# مذح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B0%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B0%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مذح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B0%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مذح

المَذَحُ: التواءٌ في الفخذين إِذا مشى انسَحجت إِحداهما بالأُخرى. ومَذِحَ الرجلُ يَمْذَحُ مَذَحاً إِذا اصْطَكَّتْ فخذاه والتوتا حتى تَسَحَّجتا ومَذِحَتْ فخذاه؛ قال الشاعر:
إِنكِ لو صاحبتِنا مَذِحْتِ،
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانْفَشَحْتِ
الأَصمعي: إِذا اصْطَكَّتْ أَليتا الرجل حتى تَنْسَحِجا قيل: مَشِقَ مَشَقاً، قال: وإِذا اصطكت فخذاه قيل: مَذِحَ يَمْذَحُ مَذَحاً. ورجل أَمْذَحُ بَيِّنُ المَذَحِ وقد مَذِحَ: للذي تصطك فخذاه إِذا مشى؛ قال الأَعشى:فَهُمُ سُودٌ قِصارٌ سَعْيُهُمْ،
كالخُصَى أَشْعَلَ فيهنَّ المَذَحْ
والذي في شعره أَشعل على ما لم يُسَمَّ فاعله، وفَسَّرَ المَذَحَ بأَنه الحكة في الأَفخاذ؛ وقيل: إِنه جزء من السَّحْج. وفي حديث عبد الله بن عمرو: قال وهو بمكة: لو شِئتُ لأَخَذْتُ سِبَّتي فَمَشَيتُ بها ثم لم أَمْذَحْ حتى أَطأَ المكانَ الذي تخرجُ منه الدابةُ؛ قال: المَذَحُ أَن تَصْطَكَّ الفَخِذانِ من الماشي وأَكثر ما يَعْرِضُ للسمين من الرجال، وكان ابن عمرو كذلك. يقال: مَذِحَ يَمْذَحُ مَذَحاً، وأَراد قرب الموضع الذي تخرج منه؛ وقيل: المَذَح احتراق ما بين الرُّفْغَيْنِ والأَلْيَتَيْن. ومَذِحَتِ الضأْنُ مَذَحاً: عَرِقَتْ أَرفاغُها. ومَذِحَتْ خُصْيةُ التَّيْسِ مَذَحاً إِذا احْتَكَّ بشيءٍ فتشققت منه؛ وقيل: المَذَحُ أَن يَحْتَكَّ الشيءُ بالشيءِ فيتشَقَّقَ. قال ابن سيده: وأُرى ذلك في الحيوان خاصة.
وتَمَذَّحَتْ خاصرته: انتفخت؛ قال الراعي:
فلما سقيناها العَكيسَ تَمَذَّحَتْ
خواصرُها، وازدادَ رَشْحاً وَريدُها
والتَّمَذُّحُ: التَّمَدُّدُ؛ يقال: شَرِبَ حتى تَمَذَّحَت خاصرته أَي انْتَفَخَتْ من الرِّيِّ.

### Türkçe

**المَذَحُ**: uyluklarda bir bükülme/çarpılma; yürüdüğü zaman ikisinden biri ötekine sürtünüp sıyrılır.

Ve adam **مَذِحَ** **يَمْذَحُ** **مَذَحاً**: uylukları birbirine çarpıp da bükülünce, ta ki birbirini sıyırıncaya kadar; ve uylukları **مَذِحَتْ**; şair dedi ki:
İnneki lev sâhabtînâ medihti,
Ve hakkeki’l-hinvânu fenfeşahti

**الأَصمعي**: Adamın iki kalçası birbirine çarpıp da sıyrılıncaya kadar olursa: **مَشِقَ** **مَشَقاً** denir, dedi. Ve uylukları birbirine çarpınca: **مَذِحَ** **يَمْذَحُ** **مَذَحاً** denir. Ve adam **أَمْذَحُ**; **بَيِّنُ المَذَحِ**; ve **مَذِحَ**: yürüdüğü zaman uylukları birbirine çarpan kimse için. **الأَعشى** dedi ki:
Fehum sûdun kısârun sa‘yuhum,
Kelhusâ eş‘ale fîhinne’l-medah

Ve onun şiirindeki **أَشعل** (fiili), faili adlandırılmamış olana göre (meçhul olarak)dır; ve **المَذَحَ**’ı, uyluklarda kaşınma olduğuna dair tefsir etti; ve denildi ki: o, **السَّحْج**’ın bir parçasıdır. Ve Abdullah b. Amr hadîsinde: Mekke’de iken dedi ki: “İsteseydim, **سِبَّتي**’mi alır, onunla yürürdüm; sonra binen hayvanın çıktığı yerin üzerine basıncaya kadar **أَمْذَحْ** etmezdim.” Dedi ki: **المَذَحُ**, yürüyenin iki uyluğunun birbirine çarpmasıdır; ve en çok erkeklerden şişman olana arız olur; İbn Amr da öyle idi. Denir: **مَذِحَ** **يَمْذَحُ** **مَذَحاً**; ve çıktığı yerin yakınını kastetti; ve denildi ki: **المَذَح** iki **الرُّفْغَيْنِ** ile iki **الأَلْيَتَيْن** arasındaki yerin yanmasıdır.

Ve koyun **مَذِحَتِ الضأْنُ** **مَذَحاً**: onun **أَرفاغُها**’sı terledi. Ve teke testisi **مَذِحَتْ خُصْيةُ التَّيْسِ** **مَذَحاً**: bir şeyle sürtünüp de ondan çatlayınca; ve denildi ki: **المَذَحُ**, şeyin şeyle sürtünüp de çatlamasıdır. İbn Sîde dedi ki: Ve ben bunu, özellikle hayvanda görüyorum.

Ve böğrü **تَمَذَّحَتْ خاصرته**: şişti; **الراعي** dedi ki:
Felemmâ sekaynâhâ’l-‘akîse temeddahet
Havâsıruhâ, vezdâde raşhan verîduhâ

Ve **التَّمَذُّحُ**: uzama/gerilme; denir: içti, ta ki böğrü **تَمَذَّحَت**; yani, kanmışlıktan şişti.
