# مش — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B4/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: مش

مَشَّ
1 مَشَّ ذ , (S, A,) aor. مَشُ٣َ , (S,) inf. n. مَشٌّ, (S, A, K,) He wiped his hand with a thing, (S, A, K), or with a rough thing, (As, S,) and with a napkin, (A,) to cleanse it, (S, A, K,) and to remove its greasiness. (As, S, A, K.) [See an ex. in a verse cited voce مُضَهَّبٌ.] You say also, مَشَّ أُذُنَهُ, and بِأُذُنِهِ, He wiped his ear. (TA.) And أُمْشُشْ مُخَاطَكَ Wipe thou away the mucus of thy nose. (TA.) ― -b2- (tropical:) He wiped an arrow, and a bow-string, with his garment, to make it soft. (A, TA. *) -A2- مَشَّ, (Lth, A, Mgh,) [aor. and] inf. n. as above, (K,) He sucked, (Lth, A, Mgh,) a bone, (A,) or the heads, or extremites, of bones, (Mgh, K,) [i. e.] what are termed مُشَاش, they being chewed; (Lth;) as also ↓ تمشّشهُ, (Lth, A, K,) and ↓ امتشّهُ, and ↓ مَشْمَشَهُ, of which last the inf. n. is مَشْمَشَةٌ: (TA:) and (TA) العَظْمَ ↓ تمشّش he ate the مُشَاش [q. v.] of the bone: or he sucked the whole of it; or extracted its marrow; syn. تَمَكَّكَهُ: (S, TA:) and ↓ مشّشهُ, (TK,) inf. n. تَمْشِيشٌ, (K,) he extracted its marrow; (K, * TA;) as also ↓ امتشّهُ. (TA.) ― -b2- مَشَّ النَّاقَةَ, (S,) inf. n. as above, (K,) (assumed tropical:) He milked the she-camel leaving some of the milk in the udder: (S, K: *) and مَشٌّ also signifies (assumed tropical:) the milking to the uttermost; and so ↓ اِمْتِشَاشٌ: (TA:) you say, مَا فِى الضَّرْعِ ↓ امتشّ (assumed tropical:) he took, (K,) i. e. milked, (TA,) all that was in the udder. (K, TA, from Ibn-'Abbلd.) ― -b3- هُوَ يَمُشُّ مَالَ فُلَانٍ, (A, TA,) inf. n. as above, (K,) (tropical:) He takes the property of such a one, thing after thing; (A, K, TA;) as also يَمُشُّ مِنْ مَالِهِ: (TA:) or the latter, (accord. to one copy of the S,) or من ماله ↓ يَمْتَشُّ, (accord. to other copies of the S, and the TA,) he obtains of his property. (S, TA.)

2 مَشَّ٣َ see 1.

امشّ
4 امشّ ذ , (K,) inf. n. اِمْشَاشٌ, (TA,) It (a bone) had in it what might be sucked, or extracted; i. e., (TA,) had in it marrow. (K, TA.)

5 تَمَشَّ٣َ see 1, in two places.

امتشّ
8 امتشّ ذ : see 1, in five places. ― -b2- Also, (tropical:) He performed the purification termed اِسْتَنْجَآء (IAar, A, K) with a piece of stone or a lump of dry clay or loam. (IAar, K.)

مَشْمَشَ
R. Q. 1 مَشْمَشَ ذ : see 1.

