# مسخ — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AE/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B3%D8%AE/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AE.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: مسخ

مسخ
مَسَخَ - يَمْسَخُ

مَسَخَ - يَمْسَخُ + كائن + كائناً: يشوه خلقه ويحدث فيه عاهة أو عيب: كالختم على الأفواه أو طمس الأعين أو الإعاقة في المشي أو تنكس الخلق
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عمل وانتاج وتصنيع شيء مشوه وممسوخ"، وهي:
مَسَخَ - يَمْسَخُ، أدَّ - يَؤُدُّ (أَدَّ - يَئِدُّ )، عارَ - يَعُوْرُ، عابَ - يَعيْبُ، فَرى - يَفْري، خَرَقَ - يَخْرِقُ
مسخ
نختم على أفواههم لطمسنا على أعينهم فما استطاعوا مضيا ننكسه في الخلق	﴿اليوم نختم على أفواههم وتكلمنا أيديهم وتشهد أرجلهم بما كانوا يكسبون(65)ولو نشاء لطمسنا على أعينهم فاستبقوا الصراط فأنى يبصرون(66)ولو نشاء لمسخناهم على مكانتهم فما استطاعوا مضيا ولا يرجعون(67)ومن نعمره ننكسه في الخلق أفلا يعقلون(68))﴾ يس
مختار الصحاح
● [مسخ] م س خ: المَسْخُ تحويل صورة إلى ما هو أقبح منها وبابه قطع يُقال مَسَخَهُ الله قِردا
معجم الفرائد القرآنية:
م س خ
" مَسَخْنَاهُمْ " في قوله تعالى :"وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيّا" (67) يس .
المسخ : تشويه الخُلُق والخَلْق وتحويلهما من صورة إلى صورة .
الراغب
مسخ
المسخ: تشويه الخلق والخلق وتحويلهما من صورة إلى صورة. قال بعض الحكماء: المسخ ضربان: مسخ خاص يحصل في الفينة بعد الفينة وهو مسخ الخلق، ومسخ قد يحصل في كل زمان وهو مسخ الخلق، وذلك أن يصير الإنسان متخلقا بخلق ذميم من أخلاق بعض الحيوانات. نحو أن يصير في شدة الحرص كالكلب، وفي الشره كالخنزير، وفي الغمارة كالثور، قال: وعلى هذا أحد الوجهين في قوله تعالى: }وجعل منهم القردة والخنازير﴿[المائدة/60]، وقوله:﴾لمسخناهم على مكانتهم{ [يس/67]، يتضمن الأمرين وإن كان في الأول أظهر، والمسيخ من الطعام ما لا طعم له. قال الشاعر:
- 423 - وأنت مسيخ كلحم الحوار    (الشطر للأشعر الرقباني، وعجزه: فلا أنت حلو ولا أنت مر
وهو في المجمل 3/831؛ واللسان (مسخ) ؛ والبصائر 4/506)
ومسخت الناقة: أنضيتها وأزلتها حتى أزلت خلقتها عن حالها، والماسخي: القواس، وأصله كان قواس منسوبا إلى ماسخه، وهي قبيلة فسمي كل قواس به، كما سمي كل حداد بالهالكي.
