# مخخ (م-خ-خ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AE%D8%AE

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: م - خ - خ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والميم
خ م، م خ مستعملا خم: اللحمُ المُخِمُّ: الذي تغيرت ريه. ولما يفسد فساد الجيف. وخَمَّ مثله، وقد خَمَّ يَخُمُّ خموماً. قال:
وشمةٍ من مشارفٍ مزكومِ
قد خَمَّ أو قد هم بالخُمُومِِ
وإذا خَبُثَ ريح السقاء، فأفسد اللبن، قيل: أَخَمَّ اللبن فهو مُخِمٌّ.
فإذا انتن فهو الذفر من البان الإبل.
والخَمْخَمةُ: ضرب من الأكل قبيحٌ، وبه سمي الخَمْخامُ، ومنه: التَّخَمْخُمُ. والخِمْخِمُ: نبتٌ، قال:
ما راعني إلا حمولة أهلـهـا		وسط الديار تسف حب الحِخْخِمِِ
والخُمامةُ: القمامةُ والكناسةُ من خَمَمْتُ البيت، أي: كنسته:.
والخِمامةُ: ريشةٌ فاسدةٌ رديئة تحت الريش.
ورجل مَخْمومُ القلب كأنه قد نقي من الغش والغل.
مخ: المُخُّ: نقي العظم، وجمعه: مِخَخَةٌ، فإذا قلت: مُخَّةٌ فجمعها: مُخٌّ. وتَمَخَّخْتُُ العظم تمصَّصْته.
وقد يجيء المخ في الشعر ويراد به شحم العين. يقال: آخر مُخٌّ يبقى في الجسد: مُخُّ العين. ومُخُّ السلامي، قال:
لا يشتكين عملاً ما أبـقـينْ
ما دام مُخٌّ في سلامي أو عينْ
وامْتَخَخْتُ العظم : انتزعت مُخَّهُ. وأمَخَّ العظمُ، وأَمَخَّتِِ الشَّاة، إذا اكتنزت سمناً.

##### Türkçe

باب **الخاء** ve **الميم**
**خ م**، **م خ** kullanılagelen: **خم**: **اللحمُ المُخِمُّ**: kokusu değişmiş olan. Ve (henüz) leşlerin bozulması gibi bozulmayan (şey) için. Ve **خَمَّ** onun gibidir; ve **خَمَّ يَخُمُّ خموماً**. Dedi ki:
وَشْمَةٍ مِنْ مَشَارِفٍ مَزْكُومِ
قَدْ خَمَّ أَوْ قَدْ هَمَّ بِالخُمُومِِ
Ve eğer tulumun kokusu kötüleşir de sütü bozarsa, “**أَخَمَّ** süt; o hâlde o **مُخِمٌّ**dur” denir.
Artık eğer kokarsa, o, deve sütlerinden olan **الذفر**dir.
Ve **الخَمْخَمةُ**: çirkin bir yeme türü; ve onunla **الخَمْخامُ** adlandırıldı; ve ondan: **التَّخَمْخُمُ**. Ve **الخِمْخِمُ**: bir bitki; dedi ki:
مَا رَاعَنِي إِلَّا حَمُولَةُ أَهْلِـهَا		وَسْطَ الدِّيَارِ تَسُفُّ حَبَّ الحِخْخِمِِ
Ve **الخُمامةُ**: **القمامةُ** ve **الكناسةُ**; “**خَمَمْتُ** evi”den, yani: onu süpürdüm.
Ve **الخِمامةُ**: tüylerin altında bozuk, kötü bir tüy.
Ve **مَخْمومُ القلب** bir adam: sanki aldatmadan ve kinden arıtılmıştır.

