# مشج (م-ش-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B4%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

İki renkten eğrilmiş ipliktir

- Harfler: م - ش - ج
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [أَمْشَاجٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%85%D9%92%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D8%AC%D9%8D.md) | أَفْعَالٍ | Katışıklar | 1 | 1 | [76:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/ayet/76:2.md) |

## Mücavir kökler — 7 mücavir (9 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [نطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
2. [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Biley taşı
3. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
4. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · İşiten
5. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
6. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
7. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مشج |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md), [مزج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B2%D8%AC.md), [شوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [خلص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B5.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Farklı unsurların veya iki rengin birbiri içine geçerek ayrışmaz biçimde kaynaşması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın yaratılış mayasındaki çok bileşenli, zıt istidatları barındıran terkip |
| Çekirdek Özet 3 | İmtihana elverişli, çok katmanlı ve potansiyelleri mezcedilmiş varlık yapısı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca biyolojik sıvı karışımı sayıp ahlaki ve ontolojik imtihan zeminini göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مش | Yayılma, akışkanlık ve temas yoluyla uzanma; [مشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%8A.md) kökünde adımların peş peşe akışı ve yerle teması | ج | Hareketi ve yayılmayı katılaştırma, iç içe geçirme ve bünyede tutma niteliği kazandırarak akışkan unsurları tek bir terkipte düğümlemiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Sıvı, akışkan ve çoklu elementlerden oluşan özü temsil eder |
| ش | diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Unsurların birbirini tutması, kenetlenmesi ve iç içe geçmesini ifade eder |
| ج | değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Farklı özellikleri bir gövdede toplama ve bir arada taşıma hareketini sağlar |
| مشج | Çoklu ve akışkan unsurların birbirine kenetlenerek tek bir terkipte toplanması | Ayrı özellik ve kutuplardaki unsurların bir araya gelip ayrışmaz bir bütün oluşturması |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Beyaz ile kırmızının veya iki farklı rengin birbirine karışması; farklı renkte liflerin birlikte eğrilmesiyle oluşan alacalı ip |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî ok yapımını tasvir ederken temren ile kiriş yarığının arasındaki karışık rengi anlatmak için kullanır: كأن النصل والفوقين منه / خلاف الريش سيط به مشيج |
| Erken Arapça kullanım | Anne ve baba sıvılarının, kan ile tohumun birbiri içine geçip yeni bir canlı nüvesi oluşturması durumunu tanımlamak üzere kullanılmıştır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça kök مشج Sami dilleri ailesinde dar ve özelleşmiş bir semantik sahayı temsil eder. Kökün temelinde akışkan veya lifsi maddelerin birbiri içinde dağılarak kaynaşması fikri yer alır. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan مشج dizilişinin yaygın bir karşılığı bulunmamakla birlikte, kök fonetik olarak yumuşak damak ve sızıcı seslerin oluşturduğu dokuma, eğirme veya karışma bildiren köklerle temas halindedir. Erken Arapça leksikografide iki farklı renkteki yünün veya ipliğin birbiriyle bükülmesi anlamındaki somut karşılık, Sami dillerindeki el sanatları ve dokuma terminolojisiyle semantik bir paralellik taşır. Bu kök, dilde genel karışım bildiren köklerden farklı olarak, karışan unsurların varlıklarını tamamen yitirmeden yeni bir doku oluşturması hususiyetini korumuştur.

Güven: Muhtemel

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Lane’s Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Renklerin ve sıvıların karışması, bükülmüş alacalı iplik | İki zıt veya farklı unsurun birbirine yedirilmesi asıl fiziksel çekirdektir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerinde sınırlı ve dolaylı paralellikler | Doğrudan üçlü kök denkliği zayıftır; ikili çekirdek düzeyinde temas bulunur | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı güvenilir bir soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مشج | Anlamlı | Karışma, kaynaşma | Renklerin veya sıvıların birleşerek alacalı bir terkip oluşturması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [مجش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AC%D8%B4.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak işlenmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| [شمج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%AC.md) | Anlamlı | Hızlı ve gevşek dikme | Kumaşı seyrek ve çabuk dikişle teyellemek, zayıf bağ kurmak | Kur'an'da geçmez |
| [شجم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%85.md) | Anlamlı | Uzun ve zayıf olma | Boylu boslu fakat etsiz, zayıf beden yapısını nitelemek | Kur'an'da geçmez |
| [جمش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B4.md) | Anlamlı | Oynama, dokunma | Hafifçe dokunma, okşama veya kazıma hareketi | Kur'an'da geçmez |
| [جشم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B4%D9%85.md) | Anlamlı | Yüklenme, katlanma | Zor ve zahmetli bir işi üzerine alma, meşakkate göğüs germe | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مشج | Merkez | Karışım ve terkip | İki zıt veya farklı mahiyetteki unsurun ayrışmaz bir örgü oluşturması | Unsurların kimliğini büsbütün yitirmeden yeni bir bütünde birleşmesi |
| [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) | Komşu | Karışma | Ayrı parçaların veya maddelerin bir araya yığılması | Bileşenlerin ayırt edilebilirliği korunur, kimyasal ve ontolojik kaynaşma şart değildir |
| [مزج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B2%D8%AC.md) | Komşu | Birbirine geçme | Sıvıların birbiri içinde eriyip dağılması | Genellikle içecek ve sıvılarda birinin diğerine lezzet veya kıvam katmasıdır |
| [شوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%A8.md) | Komşu | Katışma | Asıl unsura yabancı veya değersiz bir şeyin karışması | Saflığı bozma ve değer düşürme çağrışımı baskındır |
| [خلص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B5.md) | Zıt | Arınma ve saflaşma | Karışımdan kurtulup tek ve saf hale gelme | Bütün yabancı unsurlardan bütünüyle tecrit edilmiş arılık |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مشج | Karışmış ve kaynaşmış terkip | Farklı kökenli unsurların bir araya gelerek oluşturduğu uyumlu karmaşa | Kesin |
| Latince | Mixtura, compositio | Karışım, bileşim | Maddi karışımları karşılar fakat ontolojik ve zıt kutuplu dokuyu tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Composite, mingling, blend | Karma, katışık terkip | Heterojen unsurların birliğini ifade eder; biyolojik ve ahlaki imtihan nüansını dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Gemisch, Verschmelzung | Karışım, eriyip kaynaşma | Unsurların birbirine geçişini iyi açıklar; iplik bükümü çağrışımı eksik kalır | Güçlü |
| Fransızca | Mélange, composite | Katışık, karma | Genel karışımı ifade eder fakat kökün taşıdığı ikili gerilim zeminini yansıtmaz | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَمْشَاجٍ | İmtihana elverişli çok bileşenli nutfe | İnsanın anne ve baba unsurlarından, zıt eğilim ve istidatlardan yaratılışı; İnsân [76:2](https://lisan.digital/tr/ayet/76:2.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İnsanın yaratılışı ve teklif ehliyeti | İnsanın ne saf hayır ne saf şer olarak yaratılması; bünyesindeki zıt temayüllerin irade ve imtihana zemin kılması | Fıtrattaki zıt istidatların terkibi |
| Fıkıh | Nesep ve cenin hükümleri | Nutfenin iki ayrı kaynaktan birleşmesiyle başlayan hukuki varlık süreci ve ceninin gelişim evreleri | Döl yatağındaki ilk biyolojik birleşme |
| Tefsir | Ahsen-i takvîm ve ibtila ilişkisi | Nutfenin tekil bir sıvı değil, çeşitlilik içeren bir karışım oluşunun imtihan gayesiyle irtibatlandırılması | Çok bileşenli yaratılış hikmeti |
| Hadis | Yaratılış merhaleleri ve anne-baba payı | Çocuğun kime benzeyeceği, cinsiyet ve karakter teşekkülünde her iki tarafın sıvılarının katkısı | Biyolojik sıvıların ve genetik özelliklerin mezci |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahlaki imtihan | Zıt istidatların dengesi | İradeyi harekete geçirme | İnsan melek gibi saf itaat veya şeytan gibi saf isyan üzere değil, iki yönlü bir terkiple var edilmiştir | Güçlü |
| İlmi | Biyoloji ve embriyoloji | Genetik ve hücresel karmaşıklık | Çeşitlilik üretme | Gametlerin ve genetik materyallerin birleşerek yeni ve benzersiz bir organizma kurmasıdır | Kesin |
| Siyasi | Toplum yapısı | Çoğulcu terkip | Uyumlu bir arada yaşama | Farklı köken ve tabiatların tek bir hukuki bünyede ayrışmadan entegre olması | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim faktörleri | Sermaye ve emeğin mezci | Ortak katma değer üretimi | Farklı iktisadi girdilerin birbiriyle kaynaştırılarak yeni bir ürün ortaya çıkarılması | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Heterojen karışım ve genetik rekombinasyon | Farklı fazların veya gen dizilimlerinin özelliklerini kaybetmeksizin yeni bir kompleks yapı oluşturması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sentetik kişilik yapısı ve rol çatışması | İnsanın fıtratında yer alan menfaat ve fedakarlık gibi zıt dürtülerin tek bir bilinçte düğümlenmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca sperm ve yumurtanın mikroskobik birleşmesine indirgeyerek kavramın ahlaki ufkunu kısmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Karışımın sadece fiziksel sıvıları değil, insanın denenmesi için gerekli bütün zihni, ruhi ve ahlaki potansiyelleri kapsaması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsanın imtihan edilme gerekçesini biyolojik tesadüfe bağlamak ve yaratılıştaki hikmetli dengeyi görememek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ontolojik eksikliğini ve aynı zamanda üstünlüğünü sağlayan karmaşık yapıyı tek bir kavramla özetlediği için önemlidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın yaratılış gayesini, hilkat merhalelerini ve imtihanın mahiyetini konu edinen ayetlerde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın tek boyutlu bir tabiata sahip olduğu iddiasını ve yaratılışın gayesiz bir biyolojik süreçten ibaret görüldüğü yanılgısını düzeltir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İki farklı renkteki lifin bükülerek tek bir iplik haline getirilmesi veya sıvıların ayrışmaz biçimde birbirine katılması.
- Soyut anlam: Zıt kutupların, potansiyellerin ve istidatların tek bir varlık zemininde imtihan amacıyla mezcedilmesi.
- Sistematik karşılık: Çeşitliliğin birliğe dönüştüğü, zıtlıkların çatışma yerine dinamik bir denge kurduğu hilkat matrisi.
- LaTeX modeli: $$M = \sum_{i=1}^{n} (c_i \otimes p_i) \xrightarrow{\tau} \Omega$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $M$ terkibi ve kaynaşmayı temsil eder. Farklı mahiyetteki $c_i$ bileşenleri ile bu bileşenlerin taşıdığı $p_i$ potansiyelleri tensör çarpımı ($\otimes$) ile birbirine geçer. Bu çoklu yapı, zaman ve imtihan süreci olan $\tau$ süzgecinden geçerek insanın bütüncül ahlaki varlığı olan $\Omega$ durumuna ulaşır.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B4%D8%AC/occurrences?meal=IK

### [İnsan 76:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/ayet/76:2.md) — أَمْشَاجٍ

إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا

Meal (IK): Doğrusu Biz; insanı katışık bir damla sudan yaratmışızdır. Onu deneriz. Bu sebeple onu, işitici ve görücü yaptık.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

