# مصطر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B5%D8%B7%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B5%D8%B7%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مصطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B5%D8%B7%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مصطر

المُصْطارُ والمُصْطارَةُ: الحامض من الخمر؛ قال عديّ بن الرقاع: مُصْطارَة ذهَبَتْ في الرأْسِ نَشْوَتُها،
كأَنَّ شارِبَها مما به لَمَمُ
أَي كأَنّ شاربها مما به ذو لمم، أَو يكون التقدير: كأَنّ شاربها من النوع الذي به لمم، وأَوقع ما على من يعقل كما حكاه أَبو زيد من قول العرب: سبحان ما يُسَبِّح الرعدُ بحمده، وكما قالت كفار قريش للنبي، صلى الله عليه وسلم، حين تلا عليهم: إِنكم وما تعبدون من دون الله حصَبُ جهنم أَنتم لها واردون؛ قالوا: فالمسيح معبود فهل هو في جهنم؟ فأَوقعوا ما على من يعقل، فأَنزل الله تعالى: إِن الذين سبقت لهم منا الحسنى أُولئك عنها مبعدون. قال: والقياس أَن يكون أَراد بقوله: وما تعبدون، الأَصنام المصنوعة؛ وقال أَيضاً فاستعاره للبن:
نَقْري الضُّيُوفَ، إِذا ما أَزْمَةٌ أَزَمَتْ،
مُصْطار مَاشِيَةٍ لم يَعْدُ أَنْ عُصِرا
قال أَبو حنيفة: جعل اللبن بمنزلة الخمر فسماه مصطاراً؛ يقول: إِذا أَجدب الناس سقيناهم اللبن الصَّرِيفَ وهو أَحْلى اللبَنِ وأَطيَبُه كما نسقي المُصْطارَ. قال أَبو حنيفة: إِنما أُنْكِر قول من قال إِن المُصْطارَ الحامِضُ لأَن الحامض غير مختار ولا ممدوح، وقد اختير المصطار كما ترى من قول عدي بن الرقاع وغيره؛ وأَنشد الأَزهري للأَخطل يصف الخمر: تَدْمَى، إِذا طَعَنُوا فيها بِجائِفَةٍ،
فَوْقَ الزُّجاجِ، عتِيقٌ غيرُ مُصْطارِ
(* في ديوان الأخطل: غير مسطار، بالسين، والمعنى هوَ هوَ في كلتا اللَّفظتين.)
قالوا: المصطار الحديثة المتغيرة الطعم، قال الأَزهري: وأَحسب الميم فيها أَصلية لأَنها كلمة رومية ليست بعربية محضة وإِنما يتكلم بها أَهل الشام ووجد أَيضاً في أَشعار من نشأَ بتيك الناحية.

### Türkçe

**المُصْطارُ** ve **المُصْطارَةُ**: şaraptan ekşi olan; Adiyy b. er-Riqāʿ dedi ki:

**مُصْطارَة** başta sarhoşluğu gitti,
sanki onu içen, kendisinde **لَمَم** olan kimselerdendir.

Yani: sanki onu içen, kendisinde **لَمَم** olan bir kimse gibidir; yahut takdir şöyle olur: sanki onu içen, kendisinde **لَمَم** bulunan türdendir; ve akıl sahibine dair olan üzerine **ما**’yı vâki kıldı; Ebû Zeyd’in Arapların sözünden hikâye ettiği gibi: “**سبحان ما يُسَبِّح الرعدُ بحمده**”; ve Kureyş kâfirlerinin Peygamber’e—Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—kendilerine şu (âyeti) okuduğu vakit söyledikleri gibi: “Şüphesiz siz ve Allah’tan başka taptıklarınız, cehennemin odunusunuz; siz ona varacaksınız”; dediler ki: Mesih tapınılandır; öyleyse o cehennemde midir? Böylece akıl sahibine dair olan üzerine **ما**’yı vâki kıldılar; bunun üzerine Allah Teâlâ indirdi: “Şüphesiz kendileri için bizden güzellik geçmiş olanlar, işte onlar ondan uzaklaştırılmışlardır.” Dedi ki: Kıyas, şu olur: “**وما تعبدون**” sözüyle, yapılmış putları kastetmiş olmasıdır; ve yine dedi ki, onu süte ödünç aldı:

Misafirleri doyururuz; bir kıtlık kıtlık ettiği zaman,
sıkılmaktan başka bir şey kalmamış bir davarın **مُصْطار**’ı (ile).

Ebû Hanîfe dedi ki: Sütü şarap menzilesine koydu da onu **مصطاراً** diye adlandırdı; der ki: İnsanlar kuraklığa düştüğünde onlara katıksız süt içiririz; o, sütün daha tatlısı ve daha hoşudur; tıpkı **المُصْطارَ**’ı içirdiğimiz gibi. Ebû Hanîfe dedi ki: **المُصْطارَ**’ın ekşi olduğu sözünü söyleyen kimsenin sözü ancak inkâr edildi; çünkü ekşi olan seçilmiş değildir ve övülmüş değildir; hâlbuki **المصطار** seçilmiştir, Adiyy b. er-Riqāʿ’ın ve başkasının sözünden gördüğün gibi; Ezherî, Ahtal’dan şarabı vasfederken şu beyti okudu:

Üstteki camın üzerinde, içine delici bir yara ile sapladıklarında kanar,
eski (şarap), **مُصْطارِ** olmayan.

(* Ahtal’ın divanında: **مسطار** olmayan, **بالسين**; ve mânâ, iki lafızda da odur.)

Dediler ki: **المصطار** tadı değişmiş yeni (şarap)tır. Ezherî dedi ki: İçindeki **الميم**’in aslî olduğunu sanırım; çünkü o, Rûmî bir kelimedir, sırf Arapça değildir; ancak Şam ehli onunla konuşur; ve yine o nahiyede yetişmiş kimsenin şiirlerinde de bulundu.