**مخ**: **المُخُّ**: kemiğin iliği; onun çoğulu: **مِخَخَةٌ**; artık eğer “**مُخَّةٌ**” dersen, onun çoğulu: **مُخٌّ**. Ve “**تَمَخَّخْتُُ** kemiği”: onu emip çıkardım.
Ve bazen şiirde **المخ** gelir ve onunla gözün yağı kastedilir. Denir ki: bedende kalan son **مُخٌّ**: gözün **مُخُّ**udur. Ve **مُخُّ السلامي**; dedi ki:
لَا يَشْتَكِينَ عَمَلًا مَا أَبْـقـَيْنْ
مَا دَامَ مُخٌّ فِي سَلَامِي أَوْ عَيْنْ
Ve “**امْتَخَخْتُ** kemiği”: onun **مُخَّهُ**unu söküp aldım. Ve kemik **أَمَخَّ** oldu; ve koyun **أَمَخَّتِِ** oldu; semizlenip yağ biriktirdiği zaman.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

المُخُّ: الذي في العظم، والمُخَّةُ أخصُّ منه. وفي المثل: "شَرٌّ ما يُجيئُكَ إلى مُخَّةِ عُرقوبٍ". وجمع المُخِّ: مِخَخَةٌ. وربَّما سمُّوا الدِماغ مُخًّا. قال الشاعر:
ولا يَسْرِقُ الكلبُ السَروقُ نِعالَنـاولا نَنْتَقي المُخَّ الذي في الجماجِمِ
وخالصُ كلِّ شيءٍ مُخُّهُ. وقد أَمَخَّ العظم: جرَى فيه المُخُّ. وأَمَخَّتِ الإبلُ: سمنتْ. وفي المثل: "بين المُمِخَّةِ والعَجْفاءِ". وامْتَخَخْتُ العظم وتَمَخَّخْتُهُ: أخرجت مُخَّهُ.

##### Türkçe

**المُخُّ**: kemikte olan şey; **المُخَّةُ** ise ondan daha özeldir. Meselde: “Şer, sana **مُخَّةِ عُرقوبٍ**’a kadar gelen şeydir.” **المُخِّ**’ün çoğulu: **مِخَخَةٌ**. Bazen **الدِماغ**’a **مُخًّا** adını verdiler. Şair dedi ki:
Ve hırsız köpek ayakkabılarımızı çalmaz
ve kafataslarında olan **المُخَّ**’u seçip ayıklamayız
Her şeyin hâlisi **مُخُّهُ**’dur. Ve **أَمَخَّ** kemik: onda **المُخُّ** aktı. Ve **أَمَخَّتِ الإبلُ**: semirdiler. Meselde: “**بين المُمِخَّةِ والعَجْفاءِ**.” Ve **امْتَخَخْتُ** kemiği ve **تَمَخَّخْتُهُ**: onun **مُخَّهُ**’unu çıkardım.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

م خ خ
عظم ممخ وقد أمخّت عظامه وأمخّت الشاة وتمخّخت العظام‏:‏ أخرجت مخّها‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أكلت مخّ العين‏:‏ شحمتها‏.‏
وهؤلاء مخّ القوم ومخّة القوم‏:‏ لخيارهم‏.‏
ولا أرى لأمرك مخاً‏:‏ خيراً‏.‏
وأمر ممخّ‏:‏ فيه فضل وخير‏.‏
وهذا لسان ممخ‏:‏ حسن الشفاعة وله لسان ممخ‏:‏ ذلق قوي على الكلام‏.‏
وفي مثل ‏"‏ أهون ما أعملت لسان ممخ ‏"‏‏.‏
‏"‏ بين الممخة والعجفاء ‏"‏‏:‏ للوسط ‏"‏ شر ما أجاءك إلى مخة عرقوب ‏"‏‏:‏ في الحاجة إلى اللئيم‏.‏

