# مريم (م-ر-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Meryem

- Harfler: م - ر - ي
- Kur'an'da: 34 geçiş · 31 ayet · 3 sîga
- 2 sözlük

## Sîgalar (3)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [مَرْيَمَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%8A%D9%8E%D9%85%D9%8E.md) | مَفْعَلَ | Meryem | 28 | 26 | [2:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/2:87.md) |
| [يَامَرْيَمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%8A%D9%8E%D9%85%D9%8F.md) | يَامَفْعَلَ | Ey Meryem | 5 | 5 | [3:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:37.md) |
| [وَمَرْيَمَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%8A%D9%8E%D9%85%D9%8E.md) | وَمَفْعَلَ | Ve Meryem | 1 | 1 | [66:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/66:12.md) |

## Mücavir kökler — 74 mücavir (228 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [عيسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3%D9%89.md) — 16 ortak ayet · G² 147 · İsa
2. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 23 ortak ayet · G² 146 · Oğullar
3. [مسح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AD.md) — 7 ortak ayet · G² 60 · Mesih
4. [أيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 31 · Yed el veya kol demektir
5. [قفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 28 · Kafa tası demektir
6. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 22 · Akan deredir
7. [روح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AD.md) — 5 ortak ayet · G² 21 · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır
8. [قدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 20 · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir
9. [نجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 19 · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir
10. [كلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 18 · Kelime
11. [تور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 16 · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır
12. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 17 ortak ayet · G² 16 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
13. [ميد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Sallar
14. [كفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Üstüne oturulan keçe demektir
15. [حور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır
16. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Cübbe demektir
17. [قنت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · “Kart”, “karet” sıvının katılaşması, donması, kurumuş kan…
18. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Emam ön demektir
19. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
20. [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Körük demektir
21. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Ad verilen
22. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 17 ortak ayet · G² 8 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
23. [أثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AB%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · İnsan veya hayvan yürürken ayaklarının bıraktığı kalıntıya…
24. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Saçak demektir
25. [صدق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir
26. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Beyn topraktaki yarık demektir
27. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Hufre, çukur demektir
28. [سبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
29. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
30. [أوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Eveye kuş yuvası demektir
31. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
32. [سحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
33. [غيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
34. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 4 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
35. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
36. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 10 ortak ayet · G² 3 · Kevn, tepe demektir
37. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Yavru” demektir
38. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
39. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
40. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 8 ortak ayet · G² 3 · Ribve, tümsek demektir
41. [ملك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder
42. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
43. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Üzüm demektir
44. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Baid uzak demektir
45. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · El ve kol demektir
46. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Half : Ense demektir
47. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
48. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Hilal yeni ay demektir
49. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
50. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
51. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Musa
52. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
53. [نصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
54. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
55. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Dane, inek yavrusuna denir
56. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Tasma kayış demektir
57. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
58. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
59. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · İnek yavrusu, dana demektir
60. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مريم |
| Yapı | Özel ad, dörtlü yapı |
| Özel Durum | Arapçalaşmış İbranice/Aramice kökenli alem isim |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عمرن, [عيس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3.md), [بتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AA%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [فجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İbrani/Arami kökende acılık, isyan veya deniz damlası/sevgili; Arapçada adanmış, iffetli ve mübarek kılınmış şahsiyet adı |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi iradeye mutlak teslimiyet, iffetin korunması ve beşer müdahalesi olmaksızın mucizevi tecelliye mazhar olma |
| Çekirdek Özet 3 | Ubudiyetin en saf temsili, ilahi kelimenin taşıyıcısı ve biyolojik determinizmi aşan tevhid kanıtı |
| Kritik Hata Riski | İsmi salt biyolojik bir anne veya mitolojik bir tanrıça figürüne indirgeyerek Kur'an'ın tevhid ve kulluk merkezli inşasını gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مر | Geçip gitmek, akmak, acı olmak; [مرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B1.md), [مري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A.md), [مرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%AC.md) köklerinde hareket, sürtünme ve acılık | ي | Anlamı akışkanlıktan sürekliliğe ve dikey yönelişe sevk eder |
| مر | Geçiş ve acılık çekirdeği | م | Sonu katlayarak yapıyı pekiştirir, İbrani kökenli Miryam adını dörtlü Arapça veznine (مَفْعَل veya rubai form) uyarlar |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Kaynak, derinlik, arılık ve rahmet akışının başlangıcı |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Yücelik, öncelik, baş olma ve ulvi mertebe |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | İlahi kudretin uzanması, teslimiyet eli, fiili adanış |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Nihai kuşatıcılık, kesintisiz feyiz ve rahmetin tamamlanması |
| مريم | Kaynaktan çıkıp yücelen ve kudret tecellisiyle tamamlanan akış | İlahi takdirle arındırılmış, teslimiyetiyle yücelmiş ve ilahi kelimeyi bünyesinde kabul etmiş pak varlık |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Klasik Arap dilcilerine göre Arapça asıllı bir masdar veya sıfat olmayıp gayri munsarif özel isimdir; türetildiği varsayıldığında زير النساء yani kadınlarla oturup kalkan veya kadınlara düşkün erkek yahut مريم biçimiyle iffetli, adanmış kadın anlamı yakıştırılmıştır, ancak aslen İbranice kökene dayanır |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye ve erken dönem Arap şiirinde Hristiyan tebaanın ve manastırların tesiriyle Hz. Meryem tasvirleri ve onun iffeti anılmış, saf ve parlak suretler Meryem'e benzetilmiştir; şairlerin heykellere ve manastır ikonalarına atıfta bulunarak Meryem tasvirini iffet ve cemal timsali olarak zikrettikleri bilinir |
| Erken Arapça kullanım | İbn İshâk ve erken dönem siyer rivayetlerinde Kâbe'nin içinde Hz. İsa ve Hz. Meryem'in resimlerinin yer aldığı, Mekke'nin fethinde bu tasvirlere hürmeten müdahale edilmediği aktarılır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, İbn Hişâm es-Sîre.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde مريم ismi kadim bir geçmişe sahiptir. İbranicede מִרְיָם (Miryam), Aramicede ܡܪܝܡ (Maryam) biçiminde yer alır. İbranice etimolojide kök מרר (m-r-r, acı olmak) çekirdeğine bağlanarak acılık veya isyan anlamıyla ilişkilendirilmiş; alternatif filolojik yaklaşımlarda ise Eski Mısır dilindeki mry (sevgili) köküyle ve İbranice yam (deniz) kelimesinin birleşimiyle 'denizin sevgilisi' yahut mar (damla) ve yam (deniz) birleşimiyle 'deniz damlası' (stilla maris) şeklinde izah edilmiştir. Arapçaya Aramice/Süryanice aracılığıyla girmiş ve fonetik uyumla dört harfli müstakil bir isim hüviyeti kazanmıştır. Kelimenin Arap dili içerisindeki türetim çabaları lafzî bir mülahazadan ibaret olup lafız sami havzanın ortak teolojik mirasını temsil eder.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [رام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A7%D9%85.md) veya [مري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A.md) kökünden türetme gayretleri | Klasik Arap dilcilerinin ismi Arapça köklerle (مَفْعَل vezninde) açıklama çabaları ikincildir; lafız Arapçalaşmış yabancı isimdir | Muhtemel |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice Miryam, Süryanice Maryam | Acılık, yücelik, adanmışlık veya sevgili kök anlamlarıyla Sami havzasında kutsal kabul edilen kadim şahıs ismi | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Eski Mısır mry (sevgili, sevilen) | İbrani isminin erken Afroasyatik/Mısır etkileşimiyle teşekkül ettiğini savunan çağdaş filolojik görüş | Muhtemel |

