# مدش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AF%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مدش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مدش

المَدَشُ: دِقةٌ في اليد واسترخاءٌ وانتشارٌ مع قلّة لحم، مَدِشَت يدُه مَدَشاً وهو أَمْدَشُ. وفي لحمِه مَدْشةٌ أَي قلةٌ. يقال: يدٌ مَدْشاءُ وناقة مَدْشاءُ. ابن شميل: وإنه لأَمْدَشُ الأَصابعِ وهو المُنْتَشرُ الأَصابِع الرَّخْوُ القَصَبةِ، وقال غيره: ناقة مَدْشاءُ اليدينِ سريعةُ أَوْبِهما في حُسْن سَيْر؛ وأَنشد:
ونازِحة الجُولَيْنِ خاشعة الصُّوَى،
قَطَعْتُ بمَدْشاءِ الذِّراعَيْنِ سَاهِم
وقال آخر:
يَتْبَعْنَ مَدْشاءَ اليَدَيْن قُلْقُلا
الصحاح: المَدَش رَخاوةُ عَصَبِ اليدِ وقلّةُ لحمِها. ورجل أَمْدَشُ اليدِ، وقد مَدِشَ، وامرأَة مَدْشاءُ اليدِ. ابن سيده: والمَدْشاءُ من النساء خاصة التي لا لحم على يديها؛ عن أَبي عبيد، وجمل أَمْدَشُ منه. والمَدَشُ: قلةُ لحمِ ثَدْيِ المرأَةِ؛ عن كراع. ومَدَشَ من الطعام مَدْشاً: أَكَل منه قليلاً. ومَدَشَ له من العطاء يَمْدُشُ: قلّلَ. التهذيب: ويقال ما مَدَشْت به مَدْشاً ومَدُوشاً وما مَدَشَني شيئاً ولا أَمْدَشَني وما مَدَشْتُه شيئاً ولا مَدَّشْتُه شيئاً أَي ما أَعطاني ولا أَعْطَيْتُه، قال: وهذا من النوادر. ومَدِشَت عينُه مَدَشاً وهي مَدْشاءُ: أَظْلَمت من جُوع أَو حرِّ شمسٍ. والمَدَشُ: تَشقّق في الرِّجْل. والمَدَشُ في الخيل: اصْطِكاكُ بواطنِ الرُّسْغَين من شدة الفَدَغِ وهو من عيوب الخيل التي تكون خِلْقة، والفَدَعُ النواءُ الرُّسْغ من عُرْضِه الوَحْشِيِّ. ورجل مَدِشٌ: أَخْرَقُ كفَدِش؛ حكاه ابن الأَعرابي. والمَدَشُ: الحُمْق. وما به مَدْشةٌ أَي مرضٌ، واللَّه أَعلم بالصواب.

### Türkçe

**المَدَشُ**: elde bir incelik, gevşeklik ve yayılma ile birlikte etin azlığıdır; “eli **مَدِشَت** (inceledi/gevşedi) **مَدَشاً**” denir; o da **أَمْدَشُ**’tur. Etinde **مَدْشةٌ** vardır, yani azlık. Denir ki: **يدٌ مَدْشاءُ** ve **ناقة مَدْشاءُ**. İbn Şümeyl: “Şüphesiz o, parmakları **أَمْدَشُ**’tur”; o, parmakları yayılmış, kamışı (kemiksi kısmı) yumuşak olan kimsedir, dedi. Başkası dedi ki: “**ناقة مَدْشاءُ اليدينِ**: yürüyüş güzelliğinde iki elinin dönüşü (gidip gelişi) hızlı olandır”; ve şu beyit okundu:
ونازِحة الجُولَيْنِ خاشعة الصُّوَى،
قَطَعْتُ بمَدْشاءِ الذِّراعَيْنِ سَاهِم
Bir başkası dedi ki:
يَتْبَعْنَ مَدْشاءَ اليَدَيْن قُلْقُلا

**الصحاح**: **المَدَش** elin sinirinin gevşekliği ve etinin azlığıdır. Ve **رجل أَمْدَشُ اليدِ**; ve **مَدِشَ** olmuştur; ve **امرأَة مَدْشاءُ اليدِ**. İbn Sîde: **المَدْشاءُ** kadınlardan özellikle, ellerinde et olmayan kadındır; Ebû Ubeyd’den. Ve ondan (bu vasıftan) **جمل أَمْدَشُ** (daha **أَمْدَشُ** bir deve) vardır. Ve **المَدَشُ**: kadının memesinin etinin azlığıdır; Kurâ‘dan. Ve “yemekten **مَدَشَ** **مَدْشاً**”: ondan az yedi. Ve “bağıştan ona **مَدَشَ**; **يَمْدُشُ**”: azalttı. **التهذيب**: “Onunla **مَدَشْت** **مَدْشاً** ve **مَدُوشاً** yapmadım; ve o bana hiçbir şey **مَدَشَ** etmedi, ne de beni **أَمْدَشَ** etmedi; ve ben ona hiçbir şey **مَدَشْتُه** etmedim, ne de ona hiçbir şey **مَدَّشْتُه** ettim” denir; yani bana vermedi ve ben de ona vermedim. Dedi ki: Bu, nadirlerdendir. Ve “gözü **مَدِشَت** **مَدَشاً** oldu; o da **مَدْشاءُ**’dur”: açlıktan yahut güneş sıcağından karardı. Ve **المَدَشُ**: ayakta çatlamadır. Ve atlarda **المَدَشُ**: **الفَدَغِ** şiddetinden iki **الرُّسْغ**’un iç taraflarının birbirine vurmasıdır; bu, yaratılıştan olan at ayıplarındandır. **الفَدَعُ** ise **الرُّسْغ**’un vahşî (dış) genişliğinden yana eğilmesidir. Ve **رجل مَدِشٌ**: **فَدِش** gibi beceriksizdir; İbnü’l-A‘râbî rivayet etti. Ve **المَدَشُ**: ahmaklıktır. “Onda **مَدْشةٌ** yoktur” yani hastalık. Allah doğruyu daha iyi bilir.