##### Türkçe

م خ خ
**عظم ممخ**: iliği çıkarılmış kemik; ve kemikleri iliği çıkarıldı; ve koyunun iliği çıkarıldı; ve kemikler iliği çıkarıldı: iliğini çıkardı.
Mecazdan: **أكلت مخّ العين**: onun yağı.
Ve bunlar **مخّ القوم** ve **مخّة القوم**: onların seçkinleri içindir.
Ve senin işin için bir **مخاً** görmüyorum: bir hayır.
Ve **أمر ممخّ**: onda fazlalık ve hayır vardır.
Ve bu **لسان ممخ**: şefaati güzel; ve onun **لسان ممخ**u vardır: keskin, söz üzerinde güçlü.
Ve meselde: "En kolay, **لسان ممخ**u çalıştırdığım şeydir".
"**بين الممخة والعجفاء**": orta için. "Seni **مخة عرقوب**a getiren şeyin en kötüsü": alçağa muhtaç olma hakkında.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المُخُّ: نِقْيُ العظم؛ وفي التهذيب: نِقْيُ عظام القصب؛ وقال ابن دريد: المُخُّ ما أُخرج من عظم، والجمع مَخَخة ومخاخ، والمُخَّة: الطائفة منه، وإذا قلت مُخَّة فجمعها المُخُّ. وتقول العرب: هو أَسمح من مُخَّة الوبَر أَي أَسهل، وقالوا: اندَرَع اندِراعَ المُخَّة وانقصف انقصاف البَرْوَقَة فاندرع، يذكر في موضعه. وانقصف: انكسر بنصفين. وفي حديث أُمّ معبد في رواية: فجاءَ يسوق أَعْنُزاً عجافاً مِخاخُهنّ قليل؛ المخاخ جمع مُخ مثل حِباب وحُب وكمام وكمّ، وإِنما لم يقل قليلة لأَنه أَراد أَن مخاخَهن شيء قليل.
وتَمَخَّخ العظمَ وامْتَخخَه وتَمَكَّكه ومَخْمَخَه: أَخرج مخه. والمُخاخَة: ما تُمُصِّص منه. وعظم مَخيخ: ذو مخ؛ وشاة مَخيخة وناقة مخيخة؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
باتَ يُماشي قُلُصاً مَخائِخا
وأَمَخَّ العظمُ: صار فيه مُخّ؛ وفي المثل: شَرٌّ ما يُجِيئُكَ إِلى مُخَّةِ عُرْقُوبٍ.
وأَمَخَّتِ الدابة والشاة: سَمِنت. وأَمَخَّت الإِبل أَيضاً: سَمِنَت؛ وقيل: هو أَوّل السِّمَن في الإِقبال وآخر الشحم في الهُزال. وفي المثل: بين المُمِخَّة والعَجْفاءِ. وأَمَخَّ العود: ابتَلَّ وجرى فيه الماءُ، وأَصل ذلك في العظم. وأَمَخَّ حب الزرع: جرى فيه الدقيق، وأَصل ذلك العظم.والمخ: الدماغ؛ قال:
فلا يَسْرقُ الكلْبُ السَّرُوقُ نِعالَنا،
ولا نَنْتَقي المُخَّ الذي في الجَماجم
ويروى السروّ وهو فعول من السُّرى، وصف بهذا قوماً فذكر أَنهم لا يلبسون من النعال إِلا المدبوغة والكلب لا يأْكلها، ولا يستخرجون ما في الجماجم لأَن العرب تعير بأَكل الدماغ كأَنه عندهم شَرَهٌ ونَهَم. ومُخُّ العين: شحمتها، وأَكثر ما يستعمل في الشعر. التهذيب: وشحم العين قد سمي مخّاً؛ قال الراجز:
ما دام مُخٌّ في سُلامى أَو عَيْن
ومخ كل شيء: خالصه. وغيره يقال: هذا من نُخّ قَلْبي ونُخاخة قلبي ومن مُخَّة قلبي ومن مُخِّ قلبي أَي من صافيه. وفي الحديث: الدعاءُ مُخُّ العبادة؛ مخّ الشيء: خالصه، وإِنما كان مُخّاً لأَمرين: أَحدهما أَنه امتثال أَمر الله تعالى حيث قال ادعوني فهو محض العبادة وخالصها، الثاني أَنه إِذا رأَى نجاح الأُمور من الله قطع أَمله عن سواه ودعاه لحاجته وحده، وهذا هو أَصل العبادة ولأَن الغرض من العبادة الثواب عليها وهو المطلوب بالدعاءِ.
وأَمْرٌ مُمِخٌّ إِذا كان طائلاً من الأُمور. وإِبل مخائخ إِذا كانت خياراً. أَبو زيد؛ جاءَته مُخَّة من الناس أَي نخبتهم؛ وأَنشد أَبو عمرو:أَمسى حَبيبٌ كالفُرَيجِ رائِخا،
يقول: هذا الشرُّ ليس بائخا،
بات يماشي قلصاً مخائخا
ونعجة فَريج إِذا ولدت فانْفَرج وَرِكاها. والرائخ: المسترخي. والمخ: فرس الغراب بن سالم.