Kaynak: The Foreign Vocabulary of the Qur'an, HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مريم | Anlamlı | Özel ad, alem | Hz. Meryem'in adı; Kur'an'da 34 defa geçer | Hedef kök |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مريم | Merkez | İffet, kulluk, adanmışlık | Vahyî kelimeye aracısız muhatap kılınan ve seçilen mübarek şahsiyet | İffet ve ubudiyetin zirvesi |
| عمرن | Komşu | Soy, aile, imar | Meryem'in mensup olduğu, arınmış ve seçilmiş peygamber hanedanı | Âl-i İmrân [3:35](https://lisan.digital/tr/ayet/3:35.md) |
| [عيس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3.md) | Komşu | Risalet, kelime | Meryem'in beşer müdahalesi olmaksızın dünyaya getirdiği ilahi kelime | Meryem oğlu İsa |
| [بتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AA%D9%84.md) | Komşu | Kesilmek, adanmak | Dünyevi bağlardan kopup tamamen ibadete ve mabede yönelmek | Meryem'in betül vasfı |
| [فجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B1.md) | Zıt | Yoldan çıkma, günah, iffetsizlik | Meryem'in kavminin ona isnat etmeye kalkıştığı asılsız ahlaki sapma | Meryem [19:28](https://lisan.digital/tr/ayet/19:28.md) |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مريم | İffetli, seçilmiş şahsiyet adı | Kur'an'da adı zikredilen tek kadındır; sıddîka vasfıyla anılır | Kesin |
| Latince | Maria | Meryem | Hristiyan teolojisinde Tanrı annesi veya azize olarak nitelenir | Kesin |
| İngilizce | Mary | Meryem | Kitab-ı Mukaddes ve Kur'an'daki peygamber annesi | Kesin |
| Almanca | Maria | Meryem | Almanca kutsal metin geleneğindeki karşılık | Kesin |
| Fransızca | Marie | Meryem | Fransızca kutsal metin geleneğindeki karşılık | Kesin |