ملخص اللسان:
1.    المَسْخُ: تحويل صورة إِلى صورة أَقبح منها
2.     تحويل  خلْق إِلى صورة أُخرى؛ مَسَخه الله قرداً يَمْسَخه وهو مَسْخ ومَسيخٌ،  وكذلك المشوّه الخلق
3.     ومسيخ: فعيل بمعنى مفعول من  المسخ
4.    والمسيخ من الناس: الذي لا  مَلاحَة له، ومن اللحم الذي لا طعم له، ومن الطعام الذي لا ملح له ولا لون ولا  طعم
5.    مسخْتُ الناقة أَمْسَخُها مَسْخاً إِذا هزلتها وأَدبرتها من  التعب والاستعمال
لسان العرب
● - مسخ: المَسْخُ: تحويل صورة إِلى صورة أَقبح منها؛ وفي التهذيب: تحويل  خلْق إِلى صورة أُخرى؛ مَسَخه الله قرداً يَمْسَخه وهو مَسْخ ومَسيخٌ،  وكذلك المشوّه الخلق. وفي حديث ابن عباس: الجانّ مَسِيخُ الجنّ كما مسخت  القردة من بني إِسرائيل؛ الجانّ: الحيات الدقاق. ومسيخ: فعيل بمعنى مفعول من  المسخ، وهو قلب الخلقة من شيء إِلى شيء؛ ومنه حديث الضباب: إِن أُمَّة من  الأُمم مُسِخَت وأَخشى أَن تكونَ منها. والمسيخ من الناس: الذي لا  مَلاحَة له، ومن اللحم الذي لا طعم له، ومن الطعام الذي لا ملح له ولا لون ولا  طعم؛ وقال مدرك القيسي: هو المليخ أَيضاً، ومن الفاكهة ما لا طعم له،  وقد مَسُخَ مَساخة، وربما خصوا به ما بين الحلاوة والمرارة؛ قال الأَشعر  الرقبان، وهو أَسدي جاهلي، يخاطب رجلاً اسمه رضوان:  بحسبك، في القوم، أَن يعلموا  بأَنك فيهم غَنيّ مُضِر  وقد علم المعشر الطارقوك  بأَنك، للضيف، جُوعٌ وقُر  إِذا ما انْتَدَى القومُ لم تأْتهم،  كأَنك قد ولَدَتْك الحُمُر  مَسِيخٌ ملِيخٌ كلحم الحُوارِ،  فلا أَنت حُلْوٌ، ولا أَنت مُرْ  وقد مَسَخَ كذا طَعْمَه أَي أَذهبه. وفي المثل: هو أَمْسَخ من لَحْم  الحُوار أَي لا طعم له.  أَبو عبيد: مسخْتُ الناقة أَمْسَخُها مَسْخاً إِذا هزلتها وأَدبرتها من  التعب والاستعمال؛ قال الكميت يصف ناقة:  لم يَقْتَعِدْها المُعَجِّلُون، ولم  يمسَخ مَطاها الوُسُوق والقَتَبُ  قال: ومسحت، بالحاء، إِذا هزلتها؛ يقال بالحاء والخاء. وأَمسخ الورم:  انحلّ.  وفرس ممسوخ: قليل لحم الكفل؛ ويُكره في الفرس انْمساخُ حَماتِه أَي  ضُمورُه. وامرأَة ممسوخة: رسحاء، والحاء اعلى.  وامَّسَخَتِ العضدُ: قلّ لحمها، والاسم المَسَخ.  وماسِخةُ: رجل من الأَزد؛ والماسِخِيَّة: القِسِي، منسوبة إِليه لأَنه  أَوّل من عملها؛ قال الشاعر:  كقوسِ الماسِخِيّ أَرَنَّ فيها،  من الشِّرْعِيِّ، مَرْبُوعٌ مَتِينُ  والماسخيُّ: القوّاس؛ وقال أَبو حنيفة: زعموا أَن ماسخة رجل من أَزد  السراة كان قوَّاساً؛ قال ابن الكلبي: هو أَول من عمل القسيّ من العرب. قال:  والقوّاسون والنبَّالون من أَهل السراة كثير لكثرة الشجر بالسراة؛  قالوا: فلما كثرت النسبة إِليه وتقادم ذلك قيل لكل قوَّاس ماسخيّ؛ وفي تسمية  كل قوّاس ماسخيّاً؛ قال الشماخ في وصف ناقته:  عَنْسٌ مُذَكَّرَة، كأَن ضُلوعَها  أُطُرٌ حَناها الماسِخِيُّ بيَثْرِب  والماسخيات: القسِيّ، منسوبة إِلى ماسخة؛ قال الشماخ بن ضرار:  فَقرّبْتُ مُبْراةً، تخالُ ضُلوعَها،  من الماسخِيَّات، القسيّ المُوَتَّرا  أَراد بالمبراة ناقة في أَنفها برة.
مقاييس اللغة:
(مسخ) الميم والسين والخاء كلمتانِ: إحداهما المَسخ، وهو يدلُّ على تشويهٍ وقِلّة طَعْم الشَّيء ومَسَخَه الله: شوَّهَ خَلْقَه من صورةٍ حسنةٍ إلى قبيحة. ورجل مَسيخٌ: لا ملاحةَ له. وطعامٌ مَسيخٌ: لا مِلح له ولا طَعم. قال:
وأنت مسيخٌ كلَحْم الحُوارِ *** فَلاَ أنتَ حُلوٌ ولا أنتَ مُرّْ([12])
ويقولون: مَسَخْتُ الناقةَ، إذا أدبَرْتَها بالإنعاب.