##### Türkçe

**المُخُّ**: kemiğin iliği; ve **التهذيب**’de: kamış kemiklerinin iliği; ve İbn Düreyd dedi: **المُخُّ** kemikten çıkarılan şeydir; çoğulu **مَخَخة** ve **مخاخ**’tır; **المُخَّة**: ondan bir taifedir; ve **مُخَّة** dediğin zaman onun çoğulu **المُخُّ**’tur. Araplar der: o, **مُخَّة الوبَر**’den daha cömerttir, yani daha kolaydır; ve dediler: **اندَرَع** **اندِراعَ المُخَّة** gibi ve **انقصف** **انقصاف البَرْوَقَة** gibi, böylece **اندرع**; kendi yerinde zikredilir. Ve **انقصف**: iki yarı olarak kırıldı. Ve Ümm Ma‘bed hadîsinde bir rivayette: “Sonra geldi; zayıf keçiler sevk ediyordu; onların **مِخاخُهنّ**’i az idi”; **المخاخ** **مُخ**’un çoğuludur; **حِباب** ve **حُب** ve **كمام** ve **كمّ** gibi; ve ancak “az” demedi; çünkü o, onların **مخاخَهن**’inin az bir şey olduğunu kastetti.

Ve **تَمَخَّخ** kemiği ve **امْتَخخَه** ve **تَمَكَّكه** ve **مَخْمَخَه**: onun iliğini çıkardı. Ve **المُخاخَة**: ondan emilen şeydir. Ve **عظم مَخيخ**: iliği olan; ve **شاة مَخيخة** ve **ناقة مخيخة**; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
باتَ يُماشي قُلُصاً مَخائِخا
Ve **أَمَخَّ** kemik: içinde **مُخّ** oldu; ve meselde: “Sana **مُخَّةِ عُرْقُوبٍ**’a kadar getiren şey ne kötüdür.”

Ve **أَمَخَّتِ** binek hayvanı ve koyun: semirdi. Ve **أَمَخَّت** develer de: semirdi; ve denildi: o, yüz tutmada semizliğin başlangıcı ve zayıflamada yağın sonudur. Ve meselde: “**بين المُمِخَّة والعَجْفاءِ**.” Ve **أَمَخَّ** dal: ıslandı ve içinde su yürüdü; bunun aslı kemiktedir. Ve **أَمَخَّ** ekin tanesi: içinde un yürüdü; bunun aslı kemiktir. Ve **المخ**: beyin; dedi:
فلا يَسْرقُ الكلْبُ السَّرُوقُ نِعالَنا،
ولا نَنْتَقي المُخَّ الذي في الجَماجم
Ve **السروّ** diye rivayet olunur; o, **السُّرى**’dan **فعول** veznindedir; bu sıfatla bir kavmi vasfetti; böylece onların nalınlardan ancak tabaklanmış olanı giydiklerini, köpeğin onu yemediğini; ve kafataslarında olanı çıkarmadıklarını zikretti; çünkü Araplar beyin yemeyle ayıplar; sanki o, onların yanında bir oburluk ve aşırı iştah gibidir. Ve **مُخُّ العين**: onun yağıdır; ve en çok şiirde kullanılır. **التهذيب**: gözün yağına da **مخّاً** adı verilmiştir; recez söyleyen dedi:
ما دام مُخٌّ في سُلامى أَو عَيْن
Ve her şeyin **مخ**’u: onun hâlisidir. Ve başkası denir: bu, kalbimin **نُخّ**’undan ve kalbimin **نُخاخة**’sinden ve kalbimin **مُخَّة**’sinden ve kalbimin **مُخِّ**’ündendir; yani onun safından. Ve hadîste: “Dua, ibadetin **مُخُّ**’udur”; şeyin **مخّ**’u: onun hâlisidir; ve ancak iki iş için **مُخّاً** oldu: birincisi, Allah Teâlâ’nın emrine uymaktır; zira “Bana dua edin” dedi; böylece o, ibadetin sırfı ve hâlisidir; ikincisi, işlerin başarıya ulaşmasını Allah’tan gördüğü zaman, O’ndan başkasından ümidini keser ve ihtiyacı için yalnız O’na dua eder; ve bu, ibadetin aslıdır; ve çünkü ibadetten maksat onun üzerine sevaptır; ve o, dua ile istenendir.

