# مشق — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%82/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B4%D9%82/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مشق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%82.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: مشق

م ش ق
ثوب ممشّق‏:‏ مصبوغ بالمشق وهو المغرة‏.‏
والطاعن يمشق برمحه والكاتب يمشق بقلمه والآكل يمشق في أكله مشقاً وهو السرعة‏.‏
وقلم مشّاقٌ‏.‏
وأخذ البضعة وهو يمشقها بفيه مشقاً‏.‏
والوتر يمشق مشقاً ويمشّق تمشيقاً‏:‏ يمدّ ويمسح ليلين كما يمشق الخياط خيطه بخريقة‏.‏
ومشق سلبه‏:‏ والخيل تمشق عنهم أسلابهم في كل معترك وكلّ مغار ومشق الكتّان‏:‏ جذبه في ممشقة حتى يخلص خالصه وتبقى مشاقته والممشقة‏:‏ طينة قد غرزت فيها خشبات كالأسنان يمرّ عليها الكتّان‏.‏
وتقول‏:‏ مشقه بسوطه مشقات ورشقه بلسانه رشقات‏.‏
ومشق الثوب‏:‏ مزقه وتمشّق ثوبه‏.‏
وفرس ممشوق ومشيق‏:‏ فيه طول وقلّة لحم وفي قوائمه مشقةٌ‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ هي الشبه إلا مدربيها وأذنها سواء وإلا مشقةً في القوائم وجارية ممشوقة‏:‏ حسنة القوام‏.‏
وامتشق ما في يده‏:‏ اختلسه‏.‏
وامتشق السيف‏:‏ استله‏.‏
وتاشقوا الشيء‏:‏ تجاذبوه وتنازعوه‏.‏
قال الراعي يصف أصحابه بطيب العيش‏:‏ ولا يزال لهم في كلّ منزلة لحم تماشقه الأيدي رعابيل ينتزعه ذا من ذا وذا من ذا‏.‏
ومن المجاز‏:‏ إن فلاناً ليماشق الناس بلسانه‏:‏ يباذيهم‏.‏
قال يهجو امرأة‏:‏ تماشق البادين والحضارا لم تعرف الوقف ولا السّوارا وتمشّق ثوب الليل إذا ظهرت تباشير الصبح‏.‏
ومشقوا رحيلهم‏:‏ عجلوا به‏.‏
ومشقّ المرأة‏:‏ باضعها‏.‏
وثمّ مشاقٌ من الكلأ‏:‏ شيء منه‏.‏
ومشقت مشقة من المرتع ثم مضت‏.‏

### Türkçe

م ش ق
**ثوب ممشّق**: **المشق** ile boyanmış; o da **المغرة**’dir.
Ve mızraklayan, mızrağıyla **يمشق** eder; yazan, kalemiyle **يمشق** eder; yiyen, yemesinde **مشقاً** ile **يمشق** eder; o da sürattir.
Ve **قلم مشّاقٌ**.
Ve bir parçayı aldı; onu ağzıyla **مشقاً** ile **يمشق** ediyordu.
Ve kiriş **مشقاً** ile **يمشق** eder ve **تمشيقاً** ile **يمشّق** eder: uzatır ve yumuşasın diye sıvazlar; terzinin, bir bez parçasıyla ipliğini **يمشق** etmesi gibi.
Ve **مشق سلبه**: ve atlar, her çarpışmada ve her baskında onların ganimetlerini onlardan **تمشق** eder. Ve **مشق الكتّان**: onu bir **ممشقة** içinde çeker; ta ki onun safı saf olarak ayrılsın ve **مشاقته** kalsın. Ve **الممشقة**: içine dişler gibi tahta parçaları saplanmış bir çamurdur; keten onun üzerinden geçirilir.
Ve dersin ki: onu kamçısıyla **مشقات** ile **مشق** etti; onu diliyle **رشقات** ile **رشق** etti.
Ve **مشق الثوب**: onu yırttı; ve elbisesi **تمشّق** etti.
Ve **فرس ممشوق ومشيق**: onda uzunluk ve etin azlığı vardır; ve bacaklarında bir **مشقةٌ** vardır.
Zû’r-Rumme dedi: “O, benzerliktir; ancak iki eğitilmişi ve kulağı eşittir; ve ancak bacaklarda bir **مشقةً** (vardır).” Ve **جارية ممشوقة**: güzel endamlı.
Ve **امتشق ما في يده**: onu kapıp aldı.
Ve **امتشق السيف**: onu kınından çekti.
Ve **تاشقوا الشيء**: onu birbirlerinden çekiştirdiler ve onda çekiştiler.
Er-Râ‘î, arkadaşlarını hayatın hoşluğu ile vasfederek dedi: “Ve onlar için her menzilde, ellerin **تماشقه** ettiği bir et durmadan vardır; **رعابيل**; bunu şundan, şunu bundan, şunu bundan çekip alır.”
Ve mecazdan: Şüphesiz falan kimse, diliyle insanlara **ليماشق** eder: onlara karşılık verir.
Bir kadını hicvederek dedi: “**تماشق** eder, çöldekileri ve şehirdekileri; durmayı da bilemedi, bileziği de.” Ve sabahın belirtileri göründüğünde gecenin elbisesi **تمشّق** etti.
Ve onlar yüklerini **مشقوا** ettiler: onu aceleye getirdiler.
Ve **مشقّ المرأة**: onunla cima etti.
Ve orada ottan bir **مشاقٌ** vardır: ondan bir şey.
Ve o, otlaktan bir **مشقة** **مشقَت** etti; sonra geçti.