İki renkten eğrilmiş ipliktir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والشين والميم معهما
ج ش م، ج م ش، م ش ج، ش م ج مستعملات
جشم:
جَشِمتُ الأمر جَشماً وجَشامةً أي تكلفتُه وتجشمته.
وتَجَشَّمَني فلانٌ وأجشَمَني أي كلفني.
وجُشَمُ البعير: صدره، وما يغشى به القِرنَ من خلقه.
يقال: غَنَّه بجُشَمِهِ أي ألقى صدره عليه.
ويقال: جَشِمتُ جِشمةً غليظةً.
وبنو جُشَم قبيلة من هوازِن.
جمش:
الجَمشُ: خلق النُّورة قال:
حلقاً كحَلقِ النُّورةِ الجَميشِ
والرَّكب الجَميشُ: المحلوقُ.
والجَمشُ: ضرب من الحلبِ بأطراف الأصابع كلَّها.
والجَمشُ: المُغازلةُ، وهو يَجمِشُها أي يقرِصُها ويُلاعِبُها.
شمج:
شَمَجُوا من الشَّعير ومن الأرزِّ ونحوه أي اختبرزوا شبه قُرصٍ غِلاظٍ.
يقال: ما أكلت خبزاً ولا شَماجاً ولا لمَاجاً.
مشج:
المَشجُ: اختلاط حُمرةٍ ببياضٍ، والمَشَجُ منه، وكلُّ لونٍ من ذلك مَشَجٌ، والجميع أمشاجُ، ولا يُفرد، قال أبو ذُؤيب:
كأنَّ النَّصل والفُوقَين مـنـه		خلالَ الريش، سِيط به مَشيجُ
والمَشيجُ: كلُّ لونٍ مُستنكرٍ خلطه غيره.

##### Türkçe

باب **الجيم** ve**الشين** ve**الميم** onlarla beraber

ج ش م، ج م ش، م ش ج، ش م ج kullanımdadırlar.

**جشم**:
**جَشِمتُ** işi **جَشماً** ve **جَشامةً** (olarak), yani onu üstlendim ve onu zahmetle yüklendim.
Ve falan kimse beni **تَجَشَّمَ** etti ve beni **أجشَمَ** etti; yani bana yükledi.
Ve **جُشَمُ** devenin: göğsüdür; ve yaratılışından boynuzu örttüğü şeydir.
Denir: onu **جُشَمِهِ** ile örttü; yani göğsünü onun üzerine attı.
Ve denir: kalın bir **جِشمةً** (olarak) **جَشِمتُ**.
Ve **بنو جُشَم** Hevâzin’den bir kabiledir.

**جمش**:
**الجَمشُ**: kirecin yaratılışıdır; dedi ki:
“kirecin **الجَميشِ** halkası gibi halkalar”
Ve **الرَّكب الجَميشُ**: tıraş edilmiş olandır.
Ve **الجَمشُ**: bütün parmak uçlarıyla sağmanın bir türüdür.
Ve **الجَمشُ**: cilveleşmedir; ve o, onu **يَجمِشُها**; yani onu çimdikler ve onunla oynaşır.

**شمج**:
Arpadan ve pirinçten ve benzerinden **شَمَجُوا**; yani kalın çörek benzeri (şeyler) yaptılar.
Denir: ne ekmek yedim ne **شَماجاً** ne de **لمَاجاً**.

**مشج**:
**المَشجُ**: beyazlığa bir kızıllığın karışmasıdır; ve ondan **المَشَجُ** (vardır); ve bunun her rengi **مَشَجٌ**’dur; ve hepsi **أمشاجُ**’dır; tekil yapılmaz. Ebû Züeyb dedi ki:
“Sanki ok ucu ve iki tüy (parçası) ondan,
tüylerin arasından, onunla bir **مَشيجُ** karıştırılmıştır.”
Ve **المَشيجُ**: başka bir şeyin onunla karıştırdığı, yadırganan her renktir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

مَشَجْتُ بينهما مَشْجاً: خَلَطْتُ. والشيء مَشيجٌ، والجمع أَمْشاجٌ. ويقال: نُطْفَةٌ أمْشاجٌ، لماء الرجل يختلط بماء المرأة ودَمِها.

##### Türkçe

**مَشَجْتُ** ikisi arasında **مَشْجاً**: karıştırdım. Ve şey **مَشيجٌ**’dir; çoğulu **أَمْشاجٌ**’dır. Ve denilir: **نُطْفَةٌ أمْشاجٌ**; erkeğin suyunun kadının suyu ve kanıyla karışması için.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ش م
جشم ، جمش ، شمج ، مشج ، شجم : مستعملة .
جشم : قال الليث : جَشِمْتُ الأمرَ أجشَمُهُ جَشْماً أي تَكَلّفْتُه ، وتَجَشَّمْتُهُ : مِثْلُه ، وجشَّمَنِي فُلانٌ أمراً ، وأجشَمَني أي كلَّفني .
وجُشَمُ البعير : صدرُه وما يَغْشَى به القِرْنَ من خَلْقِهِ .
يقال : غتَّه بجُشَمِهِ : أي أُلقِيَ صَدْرَهُ عليه .
وقال أبو زيد : يقال : ما جشمْتُ اليوم ظِلْفاً ، يقوله القانِصُ إذا لم يَصِد ورجع خائباً .
ويقال : ما جَشَمتُ اليومَ طعاماً : أي ما أكلتُ .
قال : ويقال ذلك عند خَيْبَة كلِّ طالبٍ ، فيقال : ما جَشَمْتُ اليوم شيئاً .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الجُشُمُ : السِّمانُ من الرِّجَالِ .
قال : وقال أبو عمرٍ و : الجَشَمُ : السِّمَنُ .
وقال أبو تُرَابٍ : سمعت أبا مِحْجَنٍ وباهلياً يقولان : تجشَّمتُ الأمر وتجسَّمتُه إذا حملتَ نفسك عليه .
قال عمرو بن جميل :
تَجَشُّمَ القُرقُور موجَ الآذي
وقال أبو عبيد : تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم أي اختَرْتُهُ .
وأنشد :
تجشَّمْتُهُ من بينهنِّ بمُرْهِفٍ
له جالِبٌ فَوْقَ الرِّصَافِ عَلِيلُ
وقال ابن السكيت : تجشَّمْتُ الأمر إذا رَكِبْتَ أَجْشَمَهُ ، وتجشَّمتُه إذا تكلَّفْتَه وتجشَّمتُ الأرضَ إذا أخذتَ نحوها تُريدُها وتجشَّمْتُ الرملَ إذا ركبتَ أعظمَهُ .
وقال النضرُ : تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم أي قصدتُ قَصْدَه .
وأنشد :
وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنَا به
على جَفَاه وعلى أنْقَابِهِ
شجم : أهمله الليث .
وقال ابن الأعرابي : الشُّجُمُ : الطِّوَالُ الأعفَارُ .
( عمرو عن أبيه ) : قال : الشُّجَمُ : الهلاَكُ .
جمش : قال الليث : الجَمْشُ : حَلْقُ النُّورَةِ ، وأنشد :
حَلْقاً كَحَلْقِ النُّورَةِ الجَمِيشِ
وَرَكَبٌ جَمِيشٌ : مَحلُوقٌ ، وقال أبو النجم :
إذا ما أقبلَتْ أحوى جَمِيشاً
أتيت على حِيالك فانْثَنَيْنَا
قال : والجَمْشُ أيضاً : ضربٌ من الحَلْبِ بأطرَاف الأصابع كلها .
والجَمْشُ : المُغَازلةُ ، وهو يَجْمِشُها : أي يَقْرِصُها ويُلاعِبُها .
( عمرو عن أبيه ) : الجَمِيشُ : الزَّرَدَانُ المحلوقُ .
وقال ابن الأعرابي قيل للرّجُلِ : جمَّاشٌ لأنه يطلب الرَكَبَ الجَمِيشَ .
وقال أبو العباس : قيل للمُغازلة : تجميشٌ من الجَمْشِ وهو الكَلاَمُ الخفيُّ ، وهو أن يقول لهواه : هَيْ هَيْ .
وروي عن أبي عمرٍ و أنه قال : الجُمَاشُ : ما يُجعل بين الطيِّ والجَال في القليبِ إذا طُويَتْ بالحِجَارَةِ ، وقد جَمَشَ يَجْمِشُ .
( قلت ) : وقال غيرُه : هي النِّخَاسُ والأعقَابُ .
وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( لا يَحِلُّ لأحدكم من مَالِ أخيه شَيءٌ إلا بِطِيْبَةِ نفسه ، فقال عمرو بن يَثْرِبِيِّ يا رسول الله أرأيتَ إن لقيتُ غَنَمَ ابن أخي أأجتَزِرُ منها شاةً ؟ فقال : إن لقيتَها نَعْجَةً تحمل شَفْرَةً وزناداً ، بِخَبْتِ الجَمِيشِ فلا تَهِجْهَا ) .
يقال : إنَّ خَبْتَ الجَمِيشِ : صحراءُ لا
نباتَ بها ، فالإنسان بها أشَدُّ حاجة إلى ما يؤكل ، فيقول : إن لقيتها في هذا الموضع على هذه الحال فلا تَهجْها .
شمج : قال الليث : يقال : شَمَجُوا من الشعيرِ والآرُز ونحوه إذا اخْتَبَزُوا منه شِبْه قِرْصَةٍ غَلاِظٍ .
يقال : ما أكلتُ خبزاً ولا شَمَاجاً .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : ما ذقتُ أكَالاً ولا لَمَاجاً ولا شَمَاجاً ، أي ما أكلت شيئاً .
وقال أبو عبيد : قال أبو زيد : إذا خاط الخَيَّاطُ الثَّوبَ خياطةً متباعدةً قال : شَمَجتُه أشمُجُهُ شَمجاً ، وشَمْرَجْتُه شَمْرَجَةً .
قال وقال الأُموي : ناقةٌ شَمَجَى إذا كانت سريعةً .
وأنشد :
بِشَمَجى المشي عَجُولِ الوَثْبِ
حتى أتى أُزبِيُّها بالأدبِ
( أبو عمرٍ و ) : شَمَجَ إذا استعجل .
مشج : قال الله جل وعز : ( مَّذْكُوراً إِنَّا خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً ) ( الإنسان : 2 ) .
قال الفراء : أمشاجٍ : هي : الأخلاطُ ، ماءُ المرأةِ ، وماءُ الرجلِ ، والدَّمُ والعَلَقَةُ .
ويقال للشيء من هذا إذا خُلِطَ : مَشِيجٌ ، كقولك : خَلِيطٌ ، وممشُوجٌ ، كقولك : مخلُوطٌ .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : واحِدُ الأمشَاجِ : مَشَجٌ ، ويقال : مَشْجٌ .
وقال الشماخ :
طَوَت أحشَاءَ مُرتِجَةٌ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ سُلاَلَتُهُ مَهِينُ
وقال آخر :
فَهُنَّ يقذِفْنَ من الأمشَاجِ
مثل بُرُودِ اليُمْنَةِ الحجاج
قال : والمَشْجُ : شيئانِ مَخْلُوطِانِ .
وقال أبو إسحاقَ : أمْشَاجٌ : أخلاطٌ من منيّ وَدَمٍ ، ثم ينقل من حالٍ إلى حالٍ .
وقال الأصمعي : أمشَاجٌ وأوشَاجٌ : غُزُولٌ داخلٌ بعضُها في بعضٍ .
وقيل : الأمشَاجُ : أخلاطُ الكَيمُوساتِ الأربع ، وهي المِرَارُ الأحمَرُ ، والمِرارُ الأسودُ والدَّمُ والمنيُّ .

