# مرت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مرت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مرت

المرت: المفازة بلا نبات  فيها، أرض مرت، ومكان مرت: قفر لا نبات فيه، وقيل: الأرض إلى لا ينبت فيها، وقيل المرت: الذي ليس به قليل ولا كثير.  أو الأرض  التي  لا يجف ثراها، ولا ينبت مرعاها  ، وقيل: المرت: الأرض التي لا كلأ بها وإن مطرت. وأرض مرت  كالمروت  ، بالفتح، حكاه بعضهم، قال كثير:
  وقحم سيرنا من قور حسمـى                      مروت الرعى ضاحية الظلال هكذا رواه أبو سعيد السكرى بالفتح، وغيره يروى مروت الرعى بالضم،  ج: أمرات، ومروت  بالضم. قيل:  أرض ممروتة، كذلك  ، قال ابن هرمة:
  كم قد طوين إليك من ممروتة                      ومناقل موصولة بمنـاقـل وأرض مرت ومروت، فإن مطرت في الشتاء فإنها لا يقال لها مرت؛ لأن بها حينئذ رصدا، والرصد: الرجاء لها كما ترجى الحاملة، ويقال: أرض مرصدة، وهي قد مطرت وهي ترجى لأن تنبت  والاسم المروتة  ، بالضم، كالسهولة. من المجاز:  رجل مرت: لا شعر بحاجبه  ، وكذا مرت الجسد: لا شعر عليه، قال ذو الرمة:
  كل جنين لثق السربال

  مرت الحجاجين من الإعجال يعنى جنينا ألقته أمه قبل أن ينبت وبره. في الأساس:  مرته يمرته  إذا  ملسه  ، بالتاء والثاء جميعا. يقال: مرت  الإبل: نحاها   والمروت، كسفود: واد لبنى حمان  كرمان  ابن عبد العزى، له يوم  بين بنى قشير وتميم، كذا في الصحاح. وأنشد قول أوس:
  وما خليج من المـروت ذو شـعـب                      يرمى الضرير بخشب الطلح والضال المروت  : د، لباهلة أو لكليب  ، كذا عزاه الفرزدق والبعيث، فقال الفرزدق:
  تقول كليب حين متت جلودهـا                      وأخصب من مروتها كل جانب وقال البعيث:
  أأن أخصبت معزى عطية وارتعتتلاعا من المروت أحوى جميمها إلى أبيات كثيرة نسبا فيها المروت إلى كليب. مرت  كجبل: ة، بأذربيجان  ، على مرحلة من أرمية.  وماروت، أعجمي  ، وهو الصحيح الذي صوبه الأكثر، وهو رفيق هاروت، وقيل: من المرت، بمعنى الكسر، كما في التفسير وحواشيه، قاله شيخنا  أو من المروتة  وهو اسم المصدر من المرت. وقال الصاغاني: هو اسم أعجمي، بدليل منع الصرف، ولو كان من المرت لانصرف.  والمرمريت: الداهية  ، وقال بعضهم: إن التاء بدل من السين.
 ومما يستدرك عليه: مرت الخبز في الماء، كمرده حكاه يعقوب. وفي المصنف: مرثه بالثاء ومارت: من الشهور الرومية.

### Türkçe

**المرت**: içinde bitki olmayan çöl; **أرض مرت** ve **مكان مرت**: içinde bitki olmayan ıssız yer; ve denildi: bitki bitmeyen yer; ve denildi: **المرت**: onda ne az ne çok bulunan (şey) olmayan. Veya toprağı kurumayan ve otlağı bitmeyen yer; ve denildi: **المرت**: yağmur yağsa da onda ot olmayan yer. Ve **أرض مرت** **كالمروت** gibi, fetih ile; bunu bazısı nakletti; Kesîr dedi:

  Ve yürüyüşümüzü Hismâ’nın tepelerinden (geçerek) zorladık
                      gölgenin açık yerinde otlağı **مروت** (olan)

Bunu Ebû Saîd es-Sukkerî fetih ile böyle rivayet etti; başkası ise **مروت الرعى**yı damme ile rivayet eder; çoğulu: **أمرات**; ve **مروت** damme ile. Denildi: **أرض ممروتة**; yine böyle; İbn Hirma dedi:

  Sana doğru nice **ممروتة** (yer)i katettik
                      ve birbirine bitişik geçitlerle (bağlı) geçitleri

Ve **أرض مرت** ve **مروت**; eğer kışın yağmur yağarsa ona **مرت** denilmez; çünkü onda o vakit **رصدا** vardır; ve **الرصد**: ona, hamile (deve) umulduğu gibi, ümit beslemektir; ve denilir: **أرض مرصدة**; o yağmur almıştır ve bitirmesi umulur; ismi **المروتة**, damme ile, **السهولة** gibi. Mecazdan: **رجل مرت**: kaşında kıl olmayan; yine **مرت الجسد**: üzerinde kıl olmayan; Zû’r-Rumme dedi:

  Her cenin, gömleğe yapışmış (iken)

  aceleden dolayı iki hacının (arasından) **مرت** (olarak) (geçer)

Yani: annesinin, tüyü bitmeden önce attığı bir cenin. **في الأساس**’ta: **مرته يمرته**: onu düzlediği zaman; **بالتاء والثاء** ikisiyle birlikte. Denilir: **مرت الإبل**: onları (bir yöne) çevirdi; ve **المروت**, **كسفود** gibi: Benî Humân (kabilesinden) Kermân b. Abdüluzzâ’nın bir vadisi; onun Benî Kuşeyr ile Temîm arasında bir günü (savaşı) vardır; **في الصحاح**’ta böyle. Ve Evs’in sözünü inşâd etti:

  Ve **المـروت**’tan, kollu bir yarık sahibi olan hiçbir koy (şey) yoktur ki
                      kör, talh ve **الضال** odunuyla atılmasın

**المروت**: **د**; Bâhile’ye veya Kuleyb’e aittir; bunu Ferazdak ve Buayth’e nispet etti; Ferazdak dedi:

  Kuleyb, derileri öldüğü vakit der ki
                      ve **مروتها**’sından her yan daha bereketli oldu

Ve Buayth dedi:

  Atıyye’nin keçileri bereketlendi mi ve otladı mı
                      **المروت**’tan, koyu esmer, **جميمها**’sı (olan) bir (yerde) otlayarak

Kuleyb’e **المروت**’u nispet ettiği birçok beyte kadar. **مرت** **كجبل** gibi: **ة**; Azerbaycan’da, Ermiye’den bir merhale (uzaklıkta). Ve **ماروت**, yabancı (dil)dir; ve bu, çoğunluğun tashih ettiği doğru olandır; o, Hârût’un arkadaşıdır; ve denildi: **المرت**’tan, kırma manasında; tefsirde ve haşiyelerinde olduğu gibi; bunu şeyhimiz söyledi; yahut **المروتة**’dan; o, **المرت**’tan masdar ismi. Sâğânî dedi: o, yabancı bir isimdir; sarftan men edilmesi delilidir; eğer **المرت**’tan olsaydı munsarif olurdu. Ve **المرمريت**: musibet; ve bazısı dedi: **التاء** **السين**’in bedelidir.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **مرت الخبز في الماء**: **كمرده**; bunu Ya‘kûb nakletti. Ve **في المصنف**’te: **مرثه** **بالثاء** ile; ve **مارت**: Rumî aylardandır.