مُشَاشٌ
مُشَاشٌ ذ The heads of bones, (S, Mgh, K,) that are soft, (S,) that may be chewed, (S, K,) or that are sucked: (Mgh:) or soft bones: (A:) or the heads of bones such as the knees and elbows and shoulder-bones: (A'Obeyd:) and the bone within a horn: (Mgh:) sing. [or rather n. un.] with ة: (S, K,) which is also said to signify the prominent part of the shoulder-bone. (TA.) رَجُلٌ هَشُّ المُشَاشِ رِخْوُ المَغْمَزِ (tropical:) [lit. A man soft, or fragile, in the heads of the bones, flabby where he is felt or pressed,] denotes dispraise. (TA.) ― -b2- (tropical:) The soul, or spirit; syn. نَفْسٌ. (S, K.) You say فُلَانٌ طَيِّبُ المُشَاشِ (tropical:) Such a one is generous in soul, or spirit. (S, A. *) نَهِشُ المُشَاشِ, applied by Aboo-Dhu-eyb to a horse, means (tropical:) Light, or quick, in spirit, or in the bones, or in the legs. (S, TA.) ― -b3- (tropical:) Natural disposition. (K, TA.) You say, فُلَانٌ لَيِّنُ المُشَاشِ (tropical:) Such a one is good in natural disposition; one who abstains from coveting. (TA.) ― -b4- (tropical:) Origin. (K, Ibn-'Abbلd.) So in the saying انه لكريم المُشَاشِ (tropical:) Verily he is of generous origin: (Ibn-'Abbلd, TA:) or this means (tropical:) verily he is a lord, or chief. (A, TA.) [And similar to this is the saying] ↓ هُوَ فِى مُشَاشَةِ قَوْمِهِ (tropical:) He is among the best of his people. (A, * TA.) ― -b5- (assumed tropical:) Light, sharp, or quick, and who does much service in journeying and at home: (K:) or (assumed tropical:) light in spirit: or (assumed tropical:) one who is a light burden (خَفِيفُ المَؤُونَةِ) to him who consorts with him: or (assumed tropical:) sharp or quick in motions: and, as some say, خَفِيفُ المَشَاشِ means (assumed tropical:) one who does much service in journeying and at home: so accord. to Ibn-'Abbلd. (TA.)

مَشُوشٌ
مَشُوشٌ ذ A napkin, (S, A,) or rough napkin, (TA,) or thing with which to wipe the hand. (S, K.) See 1, first signification.

مُشَاشَةٌ
مُشَاشَةٌ ذ : see مُشَاشٌ, in two places.

مِشْمِشٌ
مِشْمِشٌ ذ , (S, K,) in the dial. of El-Basrah, (TA,) and ↓ مَشْمَشٌ, (AO, S, K,) in the dial. of El-Koofeh, (TA,) [The apricot;] a certain thing that is eaten; (S;) a well-known fruit; (K;) called in Persian زَرْدٌ الُو [or زَرْدْ آلُو]; (TA.) than which few things are found more productive of cold, or coolness, to the stomach, and befouling, and weakening: (K:) some, (K,) namely, the people of Syria, (TA,) apply this appellation to the اِجَّاص [which with others signifies the plum; but with them, the pear]: (K:) so says Lth: and some of the people of Syria pronounce it [مُشْمُسٌ,] with damm. (TA.)

تَمَشْمَشَتِ الاِبِلُ
R. Q. 2 تَمَشْمَشَتِ الاِبِلُ ذ The camels became dispersed. (TA in art. صعر.)

