# مرز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مرز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مرز

المرز: القرص بأطراف الأصابع رفيقا غير موجع، ليس بالأظفار، فإذا أوجع المرز فقرص، عن أبي عبيد، وقيل: هو أخذ بأطراف الأصابع، قليلا كان أو كثيرا. وفي حديث عمر رضي الله عنه:  أنه أراد أن يشهد جنازة رجل ويصلي عليه، فمرزه حذيفة  ، أي قرصه بأصابعه؛ لئلا يصلي عليه، كأنه أراد أن يكفه عن الصلاة عليها؛ لأن الميت كان منافقا عنده، وكان حذيفة رضي الله عنه يعرف المنافقين. المرز: العيب والشين، ومنه عرض مريز، أي قد نيل منه. المرز: الضرب باليد، وبه فسر أيضا حديث سيدنا عمر الذي مر قريبا. مرز: ة بالبحرين. مرز: ة أخرى وهي غير التي بالبحرين. يقال: امرز لي من عجينك مرزة، بالكسر وضبطه في الصحاح بالفتح، أي اقطع لي منه قطعة. وقد مرزها يمرزها مرزا. والمرزة، بالضم: الحدأة، أو طائر كالعقبان. والمرزتان، بالفتح، - إنما ذكره بعد قوله : بالضم لرفع الالتباس، فلا يكون مستدركا - : الهنتان الناتئتان فوق الشحمتين، نقله الصاغاني، وهو من الأساس. وامترز عرضه ومن عرضه: نال منه، وقال ابن الأعرابي: عرض مريز وممترز منه، أي قد نيل منه، وهو مجاز. امترز شريكة: عزل عنه ماله. امترز من ماله مرزة، بالكسر، ومرزة، بالفتح: نال منه. ومنه أخذ الامتراز من العرض. ورجل تمرز - كعلبط - وتشدد الميم، أي قصير، نقله الصاغاني. ومارزه: مثل مارسه، عن اللحياني. ومما يستدرك عليه: مرز الصبي ثدي أمه مرزا: عصره بأصابعه في رضاعه، وربما سمي الثدي المراز لذلك، كذا في اللسان. قلت: وهو ككتاب، ونسبه الصاغاني لابن دريد. وتمراز، بالكسر: علم. والتمارز، كعلابط: القصير. ومرز، محركة: ناحية ببلاد الروم. والمرز، بالفتح: الحباس الذي يحبس الماء، فارسي معرب، عن أبي حنيفة، والجمع مروز. ومرز الشراب مرزا: تذوقه. والإناء: ملأه. وهذان عن ابن القطاع، وكأنه لغة في مرز، بتقديم الزاي، وقد تقدم مزر النبيذ مزرا: مصه، والإناء: ملأه، فلينظر.

### Türkçe

**المرز**: parmak uçlarıyla yumuşakça, acıtmayan bir sıkma; tırnaklarla değildir; eğer **المرز** acıtırsa o **قرص**tur; Ebû Ubeyd’den. Ve denildi ki: parmak uçlarıyla alma(ktır); az da olsa çok da olsa.

Ömer رضي الله عنه hadîsinde: bir adamın cenazesine şahit olmak ve onun üzerine namaz kılmak istedi; bunun üzerine Huzeyfe onu **مرزه** etti; yani onu parmaklarıyla sıktı; onun üzerine namaz kılmasın diye; sanki onu onun üzerine namazdan alıkoymak istemişti; çünkü ölü onun yanında münafıktı; ve Huzeyfe رضي الله عنه münafıkları bilirdi.

**المرز**: ayıp ve şîn (utanç verici kusur); bundan: **عرض مريز**; yani ondan (ırzından/şerefinden) pay alınmış (ona dil uzatılmış)tır.

**المرز**: elle vurma; ve bununla, az önce geçen efendimiz Ömer’in hadîsi de tefsir edilmiştir.

**مرز**: Bahreyn’de bir yer.

**مرز**: başka bir yer; Bahreyn’deki o değildir.

Denilir: **امرز** bana hamurundan bir **مرزة**; kesre ile; ve Sıhâh’ta fetha ile ضبط edilmiştir; yani ondan bana bir parça kes. Ve onu **مرزها يمرزها مرزا** etti.

Ve **المرزة**, damme ile: çaylak; yahut kartallar gibi bir kuş.

Ve **المرزتان**, fetha ile, - onu ancak “damme ile” sözünden sonra, iltibası kaldırmak için zikretti; böylece müstedrek olmaz - : iki kulak memesinin üstünde çıkıntı yapan iki et parçası; bunu Sâğânî nakletti; ve bu, Esâs’tandır.

Ve **امترز** onun **عرضه**unu ve (yahut) onun **عرضه**undan: ondan pay aldı (ona dil uzattı). İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **عرض مريز** ve **ممترز منه**; yani ondan pay alınmıştır; ve bu mecazdır.

**امترز شريكة**: ondan malını ayırdı.

**امترز** malından bir **مرزة**, kesre ile; ve **مرزة**, fetha ile: ondan pay aldı. Ve bundan, **العرض**dan **الامتراز** alınmıştır.

Ve bir adam **تمرز** - **كعلبط** gibi - ve **الميم** şeddelenir: yani kısa; Sâğânî nakletti.

Ve onu **مارزه** etti: **مارسه** gibi; Lihyânî’den.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: çocuk annesinin memesini **مرز** etti, **مرزا**: emmesinde onu parmaklarıyla sıktı; ve belki bu sebeple meme **المراز** diye adlandırıldı; Lisân’da böyle. Dedim ki: o, **ككتاب** gibidir; ve Sâğânî onu İbn Düreyd’e nisbet etti.

Ve **تمراز**, kesre ile: bir alâmet.

Ve **التمارز**, **كعلابط** gibi: kısa.

Ve **مرز**, harekeli: Rum diyarında bir nâhiye.

Ve **المرز**, fetha ile: suyu hapseden **الحباس**; Farsça muarreb; Ebû Hanîfe’den; çoğulu **مروز**.

Ve içeceği **مرز** etti, **مرزا**: onu tattı. Ve kabı: onu doldurdu. Bu ikisi İbnü’l-Kattâ‘dandır; ve sanki bu, **مرز**da bir lugattır; **الزاي**’ı öne almakla; ve daha önce **مزر النبيذ مزرا**: onu emdi; ve kabı: onu doldurdu, geçti; bakılsın.