Ve bir iş **مُمِخٌّ**: işlerden uzun olduğu zaman. Ve **إِبل مخائخ**: seçkin olduğu zaman. Ebû Zeyd; ona insanlardan bir **مُخَّة** geldi; yani onların seçkini; ve Ebû Amr inşâd etti:
أَمسى حَبيبٌ كالفُرَيجِ رائِخا،
يقول: هذا الشرُّ ليس بائخا،
بات يماشي قلصاً مخائخا
Ve **نعجة فَريج**: doğurduğu zaman, iki kalçası ayrılır. Ve **الرائخ**: gevşek olan. Ve **المخ**: Sâlim’in oğlu Gurâb’ın atıdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* م خ خ * * المُخُّ * الذي في العظم و * المُخَّةُ * أخص منه وربما سموا الدماغ مخا وخالص كل شيء مخه و * امْتَخَخْتُ * العظم و * تَمَخَّخْتُهُ * أخرجت مخه

##### Türkçe

* م خ خ * * **المُخُّ** * kemikte olan (şey)dir; ve * **المُخَّةُ** * ondan daha özeldir. Bazen beyne “**مخا**” adını verdiler. Her şeyin hâlisi onun **مخه**’dur. Ve * **امْتَخَخْتُ** * kemiği; ve * **تَمَخَّخْتُهُ** *: onun **مخه**’nu çıkardım.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

المخ بالضم، والقطعة مخة: نقي العظم، وقيل: المخة أخص منه. وفي التهذيب: نقي عظام القصب. وقال ابن دريد: المخ: ما أخرج من عظم. والمخ: الدماغ، قيل إنه حقيقة، وعليه جرى الشهاب في أول البقرة، وكلام الجوهري كالصريح في أنه مجاز، قال:
  فلا يسرق الكلب السروق نعالنـا                      ولا ننتقي المخ الذي في الجماجم وصف بهذا قوما فذكر أنهم لا يلبسون من النعال إلا المدبوغة. والكلب لا يأكلها، ولا يستخرجون ما في الجماجم؛ لأن العرب تعير بأكل الدماغ، كأنه عندهم شره ونهم. ومن المجاز: المخ: شحمة العين، وأكثر ما يستعمل في الشعر. وفي التهذيب: وشحم العين قد سمي مخا. قال الراجز:
  ما دام مخ في سلامي أو عين والمخ: فرس الغراب بن سالم، والمخ: خالص كل شيء، يقال: هذا من مخ قلبي ومخاخته، كنخه ونخاخته، أي من صافية. وفي الحديث الدعاء مخ العبادة، أي خالصها. ج مخاخ كحباب وحب وكمام وكم، ومخخة، كعنبة. وفي حديث أم معبد فجاء يسوق أعنزا عجافا مخاخهن قليل، وإنما لم يقل قليلة لأنه أراد أن مخاخهن شيء قليل. ومخخ العظم وتمخخه وامتخه ومخمخه وتمككه: أخرج مخه. وعظم مخيخ: ذو مخ. وشاة مخيخة، وناقة مخيخة. وأمخ العظم: صار فيه مخ، وأمخت الدابة والشاة: سمنت وأمخت الإبل أيضا: سمنت، وقيل هو أول السمن في الإقبال وآخر الشحم في الهزال. وفي المثل بين الممخة والعجفاء وأمخ العود ابتل وجرى فيه الماء وأصل ذلك في العظم. وأمخ حب الزرع: جرى فيه الدقيق، وأصل ذلك في العظم. والمخاخة، بالضم: ما خرج من العظم في فم ما صه، وهي ما تمصص منه. وإبل مخائخ: خيار، جمع مخيخة، يقال: ناقة مخيخة. وأنشد ابن الأعرابي:
  بات يراعي قلصا مخائخا وهو مجاز. وأمر مميخ: طويل، والذي في اللسان إذا كان طائلا من الأمور. والمخ: اللين: ومما يستدرك عليه: هؤلاء مخ القوم ومختهم: خيارهم. ولا أرى لأمرك مخا: خيرا. وأمر ممخ وممخخ: فيه فضل وخير. لسان ممخ: حسن الشفاعة. وله لسان ممخ: ذلق قوي على الكلام. وفي مثل أهون ما أعملت لسان ممخ. بين الممخة والعجفاء للوسط. وفي المثل شر ما أجاءك إلى مخة عرقوب، في الحاجة إلى اللئيم.

