# مدح — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D8%AD/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AF%D8%AD/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مدح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D8%AD.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: مدح

مَدَحَهُ
1 مَدَحَهُ ذ , (S, K,) aor. مَدَحَ , (K,) inf. n. مَدْحٌ (S, K) and مِدْحَةٌ, (K,) as some say, but correctly this latter is a simple subst.; (TA;) and ↓ امتدحهُ; (S, K;) and ↓ مدّحهُ, (K,) inf. n. تَمْدِيح; (TA;) [but this, and that next preceding it, have an intensive signification, as is shown by the explanation of their pass. part. ns., which see below;] and ↓ تمدّحهُ; (K:) [which seems to imply some degree of effort in the agent;] He praised, eulogized, or commended, him; spoke well of him; mentioned him with approbation: (S, K:) or he described him as characterized by goodliness, beauty, or elegance; opposite of ذَمَّهُ: and he enumerated his generous qualities or actions; opposite of هَجَاهُ: (MF:) or he praised him for his goodly qualities, whether natural or depending upon his own will; and hence it is of more common application than حَمَدَهُ: accord. to El-Khateeb El-Tebreezee, it is from the phrase تَمَدَّحَتِ الأَرْضُ “ the land became ample, or spacious; ” whence it would seem to signify he amplified his phrase: accord. to Kh, مَدَحَهُ relates to an absent person; and مَدَهَهُ, to one who is present: and accord. to EsSarakustee, مَدْهٌ is descriptive of the state, or condition, and external appearance or form; and of nothing beside. (Msb.)

2 مَدَّحَ see 1.

مادحهُ
3 مادحهُ ذ He praised, eulogized, or commended, him reciprocally. (A.)

تمدّح
5 تمدّح ذ He affected (تَكَلَّفَ) to be praised, eulogized, or commended; endeavoured, or constrained himself, to gain praise, eulogy, or commendation. (S, K.) هُوَ يَتَمَدَّحُ اِلَى النَّاسِ He seeks to gain the praise, eulogy, or commendation, of people. (A.) ― -b2- He praised, eulogized, or commended, himself. (TA.) ― -b3- He gloried: he boasted of abundance which he did not possess. (K.) ― -b4- العَرَبُ تَتَمَدَّحُ بِالسَّخَآءِ [The Arabs glory in liberality, bounty, munificence, or generosity]. (A.) ― -b5- See 1. ― -b6- تَمَدَّحَتِ الخَاصِرَةُ, (S, K,) and ↓ امتدحت, and ↓ اِمَّدَحَت [originally اِنْمدَحَت], (K,) The hypochondre, or flank, became distended, expanded, or dilated, (S, K,) by reason of satiety; like تندّحت: occurring in this sense in a verse of Er-Rل'ee, as some relate it; as others relate it, it is تمذّحت. (S.) ― -b7- بَطْنُهُ ↓ امدحّ His belly became wide, or distended; a dial. form of اندحّ. (S.) This, says F, is a mistake; but it is no mistake; and he has perverted the words of J, which are confirmed by Sgh and the author of the L and many others. (MF.) ― -b8- Also تمدّحت الأَرْضُ, and امتدحت, and ↓ امّدحت (K) and ↓ انمدحت, (TA,) The land became ample, or spacious. (K.) The first and second are formed by substitution of م for ن from تندحت and انتدّحت. (L.)

تمادحوا
6 تمادحوا ذ They praised, eulogized, or commended, one another. (A.) التَّمَادُحُ التَّذَابُحُ Praising one another is slaughtering one another. (S, art. ذبح, A.)

7 اِنْمَدَحَ 8, and 9. See 5 and 1.

مِدْحَةٌ
مِدْحَةٌ ذ and ↓ مَدِيحٌ and ↓ أُمْدُوحَةٌ (S, K,) Praise; eulogy; commendation: (S:) that with which one is praised, eulogized, or commended; (K;) meaning poetry, or verse, with which one is praised, eulogized, or commended: (TA:) pl. of the first, مِدَحٌ; (A;) of the second, مَدَائِحُ; and of the third, أَمَادِيحُ. (K, A.)