### Türkçe

مَشَّ
1 **مَشَّ** ذ , (S, A,) muzâri‘i **مَشُ٣َ** , (S,) mastar ismi **مَشٌّ**, (S, A, K,) O, elini bir şey ile, (S, A, K), yahut kaba bir şey ile, (As, S,) ve bir mendil ile, (A,) onu temizlemek için, (S, A, K,) ve onun yağlılığını gidermek için sildi. (As, S, A, K.) [**مُضَهَّبٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.] Sen ayrıca, **مَشَّ أُذُنَهُ**, ve **بِأُذُنِهِ**, O, kulağını sildi, dersin. (TA.) Ve **أُمْشُشْ مُخَاطَكَ** Burnunun sümüğünü silip gider. (TA.) ― -b2- (mecaz:) O, bir oku ve bir yay kirişini, onu yumuşak yapmak için, elbisesiyle sildi. (A, TA. *) -A2- **مَشَّ**, (Lth, A, Mgh,) [muzâri‘i ve] mastarı yukarıdaki gibi, (K,) O, emdi, (Lth, A, Mgh,) bir kemiği, (A,) yahut kemiklerin başlarını, yahut uçlarını, (Mgh, K,) [yani] **مُشَاش** diye adlandırılan şeyi, onlar çiğnenmiş iken; (Lth;) bunun gibi ayrıca ↓ **تمشّشهُ**, (Lth, A, K,) ve ↓ **امتشّهُ**, ve ↓ **مَشْمَشَهُ**, ki bunun sonuncusunun mastarı **مَشْمَشَةٌ**’dir: (TA:) ve (TA) **العَظْمَ** ↓ **تمشّش** o, kemiğin **مُشَاش**’ını [bk.] yedi: yahut onun tamamını emdi; yahut onun iliğini çıkardı; eş anlamlısı **تَمَكَّكَهُ**: (S, TA:) ve ↓ **مشّشهُ**, (TK,) mastarı **تَمْشِيشٌ**, (K,) o, onun iliğini çıkardı; (K, * TA;) bunun gibi ayrıca ↓ **امتشّهُ**. (TA.) ― -b2- **مَشَّ النَّاقَةَ**, (S,) mastarı yukarıdaki gibi, (K,) (varsayılan mecaz:) O, dişi deveyi sağdı, memede sütün bir kısmını bırakarak: (S, K: *) ve **مَشٌّ** ayrıca (varsayılan mecaz:) sonuna kadar sağma mânâsına gelir; ve bunun gibi ↓ **اِمْتِشَاشٌ**: (TA:) sen, **مَا فِى الضَّرْعِ** ↓ **امتشّ** (varsayılan mecaz:) o, aldı, (K,) yani sağdı, (TA,) memede olanın tamamını, dersin. (K, TA, İbn-‘Abbâd’dan.) ― -b3- **هُوَ يَمُشُّ مَالَ فُلَانٍ**, (A, TA,) mastarı yukarıdaki gibi, (K,) (mecaz:) O, falanın malını, şeyden sonra şey olarak alır; (A, K, TA;) bunun gibi ayrıca **يَمُشُّ مِنْ مَالِهِ**: (TA:) yahut ikincisi, (S’nin bir nüshasına göre,) yahut **من ماله** ↓ **يَمْتَشُّ**, (S’nin diğer nüshalarına ve TA’ya göre,) o, onun malından elde eder. (S, TA.)

2 **مَشَّ٣َ** bk. 1.

امشّ
4 **امشّ** ذ , (K,) mastarı **اِمْشَاشٌ**, (TA,) Onda (bir kemikte) emilebilecek, yahut çıkarılabilecek şey vardı; yani, (TA,) onda ilik vardı. (K, TA.)

5 **تَمَشَّ٣َ** bk. 1, iki yerde.

امتشّ
8 **امتشّ** ذ : bk. 1, beş yerde. ― -b2- Ayrıca, (mecaz:) O, **اِسْتَنْجَآء** diye adlandırılan temizlenmeyi (IAar, A, K) bir taş parçası yahut kuru kil yahut toprak parçası ile yaptı. (IAar, K.)

مَشْمَشَ
R. Q. 1 **مَشْمَشَ** ذ : bk. 1.