والكلمة الأخرى: القِسِيُّ الماسِخيّة، تنسب إلى ماسِخةَ: رجلٍ من الأَسْد. قال:
فقرَّبْتُ مُبْراةً تخالُ ضُلوعَها *** مِن الماسخيّاتِ القِسِيَّ المُوَتَّرا([13])
القاموس المحيط:
مسخَه، كمَنَعَه حوَّل صُورَتَه إلى أُخْرَى أقْبح. ومسخَه اللّهُ قِرْداً، فهو مِسْخٌ ومَسيخٌ، والناقَةَ هزلها وأدْبَرَها إتْعاباً. والمسيخُ المُشَوَّهُ الخَلْقِ، ومن لا مَلاحة له، ولحمٌ أو فاكهةٌ لاطعمَ له، والضعيفُ الْأَحْمَقُ. والماسِخِيُّ القَوّاسُ، والماسِخِيَّةُ الأقواسُ، نُسِبَتْ إلى ماسِخَةَ قَوَّاسٍ أزْديٍّ. وفرسٌ مَمْسوخٌ قليلُ لَحْمِ الكَفَلِ. وامرأةٌ مَمْسوخةُ العَجُزِ رَسْحاءُ. والمِسْخِيَّةُ، بالكسر نوعٌ من البُسْطِ. وأمْسَخَ الوَرَمُ انْحَلَّ. وامْتَسَخَ السَّيْفَ اسْتَلَّه. ويُكْرَه انْمِساخُ حَماةِ الفَرَسِ، أي ضُمورُهُ. والْأُمْسوخُ نَباتٌ م، مُسَمِّنٌ مُحَسِّنٌ مُنَقٍّ، قابِضٌ مُلْحِمٌ.
تاج العروس:
مسخ
مَسَخَه كمَنَعَهُ يَمْسَخُه مَسْخاً حَوَّلَ صُورَتَه إِلى صُورة أُخْرَى أَقبحَ منها كذا في التهذيب . واستعملوه في أَخْذ الشِّعْر وتَغييره من هَيْئةٍ إِلى أُخْرَى وأَكثرُ ما استُعْمِلَ : في تغييرِ لفظٍ بمُرَادِفٍ كُلاًّ أَو بعضاً ورُبما استعملوه في المعانِي قاله شيخنا . ومن ذلك مَسَخَه اللّهُ قِرْداً يَمْسَخه فهو مِسْخٌ ومَسِيخٌ . وفي حديثِ ابنِ عبّاس الجانُّ مَسِيخُ الجِنّ كما مُسِخَت القِرَدَةُ من بني إِسرائيلَ . الجانُّ : الحيَّاتُ الدِّقاق . ومن المَجاز عن أَبي عُبيدةَ : مَسَخ النَّاقَةَ يَمسَخُها مَسْخاً إِذا هَزَلهَا وأَدْبَرَهَا إِتْعاباً واستعمالاً . قال الكُمَيْت يَصف ناقةً :
لم يَقْتَعِدْها المُعَجِّلونَ ولمْ ... يَمْسَخ مَطَاها الوُسُوقُ والقَتَبُ
قال : ويقال بالحاءِ . والمَسِيخُ فَعِيلبمعنَى مفعولٍ من المسْخِ وهو المشْوَّهُ الخَلْقِ قيل : ومنه المَسِيخُ الدّجّالُ لتَشْوِيهه وعَوَرِ عَيْنِه عَوَراً مختلِفاً ومن المَجاز : المَسِيخ من الناس : مَنْ لا مَلاحةَ له ولَحْمٌ أَوْ فاكِهَةٌ لا طَعْمَ لهُ . والّذي في اللِّسان وغيرِه : المَسِيخ من اللَّحْم : الّذي لا مِلْح له ولا لَوْنَ ولا طَعْمَ . وقال مُدرِكٌ القَيسيّ : هو المَلِيخ أَيضاً ومن الفاكهةِ ما لا طَعمَ له وقد مَسُخَ مَسَاخَةً وربَّمَا خَصُّوا به ما بينَ الحَلاَوَةِ والمَرارة . قال الأَشعرُ الرَّقَبانُ وهو أَسدِيٌّ جاهليّ يُخاطِب رَجلاً اسمه رَضْوانُ :
بِحَسْبِك في القَوْم أَن يَعلَموا ... بأَنّك فيهم غَنِيّ مُضِرّْ
وقد عَلِمَ المَعْشَرُ الطَّارقوك ... بأَنّك للضّيف جُوعٌ وقُرّ
إِذا ما انتَدَى القَوْمُ لم تأْتِهِمْ ... كأَنَّك قد قَلدتك الحُمُرْ
مَسِيخٌ مَلِيخٌ كلَحْمِ الحُوَارِ ... فلا أَنتَ حُلْوٌ ولا أَنْت مُرّْ وقد مَسَخَ كَذَا طَعْمَه : أَذْهَبَه . وفي المَثلِ أَمْسَخُ من لَحْمِ الحُوَارِ أَي لا طَعْمَ لَه . والمَسِيخ من النَّاس : الضَّعِيفُ الأَحمقُ . والماسِخيُّ القَوَّاس لمَنْ يَصطنِع قَوْساً . والمَاسِخِيَّة : الأَقْوَاسُ نُسِبَتْ إِلى ماسِخَةَ لَقَبِ قوّاسٍ أَزْدِيٍّ اسمه نُبَيشةُ بن الحارث أَحد بني نَصْر بن الأَزْد قال الجَعديّ :