Kaynak: Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Meryem oğlu İsa terkibi | Risalet ve kulluk vurgusu | İsa'nın ilah olmadığını, bir kadından doğan beşer ve kul olduğunu teyit bağlamı; Bakara [2:87](https://lisan.digital/tr/ayet/2:87.md), Mâide [5:17](https://lisan.digital/tr/ayet/5:17.md) |
| Meryem'e doğrudan nida | Seçilmişlik ve ibadete çağrı | Meleklerin Meryem'e hitabı, onun âlemlerin kadınlarına üstün kılınması ve secdeye daveti; Âl-i İmrân [3:42](https://lisan.digital/tr/ayet/3:42.md) |
| İmrân'ın kızı Meryem | İffet ve örnek mümin şahsiyet | İffetini titizlikle koruyan ve Rabbinin kelimelerini tasdik eden mükemmel iman timsali; Tahrîm [66:12](https://lisan.digital/tr/ayet/66:12.md) |
| Doğum ve çile anlatısı | Mucizevi tecelli ve beşeri imtihan | İsa'nın babasız doğumu esnasındaki yalnızlık, hüzün ve kavminin iftiralarına karşı ilahi himaye; Meryem [19:16](https://lisan.digital/tr/ayet/19:16.md)-34 |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve uluhiyet | Kadından nebi gelip gelmeyeceği tartışması ve teslis inancına karşı İsa'nın Meryem oğlu bir kul olduğu vurgusu | Tevhidin ve beşeri kulluğun ispatı |
| Fıkıh | Adak ve vekâlet | Meryem'in annesinin karnındakini mabede adaması üzerinden adak ahkâmı ve kadınların ibadethanedeki konumu | Adak ve mabet hizmeti |
| Tefsir | Kur'an kıssaları ve icaz | Meryem'in Kur'an'da ismiyle anılan tek kadın olması hikmeti ve meleklerin onunla konuşmasının keyfiyeti | İsmet, sıddîkıyet ve seçilmişlik |
| Hadis | Fazilet ve eskatoloji | Cennet kadınlarının seyyideleri arasında sayılması ve Meryem oğlu İsa'nın nüzulü rivayetleri | Kemale ermiş kadın prototipi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk | Sıddîka, abid kul | Şirki ve teslisi reddetme | Biyolojik annelik üzerinden İsa'nın uluhiyet iddialarını temelden çökertir | Kesin |
| İlmi | Biyolojik determinizm | Mucizevi doğum | Sebepler dairesini aşma | Deterministik yasaların ilahi kudret karşısında mutlak olmadığını gösterir | Güçlü |
| Siyasi | Ruhban tahakkümü | Mabede adanmış hür irade | Dini oligarşiyi kırma | Zekeriya himayesinde mabede kabulüyle geleneksel erkek egemen dini yapıyı dönüştürür | Güçlü |
| İktisadi | Rızık ve tevekkül | İlahi ikram | Sebeplere bağımlılığı aşma | Mihrapta hesapsız rızıklandırılması iktisadi sebepleri aşan ilahi cömertliği simgeler | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç koşulsuz üretim | Sisteme dışarıdan mutad girdi olmaksızın doğrudan ilahi fonksiyonla yeni bir durumun tetiklenmesi | Muhtemel |
| Beşeri bilimler | Ahlaki özerklik ve direniş | Toplumsal baskı, töre ve iftira dalgasına karşı saf ahlaki duruşun ve hakikatin muhafazası | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Meryem'i yalnızca pasif bir mağdur veya biyolojik bir araç konumuna indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Meryem; vahyî hitaba doğrudan muhatap olan, tasdik eden, kanitîn vasfıyla ibadet eden ve müstakil bir tevhidi şahsiyet sergileyen kâmil insandır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsmin geçtiği ayetleri sadece Hristiyan teolojisine bir cevap sayıp Meryem'in evrensel iman ve ahlak modelini ıskalamak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kadına bakışını, iffet anlayışını ve özellikle Hristiyan teslis akidesine karşı tevhid ilkesini nasıl bir beşer-anne üzerinden inşa ettiğini kavramak için merkezidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Âl-i İmrân ve Meryem surelerindeki kıssa ayetlerinde, Mâide suresindeki teolojik polemiklerde ve Tahrîm suresindeki iman örneklerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kadının ilahi kelama ve vahye muhatap olamayacağı zannını, İsa'nın ilahlığı iddiasını ve Meryem'e tanrıçalık atfeden sapkın telakkileri düzeltir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Mabede adanmış, dünyevi heveslerden arınmış, tertemiz ve mübarek şahsiyet adı.
- Soyut anlam: İlahi emre ve kelimeye tam teslimiyet, iffetin sarsılmaz muhafazası ve mucizevi feyze mahal olma keyfiyeti.
- Sistematik karşılık: İlahlık isnat edilen peygamberin annesi olarak anılmasıyla şirk sistemini kökünden tasfiye eden ubudiyet ve sıddîkıyet makamı.
- LaTeX modeli: $$M \xrightarrow{\quad \psi \quad} K \implies C \neq \emptyset \quad \land \quad U(M) = 1$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $M$ Meryem'in tertemiz beşeri varlığını, $\psi$ beşer müdahalesi olmaksızın gerçekleşen ilahi kelime ve ruh üflemesini, $K$ bu tecelliyle vücut bulan İsa'yı, $C$ ortaya çıkan mucizevi ilahi delili, $U(M) = 1$ ise Meryem'in mutlak ubudiyet ve kulluk derecesini sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (31 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/2:87.md) — مَرْيَمَ

