# مرث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مرث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مرث

مَرَثَ به الأَرضَ ومَرَّثها: ضربها به؛ هذه رواية أَبي عبيد، ورواية الفراء: مَرَنَ،بالنون. ومَرَثَ بالشيءَ في الماء يَمْرُثُهُ وَيَمْرِثُهُ مَرْثاً: أَنْقَعَه فيه. ومَرثَ الشيءَ يَمْرُثُهُ مَرْثاً، حتى صار مثل الحَسَاء، ثم تَحَسَّاه. وكلُّ شَيءٍ مُرِذَ، فَقَدْ مُرِثَ. الأَصمعي في باب المبدل: مَرَثَ فلان الخُبْزَ في الماء ومَرَذه، قال: هكذا رواه أَبو بكر عن شمر، بالثاء والذال. الجوهري: مَرَثَ التمرَ بيده يَمْرُثُه مَرْثاً: لغة في مرسه، إِذا ماثه ودافه، وربما قيل: مَرَذَه. والمَرْثُ: المَرْسُ. ومَرَثَ الشيءَ: ناله بغَمْزٍ ونحوه.والمَرْثُ: مَرْسُك الشيءَ تَمْرُثُهُ في ماء وغيره حتى يفترق. ومَرَّثَه تمريثاً إِذا فَتَّتَه؛ وأَنشد:
قَراطِفُ اليُمْنَةِ لم تُمَرَّثِ
ومَرَثَ السَّخْلَةَ ومَرَّثَها: الها بسَهَكٍ فلم تَرْأَمها أُمّها لذلك. ابن الأَعرابي: المَرْثُ المَصُّ، قال والمَرْثَةُ مَصَّةُ الصَّبيِّ ثَدْيَ أُمِّه مَصَّةً واحدةً، وقد مَرَثَ يَمْرُثُ مَرْثاً إِذا مَصَّ. ومَرَثَ الصبيُّ اصْبعَه إِذا لاكها؛ قال عبدة بن الطبيب: فرجَعْتُهم شَتَّى، كأَنّ عمِيدَهم
في المَهْد يَمْرُثُ وَدْعَتَيْهِ مُرْضَِعُ
ومرثَ الصبيُّ يَمْرُثُ إِذا عَضَّ بِدُرْدُرِه. وفي حديث الزبير قال لابنه: لا تخاصم الخوارج بالقرآن، خاصمهم بالسُّنَّة؛ قال ابن الزبير: فخاصمتهم بها فكأَنهم صِبْيانٌ يَمْرُثون سُخُبَهم أَي يَعَضُّونها ويَمَصُّونها. والسُّخُبُ: فلائِدُ الخَرَز؛ يعني أَنهم بُهِتوا وعجزوا عن الجواب. ومَرَثَ الوَدَعَ يَمْرُثه ويمرِثه مَرْثاً: مَصَّه. وفي المثل: أَلا تُمَرِّثُني الوَدْع والوَدَع؟ إِذا عاملك فطمِع فيك؛ يُضْرَبُ مثلاً للأَحمق.
ورجل مِمْرَثٌ: صبور على الخصام، والجمع مَمارِثُ. ابن الأَعرابي: المَرْثُ الحِلْمُ. ورجل مِمْرَثٌ: حليم وَقُورٌ. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَتى السِّقاية وقال: اسْقوني، فقال العباس: إِنهم قد مَرَّثوه وأَفسدوه. قال شمر: مَرَّثوه أَي وَضَّروه ووسخوه فإِدخال أَيديهم الوَضِرَةِ؛ قال: ومَرَّثه ووَضَّرَه واحد. قال وقال ابن جعيل الكلبي: يقال للصبي إِذا أَخذ ولد الشاة لا تَمْرُثْه بيدك فلا تُرْضِعَه أُمّة، أُلا تُوَضِّرْهُ بلَطْخ يَدك؛ وذلك أَن أُمه إِذا شَمَّتْ رائحة الوَضَرِ نفرت منه. وقال المفضل الضبي: يقال أَدْرِك عَناقَك لا يُمَرِّثوها؛ قال: والتَّمْريثُ أَنْ يَمْسَحَها القوم بأَيديهم وفيها غَمَر، فلا تَرْأَمَها أُمُّها من ريح الغَمَر.