مَدِيحٌ
مَدِيحٌ ذ : see مِدْحَةٌ.

مَدَّاحٌ
مَدَّاحٌ ذ [One who praises, &c., much, or often; a habitual praiser, &c.] (TA in art. حثو; &c. See an ex. voce حَثَا.)

مَادِحٌ
مَادِحٌ ذ Praising, eulogizing, or commending; or a praiser, eulogizer, or commender: pl. مَدَّحٌ. (TA.)

مَمَادِحُ
مَمَادِحُ ذ Praiseworthy, commendable, or good, qualities or dispositions, &c.; contr of مَقَابِحُ. (L, art. قبح.)

أُمْدُوحَةٌ
أُمْدُوحَةٌ ذ : see مِدْحَةٌ.

مُمَدَّحٌ
مُمَدَّحٌ ذ A man much, or greatly praised; (S, K;) as also ↓ مُمْتَدَحٌ: (TA:) praised by every tongue. (A.)

مُمْتَدَحٌ
مُمْتَدَحٌ ذ : see مُمَدَّحٌ.

### Türkçe

**مَدَحَهُ**
1 **مَدَحَهُ** ذ , (S, K,) muzâri‘ı **مَدَحَ** , (K,) mastar ismi **مَدْحٌ** (S, K) ve **مِدْحَةٌ**, (K,) bazılarınca böyle söylenir; fakat doğru olan, bu sonuncunun basit bir isim olduğudur; (TA;) ve ↓ **امتدحهُ**; (S, K;) ve ↓ **مدّحهُ**, (K,) mastar ismi **تَمْدِيح**; (TA;) [fakat bu, ve ondan hemen önceki şu, şiddetli (mübalağalı) bir anlam taşır; aşağıda bakılacak olan onların mef‘ûl ism-i fâillerinin açıklaması bunu gösterir;] ve ↓ **تمدّحهُ**; (K:) [ki bu, failde bir derece çaba bulunduğunu ima ediyor görünür;] Onu övdü, meth ü senâ etti yahut takdir etti; onun hakkında iyi konuştu; onu beğeni ile andı: (S, K:) yahut onu iyilik, güzellik veya zarafet ile vasıflanmış olarak niteledi; **ذَمَّهُ**’nün zıddı: ve onun cömert niteliklerini veya fiillerini saydı; **هَجَاهُ**’nun zıddı: (MF:) yahut onu, tabii olan veya kendi iradesine bağlı olan iyi nitelikleri sebebiyle övdü; bundan dolayı **حَمَدَهُ**’dan daha umumî kullanımlıdır: El-Hatîb Et-Tebrîzî’ye göre, bu, “arazi genişledi yahut ferahladı” demek olan **تَمَدَّحَتِ الأَرْضُ** ibaresindendir; buradan, onun sözünü genişlettiği (uzattığı) manasına geldiği anlaşılır: Kh’ye göre, **مَدَحَهُ** gaip (hazır olmayan) kimseyle ilgilidir; **مَدَهَهُ** ise hazır olan kimseyle: Es-Sarakustî’ye göre de, **مَدْهٌ** hâlin yahut durumun ve dış görünüşün yahut şeklin vasfıdır; bunun dışında hiçbir şeyin değildir. (Msb.)

2 **مَدَّحَ**: 1’e bak.

