# مسي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B3%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مسي

: ( ي ( *!مَسَى النَّاقَةَ والفَرَسَ ، كرَمَى ) ، *!يمْسِيهُما *!مَسْياً : ( نَقَّى رَحِمَهُما ) من نطْفَةٍ ، أَو سَطَا عليهما بإخْراجِ ولدِهِما ؛ قالَ رُؤْبة :
إنْ كُنْتَ مِن أَمْرِكَ في مَسْماسِ
فاسْطُ على أُمِّكَ سَطْوَ *!الماسِي وقالَ ذُو الرُّمَّة :
*!مَسَتْهُنَّ أيامُ العُبورِ وطُولُ ما
خَبَطْن الصُّوَى بالمُنْعَلاتِ الرَّواعِف ِوكَذلكَ *!مسَى على الناقَةِ والفَرَسِ .
( و ) مَسَى ( الحَرُّ المالَ ) مَسْياً : ( هَزَلَهُ .
( و ) مَسَى ( السَّيْرَ ) مَسْياً : ( رَفَقَ به .
( و ) مَسَى ( الشَّيءَ : مَسَحَه بيدِهِ ) .
( وقالَ ابن القطَّاع : مَسَى الضِّرْعَ مَسَحَه ليَدُرّ .
( وكلُّ استِلالٍ : *!مَسْيٌ ) ؛ ) عن ابنِ سِيدَه ؛ ومنه قولُ ذي الرُّمة :
يَكادُ المِراحُ العَرْبُ *!يَمْسِي عُروضَها
وقد جَرَّدَ الأَكْنافَ مَوْرُ المَوارِكِ ( ورجُلٌ *!ماسٍ ) ، زِنَةَ ماشٍ : ( لا

يَلْتَفِتُ إِلى مَوْعِظَةِ أَحَدٍ ) ، ولا يُقْبَلُ قولَه .
وقال أبو عبيدٍ : رجُلٌ ماسٌ زِنَةَ مالٍ ، وهو خَطَأٌ .
( *!وامْتَسَى : عَطِشَ .
( *!وتَمَسَّى : تَقَطَّعَ ، *!كَتَمَاسَى .
( و ) قال أبو عمرٍ و : ( *!التَّماسِي الدَّواهِي ، بِلا واحِدٍ ) يُعْرَف ؛ وأَنْشَدَ لمِرْداس :
أُداوِرُها كيْما تَلِينَ وإنَّني
لأَلْقى على العِلاَّتِ منها *!التَّماسِيا ( *!ومِسِّينَى ) ، بكسْرِ الميم والسِّيْن المُشدّدَةِ وسكونِ التَّحْتِيةِ وفَتْح النونِ مَقْصورٌ وضَبَطَه في التكملةِ بفَتْح الميمِ : ( د في بَرِّ قُسْطَنطِينِيَّةَ ) بَيْنها وبيَن أَدْرَنَة .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
رجُلٌ ماسٌّ : خَفِيفٌ . وما *!أَمْساهُ : أَي ما أَخَفَّه .
قالَ الأزْهرِي : هو مَقْلوبٌ .
*!ومَسَى يَمْسِي مَسْياً : إذا ساءَ خُلُقُه بعْدَ حُسْن ؛ عن ابنِ الأعْرابي ، ونقلَهُ الصَّاغاني .
وقد سَمَّوا *!ماسياً .
وابنُ *!ماسِيَ محدِّثٌ مَشْهورٌ له جزءٌ وَقَعَ لنا عالِياً .

### Türkçe

: (**مَسَى النَّاقَةَ والفَرَسَ** ، **كَرَمَى**) ، **يمْسِيهُما** **مَسْياً** : (rahimlerini) bir nutfeden arıttı/temizledi, yahut ikisinin üzerine, ikisinin yavrusunu çıkarmakla saldırdı; Rü’be dedi ki:
Eğer işinden **مَسْماسِ** içinde isen
Öyleyse anana, **الماسِي**’nin saldırışı gibi saldır. Ve Zü’r-Rumme dedi ki:
**مَسَتْهُنَّ** geçiş günleri ve uzun süre
Nallı (ayaklarla) kan akıtanlarla **الصُّوَى**’yı dövdükleri (süre)
Ve bunun gibi **مسَى** deve ve at üzerine.

( Ve ) **مَسَى** (sıcak, malı) **مَسْياً** : (onu zayıflattı/inceltti).

( Ve ) **مَسَى** (yürüyüşü) **مَسْياً** : (onda yumuşak davrandı).

( Ve ) **مَسَى** (şeyi: eliyle meshetti/sıvazladı).

(İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: **مَسَى الضِّرْعَ**: sağsın diye onu meshetti.
(Ve her türlü çekip çıkarma: **مَسْيٌ**’dir);) İbn Sîde’den; ve ondan Zü’r-Rumme’nin sözü:
Neredeyse Arap ağılı, onun enlerini **يَمْسِي**
Ve **المَوارِكِ**’in dalgalanması yanları soyup sıyırmıştır.

( Ve bir adam **ماسٍ** ) , **ماشٍ** vezninde: (hiç kimsenin öğüdüne dönüp bakmaz), ve sözü kabul edilmez.

Ebû Ubeyd dedi ki: bir adam **ماسٌ** , **مالٍ** vezninde; ve bu hatadır.

( **وامْتَسَى** : susadı.

( **وتَمَسَّى** : parçalandı, **كَتَمَاسَى** gibi.

( Ve ) Ebû Ömer dedi ki: ( **التَّماسِي** belâlar/afetlerdir, tekili olmaksızın) bilinir; ve Mirdâs’tan inşâd etti:
Onu yumuşasın diye evirip çeviririm; hâlbuki ben
Ondan, hastalıklar üzerine, **التَّماسِيا**’yı mutlaka bulurum.

( **ومِسِّينَى** ) , mimin ve şeddeli sînin kesresiyle, **التَّحْتِيةِ**’nin sükûnuyla ve nûnun fethasıyla, maksûrdur; ve onu et-Tekmile’de mimin fethasıyla ضبط etti: (Kostantîniyye kırında bir yer), onunla Edirne arasında.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
Bir adam **ماسٌّ**: hafif(kanlı). Ve “onu ne **أَمْساهُ**”: yani onu ne kadar hafif kıldı.
Ezherî dedi ki: o, ters çevrilmiş olandır.

**ومَسَى يَمْسِي مَسْياً** : huyu güzellikten sonra kötüleştiği zaman; İbnü’l-A‘râbî’den; ve onu Sâgânî nakletti.

Ve **ماسياً** diye adlandırdılar.

Ve İbn **ماسِيَ** meşhur bir muhaddistir; ona ait bir cüz vardır; bize âlî olarak vâki oldu.