### Türkçe

**مَرَثَ** onunla yeri ve **مَرَّثها**: onunla ona vurdu; bu, Ebû Ubeyd’in rivayetidir;
Ferrâ’nın rivayeti: **مَرَنَ**، **بالنون**. Ve **مَرَثَ** bir şeyi suda **يَمْرُثُهُ**
ve **يَمْرِثُهُ** **مَرْثاً**: onu onda ıslattı. Ve **مَرثَ** bir şeyi **يَمْرُثُهُ** **مَرْثاً**; ta ki
**الحَسَاء** gibi oldu, sonra onu içti. Ve her şey ki **مُرِذَ** olundu, artık **مُرِثَ** olmuştur.

Asma‘î, بدل بابında: Falanca ekmeği suda **مَرَثَ** etti ve **مَرَذه**; dedi: böylece
Ebû Bekir, Şemr’den onu rivayet etti; **بالثاء والذال** ile. Cevherî: **مَرَثَ** hurmayı eliyle
**يَمْرُثُه** **مَرْثاً**: **مرسه**’de bir dildir; onu bulandırıp ezdiği zaman; ve belki denir: **مَرَذَه**.
Ve **المَرْثُ**: **المَرْسُ**. Ve **مَرَثَ** bir şeyi: bir sıkma ve benzeriyle ona erişti. Ve **المَرْثُ**: senin
bir şeyi su ve başkasında **تَمْرُثُهُ**; ta ki ayrışsın. Ve **مَرَّثَه** **تمريثاً**: onu ufaladığı zaman;
ve inşad etti:
قَراطِفُ اليُمْنَةِ لم تُمَرَّثِ

Ve **مَرَثَ** oğlağı ve **مَرَّثَها**: onu bir **سَهَكٍ** ile oyaladı da annesi
bu yüzden onu benimsemedi. İbnü’l-A‘râbî: **المَرْثُ** emmedir; dedi: ve **المَرْثَةُ** çocuğun
annesinin memesini bir tek emiş emmesidir; ve gerçekten **مَرَثَ** **يَمْرُثُ** **مَرْثاً**: emdiği zaman.
Ve **مَرَثَ** çocuk parmağını: onu çiğnediği zaman; Abde b. et-Tabîb dedi:
فرجَعْتُهم شَتَّى، كأَنّ عمِيدَهم
في المَهْد يَمْرُثُ وَدْعَتَيْهِ مُرْضَِعُ

Ve **مرثَ** çocuk **يَمْرُثُ**: **بِدُرْدُرِه** ile ısırdığı zaman. Zübeyr hadîsinde: dedi ki
oğluna: Hâricîlerle Kur’ân ile çekişme; onlarla sünnet ile çekiş; İbnü’z-Zübeyr dedi:
onlarla onunla çekiştim de sanki onlar çocuklar; **يَمْرُثون** **سُخُبَهم** yani onları ısırıyorlar
ve onları emiyorlar. Ve **السُّخُبُ**: boncukların yassı parçalarıdır; yani onlar şaşkına döndürüldüler ve cevaptan âciz kaldılar.
Ve **مَرَثَ** **الوَدَعَ** **يَمْرُثه** ve **يمرِثه** **مَرْثاً**: onu emdi. Meselde: **أَلا تُمَرِّثُني الوَدْع والوَدَع؟**:
sana muamele ettiği zaman sende tamah etti; ahmağa misal olarak vurulur.

Ve bir adam **مِمْرَثٌ**: çekişmeye karşı sabırlı; çoğulu **مَمارِثُ**. İbnü’l-A‘râbî:
**المَرْثُ** hilmdir. Ve bir adam **مِمْرَثٌ**: halîm, vakur. Hadîste: Peygamber, صلى
الله عليه وسلم, **السِّقاية**’ye geldi ve dedi: bana su verin; Abbâs dedi: onlar onu gerçekten
**مَرَّثوه** ve onu bozdu. Şemr dedi: **مَرَّثوه** yani onu **وَضَّروه** ve onu kirlettiler; onların
kirli ellerini sokmalarıyla; dedi: ve **مَرَّثه** ile **وَضَّرَه** birdir. Dedi ve İbn Cüayl el-Kelbî dedi:
denir çocuğa, koyun yavrusunu aldığı zaman: **لا تَمْرُثْه بيدك**; böylece annesi onu emzirmesin;
yani elinin bulaşığıyla onu kirletme; çünkü annesi **الوَضَرِ** kokusunu kokladığı zaman
ondan ürker. Mufaddal ed-Dabbî dedi: denir: dişi keçini yetiştir, onu **يُمَرِّثوها** etmesinler;
dedi: ve **التَّمْريثُ** onların onu elleriyle sıvazlamasıdır, onda **غَمَر** varken; böylece
annesı **ريح الغَمَر** sebebiyle onu benimsemez.
