vurur; Allah bâtılı siler ve hakkı kelimeleriyle gerçekleştirir; şüphesiz O, göğüslerin özünü bilendir(24)﴾ **الشورى**
	﴿Geceyi ve gündüzü iki âyet kıldık; gece âyetini sildik ve gündüz âyetini aydınlatıcı kıldık ki Rabbinizden bir fazl arayasınız, yılların sayısını ve hesabı bilesiniz; her şeyi ayrıntılı olarak açıkladık(12)﴾ **الإسراء**

**مختار الصحاح**
● [**مح**] م ح: **مَحَا** levhasını, **عدا** ve **رمى** bâbından; ve onu ayrıca **مَحْيًا** olarak da siler; o hâlde o **مَمْحُوٌّ** ve **مَمْحِيٌّ**dur. Ve **امَّحَى** ondan (bu fiilden) **انفعل** oldu. Ve **امْتَحَى** onda bir lugattır; zayıftır.

**الراغب**
**محو**
- **المحو**: izin giderilmesi; bundan dolayı kuzey rüzgârına **محوة** denildi; çünkü bulutu ve izi siler. Yüce Allah dedi ki: ﴿**يمحو الله ما يشاء ويثبت**﴾ [**الرعد**/39].

**ملخص اللسان:**
1. **مَحا** şeyi **يَمْحُوه** ve **يَمْحاه**; **مَحْواً** ve **مَحْياً**: onun izini giderdi. **المَحْوُ**: izi giden her şey içindir; dersin ki: ben onu **أَمْحُوه** ve **أَمْحاه**. Ve **طيِّء**: onu **مَحَيْتُه** **مَحْياً** ve **مَحْواً** der. Ve şey **امَّحى**: **يَمَّحِي** **امِّحاءً**; **انْفَعَلَ**; ve yine **امتَحى**: izi gittiği zaman.
2. Ve **الماحي**: Efendimiz Resûlullah’ın—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—isimlerindendir; Allah onunla küfrü ve izlerini sildi. Ve denildi ki: çünkü Allah’ın izniyle küfrü siler ve izlerini yok eder.
3. Ve **المَحْوُ**: ayda bulunan siyahlıktır; sanki o aydınlık idi de silindi.
4. Ve **المَحْوة**: kuraklığı silen yağmurdur; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve yer bir tek **مَحْوةً** olarak sabahladı: yüzü suyla örtülünce, sanki silinmiş gibi.
5. Ve **مَحْوة**: kuzey rüzgârıdır; çünkü bulutla gider.

