# مسح — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AD/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B3%D8%AD/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مسح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AD.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: مسح

م س ح
مسحه بالماء والدهن ومسح رأسه‏:‏ أمرّ يده عليه ومسح يده على رأس اليتيم‏.‏
وامسح عن فرسك‏:‏ فرجنه‏.‏
ورجل أمسح الرجل‏:‏ لا أخمص له‏.‏
وامرأة رسحاء مسحاء‏.‏
قال‏:‏ جاءت به ذات قرون صهب رسحاء مسحاء هبيت القلب تهرّ في الحيّ هرير الكلب ومشّطت مسائحها‏:‏ ذوائبها‏.‏
قال كثير يصف عبد الملك بن مروان‏:‏ مسائح فودى رأسه مسبغلّة جري مسك دارين الأحمّ خلالها وتقول‏:‏ فلان إذا ذكر نزول المسيح رشح جبينه بالمسيح‏:‏ بالعرق‏.‏
وفلان يعصف في أكله عصف الريح وكأنه تمساح من التماسيح‏.‏
وسرنا في الأماسح وهي السباسب الملس‏.‏
وقذف عليه أمساحه وتعبّد‏.‏
ومن المجاز‏:‏ به مسحة من جمال‏.‏
وفلان يتمسّح به أي يتبرّك‏.‏
ورجل ممسوح الوجه‏:‏ لا عين ولا حاجب‏.‏
ودرهم مسيح‏:‏ أطلس لا نقش عليه‏.‏
وتمسّح للصلاة‏:‏ توضأ‏.‏
‏"‏ وتمسحوا بالأرض فإنها بكم برّة ‏"‏‏.‏
ومسحت القوم‏:‏ مررت بهم مرّاً خفيفاً‏.‏
ومسحت الإبل يومها‏:‏ سارت سيراً شديداً‏.‏
والخيل تمسح الأرض بحوافرها‏.‏
ومسح المسّاح الأرض مساحة‏.‏
ومسح المرأة‏:‏ جامعها مثل مسها‏.‏
وماسحته‏:‏ صافحته والتقوا فتماسحوا‏:‏ فتصافحوا وتماسحوا على كذا‏:‏ تصافقوا عليه وتحالفوا‏.‏
وماسحته عليه‏:‏ عاهدته‏.‏
وغضب فلان فماسحته حتى لان‏:‏ داريته‏.‏
وفلان يمسح رأس فلان‏:‏ يخدعه‏.‏
قال‏:‏ وإنّ بني سعدٍ ومسح رءوسهم على دائهم والقرح لم يتقوّب ومسح الناقة ومسخها‏:‏ هزلها وأدبرها‏.‏
ومسح عنقه وعضده بالسيف‏:‏ قطعها‏.‏
ومسح القوم قتلاً‏:‏ أثخن فيهم‏.‏
‏"‏ فطفق مسحاً بالسوق والأعناق ‏"‏‏.‏
ومسح المسفّر أطراف الكتاب بسيفه وكتب على الأطراف الممسوحة‏.‏
ومسح الله ما بك‏.‏
وتقول‏:‏ منّ الله عليك بالمسحه‏:‏ وأذاقك حلاوة الصّحّة‏.‏

### Türkçe

م س ح
**مسحه** su ve yağ ile ve **مسح** başını: elini onun üzerine geçirdi; ve yetimin başı üzerine elini **مسح** etti.
Ve “**امسح** atından”: onu eyerledi.
Ve adam, **أمسح الرجل**: onun ayak tabanı çukuru yoktur.
Ve kadın **رسحاء مسحاء**.
Dedi: “Onu boynuzlu, sarımtırak, **رسحاء مسحاء** olan bir dişi getirdi; kalbi korkak; mahallede köpeğin hırıltısı gibi hırlar.” Ve **مشّطت مسائحها**: onun saç tutamları.
Kesîr dedi, Mervân oğlu Abdülmelik’i vasfederken: “Başının iki şakak **مسائح**i, sarkık; içlerinde Darîn miskinin keskin kokusu akar.” Ve dersin ki: falan, **المسيح**’in inişi anıldığında, alnı **بالمسيح** ile terler: ter ile.
Ve falan, yemeğinde rüzgârın savuruşu gibi savurur; ve sanki timsahlardan bir **تمساح**tır.
Ve **الأماسح** içinde yürüdük; o, düz düzlüklerdir.
Ve onun üzerine **أمساحه**’ini attı ve ibadete koyuldu.
Mecazdan: onda güzellikten bir **مسحة** vardır.
Ve falan, onunla **يتمسّح** eder; yani bereketlenir.
Ve adam **ممسوح الوجه**: ne göz ne kaş vardır.
Ve dirhem **مسيح**: dümdüzdür, üzerinde nakış yoktur.
Ve namaz için **تمسّح** etti: abdest aldı.
“Ve yer ile **تمسّح** edin; çünkü o size karşı iyilik edicidir.”
Ve **مسحت** kavmi: onlara hafif bir geçişle uğradım.
Ve **مسحت** develeri o gününde: şiddetli bir yürüyüşle yürüdü.
Ve atlar, toynaklarıyla yeri **تمسح** eder.
Ve **المسّاح** yeri **مساحة** olarak **مسح** etti.
Ve kadını **مسح** etti: onunla cinsel birleşmede bulundu; **مسها** gibi.
Ve onunla **ماسحته**: onunla tokalaştım; ve karşılaştılar da **فتماسحوا**: tokalaştılar. Ve şu hususta **تماسحوا**: onun üzerinde el çırptılar ve antlaştılar.
Ve onun üzerinde onunla **ماسحته**: onunla ahitleştim.
Ve falan öfkelendi de, yumuşayıncaya kadar onunla **فماسحته**: onu idare ettim.
Ve falan, falanın başını **يمسح**: onu aldatır.
Dedi: “Ve Sa‘d oğulları; ve başlarını dertleri üzerine **مسح** (etmek); ve yara kabuk bağlamadı.” Ve dişi deveyi **مسح** etmek ve onu **مسخ** etmek: onu zayıflattı ve onu geriletti.
Ve kılıçla onun boynunu ve pazusunu **مسح** etti: onları kesti.
Ve kavmi öldürmede **مسح** etti: onların içinde ağır zayiat verdi.
“Derken bacakları ve boyunları **مسحاً** etmeye koyuldu.”
Ve **المسفّر**, kitabın kenarlarını kılıcıyla **مسح** etti ve **الممسوحة** kenarlar üzerine yazdı.
Allah, sende olanı **مسح** etsin.
Ve dersin: Allah sana **بالمسحه** ile lütufta bulundu: ve sana sıhhatin tatlılığını tattırdı.
