# مشظ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%B8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B4%D8%B8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مشظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D8%B8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مشظ

مَشِظَ الرجلُ يَمْشَظُ مَشَظاً ومَشِظَتْ يَدُه أَيضاً إِذا مَسَّ الشوْكَ أَو الجِذْعَ فدخل منه في يده شيء أَو شَظِيّةٌ، وقد قِيلت بالطاء، وهما لغتان، وهو المَشَظُ؛ وأَنشد ابن السكِّيت قول سُحَيم بن وُثَيْلٍ الرياحي:
وإِنَّ قَناتَنا مَشِظٌ شَظاها،
شَدِيدٌ مَدُّها عُنُقَ القَرِينِ
قوله مَشِظٌ شَظاها مَثل لامْتِناع جانِبه أَي لا تَمَسَّ قَناتَنا فيَنالَك منها أَذىً، وإِن قُرن بها أَحد مدّت عنُقَه وجَذَبَتْه فذَلَّ كأَنه في حبْل يجْذِبه؛ وقال جرير:
مِشاظ قَناةٍ درْؤُها لم يُقَوَّمِ
ويقال: قَناة مَشِظةٌ إِذا كانت جديدة صُلْبة تَمْشَظُ بها يَدُ من تَناوَلها؛ قال الشاعر:
وكلّ فَتىً أَخِي هَيْجا شُجاعٍ
على خَيْفانةٍ مَشِظٍ شَظاها
والمَشَظ أَيضاً: المَشَقُ وهو أَيضاً تشقُّق في أُصول الفَخِذينِ؛ قال غالب المعنى:
قد رَثَّ منه مَشَظٌ فَحَجْحَجا،
وكان يَضْحَى في البُيوتِ أَزِجا
الحَجْحَجةُ: النُّكوص، والأَزِجُ: الأَشِرُ.

### Türkçe

**مَشِظَ** adam **يَمْشَظُ** **مَشَظاً**; ve onun eli de ayrıca **مَشِظَتْ**: diken veya gövdeye dokunduğu zaman, ondan eline bir şey yahut bir kıymık girdiğinde (denir). Ve **بالطاء** ile de söylenmiştir; ikisi iki dildir; o da **المَشَظُ**’dur. İbnü’s-Sikkît, Suhaym b. Vüseyl er-Riyâhî’nin sözünü inşâd etti:

وإِنَّ قَناتَنا مَشِظٌ شَظاها،
شَدِيدٌ مَدُّها عُنُقَ القَرِينِ

Onun sözü **مَشِظٌ شَظاها**: yanının dokunulmaya karşı imtina etmesine bir misaldir; yani “mızrağımıza dokunma da ondan sana bir eziyet erişmesin”; eğer onunla birisi eşleştirilirse boynunu uzatır ve onu çeker de zelil olur; sanki onu çeken bir ip içindedir. Cerîr dedi ki:

مِشاظ قَناةٍ درْؤُها لم يُقَوَّمِ

Ve denir: **قَناة مَشِظةٌ**; yeni, sert olup onu tutanın eli onunla **تَمْشَظُ** olduğunda. Şair dedi ki:

وكلّ فَتىً أَخِي هَيْجا شُجاعٍ
على خَيْفانةٍ مَشِظٍ شَظاها

Ve **المَشَظ** ayrıca: **المَشَقُ**tur; o da ayrıca uylukların köklerinde bir çatlamadır. Gâlib (mânâsı) dedi ki:

قد رَثَّ منه مَشَظٌ فَحَجْحَجا،
وكان يَضْحَى في البُيوتِ أَزِجا

**الحَجْحَجةُ**: geri çekilme; **الأَزِجُ**: azgın.