بعِيسٍ تَعطَّفُ أَعْنَاقُها ... كمَا عَطَفَ الماسِخيُّ القِيَاسَا كذا قاله السُّهيليُّ في الرَّوض . وقال أَبو حنيفةَ : زَعَمُوا أَنَّ ماسخةَ رَجلٌ من الأَزْدِ أَزْد السَّراةِ . والماسِخيّةُ : القِسِيُّ مَنسوبة إِليه لأَنّه أَوَّلُ من عَمِل بها . وقال ابن الكلبيّ : هو أَوّل مَن عَمِلَ القِسِيّ من العرب . قال : والقَوّاسُون والنَّبَّالُون من أَهل السَّرَاة كثيرٌ لكثرةِ الشَّجر بالسَّرَاة قالوا : فلمَّا كثُرَت النِّسْبَةُ إِليه وتقَادَم ذلك قيل لكلّ قَوّاسٍ ما سِخيّ وفي تسمِيَة كُلِّ قَوّاسٍ ما سخيًّا قال الشَّمّاخُ في وَصْف ناقتِه :
عَنْسٌ مُذَكَّرَةٌ كأَنَّ ضُلُوعَهَا ... أُطُرٌ حَنَاهَا الماسِخَيُّ بيثْرِبِ ونَقَلَ السُّهيليُّ عن أَبي حنيفةَ في كتاب النّبات : وقد تُنْسَبُ القِسِيّ أَيضاً إِلى زَارَةَ وهي امرَأَةُ ما سخَةَ . قال صَخْرُ الغَيّ :
وسَمْحَةٌ مِن قسِيِّ زَارَةَ حَمْرَا ... ءُ هَتُوفٌ عِدَادُهَا غَرِدُ قال شيخُنَا : وزارَةُ أَهملَها المصنِّف وستأْتي . وفَرَسٌ مَمْسُوخٌ : قليلُ لَحْم الكَفَلِ . وامْرَأَةٌ ممسُوخَةُ العَجُزِ : رَسْحَاءُ والحاءُ أَعلَى . والمِسْخِيَّةُ بالكسر : نَوْعٌ من البُسُطِ . وأَمْسَخَت العَضُدُ : قلَّ لَحمُها وأَمْسَخَ الوَرَمُ : انْحَلَّ . وامتَسَخَ السَّيْفَ : اسْتَلَّة . ويقال يُكْرَه انمسَاخُ حَمَاةِ الفَرَسِ أَي ضُمورُه . والأُمْسُوخُ بالضّمّ : نَباتٌ م أَي معروف مُسَمِّنٌ مُحسِّنٌ مُنَقٍّ قابضٌ مُلْحِمٌ

### Türkçe

**مسخ**
**مَسَخَ - يَمْسَخُ**

**مَسَخَ - يَمْسَخُ** + كائن + كائناً: yaratılışını çirkinleştirir ve onda bir sakatlık veya kusur meydana getirir: ağızlar üzerine mühür vurmak yahut gözleri silmek yahut yürüyüşte engellilik yahut yaratılışın tersine çevrilmesi gibi.
Ve lafız, “çarpık ve meshedilmiş bir şey yapma ve üretme ve imal etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**مَسَخَ - يَمْسَخُ**، **أدَّ - يَؤُدُّ** (**أَدَّ - يَئِدُّ** )، **عارَ - يَعُوْرُ**، **عابَ - يَعيْبُ**، **فَرى - يَفْري**، **خَرَقَ - يَخْرِقُ**

**مسخ**
Ağızları üzerine mühür vururuz; gözleri silseydik, artık gidip geçmeye güç yetiremezlerdi; onu yaratılışta tersine çeviririz	﴿Bugün ağızları üzerine mühür vururuz; elleri bize konuşur ve ayakları, kazanmakta oldukları şeyle şahitlik eder (65). Ve dileseydik gözleri üzerine silerdik; o hâlde yola koşuşurlardı; artık nasıl görürler? (66). Ve dileseydik onları makamları üzerinde meshederdik; artık ne gidip geçmeye güç yetirebilirler ne de geri dönerler (67). Ve kimi yaşatırsak onu yaratılışta tersine çeviririz; hâlâ akletmezler mi? (68)﴾ **يس**

**مختار الصحاح**
● [**مسخ**] م س خ: **المَسْخُ** bir sûreti ondan daha çirkin olana dönüştürmektir; ve bâbı **قطع**’tır; “Allah onu maymun yaptı” denir: **مَسَخَهُ الله قِردا**.

