# مرش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مرش

المَرْشُ: شِبْهُ القَرْص من الجِلْد بأَطراف الأَظافير. ويقال: قدْ أَلْطَفَ مَرْشاً وخَرْشاً، والخَرْشُ أَشدُّه. الصحاح: المَرْشُ كالخَدْش. قال ابن السكيت: أَصابَه مَرْشٌ، وهي المُرُوش والخُرُوشُ والخُدُوشُ. وفي حديث غزوة حنين: فعَدَلَت به ناقتُه إِلى شجرات فَمَرَشْن ظهْرَه أَي خَدَشَتْه أَغْصانُها وأَثّرت في ظَهْره وأَصل المَرْشِ الحكُّ بأَطراف الأَظفار. ابن سيده: المَرْش شَقُّ الجلد بأَطراف الأَظافير، قال: وهو أَضعف من الخَدْش، مَرَشَه يَمْرُشُه مَرْشاً، والمُرُوشُ: الخُدُوشُ. ومَرَشَ وجهَه إِذا خَدَشَه. وفي حديث أَبي موسى: إِذا حَكَّ أَحدُكم فرْجَه وهو في الصلاة فَلْيَمْرُشُه من وراء الثوب. قال الحرّاني: المرْش بأَطراف الأَظافير. ومَرَش الماءَ يمرُش: سال. والمَرْشُ: أَرض إِذا وقع عليها المطرُ رأَيتَه كلَّها تَسِيل. ابن سيده: والمَرْشُ أَرضٌ يَمْرُشُ الماءُ من وجهها في مواضع لا يَبلغ أَن يحفِر حَفْرَ السيل، والجمع أَمْراش. وقال أَبو حنيفة: الأَمْراشُ مسايلُ لا تجْرحُ الأَرضَ ولا تَخُدّ فيها تجيء من أَرض مستوية تتبع ما تَوَطَّأَ من الأَرض في غير خدّ، وقد يجيء المَرْشُ من بُعد ويجيء من قُرْب. والأَمْراشُ: مسايلُ الماء تسقي السلْقانَ. والمَرْشُ: الأَرضُ التي مَرَشَ المطرُ وجهَها. ويقال: انتهينا إِلى مَرْشٍ من الأَمْراشِ اسم للأَرض مع الماء وبعد الماء إِذا أَثَّر فيه. النضر: المَرْسُ والمَرْشُ أَسفل الجبل وحَضِيضُه يَسِيل منه الماء فيَدِبّ دَبِيباً ولا يحْفِر وجمعه أَمْراسٌ وأَمْراشٌ، قال: وسمعت أَبا مِحْجن الضِّبابي يقول رأَيت مَرْشاً من السيل وهو الماء الذي يجرح وجه الأَرض جرحاً يسيراً.
ويقال: عند فلان مُراشةٌ ومُراطةٌ أَي حَقّ صغير.
ومَرَشَه يَمْرُشُه مَرْشاً: تناوَله بأَطراف أَصابعه شبيهاً بالقَرْص، وامْتَرَشَ الشيءَ: جمَعَه. والإِنسانُ يمْتَرِشُ الشيءَ بعد الشيء من ههنا أَي يجمعه ويكسبه. وامتَرَشْتُ الشيء إِذا اخْتَلَسْته. ابن الأَعرابي: الأَمْرَشُ الرجلُ الكثيرُ الشرّ؛ يقال: مَرَشه إِذا آذاه. قال: والأَرْمش الحسَنُ الخلُق، والأَمْشَرُ النشيطُ، والأَرْشَمُ الشَّرِهُ. والامْتِراشُ: الانتزاعُ، يقال: امتَرَشْت الشيء من يده انتزعته، ويقال: هو يَمْتَرِشُ لعياله أَي يكتسب ويقْتَرِف. ورجل مَرَّاشٌ: كَسَّاب.