##### Türkçe

ج ش م
**جشم** ، **جمش** ، **شمج** ، **مشج** ، **شجم** : kullanımdadır.

**جشم** : Leys dedi: **جَشِمْتُ الأمرَ أجشَمُهُ جَشْماً** yani onu külfetlendim; ve **تَجَشَّمْتُهُ** : onun gibidir; ve falan kimse bana bir işi **جشَّمَنِي** , ve **أجشَمَني** yani bana yükledi.
Ve **جُشَمُ البعير** : devenin göğsü ve yaratılışından boynuza onunla örttüğü şeydir.
Denir: **غتَّه بجُشَمِهِ** : yani göğsünü onun üzerine attı.
Ebû Zeyd dedi: denir: **ما جشمْتُ اليوم ظِلْفاً**; avcı, avlamayıp da başarısız dönünce bunu söyler.
Ve denir: **ما جَشَمتُ اليومَ طعاماً** : yani yemedim.
Dedi: bu, her isteyenin başarısızlığı sırasında söylenir; denir: **ما جَشَمْتُ اليوم شيئاً**.

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ): **الجُشُمُ** : erkeklerden semiz olanlar.
Dedi: Ebû Amr da dedi: **الجَشَمُ** : semizliktir.
Ebû Türâb dedi: Ebû Mihcen’i ve bir Bâhilî’yi şöyle derken işittim: **تجشَّمتُ الأمر وتجسَّمتُه**; ne zaman ki kendini onun üzerine yükledin.
Amr b. Cemîl dedi:
تَجَشُّمَ القُرقُور موجَ الآذي

Ebû Ubeyd dedi: **تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم** yani onu kavim arasından seçtim.
Ve okudu:
تجشَّمْتُهُ من بينهنِّ بمُرْهِفٍ
له جالِبٌ فَوْقَ الرِّصَافِ عَلِيلُ

İbnü’s-Sikkît dedi: **تجشَّمْتُ الأمر**; ne zaman ki onun en çetinini bindin; ve **تجشَّمتُه**; ne zaman ki onu külfetlendin; ve **تجشَّمتُ الأرضَ**; ne zaman ki ona doğru yöneldin, onu isterken; ve **تجشَّمْتُ الرملَ**; ne zaman ki onun en büyüğünü bindin.
Nadr dedi: **تجشَّمْتُ فلاناً من بين القوم** yani onun kastına yöneldim.
Ve okudu:
وبَلَدٍ ناءٍ تَجَشَّمْنَا به
على جَفَاه وعلى أنْقَابِهِ

**شجم** : Leys onu ihmal etti.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الشُّجُمُ** : uzun, tozlu olanlar.
( Amr, babasından ): dedi: **الشُّجَمُ** : helâktir.

**جمش** : Leys dedi: **الجَمْشُ** : kireçle tıraş etmektir; ve okudu:
حَلْقاً كَحَلْقِ النُّورَةِ الجَمِيشِ
Ve **رَكَبٌ جَمِيشٌ** : tıraş edilmiş; Ebû’n-Necm dedi:
إذا ما أقبلَتْ أحوى جَمِيشاً
أتيت على حِيالك فانْثَنَيْنَا
Dedi: **الجَمْشُ** ayrıca: bütün parmak uçlarıyla yapılan bir çeşit sağmadır.
Ve **الجَمْشُ** : flörtleşmedir; o, onu **يَجْمِشُها** : yani onu çimdikler ve onunla oynaşır.
( Amr, babasından ): **الجَمِيشُ** : tıraş edilmiş **الزَّرَدَانُ**’dır.
İbnü’l-A‘râbî dedi: erkeğe **جمَّاشٌ** denildi; çünkü **الرَكَبَ الجَمِيشَ**’i ister.
Ebû’l-Abbâs dedi: flörtleşmeye **تجميشٌ** denildi; **الجَمْشِ**’ten, o da gizli sözdür; ve o, hevasına “**هَيْ هَيْ**” demesidir.
Ebû Amr’dan rivayet edildi ki dedi: **الجُمَاشُ** : kuyu taşla örüldüğünde, kuyuda **الطيِّ** ile **الجَال** arasına konulan şeydir; ve **جَمَشَ يَجْمِشُ**.
( Dedim ): başkası dedi: o, **النِّخَاسُ** ve **الأعقَابُ**’dır.
Peygamber’den (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) rivayet edildi ki dedi: “(Sizden biriniz için, kardeşinin malından, ancak onun gönül hoşnutluğuyla olan dışında bir şey helâl olmaz.) Bunun üzerine Amr b. Yesribî dedi: Ey Allah’ın Resûlü, ya kardeşimin oğlunun koyununa rastlarsam, ondan bir koyun keser miyim? Dedi: Eğer ona, **خَبْتِ الجَمِيشِ**’te, bıçak ve çakmak taşı taşıyan bir koyun olarak rastlarsan, ona dokunma.”
Denir: **خَبْتَ الجَمِيشِ** : içinde bitki olmayan bir çöldür; insan orada yenilecek şeye daha şiddetli ihtiyaç içindedir; şöyle der: onu bu yerde bu hâl üzere bulursan ona dokunma.

**شمج** : Leys dedi: denir: **شَمَجُوا** arpadan ve pirinçten ve benzerinden; ondan kalın bir çöreğe benzer şey pişirdiklerinde.
Denir: **ما أكلتُ خبزاً ولا شَمَاجاً**.
( Ebû Ubeyd, Asmaî’den ): **ما ذقتُ أكَالاً ولا لَمَاجاً ولا شَمَاجاً**; yani hiçbir şey yemedim.
Ebû Ubeyd dedi: Ebû Zeyd dedi: terzi elbiseyi aralıklı bir dikişle diktiğinde der ki: **شَمَجتُه أشمُجُهُ شَمجاً**; ve **شَمْرَجْتُه شَمْرَجَةً**.
Dedi: Ümevî dedi: **ناقةٌ شَمَجَى**; hızlı olduğunda.
Ve okudu:
بِشَمَجى المشي عَجُولِ الوَثْبِ
حتى أتى أُزبِيُّها بالأدبِ
( Ebû Amr ): **شَمَجَ**; acele ettiğinde.

**مشج** : Allah, aziz ve celîl, dedi: **( مَّذْكُوراً إِنَّا خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً )** (İnsan: 2).
Ferrâ dedi: **أمشاجٍ** : o, karışımlardır; kadının suyu, erkeğin suyu, kan ve alaka.
Ve bu şeyden, karıştırıldığında, şeye denir: **مَشِيجٌ**; senin “**خَلِيطٌ**” demen gibi; ve **ممشُوجٌ**; senin “**مخلُوطٌ**” demen gibi.
( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ): **الأمشَاجِ**’ın teki: **مَشَجٌ**; ve denir: **مَشْجٌ**.
Şemmâh dedi:
طَوَت أحشَاءَ مُرتِجَةٌ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ سُلاَلَتُهُ مَهِينُ
Bir başkası dedi:
فَهُنَّ يقذِفْنَ من الأمشَاجِ
مثل بُرُودِ اليُمْنَةِ الحجاج
Dedi: **المَشْجُ** : karıştırılmış iki şeydir.
Ebû İshâk dedi: **أمْشَاجٌ** : meni ve kandan karışımlardır; sonra bir hâlden bir hâle nakledilir.
Asmaî dedi: **أمشَاجٌ** ve **أوشَاجٌ** : bazıları bazısının içine girmiş ipliklerdir.
Ve denildi: **الأمشَاجُ** : dört **الكَيمُوساتِ**’ın karışımlarıdır; onlar **المِرَارُ الأحمَرُ** , **المِرَارُ الأسودُ** , kan ve menidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الميم والشين وما يثلثهما)
(مشط)  الميم والشين والطاء كلمةٌ واحدة وهي المُشْط. ومَشَط شَعره مَشْطاً. والمُشَاطة: ما سقَط من الشعر إذا مُشِط. ويقال على معنى التَّشبيه لسُلاَمَيات ظهرِ القدم: مُشْط.
(مشظ)  الميم والشين والظاء كلمةٌ واحدة. مَشِظَت يدُه: دخلت فيها شَظِيَّةٌ من قَصَبة.
(مشع)  الميم والشين والعين فيه كلماتٌ على غير قياس. يقولون المَشْع: ضربٌ من الأكل، كأكلِكَ القِثَّاء إذا مضغتَها. ويقولون التمشُّع: الاستنجاء. وذكروا حديثاً: "لا تَمَشَّعْ بروثٍ ولا عَظْم"، أي لا تَستَنج بهما. وحُكِي عن ابن الأعرابيّ: امتَشَع الرّجُل ثوبَ صاحبِهِ واختَلَسه. وذئب مَشُوعٌ. ويقولون مَشَعْتُ الغَنَم: حَلَبْتُها. ومَشَع: كَسَب وجَمَعَ.
(مشغ)  الميم والشين والغين كلمةٌ واحدة، مَشَّغه بالقبيح، لطّخه. قال:
* أعلُو وعِرضي ليس بالممشَّغِ([1]) *
(مشق)  الميم والشين والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على سُرعة وخِفّة. يقولون: مَشَق، إذا أسرَعَ الكتابة. ومَشَق: طَعَن طَعْناً بسرعة. ومَشَق في أكله: أسرَع واشتدَّ. والمَشْق: جَذْب الشّيءَ ليمتدَّ ويطول. والوتر يُمشَق حتَّى يَلين. وامتشقتُ الشَّيءَ: اقتطعتُه بسرعة. ومشَقْت الثّوْبَ: مزَّقته. وفَرسٌ مَشِيقٌ وممشوق: طويل مُنجرِد خفيف. وجاريةٌ ممشوقة: حسنة القَوَام([2]). والأصل في الجميع واحد. ومَشِق الرَّجل يَمْشَق: اصطكَّت أليتاه حَتَّى تَسحَّجا([3]).
ومما شذَّ عن الباب المَشِْق: المَغْرة. وثوب مُمشَّقٌ: صبغ بها.
(مشن)  الميم والشين والنون أصلٌ يدلُّ على تناوُل الشّيءِ بضربٍ واستلالٍ وما أشبَهَ ذلك. فالمَشْن: الضَّرب بالسَّوط، ومَشَنه. وامتشَنَ السَّيفَ: استلَّه. وامتشَنَ الشَّيء: اقتَطَعه. ومشَنَ الجِلدَ: سلخه. وممّا يحمل على هذا مَشَّنَت النّاقةُ: دَرَّتْ كارهةً.
(مشي)  الميم والشين والحرف المعتل أصلانِ صحيحان، أحدهما يدلُّ على حركة الإنسان وغيره، والآخَر النَّماء والزيادة.
والأوّل مَشَى يَمشِي مَشْياً. وشرِبْتُ مَشُوَّاً ومَشِيَّاً، وهو الدَّواء الذي يُمْشِي.
والآخر المَشَاء، وهو النِّتاج الكثير، وبه سمِّيت الماشية. وامرأةٌ ماشية: كثُر ولدُها. وأمْشَى الرّجُل: كثُرت ماشيتُه.
(مشج)  الميم والشين والجيم أصلٌ صحيح، وهو الخَلْط. ونُطفةٌ أمشاجٌ، وذلك اختلاط الماء والدّم. ويقال إن الواحد مَشْجٌ ومَشَِج([4]) ومَشيج.  قال الشاعر([5]):
كأنَّ النَّصلَ والفُوقَينِ منه *** خلافَ الصَّدر سِيطَ به مشيجُ([6]) (مشر)  الميم والشين والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على تشعُّبٍ في شيء وتفرُّق. يقال: المَشْرة: شبيه خوصةٍ تخرج في العِضاهِ أيّامَ الخَريف لها ورقٌ وأغصان. يقال: أمْشَرَتِ العِضاهُ. ومَشَرتِ([7]) الأرض: أخرجَتْ نَباتَها. ومَشَّرْتُ الشّيءَ. فرَّقتهُ. قال:
فقلتُ أشِيعا مَشِّرَا القِِدْر حَولَنا *** وأيَّ زمانٍ قدرُنا لم تمَشّرِ([8])وتَمشَّر فُلانٌ، إذا رُئِي([9]) عليه أثر الغِنى، وهو على معنى التّشبيه، كأنّه أوْرَقَ.
--------------ـــ
([1]) لرؤبة في ديوانه 98، وروايته في الديوان والمجمل مطابقة لهذه، لكن في اللسان (مشغ): "أغدو وعرضي".
([2]) في الأصل: "القيام"، صوابه في المجمل واللسان.
([3])في الأصل: "تستحجا"، وفي اللسان: "تشحجا"، كلاهما محرف عما أثبت. وفي المجمل: "تنسحجا".
([4]) هو كسبب وكنف، كما في القاموس واللسان.
([5]) هو عمرو بن الداخل الهذلي، أو هو زهير بن حرام الهذلي، الذي يقال له "الداخل". ديوان الهذليين  (3: 104)، واللسان (مسج)، ونسب أبو الحسن البيت في حواشي الكامل 496 إلى الشماخ. وليس في ديوانه.
([6]) وكذا جاءت روايته في المجمل، ويروى: "كأن المتن والشرخين منه خلال النصل".  كما في الكامل وإحدى روايتي اللسان. وفي الديوان:
كأن الريش والفوقين منه *** خلاف النصل سيط به مشيج
 ([7]) كذا ورد هنا والذي في المجمل واللسان والقاموس: "أمشرت"، لكن ورد في اللسان: "أرض ماشرة، وهي التي اهتز نباتها واستوت ورويت من المطر".
([8]) للمرار بن سعيد الفقعسي، كما في اللسان (مشر). وأنشده في (شيع) بدون نسبة.
([9]) في الأصل: "رأى". وفي المجمل: "إذا ظهر".