**معجم الفرائد القرآنية:**
م س خ
“ **مَسَخْنَاهُمْ** ”, Yüce Allah’ın şu sözü içinde: “**وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيّا**” (67) **يس**.
**المسخ**: huyu ve yaratılışı çirkinleştirmek ve ikisini bir sûretten bir sûrete dönüştürmek.

**الراغب**
**مسخ**
**المسخ**: huyu ve yaratılışı çirkinleştirmek ve ikisini bir sûretten bir sûrete dönüştürmek. Bazı hikmet sahipleri dedi ki: **المسخ** iki kısımdır: arada bir meydana gelen özel mesih; o, yaratılışın meshedilmesidir; ve her zamanda meydana gelebilen bir mesih; o da huyun meshedilmesidir; bu da insanın, bazı hayvanların huylarından kötü bir huy ile huylanmış hâle gelmesidir. Meselâ şiddetli hırsta köpek gibi olması, oburlukta domuz gibi olması, ahmaklıkta öküz gibi olması. Dedi ki: Buna göre Yüce Allah’ın şu sözü hakkında iki vecihten biri: }**وجعل منهم القردة والخنازير**﴿[**المائدة/60**], ve şu sözü:﴾**لمسخناهم على مكانتهم**{ [**يس/67**], iki işi de içerir; her ne kadar birincide daha açık ise de. Ve yiyecekten **المسيخ**: tadı olmayan şeydir. Şair dedi ki:
- 423 - Ve sen, deve yavrusu eti gibi her şeyin **مسيخ**’isin    (mısra **الأشعر الرقباني**’nindir; ve ikinci yarısı: “Ne tatlısın ne de acı”
Ve o, **المجمل** 3/831’de; ve **اللسان** (**مسخ**)’ta; ve **البصائر** 4/506’da)
Ve “**مسخت الناقة**”: onu zayıflattım ve giderdim; öyle ki yaratılışını hâlinden giderdim. Ve **الماسخي**: yaycıdır; aslı, **ماسخه**’ye nispet edilen bir yaycı idi; o da bir kabiledir; böylece her yaycı onunla adlandırıldı; tıpkı her demircinin **الهالكي** ile adlandırılması gibi.

**ملخص اللسان:**
1. **المَسْخُ**: bir sûreti ondan daha çirkin bir sûrete dönüştürmek.
2. Bir yaratılışı başka bir sûrete dönüştürmek; “Allah onu maymun yaptı” **مَسَخه الله قرداً**; onu mesheder **يَمْسَخه**; ve o, **مَسْخ** ve **مَسيخٌ**’tir; aynı şekilde yaratılışı çirkinleştirilmiş olan.
3. **مسيخ**: **المسخ**’tan “mef‘ûl” mânasında “fa‘îl”dir.
4. İnsanlardan **المسيخ**: güzelliği olmayan kimsedir; ve etten, tadı olmayan; ve yemekten, tuzu olmayan ve rengi olmayan ve tadı olmayan.
5. “Deveyi meshettim” **مسخْتُ الناقة أَمْسَخُها مَسْخاً**: onu zayıflattığım ve yorgunluk ve kullanımdan geri bıraktığım zaman.

