# مشي — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%8A/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B4%D9%8A/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%8A.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مشي

باب الشين والميم و و ا ي ء معهما
و ش م، ش ي م، م ش ي، م ي ش، ش أ م، م أ ش مستعملات
وشم:
الوشم: أن تَشِمَ المرأةُ يدها بنؤورٍ أو نيل.. وشمت الجارية، واستوشمت. وفي الحديث: "لعن الله الواشمة والمُستوشمة والمتشمة".
وأوشمت الأرض: ظهر شيء من نباتها، متفرق، شبِّه بالوشم، وجمعه: وُشُوم.
شيم:
شيمةُ الإنسان: خلقه.
والأشيم من كلِّ شيء: الذي به شامة. والشّامةُ: علامة مخالفة لسائر اللّون والأنثى، شيماء. والشَّيم من قولك: شمتُ السَّحاب، أي: نظرت أين يقصد، وأين يمطر، وشمتُ السَّيف أشيمهُ: غمدته. وشام فيها: دخل فيها: قال:
قال ألا أشيمه قالت: بلى
فشام فيها مثل مهزام الغضا
ويروى:مثل محراث العصا،ويروى: مثل مزمرازم العصا، والهزام الذي يهزام به الخبز، إذا أخرج من الملة ليسقط ما عليه من رماد.
مشي: المشية: ضرب من المشي.
والمشاء، ممدود:الدواء الذي يسهل وهو: المشوّ والمشي.. شربت مشوّا ومشياً وشماء، وهو استطلاق البطنهدنو، والفعلُ: استمشى إذا شرب المشَّي، والدّواء يمشيه. والمشاءُ، ممدود: فعل الماشية، تقول: إن فلاناً لذو مشاءٍ وماشية. وأمشى فلانٌ: كثرت ماشيته، قال:
وكلُّ فتىً وإن أمشى وأثرى		ستخلجُه عن الدُّنيا منـون
ميش:
الميشُ: أن تميش المرأة القطن بيدها إذا زبدته بعد الحلج، تقطِّعه، وتؤلِّفه، قال:
عاذل، قد أولعتِ بالتَّرقيشِ
إليّ سرٍّ فاطرفي وميشي
وماش بين القوم ومأش: أفسد.
والماشُ: حبٌّ من الغلات معروف.
شأم:
الشَّأم: أرض، سمِّيت به لأنها من مشأمة القبلة.. وشأمتُ القوم: يسرتهم.
والمشأمةُ من الشُّؤم، ويقال: رجل مشؤوم، وقد شئم.. وشأم فلانٌ أصحابه، إذا أصابهم شؤومٌ من قبله. ويقال: طائرٌ أشأمُ وطيرٌ أشأم. والجميع: الأشائم.. ويقال: جرت لهم طير الأشائم، أي: جرت بالشُّؤوم.
مأش:
مأش المطرُّ الأرض إذا سحاها، قال:
وقلتُ يوم المطرِ المئيشِ
أقاتلي حبُّكِ أم مُعيشـي

### Türkçe

باب **الشين** ve **الميم** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**و ش م**، **ش ي م**، **م ش ي**، **م ي ش**، **ش أ م**، **م أ ش** kullanımdadırlar.

**وشم**:
**الوشم**: kadının elini **بنؤورٍ** veya **نيل** ile damgalaması (dövme yapması).. **وشمت** cariye, ve **استوشمت**. Hadiste: “Allah **الواشمة**’ye ve **المُستوشمة**’ye ve **المتشمة**’ye lanet etti.”

**وأوشمت** yer: bitkisinden bir şey göründü, dağınık; **الوشم**’a benzetildi; çoğulu: **وُشُوم**.

**شيم**:
İnsanın **شيمةُ**’si: huyudur.

Her şeyden **الأشيم**: üzerinde **شامة** bulunan. **والشّامةُ**: rengin geri kalanına aykırı bir işaret; dişisi: **شيماء**. **والشَّيم** senin “**شمتُ السَّحاب**” sözündendir; yani: nereye yöneldiğine ve nerede yağmur yağdıracağına baktım. Ve “**وشمتُ السَّيف أشيمهُ**”: onu kınına soktum. Ve “**وشام فيها**”: onun içine girdi: dedi ki:
Dedi: “Onu kınına sokayım mı?” Dedi: “Evet.”
Derken onun içine, **مهزام الغضا** gibi girdi.

Rivayet olunur: **مثل محراث العصا**; ve rivayet olunur: **مثل مزمرازم العصا**. **والهزام**: ekmeğin onunla silkelenip (üzerindekinin döküldüğü) şeydir; **الملة**’den çıkarıldığında, üzerindeki külün düşmesi için.

**مشي**: **المشية**: yürüyüşten bir türdür.

Ve **المشاء** (uzatmalı): kolaylaştıran ilaçtır; o da: **المشوّ** ve **المشي**’dir.. **مشوّاً** ve **مشياً** ve **وشماء** içtim; o, karnın gevşeyip akmasıdır (**استطلاق البطنهدنو**). Fiil: **استمشى**; **المشَّي**’yi içtiği zaman. Ve ilaç onu yürütür (ishal eder): **يمشيه**. Ve **المشاءُ** (uzatmalı): davarın fiilidir; dersin ki: “Şüphesiz falan kimse **مشاءٍ** ve **ماشية** sahibidir.” Ve **وأمشى** falan: davarı çoğaldı, dedi ki:
“Her delikanlı, ister **أمشى** olsun ister **أثرى**,
onu dünyadan **منـون** koparıp alacaktır.”

**ميش**:
**الميشُ**: kadının pamuğu, çırpıp kabarttıktan sonra, çırçırlamadan (**الحلج**) sonra eliyle **تميش** etmesidir; onu parçalayıp keser ve birleştirir, dedi ki:
“Ey kınayıcı, **بالتَّرقيشِ**’e tutulmuşsun;
Bana bir sır (söyle): gözünü indir ve **ميشي** et.”

Ve “**وماش** kavim arasında” ve “**ومأش**”: bozdu.

Ve **الماشُ**: hububattan bilinen bir danedir.

**شأم**:
**الشَّأم**: bir yerdir; onunla adlandırıldı, çünkü kıblenin solundan (**مشأمة**)dır.. Ve “**وشأمتُ القوم**”: onları sola aldım.

Ve **المشأمةُ**: **الشُّؤم**’dandır. Ve denir: **رجل مشؤوم**; ve **شئم** olmuştur.. Ve “**وشأم** falan, arkadaşlarını”: eğer onun tarafından onlara bir uğursuzluk (**شؤومٌ**) isabet ederse. Ve denir: **طائرٌ أشأمُ** ve **طيرٌ أشأم**. Hepsi: **الأشائم**. Ve denir: “Onlara **طير الأشائم** cereyan etti”; yani: uğursuzlukla cereyan etti (**بالشُّؤوم**).

**مأش**:
**مأش** yağmur, yeri, onu sıyırıp süpürdüğü zaman (**سحاها**), dedi ki:
“Ve dedim, **المئيشِ** yağmur gününde:
Senin sevgin mi beni öldürüyor, yoksa **مُعيشـي** mi?”