**لسان العرب**
● - **محا**: **مَحا** şeyi **يَمْحُوه** ve **يَمْحاه**; **مَحْواً** ve **مَحْياً**: onun izini giderdi. el-Ezherî: **المَحْوُ** izi giden her şey içindir; dersin ki: ben onu **أَمْحُوه** ve **أَمْحاه**. Ve **طيِّء**: onu **مَحَيْتُه** **مَحْياً** ve **مَحْواً** der. Ve şey **امَّحى**: **يَمَّحِي** **امِّحاءً**; **انْفَعَلَ**; ve yine **امتَحى**: izi gittiği zaman. Bazıları **امْتَحى**yı çirkin gördü; daha iyi olan **امَّحى**dır. Aslı **انْمَحى**dır. **امْتَحى** ise kötü bir lugattır. Ve levhasını **محَا**: onu **يَمْحُوه** **مَحْواً** ve onu **يَمْحِيه** **مَحْياً**; o hâlde o **مَمْحُوٌّ** ve **مَمْحِيٌّ**dur; vav, kendisini çeviren (sebep olan) öncesindeki kesre sebebiyle yâ’ya döndü; sonra fiilin lâmı olan yâ’ya idğam edildi. el-Asma‘î rivayet etti:
  “Senin gördüğün gibi, silinmiş yaprak(ı)”
el-Cevherî dedi ki: **امْتَحى** zayıf bir lugattır. Ve **الماحي**: Efendimiz Resûlullah’ın—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—isimlerindendir; Allah onunla küfrü ve izlerini sildi. Ve denildi ki: çünkü Allah’ın izniyle küfrü siler ve izlerini yok eder. Ve **المَحْوُ**: ayda bulunan siyahlıktır; sanki o aydınlık idi de silindi. Ve **المَحْوة**: kuraklığı silen yağmurdur; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve yer bir tek **مَحْوةً** olarak sabahladı: yüzü suyla örtülünce, sanki silinmiş gibi. Ve yeri bir tek **مَحْوةً** olarak bıraktım: yağmur onu kapladığı zaman. **المحكم**’de: bütünüyle iyi sulandığı zaman; içinde gölcükler olsun yahut olmasın. Ebû Zeyd: gök, yeri bir tek **مَحْوةً** olarak bıraktı: yağmur onu kapladığı zaman. Ve **مَحوَة**: **الدَّبُورُ**dur; çünkü bulutu—bilinen (özel ad olarak)—siler. Şayet “Onların sözlerinde özel adların daha çok vuku bulması ancak görülen aynlar üzerinedir; rüzgâr görülür olmasa da her hâlükârda bir cisimdir; görmüyor musun ki cisimlere çarpar; cisme çarpan her şey zorunlu olarak cisimdir” denirse… Şayet “Niçin manalarda özel adlar azaldı da Zeyd, Ca‘fer ve üzerine özel ad konulan her şahıs gibi aynlarda çoğaldı?” denirse: “Çünkü aynlar duyulara daha açık ve müşahedeye daha belirgindir; bu yüzden, duyuyla görülmeyen ve müşahede edilmeyen; ancak teemmül ve istidlâl ile bilinen şeye göre, özel adlılığa daha benzer oldu; ve müşahede için zarurî bilinenlerden değildir.” Ve denildi ki: **مَحْوةُ** **الدَّبُور**un adıdır; çünkü izi siler. Şair dedi ki:
  “Bulutlar; **الدَّبُورُ** onları sildi.”
Ve denildi ki: o **الشَّمال**dır. el-Asma‘î ve başkaları dedi ki: **الشَّمال**ın adlarından biri **مَحْوةُ**dur; gayr-i munsariftir. İbnü’s-Sikkît dedi ki: **مَحْوةُ** esti; **الشَّمال**ın adı, marife. Ve şu beyit okundu:
  “**مَحْوةُ** tozla erkenden çıktı,
  böylece çiseleyen(in) kalıntısını yerle bir etti.”
Ve denildi ki: o **الجَنوب**dur. Başkası dedi ki: **الشَّمال**a **مَحْوةَ** adı verildi; çünkü bulutu siler ve onunla gider. Ve **مَحْوة**: **الشَّمال** rüzgârıdır; çünkü bulutla gider; marifedir, munsarif olmaz ve ona elif-lâm girmez. İbn Berrî dedi ki: Ali b. Hamza, **مَحْوَة**nin **الشَّمال**a tahsisini inkâr etti; çünkü bulutu dağıtır ve onunla gider; dedi ki: bu **الجَنوب**da da vardır. el-A‘şâ’dan şu beyit okundu:
  “Sonra, çetinliğe ve sabra döndüler;
  tıpkı **الجَنُوبُ**un koyu bulutu dağıtması gibi.”
Ve **مَحْوٌ**: elif-lâmsız bir yer adıdır. **المحكم**’de: **المَحْوُ** bir beldenin adıdır. el-Hansâ dedi ki:
  “Gençten sonra olaylar,
  **المَحْو**da onun alçak yolları üzerinde aksın.”
Ve **الأَذْلالُ**: **ذِلّ**in çoğuludur; o, geçitler ve yollardır. Denir ki: Allah’ın işleri **على أَذْلالها** akar; yani akış yerleri ve yolları üzere. Ve **المِمْحاةُ**: meni ve benzeri onunla giderilen bez parçasıdır.

**مقاييس اللغة:**
(**محو**) **الميم** ve **الحاء** ve illetli harf, sahih bir asıldır; şeyle gidip gitmeye delâlet eder. Ve rüzgâr bulutu **مَحَتِ**: onu götürdü. Ve **الشّمال**a **مَحْوَة** denir; çünkü bulutu siler. Ve kitabı **مَحَوْت**: onu **أَمْحُوه** **مَحْواً**. Ve şey **امَّحَى**: izi gitti; yine **امْتَحَى** da böyledir.

**القاموس المحيط:**
Ve onu **مَحاه**: **يَمْحُوه** ve **يَمْحاه**: izini giderdi; böylece o **مَحا** (kendisi) ve **امَّحَى**; **كادَّعَى** gibi. Ve **امْتَحَى** azdır. Ve **المَحْوُ**: ayda siyahlıktır. Ve **المَحْوَةُ**: kuraklığı silen yağmurdur; ve ayıp; ve saat; ve lamsız olarak **الدَّبور**un adıdır,
ve (ayn). Ve **الماحِي**: Peygamber—Allah ona salât etsin—; Allah onunla küfrü siler. Ve **المِمْحاةُ**—kesre ile—: meni ve benzerinin onunla giderildiği bez parçasıdır.
- (yâ) onu **مَحاه**: **يَمْحِيه** ve **يَمْحاه** **مَحْياً**: izini giderdi; o hâlde o **مَمْحِيٌّ** ve **مِمْحُوٌّ**dur.