**لسان العرب**
● - **مسخ**: **المَسْخُ**: bir sûreti ondan daha çirkin bir sûrete dönüştürmektir; ve **التهذيب**’de: bir yaratılışı başka bir sûrete dönüştürmek; “Allah onu maymun yaptı” **مَسَخه الله قرداً**; onu mesheder **يَمْسَخه**; ve o, **مَسْخ** ve **مَسيخٌ**’tir; aynı şekilde yaratılışı çirkinleştirilmiş olan. Ve İbn Abbas hadîsinde: **الجانّ مَسِيخُ الجنّ كما مسخت القردة من بني إِسرائيل**; **الجانّ**: ince yılanlardır. Ve **مسيخ**: **المسخ**’tan “mef‘ûl” mânasında “fa‘îl”dir; o, yaratılışı bir şeyden bir şeye çevirmektir; ondan, keler hadîsi: “Ümmetlerden bir ümmet meshedildi; korkarım ki o onlardan olsun.” Ve insanlardan **المسيخ**: güzelliği olmayan kimsedir; ve etten, tadı olmayan; ve yemekten, tuzu olmayan ve rengi olmayan ve tadı olmayan. Ve **مدرك القيسي** dedi: o, **المليخ** de olur; ve meyveden tadı olmayan; ve **مَسُخَ مَساخة**; ve belki onunla tatlılık ile acılık arasındaki şey tahsis edilirdi. **الأَشعر الرقبان** dedi—o, Esedli câhiliye şairidir—adı Rıdvân olan bir adama hitap ederek:
  Kavimde sana yeter ki bilsinler
  ki sen onların içinde zengin, zarar vericisin
  Ve seni geceleyin gelenler topluluğu bildi
  ki sen misafir için açlık ve soğuksun
  Kavim toplandığında onlara gelmezsin,
  sanki seni eşekler doğurmuş gibi
  **مَسِيخٌ ملِيخٌ** deve yavrusu eti gibi,
  ne tatlısın ne de acı
Ve “şöyle şöyle tadını meshetti” **مَسَخَ كذا طَعْمَه**: yani onu giderdi. Ve meselde: “deve yavrusu etinden daha **أَمْسَخ**” yani tadı yoktur. **أَبو عبيد**: “Deveyi meshettim” **مسخْتُ الناقة أَمْسَخُها مَسْخاً**: onu zayıflattığım ve yorgunluk ve kullanımdan geri bıraktığım zaman; **الكميت** bir deveyi vasfederek dedi:
  Acele edenler onu oturtmadı ve
  yükler ve semer onun bineklerini meshetmedi
Dedi ki: ve **ح** ile “**مسحت**” da denir; **ح** ve **خ** ile söylenir. Ve “şişlik **أَمسخ** oldu”: çözüldü. Ve “meshedilmiş at” **فرس ممسوخ**: sağrı etinin azı. Ve atın “sağrı kemiğinin incelmesi” **انْمساخُ حَماتِه** hoş görülmez; yani zayıflaması. Ve “meshedilmiş kadın” **امرأَة ممسوخة**: kalçaları geniş; ve **ح** daha üstündür. Ve pazı “**امَّسَخَتِ العضدُ**”: eti azaldı; adı **المَسَخ**’tır. Ve **ماسِخةُ**: Ezd’den bir adamdır; ve **الماسِخِيَّة**: yaylardır; ona nispet edilmiştir; çünkü onları yapan ilk odur; şair dedi ki:
  **الماسِخِيّ** yayı gibi, içinde inledi,
  **الشِّرْعِيِّ**’den, dört köşe, sağlam
Ve **الماسخيُّ**: yaycıdır. **أَبو حنيفة** dedi: “**ماسخة**’nin, Serât Ezd’inden bir adam olduğunu, yaycı olduğunu iddia ettiler.” **ابن الكلبي** dedi: “Araplardan yayları yapan ilk odur.” Dedi: “Serât ehlinin yaycıları ve okçuları, Serât’ta ağaç çokluğundan dolayı çoktur.” Dediler ki: “Ona nispet çoğalıp bu eskidikçe her yaycıya **ماسخيّ** denildi.” Ve her yaycıya **ماسخيّ** denilmesi hakkında, **الشماخ** devesini vasfederek dedi:
  Yaşlı bir dişi deve, erkekleşmiş; sanki kaburgaları
  Yesrib’de **الماسِخِيُّ**’nin büktüğü çemberlerdir
Ve **الماسخيات**: yaylardır; **ماسخة**’ye nispet edilmiştir; **الشماخ بن ضرار** dedi:
  Bir törpülenmişi yaklaştırdım; kaburgalarını sanırsın,
  **الماسخِيَّات**’tan, gerilmiş yaylar
Burada **المبراة** ile burnunda burun halkası olan bir deveyi kastetti.

