# مزح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B2%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B2%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مزح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B2%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مزح

مزح كمنع يمزح مزحا ومزاحا ومزاحة، بضمهما - وقد ضبط بالكسر في أولهما أيضا وضبط الفيومي ثانيهما ككرامة، وهما أي المزاح والمزاحة اسمان للمصدر - دعب، هكذا فسروه. وفي المحكم: المزح نقيض الجد. ونقل شيخنا عن بعض أهل الغريب أنه المباسطة إلى الغير على جهة التلطف والاستعطاف دون أذنة، حتى يخرج الاستهزاء والسخرية. وقد قال الأئمة: الإكثار منه والخروج عن الحد مخل بالمروءة والوقار، والتنزه عنه بالمرة والتقبض مخل بالسنة والسيرة النبوية المأمور باتباعها والاقتداء، وخير الأمور أوسطها. ومزاحه ممازحة ومزاحا، بالكسر، استدركه بالضبط لإزالة الإبهام بينه وبين ما قبله. وإياك والمزاح، ضبط بالكسر والضم. وتمازحا: تداعبا، ورجل مزاح. والإمزاح: تعريش الكرم، حكاه أبو حنيفة. ومن المجاز: مزح العنب تمزيحا: لون، وكذلك السنبل. ومزح الكرم: أثمر، أو الصواب بالجيم، وقد تقدم، وأورده الزمخشري وغيره هنا. والمزح: السنبل: ومما يستدرك عليه: المزح من الرجال: الخارجون من طبع الثقلاء المتميزون من طبع البغضاء، قاله الأزهري. ومنية مزاح، ككتان، قرية بمصر من الدقهلية، نسب إليها أبو العزائم سلطان بن أحمد بن إسماعيل، مقريء الديار المصرية وعالمها، حدثنا عنه شيوخ مشايخ مشايخنا.

### Türkçe

**مزح**; **منع** gibi: **يمزح** **مزحا** ve **مزاحا** ve **مزاحة**; ikisi de (yani **مزاحا** ve **مزاحة**) ötre ile — ve ikisinin evvelinde kesre ile de ضبط edilmiştir; ve Feyyûmî ikincisini **كرامة** gibi ضبط etmiştir; ve bu ikisi, yani **المزاح** ve **المزاحة**, masdar için iki isimdir — şakalaştı; onu böyle tefsir ettiler. Ve **المحكم**’de: **المزح** ciddiyetin zıddıdır. Şeyhimiz, ehl-i garîbden bazılarından nakletti ki o, izin olmaksızın; istihzâ ve alay çıkacak şekilde olmaksızın; yumuşaklık ve gönül alma ciheti üzere başkasına karşı mübâsata (samimî davranma)dır. Ve imamlar demişlerdir: ondan çoğaltmak ve haddi aşmak mürüvvet ve vakar için bozucudur; ondan büsbütün uzak durmak ve kabz (katılık) ise, tâbi olunması ve uyulması emrolunan sünnet ve nebevî sîret için bozucudur; işlerin hayırlısı ortasıdır. Ve **مزاحه**’u **ممازحة** ve **مزاحا** olarak; kesre ile; kendisiyle ondan önceki arasındaki kapalılığı gidermek için zabt ile istidrâk etti. Ve “Sakın **المزاح**(tan)”; kesre ve ötre ile ضبط edilmiştir. Ve **تمازحا**: şakalaştılar. Ve **رجل مزاح**. Ve **الإمزاح**: asmanın çardak yapılmasıdır; Ebû Hanîfe onu hikâye etti. Ve mecazdan: **مزح العنب تمزيحا**: renklendi; ve aynı şekilde başak. Ve **مزح الكرم**: meyve verdi; yahut doğrusu **الجيم** iledir; ve (bu) geçti; Zemahşerî ve başkası onu burada zikretti. Ve **المزح**: başak. Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: erkeklerden **المزح**: ağırkanlıların tabiatından çıkan, buğz tabiatından ayrışan kimselerdir; Ezhârî söyledi. Ve **منية مزاح**; **كتان** gibi; Mısır’da Dakahliyye’den bir köydür; ona nisbetle Ebû’l-ʿAzâim Sultan b. Ahmed b. İsmâʿîl, Mısır diyarının kurrâsı ve âlimi; şeyhlerimizin şeyhlerinin şeyhlerinden bize onun hakkında rivayet edildi.