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki, biz Musa’ya kitab verdik. Ondan sonra da birbiri ardınca peygamberler gönderdik. Meryem oğlu İsa’ya da beyyineler verdik. Ve onu ruh’ül-Kudüs ile destekledik. Demek, bir peygamber size ne zaman gönüllerinizin hoşlanmadığı bir şeyi getirirse, kibirlenmek isteyeceksiniz de; kimini yalanlayarak, kimini de öldüreceksiniz öyle mi?

### [Bakara 2:253](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/2:253.md) — مَرْيَمَ

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَمِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَلَكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

Meal (IK): Şu peygamberler onlardan kimini kiminden üstün kıldık. Allah, onlardan kimiyle söyleşmiş, kimini de derecelerle yükseltmiştir. Meryem oğlu İsa’ya da açık deliller verdik. Ve onu Ruh’ul-Kudüs ile destekledik. Eğer Allah dilesydi; onların arkasındakiler; kendilerine apaçık deliller geldikten sonra birbirlerini öldürmezlerdi. Fakat ihtilafa düştüler, sonra onlardan kimi inandı, kimi de inkar etti. Allah dileseydi; birbirlerini öldürmezlerdi. Ancak Allah, istediğini yapar.

### [Ali İmran 3:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:36.md) — مَرْيَمَ

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَى وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

Meal (IK): Fakat onu doğurunca-Allah onu ve doğurduğunu daha iyi bilici iken-Rabbım ben onu kız olarak doğurdum. Erkek, kız gibi değildir. Gerçekten ben adını Meryem koydum. Ben onu da soyunu da kovulmuş şeytandan sana sığındırırım, demişti.

### [Ali İmran 3:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:37.md) — يَامَرْيَمُ

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Meal (IK): Bunun üzerine Rabbı onu güzel bir kabul ile karşıladı. Onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi. Zekeriyya’nın himayesine verdi. Zekeriyya mihraba her girişinde onun yanında bir yiyecek bulurdu. Ey Meryem, bu sana nereden? derdi. O da: Allah tarafından, derdi. Şüphe yok ki Allah, dilediğini hesapsız rızıklandırır.

### [Ali İmran 3:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:42.md) — يَامَرْيَمُ

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Hani melekler: Ey Meryem, şüphesiz Allah seni seçip temizledi. Dünyaların kadınlarından seni üstün tuttu, demişlerdi.