**مقاييس اللغة:**
(**مسخ**) **الميم** ve **السين** ve **الخاء** iki kelimedir: bunlardan biri **المَسخ**’tır; o, çirkinleştirmeye ve şeyin tadının azlığına delâlet eder. “Allah onu meshetti” **مَسَخَه الله**: onun yaratılışını güzel bir sûretten çirkin bir sûrete çirkinleştirdi. Ve “**مَسيخ** adam”: güzelliği yoktur. Ve “**مَسيخ** yemek”: tuzu yoktur ve tadı yoktur. Dedi ki:
Ve sen deve yavrusu eti gibi **مسيخ**’sin *** ne tatlısın ne de acı ([12])
Ve derler ki: “Deveyi meshettim” **مَسَخْتُ الناقةَ**: onu zayıflıkla geri bıraktığın zaman.
Diğer kelime: **القِسِيُّ الماسِخيّة**; **ماسِخة**’ye nispet edilir: Esed’den bir adam. Dedi ki:
Bir törpülenmişi yaklaştırdım; kaburgalarını sanırsın *** **الماسخيّات**’tan, gerilmiş yaylar ([13])

**القاموس المحيط:**
Onu meshetti **مسخَه**—**مَنَعَه** gibi—sûretini daha çirkin bir başkasına çevirdi. Ve “Allah onu maymun yaptı” **مسخَه اللّهُ قِرْداً**; o, **مِسْخٌ** ve **مَسيخٌ**’tir. Ve deveyi: onu zayıflattı ve yorgunlukla geri bıraktı. Ve **المسيخ**: yaratılışı çirkinleştirilmiş olan; ve güzelliği olmayan; ve tadı olmayan et yahut meyve; ve zayıf ahmak. Ve **الماسِخِيُّ**: yaycıdır; ve **الماسِخِيَّةُ**: yaylardır; Ezdli bir yaycı olan **ماسِخَة**’ye nispet edilmiştir. Ve “meshedilmiş at” **فرسٌ مَمْسوخٌ**: sağrı etinin azı. Ve “kalçası meshedilmiş kadın” **امرأةٌ مَمْسوخةُ العَجُزِ**: kalçaları geniş. Ve **المِسْخِيَّةُ**—kesre ile—döşemelerden bir türdür. Ve “şişlik **أمْسَخَ** oldu”: çözüldü. Ve “kılıcı çekip çıkardı” **امْتَسَخَ السَّيْفَ**: onu sıyırdı. Ve atın “sağrı kemiğinin incelmesi” **انْمِساخُ حَماةِ الفَرَسِ** hoş görülmez; yani zayıflaması. Ve **الْأُمْسوخُ**: bir bitkidir; semizleştirici, güzelleştirici, arıtıcı, büzücü, yara kapatıcıdır.

**تاج العروس:**
**مسخ**
Onu meshetti **مَسَخَه**—**مَنَعَه** gibi—onu mesheder **يَمْسَخُه**; **مَسْخاً**: sûretini ondan daha çirkin başka bir sûrete çevirdi; **التهذيب**’de böyle. Ve onu, şiiri alıp onu bir heyetten başka bir heyete değiştirmede kullandılar; ve en çok kullanıldığı: bir lafzı, tümüyle yahut kısmen, bir müradifle değiştirmededir; ve bazen onu mânalarda da kullandılar; şeyhimiz söyledi. Bundan: “Allah onu maymun yaptı” **مَسَخَه اللّهُ قِرْداً**; onu mesheder **يَمْسَخه**; o, **مِسْخٌ** ve **مَسِيخٌ**’tir. Ve İbn Abbas hadîsinde: **الجانُّ مَسِيخُ الجِنّ كما مُسِخَت القِرَدَةُ من بني إِسرائيلَ**. **الجانُّ**: ince yılanlardır. Ve mecazdan, Ebû Ubeyde’den: “Deveyi meshetti” **مَسَخ النَّاقَةَ**; onu mesheder **يَمسَخُها**; **مَسْخاً**: onu zayıflattığı ve yorgunluk ve kullanımla geri bıraktığı zaman. **الكميت** bir deveyi vasfederek dedi:
لم يَقْتَعِدْها المُعَجِّلونَ ولمْ ... يَمْسَخ مَطَاها الوُسُوقُ والقَتَبُ