ـ

##### Türkçe

(باب **الميم** و**الشين** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**مشط**)  **الميم** ve**الشين** ve**الطاء** tek bir kelimedir ve o **المُشْط**’tur. Ve saçını **مَشَط** etti, **مَشْطاً** (taradı). Ve **المُشَاطة**: tarandığı zaman saçtan düşen şeydir. Ve ayağın üstünün sırtının boğumlarına benzetme mânâsı üzere denilir: **مُشْط**.

(**مشظ**)  **الميم** ve**الشين** ve**الظاء** tek bir kelimedir. Eli **مَشِظَت**: ona kamıştan bir kıymık girdi.

(**مشع**)  **الميم** ve**الشين** ve**العين** onda kıyas üzere olmayan kelimeler vardır. Derler: **المَشْع**: yemenin bir türüdür; senin hıyarı çiğnediğin zaman yemen gibi. Ve derler: **التمشُّع**: istincâdır. Ve bir hadis zikrettiler: “**لا تَمَشَّعْ** بروثٍ ولا عَظْم”، yani ikisiyle istincâ etme. Ve İbnü’l-A‘râbî’den hikâye edildi: adam, arkadaşının elbisesini **امتَشَع** etti ve onu aşırdı. Ve **ذئب مَشُوعٌ**. Ve derler: koyunu **مَشَعْتُ**: onu sağdım. Ve **مَشَع**: kazandı ve topladı.

(**مشغ**)  **الميم** ve**الشين** ve**الغين** tek bir kelimedir: onu çirkin olanla **مَشَّغه** etti; onu bulaştırdı. Dedi:
* أعلُو وعِرضي ليس بالممشَّغِ([1]) *

(**مشق**)  **الميم** ve**الشين** ve**القاف** sahih bir asıldır; sürat ve hafifliğe delâlet eder. Derler: **مَشَق**; yazmayı süratlendirdiği zaman. Ve **مَشَق**: süratle bir saplama ile sapladı. Ve yemesinde **مَشَق**: süratlendi ve şiddetlendi. Ve **المَشْق**: şey’i uzayıp uzun olsun diye çekmektir. Ve kiriş yumuşayıncaya kadar **يُمشَق** edilir. Ve şey’i **امتشقتُ**: onu süratle kopardım. Ve elbiseyi **مشَقْت**: onu yırttım. Ve **فَرسٌ مَشِيقٌ** ve **ممشوق**: uzun, soyunuk, hafif. Ve **جاريةٌ ممشوقة**: güzel endamlı([2]). Ve hepsinde asl birdir. Ve adam **مَشِق** eder, **يَمْشَق**: iki kalçası birbirine vurdu, ta ki sıyrılıp yara oldu([3]).
Ve babdan şâz olan şeylerden: **المَشِْق**: **المَغْرة**’dir. Ve **ثوب مُمشَّقٌ**: onunla boyandı.

(**مشن**)  **الميم** ve**الشين** ve**النون** bir asıldır; vurma ve çekip çıkarma ile ve buna benzer şeylerle bir şeyi ele almaya delâlet eder. İşte **المَشْن**: kamçı ile vurmaktır; ve onu **مَشَنه** etti. Ve kılıcı **امتشَنَ**: onu kınından çekti. Ve şey’i **امتشَنَ**: onu kopardı. Ve deriyi **مشَنَ**: onu yüzdü. Ve bunun üzerine hamledilen şeylerden: dişi deve **مَشَّنَت**: istemeyerek süt verdi.

(**مشي**)  **الميم** ve**الشين** ve illetli harf iki sahih asıldır; ikisinden biri insanın ve başkasının hareketine delâlet eder, diğeri büyüme ve artışa.
Birincisi: **مَشَى** **يَمشِي** **مَشْياً**. Ve **مَشُوَّاً** ve **مَشِيَّاً** içtim; o, yürütüp ishal eden ilaçtır.
Diğeri: **المَشَاء**; o, çok doğumdur; ve onunla **الماشية** isimlendirildi. Ve **امرأةٌ ماشية**: çocuğu çok oldu. Ve adam **أمْشَى**: davarı çok oldu.

(**مشج**)  **الميم** ve**الشين** ve**الجيم** sahih bir asıldır; o, karıştırmadır. Ve **نُطفةٌ أمشاجٌ**; bu, su ile kanın karışmasıdır. Ve denilir ki tekili **مَشْجٌ** ve **مَشَِج**([4]) ve **مَشيج**’dir. Şair dedi([5]):
كأنَّ النَّصلَ والفُوقَينِ منه *** خلافَ الصَّدر سِيطَ به مشيجُ([6])

(**مشر**)  **الميم** ve**الشين** ve**الراء** sahih bir asıldır; bir şeyde dallanıp budaklanmaya ve dağılmaya delâlet eder. Denilir: **المَشْرة**: sonbahar günlerinde **العِضاهِ** içinde çıkan, yaprağı ve dalları olan, hurma yaprağına benzer bir şeydir. Denilir: **أمْشَرَتِ العِضاهُ**. Ve yer **مَشَرتِ**([7]): bitkisini çıkardı. Ve şey’i **مَشَّرْتُ**: onu ayırdım. Dedi:
فقلتُ أشِيعا مَشِّرَا القِِدْر حَولَنا *** وأيَّ زمانٍ قدرُنا لم تمَشّرِ([8])
Ve falan **تَمشَّر** etti; üzerinde zenginliğin izi görüldüğü zaman; ve o, benzetme mânâsı üzeredir; sanki yapraklanmış gibi.

--------------ـــ
([1]) Ru’be’nindir; divanında 98; divandaki ve **المجمل**’deki rivayeti buna mutabıktır; lâkin **اللسان**’da (**مشغ**): “أغدو وعرضي”.
([2]) Asılda: “القيام”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([3]) Asılda: “تستحجا”; **اللسان**’da: “تشحجا”; ikisi de sabit kılınandan tahrif edilmiştir. **المجمل**’de: “تنسحجا”.
([4]) O, **كسبب** ve**كنف** gibidir; **القاموس** ve **اللسان**’da olduğu üzere.
([5]) O, Amr b. ed-Dâhil el-Hüzelî’dir; yahut o, “ed-Dâhil” denilen Züheyr b. Harâm el-Hüzelî’dir. **ديوان الهذليين** (3: 104), ve **اللسان** (**مسج**); ve Ebü’l-Hasen beyti **حواشي الكامل** 496’da eş-Şemmâh’a nisbet etti. Ve onun divanında değildir.
([6]) Ve **المجمل**’de rivayeti böyle geldi; ve rivayet olunur: “كأن المتن والشرخين منه خلال النصل”. **الكامل**’de ve **اللسان**’ın iki rivayetinden birinde olduğu üzere. Ve divanda:
كأن الريش والفوقين منه *** خلاف النصل سيط به مشيج
([7]) Burada böyle vârid oldu; **المجمل** ve **اللسان** ve **القاموس**’ta olan: “أمشرت”tir; lâkin **اللسان**’da vârid oldu: “أرض ماشرة، وهي التي اهتز نباتها واستوت ورويت من المطر”.
([8]) el-Murâr b. Sa‘îd el-Fuk‘asî’nindir; **اللسان** (**مشر**)’da olduğu üzere. Ve (**شيع**)’de nisbet olmaksızın onu inşâd etti.
([9]) Asılda: “رأى”. **المجمل**’de: “إذا ظهر”.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال تعالى: ﴿من نطفة أمشاج نبتليه﴾ [الإنسان/2]. أي: أخلاط من الدم، وذلك عبارة عما جعله الله تعالى بالنطفة من القوى المختلفة المشار إليها بقوله: ﴿ولقد خلقنا الإنسان من سلالة﴾ إلى قوله: ﴿خلقنا آخر﴾ [المؤمنون/12 - 14] (الآية: ﴿ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين * ثم جعلناه نطفة في قرار مكين * ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظم لحما ثم أنشأناه خلقا آخر فتبارك الله أحسن الخالقين﴾ (سورة المؤمنون: آيات 12 - 14) ).