### [Ali İmran 3:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:43.md) — يَامَرْيَمُ

يَامَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ

Meal (IK): Ey Meryem, huşu ile Rabbının divanına dur. Secdeye kapan. Rüku edenlerle birlikte rüku et.

### [Ali İmran 3:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:44.md) — مَرْيَمَ

ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

Meal (IK): Bunlar sana vahyetmekte olduğumuz gayb haberlerindendir. Meryem’e hangisi kefil olacak diye kalemlerini atarlarken sen yanlarında değildin. Çekişirlerken de orada bulunmadın.

### [Ali İmran 3:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/3:45.md) — يَامَرْيَمُ · مَرْيَمَ

إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

Meal (IK): Melekler demişlerdi ki: Ey Meryem; Allah kendinden bir kelimeyi sana müjdeliyor. Adı; Meryem oğlu İsa, Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de, şanı yücedir. Allah’a yakın kılınanlardandır.

### [Nisa 4:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/4:156.md) — مَرْيَمَ

وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا

Meal (IK): Küfür etmeleri ve Meryem’e büyük iftirada bulunmalarından.

### [Nisa 4:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/4:157.md) — مَرْيَمَ

وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا

Meal (IK): Ve Allah elçisi Meryem oğlu İsa Mesihi öldürdük, demelerinden. Oysa onu öldürmediler ve asmadılar. Ancak onlara (İsa’ya) benzer gösterildi. Onun hakkında ihtilafa düşerler. Ondan yana şüphe içindedirler. Bu husustaki bilgileri ancak zanna dayanmaktan ibarettir. Onu gerçekten öldürememişlerdir.

### [Nisa 4:171](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/4:171.md) — مَرْيَمَ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ انْتَهُوا خَيْرًا لَكُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلَهٌ وَاحِدٌ سُبْحَانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih; Allah’ın peygamberi, O’nun Meryem’e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Allah üçtür, demeyin. Kendi yararınıza olarak bundan vazgeçin. Allah sadece bir tek ilahtır. Çocuğu olmaktan münezzehtir. Göklerde olanlar da, yerde olanlar da O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.

### [Maide 5:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:17.md) — مَرْيَمَ

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Andolsun ki, Allah; ancak Meryem oğlu Mesih’tir, diyenler kafir olmuşlardır. De ki: Eğer, Meryem oğlu Mesih’i anasını ve yeryüzünde olanların hepsini helak etmek isterse; kim, Allah’a karşı koyabilir? Göklerin, yerin ve arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini yaratır. Ve Allah, her şeye Kadir’dir.

### [Maide 5:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:46.md) — مَرْيَمَ

وَقَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ve onların izinden Meryem oğlu İsa’yı, önündeki Tevrat’ı doğrulayıcı olarak gönderdik. Ve ona İncil’i verdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendinden önceki Tevrat’ı doğrulayıcı, hidayet ve müttakiler için bir öğüt olarak.

### [Maide 5:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:72.md) — مَرْيَمَ

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Meal (IK): Meryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

### [Maide 5:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:75.md) — مَرْيَمَ

مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ

Meal (IK): Meryem oğlu Mesih, Peygamberden başka bir şey değildir. Ondan önce de peygamberler geçmiştir. Annesi de dosdoğru bir kadındı. İkisi de yemek yerlerdi. Onlara ayetleri nasıl açıkladığımıza bak. Sonra da bak ki; nasıl yüz çeviriyorlar.

### [Maide 5:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:78.md) — مَرْيَمَ

لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Meal (IK): İsrailoğullarından küfredenler; Davud’un ve Meryem oğlu İsa’nın diliyle la’netlenmişlerdi. Bu; isyan etmeleri ve aşırı gitmelerindendi.

### [Maide 5:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:110.md) — مَرْيَمَ

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَى وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَى بِإِذْنِي وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hani Allah; Ey Meryem oğlu İsa; senin ve ananın üzerindeki nimetimi hatırla, demişti. Hani seni, Ruh’ül-Kudüs ile desteklemiştim. Beşikte iken de, yetişkin iken de insanlar la konuşuyordun. Hani sana; kitabı, hikmeti Tevrat’ı ve İncil’i öğretmiştim. Hani sen; Benim iznimle çamurdan kuş gibi bir şey yapıyordun da içine üflüyordun ve Benim iznimle kuş oluyordu. Hani sen; anadan doğma körü ve abraşı Benim iznimle iyi ediyordun. Hani; ölüleri Benim iznimle diriltiyordun. Ve hani, İsrailoğullarını senden çekmiştim, kendilerine apaçık ayetler getirdiğin zaman içlerinden küfredenler; bu apaçık bir büyüdür, demişti.