##### Türkçe

**المخ** (zamm ile), ve parça **مخة**: kemiğin iliği; ve denildi ki: **المخة** ondan daha özeldir. Ve **التهذيب**’de: kamış kemiklerinin iliği. Ve İbn Düreyd dedi: **المخ**: kemikten çıkarılan şey. Ve **المخ**: beyin; denildi ki o hakikattir; ve **الشهاب** Bakara’nın başında bunun üzere yürüdü; ve Cevherî’nin sözü, onun mecaz olduğuna dair sarih gibi; dedi:

  Köpek, bizim ayakkabılarımızı hırsızlıkla çalmaz
                      ve biz kafataslarında olan **المخ**’u seçip çıkarmazız

Bununla bir kavmi vasfetti; böylece, ayakkabılardan ancak tabaklanmış olanı giymediklerini zikretti. Ve köpek onu yemez; ve kafataslarında olanı çıkarmazlar; çünkü Araplar beyin yemeyle ayıplar; sanki o, onların yanında oburluk ve açgözlülüktür. Ve mecazdan: **المخ**: gözün içyağı; ve en çok şiirde kullanılır. Ve **التهذيب**’de: gözün içyağı da **مخا** diye adlandırılmıştır. **الراجز** dedi:

  **مخ** selâmımda yahut gözde durdukça

Ve **المخ**: Sâlim’in oğlu Gurâb’ın atı. Ve **المخ**: her şeyin hâlisi; denilir: bu, kalbimin **مخ**’undandır ve **مخاخته**’sindendir; onun **نخه**’si ve **نخاخته**’si gibi; yani saf olanındandır. Ve hadiste: dua, ibadetin **مخ**’udur; yani onun hâlisidir. Çoğulu **مخاخ**; **حباب** ve **حب** gibi; ve **كمام** ve **كم** gibi; ve **مخخة**, **عنبة** gibi. Ve Ümm Ma‘bed hadîsinde: sonra zayıf keçileri sürerek geldi; onların **مخاخهن**’i azdır; ve ancak “az” demedi; çünkü o, onların **مخاخهن**’inin az bir şey olduğunu kastetti. Ve **مخخ** etti kemiği; ve **تمخخه** etti; ve **امتخه** etti; ve **مخمخه** etti; ve **تمككه** etti: onun **مخ**’unu çıkardı. Ve **عظم مخيخ**: iliği olan. Ve **شاة مخيخة**, ve **ناقة مخيخة**. Ve **أمخ** etti kemik: onda ilik oldu. Ve **أمخت** etti binek hayvanı ve koyun: semirdi. Ve **أمخت** etti develer de: semirdi. Ve denildi ki: o, semizliğin gelişteki ilkidir ve zayıflıkta içyağın sonudur. Ve meselde: **بين الممخة والعجفاء**. Ve **أمخ** etti dal: ıslandı ve onda su yürüdü; ve bunun aslı kemiktedir. Ve **أمخ** etti ekin tanesi: onda un yürüdü; ve bunun aslı kemiktedir. Ve **المخاخة** (zamm ile): emenin ağzında kemikten çıkan şeydir; ve o, ondan emilip alınan şeydir. Ve **إبل مخائخ**: seçkinler; **مخيخة**’nin çoğulu; denilir: **ناقة مخيخة**. Ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