مُشَاشٌ
**مُشَاشٌ** ذ Kemiklerin başlarıdır, (S, Mgh, K,) ki yumuşaktır, (S,) çiğnenebilen, (S, K,) yahut emilen: (Mgh:) yahut yumuşak kemikler: (A:) yahut dizler ve dirsekler ve kürek kemikleri gibi kemiklerin başları: (A‘Obeyd:) ve bir boynuzun içindeki kemik: (Mgh:) tekili [yahut daha doğrusu cins ismi] ة iledir: (S, K,) ki bunun ayrıca kürek kemiğinin çıkıntılı kısmı mânâsına geldiği de söylenir. (TA.) **رَجُلٌ هَشُّ المُشَاشِ رِخْوُ المَغْمَزِ** (mecaz:) [lafzen: Kemiklerin başlarında yumuşak yahut kırılgan, yoklandığı yahut bastırıldığı yerde gevşek bir adam] yergiyi ifade eder. (TA.) ― -b2- (mecaz:) Ruh, yahut can; eş anlamlısı **نَفْسٌ**. (S, K.) Sen **فُلَانٌ طَيِّبُ المُشَاشِ** (mecaz:) Falan, ruhça yahut canca cömerttir, dersin. (S, A. *) **نَهِشُ المُشَاشِ**, Ebû-Ḏu-eyb’in bir ata uyguladığı olarak, (mecaz:) Ruhça hafif, yahut çevik, yahut kemiklerde, yahut bacaklarda (hafif/çevik) demektir. (S, TA.) ― -b3- (mecaz:) Tabiî huy. (K, TA.) Sen, **فُلَانٌ لَيِّنُ المُشَاشِ** (mecaz:) Falan, tabiî huyda iyidir; tamah etmekten sakınan kimsedir, dersin. (TA.) ― -b4- (mecaz:) Asıl. (K, İbn-‘Abbâd.) Şu sözde olduğu gibi: **انه لكريم المُشَاشِ** (mecaz:) Şüphesiz o, cömert asıldandır: (İbn-‘Abbâd, TA:) yahut bu, (mecaz:) şüphesiz o, bir efendi yahut reîstir, demektir. (A, TA.) [Ve buna benzer olan söz şudur] ↓ **هُوَ فِى مُشَاشَةِ قَوْمِهِ** (mecaz:) O, kavminin en iyileri arasındadır. (A, * TA.) ― -b5- (varsayılan mecaz:) Yolculukta ve evde çok hizmet eden hafif, keskin yahut çevik: (K:) yahut (varsayılan mecaz:) ruhça hafif: yahut (varsayılan mecaz:) onunla düşüp kalkan kimseye hafif yük ( **خَفِيفُ المَؤُونَةِ** ) olan: yahut (varsayılan mecaz:) hareketlerde keskin yahut çevik: ve bazılarına göre, **خَفِيفُ المَشَاشِ** (varsayılan mecaz:) yolculukta ve evde çok hizmet eden demektir: İbn-‘Abbâd’a göre böyledir. (TA.)

مَشُوشٌ
**مَشُوشٌ** ذ Bir mendil, (S, A,) yahut kaba mendil, (TA,) yahut elin silineceği şey. (S, K.) 1’in birinci mânâsına bak.

مُشَاشَةٌ
**مُشَاشَةٌ** ذ : bk. **مُشَاشٌ**, iki yerde.

مِشْمِشٌ
**مِشْمِشٌ** ذ , (S, K,) Basra lehçesinde, (TA,) ve ↓ **مَشْمَشٌ**, (AO, S, K,) Kûfe lehçesinde, (TA,) [Kayısı;] yenilen belirli bir şey; (S;) bilinen bir meyve; (K;) Farsçada **زَرْدٌ الُو** [yahut **زَرْدْ آلُو**] diye adlandırılır; (TA.) bundan daha az şey bulunur ki mideye daha çok soğukluk yahut serinlik verici, ve pisletici, ve zayıflatıcı olsun: (K:) bazıları, (K,) yani Şam halkı, (TA,) bu adı **اِجَّاص**’a uygularlar [ki başkaları yanında erik mânâsına gelir; fakat onların yanında armut]: (K:) Lth böyle der: ve Şam halkından bazıları onu damme ile [**مُشْمُسٌ**] diye telaffuz eder. (TA.)

تَمَشْمَشَتِ الاِبِلُ
R. Q. 2 **تَمَشْمَشَتِ الاِبِلُ** ذ Develer dağıldı. (TA, صعر maddesinde.)