##### Türkçe

- Yüce Allah dedi ki: ﴿من نطفة أمشاج نبتليه﴾ [الإنسان/2]. Yani: kandan karışımlar; ve bu, Yüce Allah’ın nutfede, şu sözüyle işaret edilen farklı kuvvetlerden kıldığı şeye dair bir ibaredir: ﴿ولقد خلقنا الإنسان من سلالة﴾’dan şu sözüne kadar: ﴿خلقنا آخر﴾ [المؤمنون/12 - 14] (âyet: ﴿ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين * ثم جعلناه نطفة في قرار مكين * ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظم لحما ثم أنشأناه خلقا آخر فتبارك الله أحسن الخالقين﴾ (سورة المؤمنون: âyetler 12 - 14) ).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

م ش ج
نطفة أمشاج‏:‏ مختلطة وشيء مشيج ومشجه‏:‏ مزجه يمشجه‏.‏
قال أبو ذؤيب‏:‏ كأن النصل والفوقين منه خلاف الريش سيط به مشيج

##### Türkçe

م ش ج
**نطفة أمشاج**: karışık. Ve bir şey **مشيج**; ve **مشجه**: onu karıştırdı, onu **يمشجه**.
Ebû Züeyb dedi:
Sanki ondan ok ucu ve iki tüy, tüylerin zıddı gibi; onunla **مشيج** karıştırılmıştır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الـمَشْجُ والـمَشِجُ والـمشَجُ والـمَشِيجُ: كل لَوْنينِ اخْتلَطا، وقيل: هو ما اختلط من حمرة وبياض، وقيل: هو كل شيئين مختلطين، والجمع أَمْشاجٌ مثل يَتيمٍ وأَيْتامٍ؛ ومنه قول الهذلي: سيطَ به مَشِيجُ. ومَشَجْتُ بَيْنهما مَشْجاً: خَلَطْتُ؛ والشيءُ مَشيجٌ؛ ابن سيده: والمَشِيجُ اخْتِلاطُ ماء الرجل والمرأَة؛ هكذا عبر عنه بالمصدر وليس بقويّ؛ قال: والصحيحُ أَن يقال: المَشِيج ماء الرجل يختلط بماءِ المرأَة. وفي التنزيل العزيز: إِنا خلقنا الإِنسان من نطفة أَمشاج نبتليه؛ قال الفراء: الأَمْشاجُ هي الأَخْلاطُ: ماءُ الرجلِ وماء المرأَةِ والدمُ والعَلَقَة، ويقال للشيء من هذا: خِلْطٌ مَشِيجٌ كقولك خَلِيطٌ ومَمْشُوجٌ، كقولك مَخْلُوطٌ مُشِجَتْ بِدمٍ، وذلك الدمُ دمُ الحيضِ. وقال ابن السكيت: الأَمشاجُ الأَخلاطُ؛ يريد الأَخْلاطَ النطفةَ
(* قوله «يريد الأخلاط النطفة» عبارة شرح
القاموس: يريد النطفة.) لأَنها مُمْتَزِجةٌ من أَنواعٍ، ولذلك يولد الإِنسان ذا طَبائعَ مُخْتَلِفةٍ؛ وقال الشَّمَّاخُ:
طَوَتْ أَحْشاءَ مُرْتِجَةٍ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ، سُلالتهُ مَهِينُ
وقال الأخر:
فَهُنَّ يَقذِفْنَ من الأَمْشاجِ،
مِثْلَ بُزولِ اليَمْنَةِ الحجاجِ
(* قوله «مثل إلخ» كذا بالأصل.)
وقال أَبو اسحق: أَمْشاجٌ أَخْلاطٌ من منيّ ودم، ثم يُنْقَلُ من حالٍ إِلى حالٍ. ويقال: نُطْفةٌ أَمْشاجٌ لماء الرجل يختلط بماء المرأَةِ ودَمِها. وفي الحديث في صفة المولود: ثم يكون مَشِيجاً أَربعين ليلة؛ المَشِيجُ: المختلِطُ من كل شيء مَخْلوطٍ. وفي حديث علي، رضي الله عنه: ومَحَطَ الأَمْشاجَ من مَسارِبِ الأَصْلابِ؛ يريد المنيَّ الذي يَتولَّدُ منه الجَنِينُ. والأَمْشاجُ: أَخْلاطُ الكَيْمُوساتِ الأَربعِ، وهي: المِرارُ الأَحمرُ والمِرارُ الأَسْودُ والدمُ والمنيّ؛ أَراد بالمَشْجِ اخْتِلاطَ الدمِ بالنطفة، هذا أَصله؛ وعن الحسن في قوله تعالى: أَمْشاجٍ؛ قال: نعم والله إِذا استعجل مشَج خلقه من نطفة. ابن سيده: وأَمْشاجُ البدَنِ طَبائِعهُ، واحدها مَشْجٌ ومَشَجٌ ومَشِجٌ؛ عن أَبي عبيدة. وعليه أَمْشاجُ غُزولٍ أَي داخِلةٌ بعضُها في بعض؛ يعني البُرود فيها أَلوانُ الغُزُولِ. الأَصمعي: أَمْشاجُ وأَوشاجُ غُزولٍ داخلٌ بعضُها في بعض؛ وقولُ زهَير بن حَرام الهذلي:
كأَنَّ النَّصْلَ والفُوقَيْنِ منها،
خِلالَ الرِّيشِ، سِيطَ به مَشِيجُ
ورواه المبرد:
كأَنَّ المَتْنَ والشَّرْجَينِ منه،
خِلافَ النصْلِ، سِيطَ به مَشيجُ
أَراد بالمتْنِ مَتْنَ السَّهْمِ. والشَّرْجَينِ: حَرْفَيِ الفُوقِ، وهو في الصحاح: سيطَ به المَشِيجُ؛ ورواه أَبو عبيدة:
كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْنِ منها،
خِلالَ النصْلِ، سِيطَ به المَشيجُ

##### Türkçe

**الـمَشْجُ** ve **الـمَشِجُ** ve **الـمشَجُ** ve **الـمَشِيجُ**: iki rengin karıştığı her şey; ve denildi: o, kızıllık ile beyazlıktan karışmış olan şeydir; ve denildi: o, karışmış her iki şeydir; çoğulu **أَمْشاجٌ**dur; **يَتيمٍ** ve **أَيْتامٍ** gibi; ve ondandır Hüzeli’nin sözü: “**سيطَ به مَشِيجُ**.” Ve “**مَشَجْتُ** aralarında **مَشْجاً**”: karıştırdım; ve şey **مَشيجٌ**dir. İbn Sîde: ve **المَشِيجُ** erkeğin suyu ile kadının suyunun karışmasıdır; onu böylece mastarla ifade etti, isimle değil; ve güçlü değildir; dedi: ve doğru olan, “**المَشِيج** erkeğin suyudur; kadının suyuyla karışır” denilmesidir. Ve aziz tenzilde: “Biz insanı, onu denemek için, **نطفة أَمشاج**dan yarattık”; Ferrâ dedi: **الأَمْشاجُ** karışımlardır: erkeğin suyu ve kadının suyu ve kan ve **العَلَقَة**; ve bunun bir parçasına “**خِلْطٌ مَشِيجٌ**” denir; senin “**خَلِيطٌ**” ve “**مَمْشُوجٌ**” demen gibi; senin “**مَخْلُوطٌ**” demen gibi; “**مُشِجَتْ بِدمٍ**”; ve o kan, hayız kanıdır. İbnü’s-Sikkît dedi: **الأَمشاجُ** karışımlardır; karışımlar ile **النطفةَ**yı kasteder
(* “**يريد الأخلاط النطفة**” sözü: Kāmûs şerhinin ibaresi: “**يريد النطفة**”.)
çünkü o, türlerden karışmıştır; ve bunun için insan, farklı tabiatlara sahip olarak doğar; ve Şemmâh dedi:
طَوَتْ أَحْشاءَ مُرْتِجَةٍ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ، سُلالتهُ مَهِينُ
Ve diğeri dedi:
فَهُنَّ يَقذِفْنَ من الأَمْشاجِ،
مِثْلَ بُزولِ اليَمْنَةِ الحجاجِ
(* “**مثل إلخ**” sözü: asılda böyle.)
Ebû İshak dedi: **أَمْشاجٌ** meni ve kandan karışımlardır; sonra bir hâlden bir hâle nakledilir. Ve denilir: “**نُطْفةٌ أَمْشاجٌ**”: erkeğin suyunun kadının suyu ve onun kanıyla karışmasıdır. Ve doğanın vasfı hakkında hadiste: “sonra kırk gece **مَشِيجاً** olur”; **المَشِيجُ**: karıştırılmış her şeyden karışık olan. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “ve **الأَمْشاجَ**ı, **مَسارِبِ الأَصْلابِ**dan indirdi”; ceninin kendisinden meydana geldiği meniyi kasteder. Ve **الأَمْشاجُ**: dört **الكَيْمُوساتِ**ın karışımlarıdır; onlar: kırmızı safra ve siyah safra ve kan ve meni; **المَشْجِ** ile kanın nutfeyle karışmasını kastetti; bunun aslı budur. Ve Hasan’dan, Yüce Allah’ın “**أَمْشاجٍ**” sözü hakkında: dedi: evet, vallahi; acele ettiğinde, yaratılışını bir nutfeden **مشَج** etti. İbn Sîde: ve bedenin **أَمْشاجُ**ı onun tabiatlarıdır; bir teki **مَشْجٌ** ve **مَشَجٌ** ve **مَشِجٌ**dir; Ebû Ubeyde’den. Ve onun üzerinde “**أَمْشاجُ غُزولٍ**”: yani bir kısmı bir kısmının içine girmiş; yani bürdelerde ipliklerin renkleri vardır. Asmaî: “**أَمْشاجُ** ve **أَوشاجُ غُزولٍ**”: bir kısmı bir kısmının içine girmiştir; ve Züheyr b. Harâm el-Hüzelî’nin sözü:
كأَنَّ النَّصْلَ والفُوقَيْنِ منها،
خِلالَ الرِّيشِ، سِيطَ به مَشِيجُ
Müberred onu şöyle rivayet etti:
كأَنَّ المَتْنَ والشَّرْجَينِ منه،
خِلافَ النصْلِ، سِيطَ به مَشيجُ
**المتْنِ** ile okun gövdesini kastetti. Ve **الشَّرْجَينِ**: **الفُوقِ**un iki kenarıdır; ve o, Sıhâh’ta: “**سيطَ به المَشِيجُ**”tir; ve Ebû Ubeyde onu şöyle rivayet etti:
كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْنِ منها،
خِلالَ النصْلِ، سِيطَ به المَشيجُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* م ش ج * * مَشَجَ * بينهما خلط من باب ضرب والشيء * مَشِيجٌ * والجمع * أَمْشَاجٌ * كيتيم وأيتام

##### Türkçe

* م ش ج * **مَشَجَ**: ikisi arasında karıştırdı; **ضرب** babındandır. Şey **مَشِيجٌ**dur; çoğulu **أَمْشَاجٌ**dur; **يتيم** ve **أيتام** gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

مشج  بينهما:  خلط. وشيء مشيج  ومشج  كقتيل وسبب، وكتف في لغتيه  ، بفتح فسكون وكسر: وهو كل لونين اختلطا. وقيل: هو ما اختلط من حمرة وبياض. وقيل: هو كل شيئين مختلطين.  ج أمشاج  مثل يتيم وأيتام، وسبب وأسباب، وكتف وأكتاف. قال زهير بن حرام الداخل الهذلي:
  كأن الريش والفوقين مـنـه                      خلاف النصل سيط به مشيج أي كأن الريش والفوقين من النصل خلاف النصل. سيط، أراد خلط بهما مشيج. قد دمي الريش والفوقان، قاله السكري؛ وهذه رواية أبي عبيدة. ورواه المبرد:
  كأن المتن والشرجين مـنـه                      خلاف النصل سيط به مشيج

  في التنزيل العزيز:  إنا خلقنا الإنسان من  نطفة أمشاج  نبتليه  قال الفراء: الأمشاج: هي الأخلاط: ماء الرجل وماء المرأة، والدم والعلقة. وقال ابن السكيت: الأمشاج: الأخلاط، يريد النطفة، لأنها ممتزجة من أنواع، ولذلك يولد الإنسان ذا طبائع مختلفة. وقال أبو إسحاق: أمشاج: أخلاط من مني ودم، ثم ينقل من حال إلى حال. ويقال: نطفة أمشاج، أي  مختلطة بماء المرأة ودمها  . وفي الحديث في صفة المولود:  ثم يكون مشيجا أربعين ليلة  .  والأمشاج: التي تجتمع في السرة  . ومما يستدرك عليه: عن أبي عبيدة: وعليه أمشاج غزل: أي داخلة بعضها في بعض، يعني البرود فيها ألوان الغزول. وقال الأصمعي: أمشاج وأوشاج غزول: داخل بعضها في بعض؛ كذا في اللسان.

