# مسخ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AE/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B3%D8%AE/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AE.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مسخ

المَسْخُ: تحويل صورة إِلى صورة أَقبح منها؛ وفي التهذيب: تحويل خلْق إِلى صورة أُخرى؛ مَسَخه الله قرداً يَمْسَخه وهو مَسْخ ومَسيخٌ، وكذلك المشوّه الخلق. وفي حديث ابن عباس: الجانّ مَسِيخُ الجنّ كما مسخت القردة من بني إِسرائيل؛ الجانّ: الحيات الدقاق. ومسيخ: فعيل بمعنى مفعول من المسخ، وهو قلب الخلقة من شيء إِلى شيء؛ ومنه حديث الضباب: إِن أُمَّة من الأُمم مُسِخَت وأَخشى أَن تكونَ منها. والمسيخ من الناس: الذي لا مَلاحَة له، ومن اللحم الذي لا طعم له، ومن الطعام الذي لا ملح له ولا لون ولا طعم؛ وقال مدرك القيسي: هو المليخ أَيضاً، ومن الفاكهة ما لا طعم له، وقد مَسُخَ مَساخة، وربما خصوا به ما بين الحلاوة والمرارة؛ قال الأَشعر الرقبان، وهو أَسدي جاهلي، يخاطب رجلاً اسمه رضوان:
بحسبك، في القوم، أَن يعلموا
بأَنك فيهم غَنيّ مُضِر
وقد علم المعشر الطارقوك
بأَنك، للضيف، جُوعٌ وقُر
إِذا ما انْتَدَى القومُ لم تأْتهم،
كأَنك قد ولَدَتْك الحُمُر
مَسِيخٌ ملِيخٌ كلحم الحُوارِ،
فلا أَنت حُلْوٌ، ولا أَنت مُرْ
وقد مَسَخَ كذا طَعْمَه أَي أَذهبه. وفي المثل: هو أَمْسَخ من لَحْم الحُوار أَي لا طعم له.
أَبو عبيد: مسخْتُ الناقة أَمْسَخُها مَسْخاً إِذا هزلتها وأَدبرتها من التعب والاستعمال؛ قال الكميت يصف ناقة:
لم يَقْتَعِدْها المُعَجِّلُون، ولم
يمسَخ مَطاها الوُسُوق والقَتَبُ
قال: ومسحت، بالحاء، إِذا هزلتها؛ يقال بالحاء والخاء. وأَمسخ الورم: انحلّ.
وفرس ممسوخ: قليل لحم الكفل؛ ويُكره في الفرس انْمساخُ حَماتِه أَي ضُمورُه. وامرأَة ممسوخة: رسحاء، والحاء اعلى.
وامَّسَخَتِ العضدُ: قلّ لحمها، والاسم المَسَخ.
وماسِخةُ: رجل من الأَزد؛ والماسِخِيَّة: القِسِي، منسوبة إِليه لأَنه أَوّل من عملها؛ قال الشاعر:
كقوسِ الماسِخِيّ أَرَنَّ فيها،
من الشِّرْعِيِّ، مَرْبُوعٌ مَتِينُ
والماسخيُّ: القوّاس؛ وقال أَبو حنيفة: زعموا أَن ماسخة رجل من أَزد السراة كان قوَّاساً؛ قال ابن الكلبي: هو أَول من عمل القسيّ من العرب. قال: والقوّاسون والنبَّالون من أَهل السراة كثير لكثرة الشجر بالسراة؛ قالوا: فلما كثرت النسبة إِليه وتقادم ذلك قيل لكل قوَّاس ماسخيّ؛ وفي تسمية كل قوّاس ماسخيّاً؛ قال الشماخ في وصف ناقته:
عَنْسٌ مُذَكَّرَة، كأَن ضُلوعَها
أُطُرٌ حَناها الماسِخِيُّ بيَثْرِب
والماسخيات: القسِيّ، منسوبة إِلى ماسخة؛ قال الشماخ بن ضرار: فَقرّبْتُ مُبْراةً، تخالُ ضُلوعَها،
من الماسخِيَّات، القسيّ المُوَتَّرا
أَراد بالمبراة ناقة في أَنفها برة.