**مادحهُ**
3 **مادحهُ** ذ Onu karşılıklı olarak övdü, meth ü senâ etti yahut takdir etti. (A.)

**تمدّح**
5 **تمدّح** ذ Övülmeye, meth ü senâ edilmeye yahut takdir edilmeye özenip yapmacıklık etti (**تَكَلَّفَ**); övgü, meth ü senâ yahut takdir elde etmeye çalıştı yahut kendini zorladı. (S, K.) **هُوَ يَتَمَدَّحُ اِلَى النَّاسِ** İnsanların övgüsünü, meth ü senâsını yahut takdirini elde etmeye çalışır. (A.) ― -b2- Kendisini övdü, meth ü senâ etti yahut takdir etti. (TA.) ― -b3- Övündü: sahip olmadığı bir bollukla böbürlendi. (K.) ― -b4- **العَرَبُ تَتَمَدَّحُ بِالسَّخَآءِ** [Araplar cömertlikle, ihsanla, eli açıklıkla yahut keremle övünür]. (A.) ― -b5- 1’e bak. ― -b6- **تَمَدَّحَتِ الخَاصِرَةُ**, (S, K,) ve ↓ **امتدحت**, ve ↓ **اِمَّدَحَت** [aslında **اِنْمدَحَت**], (K,) Hipokondr yahut böğür, (S, K,) tokluk sebebiyle şişti, genişledi yahut yayıldı; **تندّحت** gibi: Er-Râ‘î’nin bir beytinde bu manada vârid olur; bazıları onu böyle rivayet eder; başkaları ise onu **تمذّحت** diye rivayet eder. (S.) ― -b7- **بَطْنُهُ** ↓ **امدحّ** Onun karnı genişledi yahut şişti; **اندحّ**’ın bir lehçe şeklidir. (S.) F der ki: bu bir hatadır; fakat bu hata değildir; o, J’nin sözlerini çarpıtmıştır; bu sözler Sgh ve L’nin müellifi ve daha birçokları tarafından teyit edilmiştir. (MF.) ― -b8- Yine **تمدّحت الأَرْضُ**, ve **امتدحت**, ve ↓ **امّدحت** (K) ve ↓ **انمدحت**, (TA,) Arazi genişledi yahut ferahladı. (K.) Birinci ve ikinci, **تندحت** ve **انتدّحت**’tan **ن** yerine **م** ikamesiyle yapılmıştır. (L.)

**تمادحوا**
6 **تمادحوا** ذ Birbirlerini övdüler, meth ü senâ ettiler yahut takdir ettiler. (A.) **التَّمَادُحُ التَّذَابُحُ** Birbirini övmek, birbirini boğazlamaktır. (S, art. ذبح, A.)

7 **اِنْمَدَحَ** 8, ve 9. 5’e ve 1’e bak.

**مِدْحَةٌ**
**مِدْحَةٌ** ذ ve ↓ **مَدِيحٌ** ve ↓ **أُمْدُوحَةٌ** (S, K,) Övgü; meth ü senâ; takdir: (S:) kendisiyle birinin övüldüğü, meth ü senâ edildiği yahut takdir edildiği şey; (K;) birinin övüldüğü, meth ü senâ edildiği yahut takdir edildiği şiir yahut nazım manasında: (TA:) birincinin çoğulu **مِدَحٌ**; (A;) ikincinin **مَدَائِحُ**; üçüncünün ise **أَمَادِيحُ**. (K, A.)

**مَدِيحٌ**
**مَدِيحٌ** ذ : **مِدْحَةٌ**’ye bak.

**مَدَّاحٌ**
**مَدَّاحٌ** ذ [Çok yahut sık öven vb.; sürekli övücü vb.] (TA, art. حثو’da; vb. **حَثَا** maddesinde bir örneğe bak.)

**مَادِحٌ**
**مَادِحٌ** ذ Öven, meth ü senâ eden yahut takdir eden; yahut övücü, meth ü senâ edici yahut takdir edici: çoğulu **مَدَّحٌ**. (TA.)

**مَمَادِحُ**
**مَمَادِحُ** ذ Övülmeye değer, takdire şayan yahut iyi nitelikler veya huylar vb.; **مَقَابِحُ**’ın zıddı. (L, art. قبح.)

**أُمْدُوحَةٌ**
**أُمْدُوحَةٌ** ذ : **مِدْحَةٌ**’ye bak.

**مُمَدَّحٌ**
**مُمَدَّحٌ** ذ Çok yahut pek ziyade övülmüş bir adam; (S, K;) bunun gibi ↓ **مُمْتَدَحٌ**: (TA:) her dil tarafından övülmüş. (A.)

**مُمْتَدَحٌ**
**مُمْتَدَحٌ** ذ : **مُمَدَّحٌ**’a bak.