##### Türkçe

**مشج** ikisi arasında: karıştırma. Ve **شيء مشيج** ve **مشج**; **قتيل** ve **سبب** gibi, ve iki lugatında **كتف** gibi; fetha ile sonra sükûn ve kesra ile: o, her iki rengin karıştığıdır. Ve denildi: o, kızıllık ile beyazlıktan karışmış olandır. Ve denildi: o, karışmış her iki şeydir. Çoğulu **أمشاج**; **يتيم** ve **أيتام** gibi, ve **سبب** ve **أسباب** gibi, ve **كتف** ve **أكتاف** gibi. Züheyr b. Harâm ed-Dâhil el-Hüzelî dedi:

  Sanki tüy ve iki uç ondan                      ok ucunun tersidir; onunla karıştırıldı **مشيج**

Yani: sanki tüy ve iki uç, ok ucundan, ok ucunun tersidir. **سيط**: onunla ikisini karıştırdı **مشيج** diye murad etti. Tüy ve iki uç kanlandı; es-Sukkerî söyledi; ve bu, Ebû Ubeyde’nin rivayetidir. Ve el-Müberred onu şöyle rivayet etti:

  Sanki sırt ve iki yan ondan                      ok ucunun tersidir; onunla karıştırıldı **مشيج**

Aziz tenzilde: “Şüphesiz biz insanı **نطفة أمشاج**’dan yarattık; onu imtihan ederiz.” el-Ferrâ dedi: **الأمشاج**: onlar karışımlardır: erkeğin suyu ve kadının suyu, ve kan ve alaka. İbn es-Sikkît dedi: **الأمشاج**: karışımlardır; **النطفة**’yi murad eder; çünkü o, türlerden karışmıştır; ve bunun için insan farklı tabiatlar sahibi olarak doğar. Ebû İshâk dedi: **أمشاج**: meni ve kandan karışımlardır; sonra bir hâlden bir hâle nakledilir. Ve denilir: **نطفة أمشاج**; yani kadının suyu ve kanı ile karışmış. Ve doğanın vasfı hakkında hadiste: “Sonra kırk gece **مشيجا** olur.” Ve **الأمشاج**: göbekte toplananlardır. Ve ona istidrâk olunanlardandır: Ebû Ubeyde’den: “Ve onun üzerinde iplik eğirmesinin **أمشاج**’ı vardır”: yani bazısı bazısının içine girmiş; yani hırkalarda ipliklerin renkleri vardır. el-Asma‘î dedi: **أمشاج** ve **أوشاج** iplikler: bazısı bazısının içine girmiş; lisanda böyledir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

مَشَجَ
1 مَشَجَ ذ , aor. مَشُجَ , inf. n. مَشْجٌ, He mixed, or confused, syn. خَلَطَ, (K,) one thing with (بِ) another. (TK.) ― -b2- مَشَجَ بَيْنَهُمَا He made a confusion, or disturbance, (خَلَطَ,) between them two. (S.)

مِشْجٌ
مِشْجٌ ذ and مَشَجٌ and مَشِجٌ: see مَشِيجٌ.

مَشِيجٌ
مَشِيجٌ ذ (S, K) and ↓ مَشَجَ (K) and like كتف in its two dial. forms, (فِى لُغَتَيْهِ, K accord. to the TA,) i. e., ↓ مَشِجٌ and ↓ مِشْجٌ, or like كَتِفٌ in a dial. of little authority, (فِى لُغَيَّةٍ, CK and a MS. copy of the K.) [See مَشْيُوحَآءُ, in art. شيج.] A thing mixed, or confused: (S, K:) or any two things mixed together: or any two colours mixed together: or what is a mixture of red and white: (TA:) pl. (of all the above forms, TA) أَمْشَاجٌ. (S, K.) ― -b2- نُطْفَةٌ أَمْشَاجٌ, occurring in the Kur, lxxvi. 2, [A drop consisting of] mixtures; meaning the sperma genitale, because it is a mixture of various kinds: (ISk:) or [a drop consisting of] mixtures of sperma genitale and blood: (Zj:) or [a drop consisting of] the sperma genitale of the man mixed with that of the woman and with her blood. (S, K.) ― -b3- Also أَمْشَاجٌ What collect together in the navel. (K.)

##### Türkçe

مَشَجَ
1 **مَشَجَ** ذ , muzâri‘ **مَشُجَ** , mastar ismi **مَشْجٌ**, O karıştırdı, yahut birbirine kattı, eşanlamlısı **خَلَطَ**, (K,) bir şeyi (بِ) başka bir şey ile. (TK.) ― -b2- **مَشَجَ بَيْنَهُمَا** O, onların ikisi arasında bir karışıklık yahut bozgunculuk yaptı, (**خَلَطَ,**) (S.)

مِشْجٌ
**مِشْجٌ** ذ ve **مَشَجٌ** ve **مَشِجٌ**: **مَشِيجٌ**’e bak.

مَشِيجٌ
**مَشِيجٌ** ذ (S, K) ve ↓ **مَشَجَ** (K) ve iki lehçe şekli bakımından **كتف** gibi, (**فِى لُغَتَيْهِ**, TA’ya göre, K,) yani ↓ **مَشِجٌ** ve ↓ **مِشْجٌ**, yahut az itibarlı bir lehçede **كَتِفٌ** gibi, (**فِى لُغَيَّةٍ**, CK ve K’nın bir yazma nüshası.) [**مَشْيُوحَآءُ**’a bak, **شيج** maddesinde.] Karıştırılmış, yahut birbirine katılmış bir şey: (S, K:) yahut birlikte karıştırılmış herhangi iki şey: yahut birlikte karıştırılmış herhangi iki renk: yahut kırmızı ile beyazın karışımı olan şey: (TA:) çoğulu (yukarıdaki bütün şekillerin, TA) **أَمْشَاجٌ**. (S, K.) ― -b2- **نُطْفَةٌ أَمْشَاجٌ**, Kur’ân’da, lxxvi. 2’de vârid olup, karışımlar; mânâsı sperma genitale’dir; çünkü o, çeşitli türlerin bir karışımıdır: (ISk:) yahut sperma genitale ile kanın karışımlarından [olan bir damla]: (Zj:) yahut erkeğin sperma genitale’sinin kadınınkiyle ve onun kanıyla karıştırılmış [olan bir damla]. (S, K.) ― -b3- Ayrıca **أَمْشَاجٌ** Göbekte toplanan şey. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَشَجَ
مَشَجَ U ( n. ac. مَشْج 1 ),
a.  Mixed, mingled.

b.  [ Bain ], Disturbed.

مِشْج
مِشْج 2 ,  مَشَج 4 ,  مَشِج 5 ,
a.  see 25 .

مَشِيْج
مَشِيْج 25 , ( pl. أَمْشَاْج 38 ),
a.  Mixed; mixture.

##### Türkçe

مَشَجَ
**مَشَجَ** U (isim-fiil: **مَشْج** 1),
a. Karışmış, karıştırılmış.

b. [Bain], Bulandırılmış.

مِشْج
**مِشْج** 2, **مَشَج** 4, **مَشِج** 5,
a. 25’e bak.

مَشِيْج
**مَشِيْج** 25, (çoğulu: **أَمْشَاْج** 38),
a. Karışmış; karışım.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%AC/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

