# مذر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B0%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B0%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B0%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مذر

مذرت البيضة مذرا، كفرح، إذا غرقلت، فهي مذرة: فسدت. وأمذرتها الدجاجة. وإذا مذرت البيضة فهي الثعطة. مذرت نفسه ومعدته، وكذا الجوزة، إذا خبثت، كتمذرت: خبثت وفسدت، ويقال: رأيت بيضة مذرة فمذرت لذلك نفسي، أي خبثت. وقال شوال بن نعيم:
  فتمذرت نفسي لذاك ولم أزل                      مذلا نهاري كله حتى الأصل في الحديث:  شر النساء المذرة الوذرة  ، هي القذرة التي رائحتها كرائحة البيضة المذرة. ذهب القوم شذر مذر، أي متفرقين. وقد تقدم في ش-ذ-ر، ومذر إتباع. والأمذر: من يكثر الاختلاف إلى بيت الماء، وقد مذر، كفرح، نقله ابن القطاع. والمذار، كسحاب: د، بين واسط والبصرة، على يومين من البصرة، وهو قصبة ميسان. ومذره تمذيرا فتمذر: فرقه فتفرق. وتمذر اللبن: تقطع في السقاء، قاله الصاغاني. قلت: قال شمر: قال شيخ من بني ضبة: الممذقر من اللبن يمس الماء فيتمذر، قلت: كيف يتمذر? فقال: يمذره الماء فيتفرق. قال: ويتمذر: يتفرق، قال: ومنه قوله: تفرق القوم شذر مذر. وامرأة مذار، ككتاب: نموم، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: التماذر: الصخب، نقله الصاغاني. ورجل هذر مذر، إتباع. والمذراء: ماءة بركية لعوف ودهمان بن نصر بن معاوية. وعبد الرحمن بن عبد العزيز بن ماذراء الماذرائي المديني، يلقب سيبويه، روى عن بشر بن مفضل وطبقته، وعنه عباس الدوري.

### Türkçe

**مذرت** yumurta **مذرا** (tıpkı **كفرح** gibi), eğer **غرقلت** olursa; o **مذرة**’dir: bozuldu. Ve tavuğun onu **أمذرتها**’sı (onu bozdurdu). Ve eğer yumurta **مذرت** olursa, o **الثعطة**’dır. **مذرت** nefsi ve midesi; yine ceviz de, eğer kötüleşirse; tıpkı **كتمذرت** gibi: kötüleşti ve bozuldu. Ve denilir: **رأيت بيضة مذرة فمذرت لذلك نفسي**, yani: kötüleşti. Ve Şevvâl b. Nuaym dedi:
  Nefsim bunun için **تمذرت** oldu ve hâlâ durmadım                      gündüzümün hepsi boyunca **مذلا** olarak, ta köke kadar

Hadiste:  “Kadınların en şerlisi **المذرة الوذرة**’dir”; o, pis olan, kokusu **البيضة المذرة**’nin kokusu gibi olan kimsedir. Kavim **شذر مذر** gitti, yani dağınık olarak. Ve **ش-ذ-ر**’de daha önce geçti; ve **مذر** (burada) tâbî kılmadır. Ve **الأمذر**: su evi (helâ) tarafına çokça gidip gelmeyi çoğaltan kimsedir; ve **مذر** etmiştir (tıpkı **كفرح** gibi); bunu İbnü’l-Kattâ‘ nakletti. Ve **المذار** (tıpkı **كسحاب** gibi): bir belde; Vâsıt ile Basra arasında, Basra’dan iki gün (mesafede); ve o, Meysân’ın kasabasıdır. Ve onu **مذره تمذيرا فتمذر**: onu ayırdı da o ayrıldı. Ve süt **تمذر** oldu: kırbada parçalandı; bunu Sâgânî söyledi. Dedim: Şemmer dedi: Benî Dabba’dan bir şeyh dedi: sütten **الممذقر** olan, suya dokunur da **فيتمذر**; dedim: nasıl **يتمذر** olur? Dedi ki: su onu **يمذره** de o ayrılır. Dedi: ve **يتمذر**: ayrılır; dedi: ve ondandır onun sözü: “Kavim **شذر مذر** dağıldı.” Ve **امرأة مذار** (tıpkı **ككتاب** gibi): koğucu; bunu Sâgânî nakletti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **التماذر**: gürültü; bunu Sâgânî nakletti. Ve **رجل هذر مذر**: tâbî kılma. Ve **المذراء**: Avf ve Dehmân b. Nasr b. Muâviye’ye ait bir berke suyu. Ve Medîneli **عبد الرحمن بن عبد العزيز بن ماذراء الماذرائي**; ona **سيبويه** lakabı verilir; Bişr b. Mufaddal ve tabakasından rivayet etti; ondan da Abbâs ed-Dûrî (rivayet etti).