### Türkçe

**المَرْشُ**: tırnakların uçlarıyla deriden, ısırmaya benzer (bir şey). Ve denilir:
“Şüphesiz o, **مَرْشاً** ve **خَرْشاً** bakımından daha latif (hafif) olmuştur”; **الخَرْشُ** onun daha şiddetlisidir. **الصحاح**: **المَرْشُ** **كالخَدْش** (çizik gibidir). İbnü’s-Sikkît dedi: Ona **مَرْشٌ** isabet etti; bunlar **المُرُوش** ve **الخُرُوشُ** ve **الخُدُوشُ**tur. Huneyn gazvesi hadîsinde: “Devesi onu birkaç ağaca doğru çevirdi de onlar sırtını **مَرَشْن** ettiler”; yani dalları onu **خَدَشَتْه** (çizdi) ve sırtında iz bıraktı; **المَرْشِ**in aslı tırnak uçlarıyla kaşımaktır. İbn Sîde: **المَرْش** tırnakların uçlarıyla deriyi yarmaktır; dedi: ve o, **الخَدْش**ten daha zayıftır; onu **مَرَشَه يَمْرُشُه مَرْشاً** (tırnak uçlarıyla yarar/çizer); **المُرُوشُ**: **الخُدُوشُ** (çizikler). Ve yüzünü **مَرَشَ** etti, onu **خَدَشَه** (çizdiği) zaman. Ebû Mûsâ hadîsinde: “Sizden biri namazda iken ferçini kaşırsa, elbisenin arkasından onu **فَلْيَمْرُشُه**.” el-Harrânî dedi: **المرْش** tırnakların uçlarıyladır. Ve suyu **مَرَشَ** eder, **يمرُش**: aktı. Ve **المَرْشُ**: üzerine yağmur düştüğünde onu bütünüyle akıyor görürsün diye (nitelenen) bir arazi. İbn Sîde: ve **المَرْشُ** suyun, yüzünden, selin kazıdığı oyuk kazmasını bulmayacak yerlerde aktığı bir arazidir; çoğulu **أَمْراش**. Ebû Hanîfe dedi: **الأَمْراشُ** yeryüzünü yarmayan ve onda çizik açmayan su yollarıdır; düz bir araziden gelir, yeryüzünden basılıp çiğnenmiş olanı, bir çizik olmaksızın takip eder; ve **المَرْشُ** uzak yerden de gelebilir, yakın yerden de gelebilir. Ve **الأَمْراشُ**: su yollarıdır; **السلْقانَ**ı sular. Ve **المَرْشُ**: yağmurun yüzünü **مَرَشَ** ettiği (tırnaklar gibi çizdiği) arazidir. Ve denilir: **الأَمْراشِ**tan bir **مَرْشٍ**e vardık; su ile birlikte ve sudan sonra, onda iz bıraktığı zaman, arazi için bir addır. en-Nadr: **المَرْسُ** ve **المَرْشُ** dağın altı ve eteğidir; ondan su akar da sürünür gibi sürünerek gider ve kazmaz; çoğulu **أَمْراسٌ** ve **أَمْراشٌ**tur. Dedi: ve Ebû Mihcen ed-Dıbâbî’yi şöyle derken işittim: “Selden bir **مَرْشاً** gördüm”; o, yeryüzünün yüzünü az bir yarma ile yaran sudur.

Ve denilir: falanın yanında **مُراشةٌ** ve **مُراطةٌ** vardır; yani küçük bir hak.

Ve onu **مَرَشَه يَمْرُشُه مَرْشاً**: parmaklarının uçlarıyla, ısırmaya benzer biçimde, ona uzandı (tuttu/çekiştirdi). Ve **امْتَرَشَ الشيءَ**: onu topladı. Ve insan, buradan, şeyden sonra şeyi **يمْتَرِشُ**; yani onu toplar ve kazanır. Ve **امتَرَشْتُ الشيء**: onu kapıp aldığım (aşırdığım) zaman. İbnü’l-A‘râbî: **الأَمْرَشُ** çok şerli adamdır; ona **مَرَشه** denilir, ona eziyet ettiği zaman. Dedi: ve **الأَرْمش** güzel huyludur; ve **الأَمْشَرُ** çeviktir; ve **الأَرْشَمُ** oburdur. Ve **الامْتِراشُ**: söküp alma/çekip çıkarma; denilir: şeyi onun elinden **امتَرَشْت**; onu çekip aldım. Ve denilir: o, ailesi için **يَمْتَرِشُ**; yani kazanır ve edinir. Ve **رجل مَرَّاشٌ**: kazanç sahibi (çok kazanan).
