# مخض — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%B6/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AE%D8%B6/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مخض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%B6.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: مخض

مَخَضْتُ اللبنَ أمْخَضُهُ وأمْخُضُهُ وأمْخِضُهُ، ثلاث لغاتٍ. والمِمْخَضَةُ: الإبْريجُ. والمَخيضُ والمَمْخوضُ: اللبن الذي قد مُخِضَ وأخِذَ زُبْدُهُ. وأمْخَضَ اللبنُ، أي حان له أن يُمْخَضَ. وتَمَخَّضَ اللبنُ وامْتَخَضَ، أي تَحرَّك. وكذلك الولد إذا تحرك في بطن الحامل. والمَخاضُ: وجعُ الولادةِ. وقد مَخِضَتِ الناقةُ بالكسر تَمْخَضُ مَخاضاً. وكلُّ حاملٍ ضربَها الطَلْق فهي ماخِضٌ، والجمع مُخَّضٌ. والمَخاضُ أيضاً: الحواملُ من النوق، واحدتها خَلِفَةٌ، ولا واحد لها من لفظها. وابن مخاضٍ نكرةٌ، فإذا أردت تعريفه أدخلت عليه الألف واللام إلا أنه تعريف جنس. قال الشاعر:
وَجَدْنا نَهْشَلاً فَضَلَـتْ فُـقَـيْمـاً		كفَضْلِ ابنِ المَخاضِ على الفصيلِ
ولا يقال في الجمع إلا بناتُ مَخاضٍ وبناتُ لَبونٍ وبناتُ آوى. قال الفراء: مَخَضْتُ بالدلو، إذا نهَزْتُ بها في البئر.

### Türkçe

**مَخَضْتُ** **اللبنَ**: onu **أمْخَضُهُ** ve **أمْخُضُهُ** ve **أمْخِضُهُ** (diye yaparım); üç lugattır. Ve **المِمْخَضَةُ**: **الإبْريجُ**’dir. Ve **المَخيضُ** ve **المَمْخوضُ**: **مُخِضَ** olup kaymağı alınmış olan süttür. Ve **أمْخَضَ** **اللبنُ**: yani onun **يُمْخَضَ** edilmesinin vakti geldi. Ve **تَمَخَّضَ** **اللبنُ** ve **امْتَخَضَ**: yani hareket etti. Aynı şekilde çocuk da, gebe olanın karnında hareket edince. Ve **المَخاضُ**: doğum sancısıdır. Ve deve, kesre ile **مَخِضَتِ**; **تَمْخَضُ** **مَخاضاً**. Ve her gebe ki onu doğum sancısı tutmuşsa o **ماخِضٌ**’dir; cem‘i **مُخَّضٌ**’dur. Ve **المَخاضُ** ayrıca: develerden gebe olanlardır; onun bir teki **خَلِفَةٌ**’dir; lafzından bir teki yoktur. Ve **ابن مخاضٍ** nekredir; onu marife kılmak istersen ona **الألف** ve **اللام**’ı dâhil edersin; ancak o, cins marifeliğidir. Şair dedi ki:
وَجَدْنا نَهْشَلاً فَضَلَـتْ فُـقَـيْمـاً		كفَضْلِ **ابنِ المَخاضِ** على الفصيلِ
Ve cem‘de ancak **بناتُ مَخاضٍ** ve **بناتُ لَبونٍ** ve **بناتُ آوى** denir. **الفراء** dedi ki: **مَخَضْتُ** **بالدلو**: onu kuyuda salladığım zaman.
