# مدش — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D8%B4/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%AF%D8%B4/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مدش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D8%B4.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: مدش

ش د م
دمش ، مدش
استعمل من جميع وجوهه : دمش ، مدش .
مدش : يقال : ما مَدَشْتُ منه مَدْشاً ومُدُوشاً ، وما مَدشِني شيئاً ، وما أمْدَشنِي ، وما مَدَّشتُهُ شيئاً ولا مُدِّشتُ شيئاً ، أي ما أَعْطانِي ولا أَعْطَيته ، وهذا من نَوادِرٍ الأعراب .
وقال الليث : المَدَش : اسْتِرْخاءٌ ودِقَّةٌ في الْيَد ، يقال : يَدٌ مَدْشاء ، ونَاقَةٌ مَدْشَاءٌ .
أبو عُبَيد ، عن أبي عمرو : المَدْشَاءُ من النِّساء الَّتي لا لَحْمَ على يَدَيْها .
وقال أبو عُبيدة : المَدْش في الخَيْل هو اصْطكاكُ بَواطِن الرُّصْغَين من شدّة الْفَدَع ، والْفَدَعُ : الْتِوَاءُ الرُّصْغ من عُرْضِه
الْوَحْشِي .
ابن شميل : يقال : إنه لأمْدَش الأصابِع ، وهو المُنتَشرُ الأشاجِع ، الرّخْو الْقَبْضَة .
وقال غيره : نَاقَةٌ مَدْشَاءُ الْيَدَين سَرِيعة أوْ بِهما في حُسْنِ سَير ، وأنشد :
ونازِحَةِ الجُولَيْن خاشعَةُ الصُّوَى
قَطَعْتُ بِمَدْشَاءِ الذِّراعَيْن ساهِم
وقال آخر :
يَتْبَعْنَ مَدْشَاءَ الْيَديْنِ قُلْقُلا
دمش : قال : والدَّمَشُ الهَيَجَانُ والثّوَارنُ من حرارةٍ ، أو شُرْبِ دواءٍ ثَارَ إلى رَأْسِهِ .
يقال : دَمِشَ دَمَشاً . قلت : وهذا عِنْدِي دَخِيلٌ أُعْرِبَ وليس من مَحْض كلام الْعَرَب .

### Türkçe

ش د م
**دمش** , **مدش**
Bütün vecihlerinden kullanılmıştır: **دمش** , **مدش** .

**مدش**: denilir: “Ondan **مَدَشْتُ** bir **مَدْشاً** ve **مُدُوشاً** (olarak) yapmadım; bana bir şey **مَدشِني** etmedi; beni **أمْدَشنِي** etmedi; ona bir şey **مَدَّشتُهُ** etmedim ve bir şey **مُدِّشتُ** edilmedim”; yani bana vermedi ve ben ona vermedim; bu, bedevîlerin nâdirlerindendir.

Leys dedi: **المَدَش**: elde bir gevşeklik ve inceliktir; denilir: **يَدٌ مَدْشاء**; ve **نَاقَةٌ مَدْشَاءٌ**.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **المَدْشَاءُ** kadınlardan, elleri üzerinde et olmayan (kadın)dır.

Ebû Ubeyde dedi: At(lar)da **المَدْش**; şiddetli **الْفَدَع** sebebiyle iki **الرُّصْغَين**in iç taraflarının birbirine çarpmasıdır; **الْفَدَعُ**: **الرُّصْغ**ın enine doğru bükülmesidir, vahşî (olan).

İbn Şümeyl: denilir: “Şüphesiz o, parmakları bakımından **أمْدَش**tır”; o, **الأشاجِع**i yayılmış, kavrayışı gevşek olandır.

Başkası dedi: **نَاقَةٌ مَدْشَاءُ الْيَدَين**; hızlıdır yahut ikisiyle (yani iki eliyle) yürüyüşün güzelliğinde (hızlıdır); ve şu şiiri okudu:
ونازِحَةِ الجُولَيْن خاشعَةُ الصُّوَى
قَطَعْتُ بِمَدْشَاءِ الذِّراعَيْن ساهِم

Bir başkası dedi:
يَتْبَعْنَ مَدْشَاءَ الْيَديْنِ قُلْقُلا

**دمش**: dedi: **الدَّمَشُ**; bir hararetten yahut başına yükselen bir ilâç içmekten (dolayı) heyecan ve kaynaşmadır.

Denilir: **دَمِشَ** bir **دَمَشاً**. Dedim: Bu, benim yanımda, Arapçalaştırılmış bir dâhildir; ve Arapların sırf sözünden değildir.