Dedi ki: ve **ح** ile de denir. Ve **المَسِيخُ**: **المسْخ**’tan “mef‘ûl” mânasında “fa‘îl”dir; o, yaratılışı çirkinleştirilmiş olandır. Denildi ki: ondan **المَسِيخُ الدّجّالُ**; onun çirkinleştirilmesi ve gözünün körlüğü sebebiyle—farklı bir körlük. Ve mecazdan: insanlardan **المَسِيخ**: güzelliği olmayan kimse; ve tadı olmayan et yahut meyve. Ve **اللِّسان** ve başkasında olan: etten **المَسِيخ**: tuzu olmayan ve rengi olmayan ve tadı olmayan. Ve **مُدرِكٌ القَيسيّ** dedi: o, **المَلِيخ** de olur; ve meyveden tadı olmayan; ve **مَسُخَ مَسَاخَةً**; ve belki onunla tatlılık ile acılık arasındaki şey tahsis edilirdi. **الأَشعرُ الرَّقَبانُ** dedi—o, Esedli câhiliye şairidir—adı Rıdvân olan bir adama hitap ederek:
بِحَسْبِك في القَوْم أَن يَعلَموا ... بأَنّك فيهم غَنِيّ مُضِرّْ
وقد عَلِمَ المَعْشَرُ الطَّارقوك ... بأَنّك للضّيف جُوعٌ وقُرّ
إِذا ما انتَدَى القَوْمُ لم تأْتِهِمْ ... كأَنَّك قد قَلدتك الحُمُرْ
مَسِيخٌ مَلِيخٌ كلَحْمِ الحُوَارِ ... فلا أَنتَ حُلْوٌ ولا أَنْت مُرّْ
Ve “şöyle şöyle tadını meshetti” **مَسَخَ كَذَا طَعْمَه**: onu giderdi. Ve meselde: “deve yavrusu etinden daha **أَمْسَخُ**” yani tadı yoktur. Ve insanlardan **المَسِيخ**: zayıf ahmaktır. Ve **الماسِخيُّ**: yay yapan yaycıdır. Ve **المَاسِخِيَّة**: yaylardır; Ezdli bir yaycının lakabı olan **ماسِخَة**’ye nispet edilmiştir; adı **نُبَيشةُ بن الحارث**; Ezd’den **نَصْر بن الأَزْد** oğullarından biridir. **الجَعديّ** dedi ki:
بعِيسٍ تَعطَّفُ أَعْنَاقُها ... كمَا عَطَفَ الماسِخيُّ القِيَاسَا
Böyle dedi **السُّهيليُّ** **الرَّوض**’da. Ve **أَبو حنيفةَ** dedi: “**ماسخة**’nin, Serât Ezd’inden bir adam olduğunu iddia ettiler.” Ve **الماسِخيّةُ**: yaylardır; ona nispet edilmiştir; çünkü onunla yapan ilk odur. Ve **ابن الكلبيّ** dedi: “Araplardan yayları yapan ilk odur.” Dedi: “Serât ehlinin yaycıları ve okçuları, Serât’ta ağaç çokluğundan dolayı çoktur.” Dediler ki: “Ona nispet çoğalıp bu eskidikçe her yaycıya **ما سِخيّ** denildi.” Ve her yaycıya **ما سخيّ** denilmesi hakkında, **الشَّمّاخُ** devesini vasfederek dedi:
عَنْسٌ مُذَكَّرَةٌ كأَنَّ ضُلُوعَهَا ... أُطُرٌ حَنَاهَا الماسِخَيُّ بيثْرِبِ
Ve **السُّهيليُّ**, **أَبي حنيفةَ**’den **كتاب النّبات**’ta nakletti: “Yaylar ayrıca **زَارَةَ**’ye de nispet edilir; o, **ما سخَةَ**’nin karısıdır.” **صَخْرُ الغَيّ** dedi:
وسَمْحَةٌ مِن قسِيِّ زَارَةَ حَمْرَا ... ءُ هَتُوفٌ عِدَادُهَا غَرِدُ
Şeyhimiz dedi: “**وزارَةُ**’yi müellif ihmal etti; ve gelecektir.” Ve “meshedilmiş at” **فَرَسٌ مَمْسُوخٌ**: sağrı etinin azı. Ve “kalçası meshedilmiş kadın” **امْرَأَةٌ ممسُوخَةُ العَجُزِ**: kalçaları geniş; ve **الحاءُ** daha üstündür. Ve **المِسْخِيَّةُ**—kesre ile—döşemelerden bir türdür. Ve pazı “**أَمْسَخَت**”: eti azaldı. Ve “şişlik **أَمْسَخَ** oldu”: çözüldü. Ve “kılıcı çekip çıkardı” **امتَسَخَ السَّيْفَ**: onu sıyırdı. Ve “atın sağrı kemiğinin incelmesi” **انمسَاخُ حَمَاةِ الفَرَسِ** hoş görülmez; yani zayıflaması. Ve **الأُمْسُوخُ**—damme ile—bir bitkidir; yani bilinen; semizleştirici, güzelleştirici, arıtıcı, büzücü, yara kapatıcıdır.