**تاج العروس:**
( Ve onu **محاه**: **يمحوه** ve **يمحاه** ) ikisinde de **محوا** (izini giderdi; böylece o **فمحى هو** ) lâzım–müteaddî (ve **امحى** **كادعى** gibi ve **امتحى** ) onda bir lugattır ( az ) ve **الصحاح**’ta zayıf. (Ve **المحو** ayda siyahlıktır) denir ki: Efendimiz Cebrâil’in—aleyhisselâm—sürmesinin izidir. (Ve) mecazdandır: (**المحوة** yağmur) ki (kuraklığı siler); İbnü’l-A‘râbî’den. Denir ki: yere **محوة** isabet etti; ve
kuraklığı sildi. (Ve) **المحوه** (ayıp) da. (Saat ve) mecazdandır: **مجوة**. (Lamsız olarak **الدبور**un adıdır) gayr-i munsarif. Ve **الصحاح**’ta: **محوة** kuzey rüzgârıdır; çünkü bulutu götürür; marifedir, munsarif olmaz ve ona elif-lâm girmez. Râciz dedi ki:
“**محوة** tozla erkenden çıktı,
böylece çiseleyen(in) kalıntısını yerle bir etti.”
Ve **المحكم**’de: **محوة** esti; **الشمال**ın adı, marife; bulutu silip onunla gittiği için adlandırıldı. Ve onun **الشمال**ın adı olup **الدبور**un adı olmaması, İbnü’s-Sikkît’in **الإصلاح**’da açıkça belirttiği şeydir; ve Tebrîzî, **الإصلاح** için yaptığı **تهذيب**’inde bununla kesin hüküm verdi; bunun benzeri **كفاية المتحفظ** ve başkasında da. İbn Berrî dedi ki: Ali b. Hamza, bulutu dağıtıp onunla gitmesi sebebiyle **محوة**nin **الشمال**a tahsisini inkâr etti; dedi ki: bu **الجنوب**da da vardır. Ve el-A‘şâ’dan şu beyit okundu:
“Sonra, çetinliğe ve sabra döndüler;
tıpkı **الجنوب**un koyu bulutu dağıtması gibi.”
(Ve) **محوة** (ayn): bağlamının gereği budur; doğrusu ise **هاء**sız **محو**dur; **الصحاح** ve **المحكم**’in nassı böyledir. Ya‘kūb dedi ki: Ebû ‘Amr bana el-Hansâ’dan okudu:
“Ölüm, gençten sonra aksın,
**بالمحو** onun alçak yolları üzerinde.”
(Ve **الماحي**) (Peygamber—Allah ona salât etsin—in isimlerindendir) onunla adlandırıldı; çünkü (Allah onunla küfrü siler) ve izlerini yok eder; **النهاية**’de böyle. Ve **التهذيب**’de: Allah onunla küfrü ve izlerini sildi. Ve **المحكم**’de: çünkü Allah Teâlâ’nın izniyle küfrü siler. (Ve **الممحاة**—kesre ile— meni ve benzerinin onunla giderildiği bez parçasıdır.) Ve **الصاح**’ın bazı nüshalarında ve başkasında: “Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **انمحى** silmeden **انفعل**dir; el-Cevherî nakletti. Ve denir ki: yeri bir tek **محوة** olarak bıraktım: yağmur onu kapladığı zaman. Ve **التهذيب**’de: yer bir tek **محوة** olarak sabahladı: yüzü suyla örtülünce. Ve **كتاب ماح**: silinmesi olan. Rüzgâr bulutu **محت**: onu giderdi. Ve sabah geceyi **محا**: yine böyle. Bundan Yüce Allah’ın sözü: **فمحونا آية الليل**. Ve ihsan, kötülüğü siler. Ve **المحو**: göze değmişe ve vurulmuşa onunla rukye yapılan şeydir; Yemenî bir lugattır. Ve bazen suyla silinir de içirilir; bu yüzden adlandırıldı. Ve denir ki: ey falan, onlardan **تمح** et: yani çözül; yani onlardan, onlara karşı işlediğini senden silmelerini iste; bu mecazdır; Zemahşerî nakletti.”
- (yâ) onu **محاه**: **يمحيه** ve **يمحاه** **محيا**: ikisinde de; sonuncusu **طيئ** lugatıdır. (İzini giderdi; o hâlde o **ممحى** ve **ممحو**dur.) el-Cevherî dedi ki: vav, öncesindeki kesre sebebiyle yâ oldu; sonra fiilin lâmı olan yâ’ya idğam edildi. el-Asma‘î şu beyiti okudu:
“Senin gördüğün gibi, silinmiş yaprak(ı).”
( (yâ) ondan **تمحيت**: beri oldum ve sakındım ) el-Cevherî nakletti.