مشج
مَشَجَ - يَمْشِجُ - مَشِيْج - أَمْشَاج
مَشَجَ - يَمْشِجُ + كائن + كائنين أو أكثر: يخلطهم ويجعل مكوناتهم تمتزج وتتداخل في ما بينهما
مَشِيْج : على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة بمعنى مفعول من " مَشَجَ - يَمْشِجُ ": الكائنات المختلطة والممتزجة بشدة في ما بينها
أَمْشَاج: جمع " مَشِيْج " أو حال منه
﴿إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج﴾: من نطفة خليطة ممتزجة بشدة ومتداخلة: وهي قد تكون إشارة إلى تداخل وامتزاج واختلاط الصفات الوراثية والمورثات بشدة في النطفة، والله أعلم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخلط والمزج ضد الاستخلاص والفصل"، وهي:
صَهَرَ - يَصْهَرُ، مَشَجَ - يَمْشِجُ، خَلَط َ - يَخْلِطُ، مَرَج - يَمْرُجُ، مَزَجَ - يَمْزُجُ، سَاط َ - يَسُوْطُ
أمشاج
 	﴿إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج نبتليه فجعلناه سميعا بصيرا(2)﴾ الإنسان
مختار الصحاح
● [مشج] م ش ج: مَشَجَ بينهما خلط من باب ضرب والشيء مَشِيجٌ والجمع أَمْشَاجٌ كيتيم وأيتام
معجم الفرائد القرآنية
م ش ج
" أَمْشَاجٍ" في قوله تعالى :"إِنَّا خَلَقْنَا الإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً" (2) الإنسان .
مَشَجَ : خلط، وأمشاج: اخلاط النطفة، التي يتولد منها الإنسان.
الراغب
مشج
- قال تعالى: }من نطفة أمشاج نبتليه﴿[الإنسان/2]. أي: أخلاط من الدم، وذلك عبارة عما جعله الله تعالى بالنطفة من القوى المختلفة المشار إليها بقوله:﴾ولقد خلقنا الإنسان من سلالة﴿إلى قوله:﴾خلقنا آخر﴿[المؤمنون/12 - 14] (الآية:﴾ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين * ثم جعلناه نطفة في قرار مكين * ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظم لحما ثم أنشأناه خلقا آخر فتبارك الله أحسن الخالقين{ (سورة المؤمنون: آيات 12 - 14) ).
ملخص اللسان
1.    المَشْجُ والمَشِجُ والمشَجُ والمَشِيجُ: كل لَوْنينِ اخْتلَطا،
2.     مشج: هو ما اختلط من حمرة وبياض،
3.     ومَشَجْتُ  بَيْنهما مَشْجاً: خَلَطْتُ؛اخْتِلاطُ ماء الرجل والمرأَة؛
4.     أَمْشاج:ٌ أَخْلاطٌ من منيّ ودم,
5.    ومَحَطَ  الأَمْشاجَ من مَسارِبِ الأَصْلابِ؛ يريد المنيَّ الذي يَتولَّدُ منه  الجَنِينُ.
6.     والأَمْشاجُ: أَخْلاطُ الكَيْمُوساتِ الأَربعِ، وهي: المِرارُ  الأَحمرُ والمِرارُ الأَسْودُ والدمُ والمنيّ؛
7.     وأَمْشاجُ البدَنِ  طَبائِعهُ،
8.     وعليه أَمْشاجُ غُزولٍ  أَي داخِلةٌ بعضُها في بعض؛
9.      سِيطَ به مَشيجُ  أَراد بالمتْنِ مَتْنَ السَّهْمِ
لسان العرب
● -   مشج: المَشْجُ والمَشِجُ والمشَجُ والمَشِيجُ: كل لَوْنينِ اخْتلَطا،  وقيل: هو ما اختلط من حمرة وبياض، وقيل: هو كل شيئين مختلطين، والجمع  أَمْشاجٌ مثل يَتيمٍ وأَيْتامٍ؛ ومنه قول الهذلي: سيطَ به مَشِيجُ. ومَشَجْتُ  بَيْنهما مَشْجاً: خَلَطْتُ؛ والشيءُ مَشيجٌ؛ ابن سيده: والمَشِيجُ  اخْتِلاطُ ماء الرجل والمرأَة؛ هكذا عبر عنه بالمصدر وليس بقويّ؛ قال:  والصحيحُ أَن يقال: المَشِيج ماء الرجل يختلط بماءِ المرأَة. وفي التنزيل  العزيز: إِنا خلقنا الإِنسان من نطفة أَمشاج نبتليه؛ قال الفراء: الأَمْشاجُ  هي الأَخْلاطُ: ماءُ الرجلِ وماء المرأَةِ والدمُ والعَلَقَة، ويقال للشيء  من هذا: خِلْطٌ مَشِيجٌ كقولك خَلِيطٌ ومَمْشُوجٌ، كقولك مَخْلُوطٌ  مُشِجَتْ بِدمٍ، وذلك الدمُ دمُ الحيضِ. وقال ابن السكيت: الأَمشاجُ  الأَخلاطُ؛ يريد الأَخْلاطَ النطفةَ  (* قوله «يريد الأخلاط النطفة» عبارة شرح  القاموس: يريد النطفة.) لأَنها مُمْتَزِجةٌ من أَنواعٍ، ولذلك يولد الإِنسان  ذا طَبائعَ مُخْتَلِفةٍ؛ وقال الشَّمَّاخُ:  طَوَتْ أَحْشاءَ مُرْتِجَةٍ لِوَقْتٍ  على مَشَجٍ، سُلالتهُ مَهِينُ  وقال الأخر:  فَهُنَّ يَقذِفْنَ من الأَمْشاجِ،  مِثْلَ بُزولِ اليَمْنَةِ الحجاجِ  (* قوله «مثل إلخ» كذا بالأصل.)  وقال أَبو اسحق: أَمْشاجٌ أَخْلاطٌ من منيّ ودم، ثم يُنْقَلُ من حالٍ  إِلى حالٍ. ويقال: نُطْفةٌ أَمْشاجٌ لماء الرجل يختلط بماء المرأَةِ  ودَمِها. وفي الحديث في صفة المولود: ثم يكون مَشِيجاً أَربعين ليلة؛  المَشِيجُ: المختلِطُ من كل شيء مَخْلوطٍ. وفي حديث علي، رضي الله عنه: ومَحَطَ  الأَمْشاجَ من مَسارِبِ الأَصْلابِ؛ يريد المنيَّ الذي يَتولَّدُ منه  الجَنِينُ. والأَمْشاجُ: أَخْلاطُ الكَيْمُوساتِ الأَربعِ، وهي: المِرارُ  الأَحمرُ والمِرارُ الأَسْودُ والدمُ والمنيّ؛ أَراد بالمَشْجِ اخْتِلاطَ  الدمِ بالنطفة، هذا أَصله؛ وعن الحسن في قوله تعالى: أَمْشاجٍ؛ قال: نعم  والله إِذا استعجل مشَج خلقه من نطفة. ابن سيده: وأَمْشاجُ البدَنِ  طَبائِعهُ، واحدها مَشْجٌ ومَشَجٌ ومَشِجٌ؛ عن أَبي عبيدة. وعليه أَمْشاجُ غُزولٍ  أَي داخِلةٌ بعضُها في بعض؛ يعني البُرود فيها أَلوانُ الغُزُولِ.  الأَصمعي: أَمْشاجُ وأَوشاجُ غُزولٍ داخلٌ بعضُها في بعض؛ وقولُ زهَير بن  حَرام الهذلي:  كأَنَّ النَّصْلَ والفُوقَيْنِ منها،  خِلالَ الرِّيشِ، سِيطَ به مَشِيجُ  ورواه المبرد:  كأَنَّ المَتْنَ والشَّرْجَينِ منه،  خِلافَ النصْلِ، سِيطَ به مَشيجُ  أَراد بالمتْنِ مَتْنَ السَّهْمِ. والشَّرْجَينِ: حَرْفَيِ الفُوقِ، وهو  في الصحاح: سيطَ به المَشِيجُ؛ ورواه أَبو عبيدة:  كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْنِ منها،  خِلالَ النصْلِ، سِيطَ به المَشيجُ
مقاييس اللغة:
(مشج) الميم والشين والجيم أصلٌ صحيح، وهو الخَلْط. ونُطفةٌ أمشاجٌ، وذلك اختلاط الماء والدّم. ويقال إن الواحد مَشْجٌ ومَشَِج([4]) ومَشيج.  قال الشاعر([5]):
كأنَّ النَّصلَ والفُوقَينِ منه *** خلافَ الصَّدر سِيطَ به مشيجُ([6])
القاموس المحيط:
مَشَجَ خَلَطَ. وشيءٌ مَشِيجٌ، كقَتيلٍ وسببٍ وكَتِفٍ، في لُغَتَيْه، ج أمْشاجٌ. و " نُطْفَة أمْشاج " مُخْتَلِطَةٌ بماءِ المرْأةِ ودَمِها. والْأَمْشاجُ التي تَجْتَمِعُ في السُّرَّةِ.
تاج العروس:
مشج
" مَشَجَ " بينهما : " خَلَطَ . وشيْءٌ مَشِيجٌ " ومَشَجٌ " كَقِتيلٍ وسَبَبٍ وكَتِفٍ في لُغَتيه " بفَتْح فسكون وكسر : وهو كلُّ لَوْنينِ اخْتلَطَا . وقيل : هو ما اخْتلَطَ من حُمْرةٍ وبياضٍ . وقيل : هو كلُّ شَيئينِ مخْتَلِطَيْنِ . " ج أَمْشاجٌ " مِثل يَتيمٍ وأَيْتامٍ وسَبَب وأَسْبابٍ وكَتِف وأَكْتاف . قال زُهَيرُ بن حَرام الدّاخِلُ الهَذَليّ :
كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْنِ منه ... خِلافَ النَّصْلِ سِيطَ به مَشيجُ أَي كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْن من النَّصل خِلافَ النَّصْل . سِيطَ أَرادَ خُلِطَ بهما مَشِيجٌ . قد دَمِيَ الرِّيشُ والفُوقانِ قاله السُّكَّريّ ؛ وهذه رواية أَبي عُبيدَة . ورَواه المُبرّدُ :
كأَنّ المَتْنَ والشَّرْجَيْن منه ... خِلافَ النَّصٍلِ سِيطَ به مَشِيجُ
في التنزيل العزيز : " إِنَّا خَلَقْنَا الإِنْسَانَ مِنْ " نُطْفَةِ أَمْشَاجٍ " نَبْتَلِيهِ " قال الفَرَّاءُ : الأَمشاجُ : هي الأَخْلاطُ : ماءُ الرجل وماءُ المرأَةِ والدَّمُ والعَلَقةُ . وقال ابن السِّكِّيت : الأَمشاجُ : الأَخلاطُ يريد النُّطْفَة لأَنها مُمتزِجَةٌ من أَنواعٍ ولذلك يُولَد الإِنسان ذا طبائعَ مُختلفةٍ . وقال أَبو إِسحاقَ : أَمْشَاجٌ : أَخْلاَطٌ من مَنِيٍّ ودَمٍ ثم يُنقَل مِن حالٍ إِلى حالٍ . ويقال : نُطْفَةٌ أَمْشَاجٌ أَي " مُختلِطَةٌ بماءِ المَرأَةِ ودَمِها " . وفي الحديث في صِفةِ المولود : " ثُمَّ يَكون مَشِيجاً أَرْبعينَ ليلةً " . " والأَمشاجُ : الّتي تَجتمِعُ في السُّرَّة " . ومما يستدرك عليه : عن أَبي عُبيدَة : وعليه أَمْشاجُ غُزُلٍ : أَي داخِلةٌ بعضُها في بَعض يعني البُرودَ فيها أَلوانُ الغُزُولِ . وقال الأَصمعيّ : أَمْشاجُ وأَوْشاجُ غُزُولٍ : داخلٌ بعضُها في بعضٍ ؛ كذا في اللِّسان

##### Türkçe

مشc

**مَشَجَ** - **يَمْشِجُ** - **مَشِيْج** - **أَمْشَاج**

**مَشَجَ** - **يَمْشِجُ** + bir varlık + iki varlık veya daha fazla: onları karıştırır ve bileşenlerini aralarında birbirine karışır ve iç içe geçer kılar.

**مَشِيْج**: “**فعيل**” vezninde, “**مَشَجَ** - **يَمْشِجُ**”den, mef‘ûl mânasında mübalağa ism-i fâil: aralarında şiddetle karışmış ve kaynaşmış varlıklar.

**أَمْشَاج**: “**مَشِيْج**”in çoğulu veya ondan bir hâl.

﴿Biz insanı **نطفة أمشاج**’dan yarattık﴾: şiddetle kaynaşmış ve iç içe geçmiş karışık bir nutfeden: ve bu, nutfede kalıtsal sıfatların ve genlerin şiddetle iç içe geçmesine, kaynaşmasına ve karışmasına bir işaret olabilir; Allah daha iyi bilir.

Ve lafız, “**الخلط والمزج ضد الاستخلاص والفصل**” (karıştırma ve harmanlama; çıkarma ve ayırmanın zıddı) lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**صَهَرَ** - **يَصْهَرُ**، **مَشَجَ** - **يَمْشِجُ**، **خَلَط َ** - **يَخْلِطُ**، **مَرَج** - **يَمْرُجُ**، **مَزَجَ** - **يَمْزُجُ**، **سَاط َ** - **يَسُوْطُ**

أمشاج
﴿**إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج نبتليه فجعلناه سميعا بصيرا(2)**﴾ الإنسان

مختار الصحاح
● [**مشج**] **م ش ج**: **مَشَجَ** aralarında: karıştırdı; **ضرب** bâbından. Ve şey **مَشِيجٌ**dur; çoğulu **أَمْشَاجٌ**dur; **يتيم** ve **أيتام** gibi.