### [Maide 5:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:112.md) — مَرْيَمَ

إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Hani Havariler: Ey Meryem oğlu İsa; Rabbın bize gökten bir sofra indiribilir mi? demişlerdi de, O; eğer inanmışlarsanız Allah’tan korkun, demişti.

### [Maide 5:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:114.md) — مَرْيَمَ

قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَكُونُ لَنَا عِيدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِنْكَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

Meal (IK): Meryem oğlu İsa’da: Allahım; Rabbımız, üstümüze gökten bir sofra indir ki, bizim hem öncekilerimiz, hem sonrakilerimiz için bir bayram ve Senden bir ayet olsun. Bizi rızıklandır. Sen, rızık vernlerin en hayırlısısın, diye dua etmişti.

### [Maide 5:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/5:116.md) — مَرْيَمَ

وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

Meal (IK): Allah buyurmuştu ki: Ey meryem oğlu İsa; sen mi insanlara: Beni ve annemi Allah’tan başka iki ilah edinin, dedin? Demişti ki: Tenzih ederim Seni, hak olmayan bir sözü söylemek bana yakışmaz. Eğer ben, onu söylemişsem; Sen, onu elbette bilirsin. Sen, benim içimde olanı bilirsin, ama ben Senin zatında olanı bilmem. Doğrusu görülmeyeni en iyi bilen Sensin, Sen.

### [Tevbe 9:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/9:31.md) — مَرْيَمَ

اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onlar Allah’tan ayrı hahamlarını, rahiblerini rabblar edindiler. Meryem Oğlu Mesih’i de. Halbuki tek tanrıdan başkasına ibadet etmemekle emrolunmuşlardır. O’ndan başka ilah yoktur. O; bunların şirk koştukları şeylerden münezzehtir.

### [Meryem 19:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/19:16.md) — مَرْيَمَ

وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا

Meal (IK): Kitab’da Meryem’i de an. Hani o, ailesinden ayrılarak Doğu tarafında bir yere çekilmişti.

### [Meryem 19:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/19:27.md) — يَامَرْيَمُ

فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُ قَالُوا يَامَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا

Meal (IK): Derken çocuğu alıp kavmine getirdi. Ey Meryem; andolsun ki utanılacak bir şey yaptın, dediler.

### [Meryem 19:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/19:34.md) — مَرْيَمَ

ذَلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ

Meal (IK): İşte hakkında şüpheye düştükleri Meryem oğlu İsa, hak söze göre budur.

### [Müminun 23:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/23:50.md) — مَرْيَمَ

وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً وَآوَيْنَاهُمَا إِلَى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَعِينٍ

Meal (IK): Biz; Meryem’in oğlunu da, annesini de bir ayet kıldık. Her ikisini de sulak, oturmaya elverişli yüksek bir yere yerleştirdik.

### [Ahzab 33:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/33:7.md) — مَرْيَمَ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Hani Biz; peygamberlerden söz almıştık. Senden de, Nuh’tan da, İbrahim’ den de, Musa’dan da, Meryem Oğlu İsa’dan da. Ve onlardan ağır bir misak almıştık.

### [Zuhruf 43:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/43:57.md) — مَرْيَمَ

وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ

Meal (IK): Meryem’in oğlu misal olarak verilince; senin kavmin hemen bağrıştı.

### [Hadid 57:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/57:27.md) — مَرْيَمَ

ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Sonra onların izleri üzerinde, peygamberlerimizi ard arda gönderdik. Meryem oğlu İsa’yı da arkalarından gönderdik. Ona İncil’i verdik ve ona uyanların kalblerine bir şefkat ve merhamet koyduk. Onların uydurdukları rehbaniyyete gelince; onu kendilerine Biz, yazmadık. Fakat kendileri Allah’ın rızasını kazanmak için yaptılar. Ama buna da hakkıyla riayet etmediler. Biz de onlardan iman etmiş olanlara ecirlerini verdik. İçlerinden çoğu ise fasıklardır.