### Türkçe

**المَسْخُ**: bir sûreti ondan daha çirkin bir sûrete dönüştürmektir; **التهذيب**’de: bir yaratılışı başka bir sûrete dönüştürmektir; Allah onu maymun yaptı, onu maymun yapar; o **مَسْخ** ve **مَسيخٌ**tur; yaratılışı çirkinleştirilmiş olan da böyledir. İbn Abbas hadîsinde: **الجانّ** cinlerin **مَسِيخُ**’idir; tıpkı Benî İsrail’den maymunların meshedildiği gibi; **الجانّ**: ince yılanlardır. Ve **مسيخ**: **المسخ**tan, “mef‘ûl” mânâsında “fa‘îl”dir; o, yaratılışı bir şeyden bir şeye çevirmektir; bundan **الضباب** hadîsi: “Ümmetlerden bir ümmet meshedildi ve korkarım ki o onlardan olsun.” İnsanlardan **المسيخ**: güzelliği olmayan; etten, tadı olmayan; yemekten, tuzu, rengi ve tadı olmayan; Medrek el-Kaysî dedi: o, **المليخ** dedir; meyveden de tadı olmayan vardır; ve **مَسُخَ** **مَساخة** olarak (tatsızlaştı); bazen bununla tatlılık ile acılık arasındakini tahsis ettiler; **الأَشعر الرقبان** dedi—o, Esedli câhili birisidir—Rıdvân adlı bir adama hitap ederek:

Sana yeter, kavimde, onların bilmeleri
ki sen onların içinde zengin, zarar vericisin.

Ve seni geceleyin gelen topluluk bilmiştir
ki sen, misafir için, açlık ve cimriliksin.

Kavim toplandığında onlara gelmezsin,
sanki seni eşekler doğurmuş gibi.

**مَسِيخٌ** **ملِيخٌ** deve yavrusu eti gibi,
ne sen tatlısın, ne de sen acısın.

Ve “şöyle şöyle onun tadını **مَسَخَ** etti” yani onu giderdi. Meselde: “O, deve yavrusu etinden daha **أَمْسَخ**tır” yani tadı yoktur.

Ebû Ubeyd: “Deveyi **مسخْتُ** ederim, onu **أَمْسَخُ** ederim, **مَسْخاً** (meshetmek)”; onu zayıflattığım ve yorgunluk ve kullanımdan geri bıraktığım zaman; Kümeyt bir deveyi vasfederek dedi:

Acele edenler onu oturtmadı, ve
yükler ve semer onun bineklerini **يمسَخ** etmedi.

Dedi: Ve **مسحت** (ح ile) ederim, onu zayıflattığım zaman; **الحاء** ve **الخاء** ile söylenir. Ve şişlik **أَمسخ** etti: çözüldü.

Ve **فرس ممسوخ**: sağrı etinin azı. Ve atta **انْمساخُ حَماتِه** yani onun zayıflaması hoş görülmez. Ve **امرأَة ممسوخة**: **رسحاء**; ve **الحاء** daha yüksektir.

Ve pazu **امَّسَخَتِ**: eti azaldı; isim **المَسَخ**tır.

Ve **ماسِخةُ**: Ezd’den bir adamdır; ve **الماسِخِيَّة**: yaylardır; ona nisbet edilmiştir, çünkü onları yapan ilk odur; şair dedi:

Mâsihî’nin yayı gibi, içinde inledi,
**الشِّرْعِيِّ**den, dört köşeli, sağlam (bir parça).

Ve **الماسخيُّ**: yaycıdır; Ebû Hanîfe dedi: “Zannettiler ki **ماسخة** Serât Ezd’inden bir adamdır; yaycı idi.” İbnü’l-Kelbî dedi: “Araplardan yayları yapan ilk odur.” Dedi: “Yaycılar ve okçular Serât ehli içinde çoktur; Serât’ta ağaç çokluğundan dolayı.” Dediler: “Ona nisbet çoğalıp bu eskidikçe, her yaycıya **ماسخيّ** denildi.” Ve her yaycıya **ماسخيّ** denilmesinde; Şemmâh devesini vasfederek dedi:

Yaşlı bir dişi, erkekleşmiş; sanki kaburgaları
Yesrib’de **الماسِخِيُّ**’nin büktüğü çerçevelerdir.

Ve **الماسخيات**: yaylardır; **ماسخة**’ye nisbet edilmiştir; Şemmâh b. Dırâr dedi:

Bir **مُبْراةً** yaklaştırdım; kaburgalarını sanırsın,
**الماسخِيَّات**tan, gerilmiş yaylar.

**المبراة** ile, burnunda **برة** bulunan bir deveyi kastetti.