  Geceyi, seçkin genç dişi develeri gözeterek geçirdi

Ve o mecazdır. Ve **أمر مميخ**: uzun; ve **اللسان**’da olan: işlerden uzun olunca. Ve **المخ**: yumuşaklık. Ve ona zeyl olarak istidrâk edilenlerdendir: bunlar kavmin **مخ**’udur ve **مختهم**’idir: onların seçkinleridir. Senin işin için bir **مخ** görmüyorum: bir hayır. Ve **أمر ممخ** ve **ممخخ**: onda fazlalık ve hayır vardır. **لسان ممخ**: şefaatin güzeli. Ve onun **لسان ممخ**’u vardır: söz üzerinde keskin, güçlü. Ve bir meselde: “En kolay olan, **لسان ممخ**’u çalıştırdığındır.” **بين الممخة والعجفاء**: orta için. Ve meselde: “Seni, **مخة عرقوب**’a getiren en şer şeydir”; cimriye ihtiyaçta.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%AE/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَخَّ
مَخَّ مَخَّخَ II ,
a.  Took out the marrow from ( bone ).

أَمْخَخَ
أَمْخَخَ IV ,
a.  Was full of marrow; was fat ( sheep ); was full ( grain ); was sappy ( branch ).

تَمَخَّخَ
تَمَخَّخَ V ,  اِمْتَخَخَ VIII ,
a.  see II .

مَخّ
مَخّ 1 ,
a.  Softness.

مُخّ
مُخّ 3 , ( pl. مِخَخَة 7t ,  مِخَاْخ 23 ),
a.  Marrow.

b.  Brain.

c.  The best, the choice of.

d.  Good, profit, advantage.

e.  [ coll. ], Head.

مُخَّة
مُخَّة 3t ,
a.  see 3 (a) , ( c ).

مُخَاْخَة
مُخَاْخَة 24t ,
a.  see 3 (a) .

مَخِيْخ
مَخِيْخ 25 ,
a.  Marrowy.

مَخِيْخَة
مَخِيْخَة 25t , ( pl. مَخَاْئِخُ 46 ),
a.  Fat ( sheep ).

b.  Excellent ( camel ).

أَمْخَخَ
N. Ag. أَمْخَخَ IV ,
a.  Ready, persuasive ( tongue ).

b.  Long ( affair ).

مُمَخَّة
مُمَخَّة
a.  see 25t (a) .

##### Türkçe

مَخَّ
**مَخَّ** **مَخَّخَ** II ,
a. (kemikten) iliği çıkardı.

أَمْخَخَ
**أَمْخَخَ** IV ,
a. İlikle dolu idi; şişman idi (koyun); dolu idi (tane); özsulu idi (dal).

تَمَخَّخَ
**تَمَخَّخَ** V ,  **اِمْتَخَخَ** VIII ,
a. II’ye bak.

مَخّ
**مَخّ** 1 ,
a. Yumuşaklık.

مُخّ
**مُخّ** 3 , (çoğ. **مِخَخَة** 7t ,  **مِخَاْخ** 23 ),
a. İlik.

b. Beyin.

c. En iyisi, seçkini.

d. İyilik, kâr, fayda.

e. [topl.], baş.

مُخَّة
**مُخَّة** 3t ,
a. 3 (a), (c)’ye bak.

مُخَاْخَة
**مُخَاْخَة** 24t ,
a. 3 (a)’ya bak.

مَخِيْخ
**مَخِيْخ** 25 ,
a. İlikli.

مَخِيْخَة
**مَخِيْخَة** 25t , (çoğ. **مَخَاْئِخُ** 46 ),
a. Şişman (koyun).

b. Mükemmel (deve).

أَمْخَخَ
N. Ag. **أَمْخَخَ** IV ,
a. Hazır, ikna edici (dil).

b. Uzun (iş).

مُمَخَّة
**مُمَخَّة**
a. 25t (a)’ya bak.