### [Saff 61:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/61:6.md) — مَرْيَمَ

وَإِذْ قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جَاءَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا هَذَا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hani Meryem oğlu İsa da demişti ki: Ey İsrailoğulları; muhakkak ki ben, size Allah’ın peygamberiyim. Benden önceki Tevrat’ı doğrulayan ve benden sonra gelecek, adı Ahmed olacak bir peygamberi de müjdeleyenim. Ama o, kendilerine açık burhanlarla gelince; bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

### [Saff 61:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/61:14.md) — مَرْيَمَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصَارَ اللَّهِ كَمَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ فَآمَنَتْ طَائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَكَفَرَتْ طَائِفَةٌ فَأَيَّدْنَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَى عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظَاهِرِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; siz Allah’ın yardımcıları olun. Nitekim Meryem oğlu İsa, havarilere: Allah’a giden yolda benim yardımcılarım kimlerdir? deyince, havariler demişlerdi ki: Biziz, Allah’ın yardımcıları. İsrailoğullarının bir takımı böylece inanmış, bir takımı da küfretmişti. Nihayet Biz, o iman edenleri düşmanlarına karşı destekledik de böylece üstün geldiler.

### [Tahrim 66:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/ayet/66:12.md) — وَمَرْيَمَ

وَمَرْيَمَ ابْنَةَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ

Meal (IK): Mahrem yerini korumuş olan İmran kızı Meryem’i de. Ona ruhumuzdan üflemiştik de Rabbının sözlerini ve kitablarını tasdik etmişti. Ve o, gönülden itaat edenlerdendi.

## Sözlükler (2)

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- مريم: اسم أعجمي، اسم أم عيسى عليه السلام (فائدة: قال التلمساني: لم يذكر الله امرأة في القرآن باسمها إلا مريم، ذكرها في نحو ثلاثين موضعا. والحكمة فيه: أن الملوك والأشراف لا يذكرون حرائر زوجاتهم بأسمائهن، بل يكنون عنهم بالأهل والعيال ونحوه، فإذا ذكروا الإماء لم يكنوا، ولم يحتشموا عن التصريح، فلذا صرح باسمها إشارة إلى أنها أمة من إماء الله، وابنها عبد من عبيد الله، ردا على اليهود الذين قالوا في عيسى عليه السلام وأمه ما قالوا. انظر: شرح الشفاء للخفاجي 1/136).

##### Türkçe

- **مريم**: Yabancı (Arapça olmayan) bir isim; İsa عليه السلام’ın annesinin ismi. (Fayda: تلمساني dedi ki: Allah, Kur’an’da hiçbir kadını ismiyle anmadı; yalnız **مريم**’i (andı); onu yaklaşık otuz yerde zikretti. Bunun hikmeti: Krallar ve eşraf, zevcelerinin hür kadınlarını isimleriyle zikretmezler; bilakis onlardan **الأهل** ve **العيال** ve benzeriyle kinaye ederler; cariyeleri zikrettiklerinde ise kinaye etmezler ve açıkça söylemekten çekinmezler; bu sebeple onun ismini açıkça zikretti; onun Allah’ın cariyelerinden bir cariye olduğuna, oğlunun da Allah’ın kullarından bir kul olduğuna işaret olarak; İsa عليه السلام ve annesi hakkında söylediklerini söyleyen Yahudilere رد olarak. Bak: **شرح الشفاء** للخفاجي 1/136).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | *!مَرْيَمُ ، كَمَقْعَدٍ ، غَيرُ عَرَبِيَّةٍ : اسْمٌ ، | فلا تَكونُ مُشْتَقَّةَ من شَيْءٍ ، وهو اسمُ أُمِّ | سَيِّدِنَا عِيسَى عليه السَّلاَمُ . | | وأَبُو مَرْيَمَ : مِنْ كُنَاهُم ، وذِكْرُ | المُصَنِّفِ إِيِّاهُ في   ر ي م   غَيْرُ وَجِيهٍ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : |

##### Türkçe

| | **مَرْيَمُ** , **مَقْعَدٍ** gibi, Arapça olmayan: bir isimdir; | bu sebeple bir şeyden türemiş olmaz; ve o, | efendimiz Îsâ عليه السَّلاَمُ ’ın annesinin ismidir. | | Ve **أَبُو مَرْيَمَ**: onların künyelerindendir; ve | musannifin onu **ر ي م** içinde zikretmesi yerinde değildir. | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir: |