معجم الفرائد القرآنية
**م ش ج**
“**أَمْشَاجٍ**”, Yüce Allah’ın şu sözünde: “**إِنَّا خَلَقْنَا الإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً**” (2) الإنسان.
**مَشَجَ**: karıştırdı; **أمشاج**: insanın kendisinden türediği nutfenin karışımları.

الراغب
مشج
- Yüce Allah dedi: }**من نطفة أمشاج نبتليه**﴿[الإنسان/2]. Yani: kandan karışımlar; bu, Yüce Allah’ın nutfede, şu sözüyle işaret edilen farklı kuvvetlerden kıldığı şeye dair bir ifadedir:﴾**ولقد خلقنا الإنسان من سلالة**﴿… şu sözüne kadar:﴾**خلقنا آخر**﴿[المؤمنون/12 - 14] (âyet:﴾**ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين * ثم جعلناه نطفة في قرار مكين * ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظم لحما ثم أنشأناه خلقا آخر فتبارك الله أحسن الخالقين**{ (سورة المؤمنون: âyetler 12 - 14) ).

ملخص اللسان
1. **المَشْجُ** ve **المَشِجُ** ve **المشَجُ** ve **المَشِيجُ**: karışmış her iki renk.
2. **مشج**: kızıllık ve beyazlıktan karışmış olan şeydir.
3. **ومَشَجْتُ بَيْنهما مَشْجاً**: karıştırdım; erkeğin suyu ile kadının suyunun karışması.
4. **أَمْشاج**: meni ve kandan karışımlar.
5. **ومَحَطَ الأَمْشاجَ من مَسارِبِ الأَصْلابِ**: ceninin kendisinden türediği meniyi kasteder.
6. **والأَمْشاجُ**: dört **الكَيْمُوساتِ**in karışımlarıdır; onlar: **المِرارُ الأَحمرُ** ve **المِرارُ الأَسْودُ** ve kan ve meni.
7. **وأَمْشاجُ البدَنِ**: onun tabiatlarıdır.
8. Ve onun üzerinde **أَمْشاجُ غُزولٍ**: yani bazısı bazısının içine girmiştir.
9. **سِيطَ به مَشيجُ**: **المتْن** ile, okun gövdesi olan **مَتْنَ السَّهْمِ**i kastetti.

لسان العرب
● - **مشج**: **المَشْجُ** ve **المَشِجُ** ve **المشَجُ** ve **المَشِيجُ**: karışmış her iki renk; ve denildi ki: kızıllık ve beyazlıktan karışmış olandır; ve denildi ki: karışmış her iki şeydir; çoğulu **أَمْشاجٌ**dur; **يَتيمٍ** ve **أَيْتامٍ** gibi. Ve ondan, Hüzeylî’nin sözü: **سيطَ به مَشِيجُ**. Ve **مَشَجْتُ بَيْنهما مَشْجاً**: karıştırdım; ve şey **مَشيجٌ**dur. İbn Sîdeh: **المَشِيجُ** erkeğin suyu ile kadının suyunun karışmasıdır; onu masdar ile ifade etti, ism-i fâil ile değil; ve bu güçlü değildir; dedi ki: doğru olan, **المَشِيج**in, erkeğin suyunun kadının suyuyla karışması olan su olduğunun söylenmesidir. Aziz tenzilde: **إِنا خلقنا الإِنسان من نطفة أَمشاج نبتليه**; Ferrâ dedi: **الأَمْشاجُ** karışımlardır: erkeğin suyu ve kadının suyu ve kan ve **العَلَقَة**; ve bunun bir parçası olan şeye: **خِلْطٌ مَشِيجٌ** denir; senin “**خَلِيطٌ**” demen gibi; ve “**مَمْشُوجٌ**” (karıştırılmış) demen gibi; senin “**مَخْلُوطٌ**” demen gibi; **مُشِجَتْ بِدمٍ**: kan ile karıştırıldı; ve o kan, hayız kanıdır. İbn Sikkît dedi: **الأَمشاجُ** karışımlardır; nutfenin karışımlarını kasteder (* “**يريد الأخلاط النطفة**” sözü: Kâmûs şerhi ifadesi: nutfeyi kasteder.) çünkü o, türlerden karışmıştır; bu yüzden insan, farklı tabiatlara sahip olarak doğar. Şemmâh dedi:
طَوَتْ أَحْشاءَ مُرْتِجَةٍ لِوَقْتٍ
على مَشَجٍ، سُلالتهُ مَهِينُ
Ve başkası dedi:
فَهُنَّ يَقذِفْنَ من الأَمْشاجِ،
مِثْلَ بُزولِ اليَمْنَةِ الحجاجِ
(* “**مثل إلخ**” sözü: asılda böyle.) Ebû İshâk dedi: **أَمْشاجٌ** meni ve kandan karışımlardır; sonra bir hâlden bir hâle nakledilir. Ve denir: **نُطْفةٌ أَمْشاجٌ**: erkeğin suyunun kadının suyu ve onun kanıyla karışmasıdır. Doğanın vasfı hakkında hadiste: sonra kırk gece **مَشِيجاً** olur; **المَشِيجُ**: her karıştırılmış şeyden karışmış olan. Ali’nin, رضي الله عنه, hadisinde: **ومَحَطَ الأَمْشاجَ من مَسارِبِ الأَصْلابِ**: ceninin kendisinden türediği meniyi kasteder. **والأَمْشاجُ**: dört **الكَيْمُوساتِ**in karışımlarıdır; onlar: **المِرارُ الأَحمرُ** ve **المِرارُ الأَسْودُ** ve kan ve meni; **المَشْجِ** ile, kanın nutfeyle karışmasını kastetti; bu onun aslıdır. Hasan’dan, Yüce Allah’ın **أَمْشاجٍ** sözü hakkında: evet, Allah’a yemin olsun, acele ettiğinde, onun yaratılışını nutfeden **مشَج** etti. İbn Sîdeh: **وأَمْشاجُ البدَنِ** onun tabiatlarıdır; tekili **مَشْجٌ** ve **مَشَجٌ** ve **مَشِجٌ**dir; Ebû Ubeyde’den. Ve onun üzerinde **أَمْشاجُ غُزولٍ**: yani bazısı bazısının içine girmiştir; yani, **البُرود**da ipliklerin renkleri vardır. Asma‘î: **أَمْشاجُ** ve **أَوشاجُ** iplikler: bazısı bazısının içine girmiştir. Ve Züheyr b. Harâm el-Hüzeylî’nin sözü:
كأَنَّ النَّصْلَ والفُوقَيْنِ منها،
خِلالَ الرِّيشِ، سِيطَ به مَشِيجُ
Ve Müberred onu şöyle rivayet etti:
كأَنَّ المَتْنَ والشَّرْجَينِ منه،
خِلافَ النصْلِ، سِيطَ به مَشيجُ
**المتْن** ile, okun gövdesi olan **مَتْنَ السَّهْمِ**i kastetti. **الشَّرْجَينِ**: **الفُوقِ**un iki kenarıdır; ve o, Sıhâh’ta: **سيطَ به المَشِيجُ**. Ve Ebû Ubeyde onu şöyle rivayet etti:
كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْنِ منها،
خِلالَ النصْلِ، سِيطَ به المَشيجُ

مقاييس اللغة:
(**مشج**) **الميم** ve **الشين** ve **الجيم** sahih bir asıldır; o da karıştırmadır. Ve **نُطفةٌ أمشاجٌ**: bu, su ile kanın karışmasıdır. Ve denir ki tekil: **مَشْجٌ** ve **مَشَِج**([4]) ve **مَشيج**. Şair([5]) dedi:
كأنَّ النَّصلَ والفُوقَينِ منه *** خلافَ الصَّدر سِيطَ به مشيجُ([6])

القاموس المحيط:
**مَشَجَ**: karıştırdı. Ve bir şey **مَشِيجٌ**dur; **قَتيلٍ** ve **سببٍ** ve **كَتِفٍ** gibi; iki lugatında; çoğulu **أمْشاجٌ**. Ve “**نُطْفَة أمْشاج**”: kadının suyu ve kanıyla karışmış. Ve **الْأَمْشاجُ**: göbekte toplanan şeylerdir.

تاج العروس:
مشج
“**مَشَجَ**” aralarında: “karıştırdı”. Ve “bir şey **مَشِيجٌ**” ve “**مَشَجٌ**”: “**قِتيلٍ** ve **سَبَبٍ** ve **كَتِفٍ** gibi; iki lugatında”; fetha ile sonra sükûn ve kesr ile: ve o, karışmış her iki renktir. Ve denildi ki: kızıllık ve beyazlıktan karışmış olandır. Ve denildi ki: karışmış her iki şeydir. “Çoğulu **أَمْشاجٌ**”: **يَتيمٍ** ve **أَيْتامٍ** ve **سَبَب** ve **أَسْبابٍ** ve **كَتِف** ve **أَكْتاف** gibi. Züheyr b. Harâm ed-dâhil el-Hüzeylî dedi:
كأَنَّ الرِّيشَ والفُوقَيْنِ منه ... خِلافَ النَّصْلِ سِيطَ به مَشيجُ
Yani: sanki tüy ve iki **فُوق** ondan, **النَّصْل**in hilâfınadır; **سِيطَ**: onunla karıştırıldı diye kastetti; onunla iki şey karıştırıldı: **مَشِيجٌ**. Tüy ve iki **فُوق** kanlandı; Sükkerî söyledi; ve bu, Ebû Ubeyde’nin rivayetidir. Müberred onu şöyle rivayet etti:
كأَنّ المَتْنَ والشَّرْجَيْن منه ... خِلافَ النَّصٍلِ سِيطَ به مَشِيجُ
Aziz tenzilde: “**إِنَّا خَلَقْنَا الإِنْسَانَ مِنْ**” “**نُطْفَةِ أَمْشَاجٍ**” “**نَبْتَلِيهِ**”. Ferrâ dedi: **الأَمشاجُ**: karışımlardır: erkeğin suyu ve kadının suyu ve kan ve **العَلَقة**. İbn Sikkît dedi: **الأَمشاجُ**: karışımlardır; nutfeyi kasteder; çünkü o, türlerden karışmıştır; bu yüzden insan, farklı tabiatlara sahip olarak doğar. Ebû İshâk dedi: **أَمْشَاجٌ**: meni ve kandan karışımlardır; sonra bir hâlden bir hâle nakledilir. Ve denir: **نُطْفَةٌ أَمْشَاجٌ**: yani “kadının suyu ve kanıyla karışmış”. Doğanın vasfı hakkında hadiste: “sonra kırk gece **مَشِيجاً** olur”. Ve “**والأَمشاجُ**: göbekte toplanan şeylerdir”. Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: Ebû Ubeyde’den: ve onun üzerinde **أَمْشاجُ غُزُلٍ**: yani bazısı bazısının içine girmiştir; yani, **البُرود**da ipliklerin renkleri vardır. Asma‘î dedi: **أَمْشاجُ** ve **أَوْشاجُ** iplikler: bazısı bazısının içine girmiştir; lisânda böyle.
