# مضي (م-ض-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B6%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Geçip gitmek

- Harfler: م - ض - ي
- Kur'an'da: 5 geçiş · 5 ayet · 5 sîga
- 12 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: مضى

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [أَمْضِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%85%D9%92%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | أَفْعِلَ | İlerlerim | 1 | 1 | [18:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/18:60.md) |
| [مَضَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | فَعَلَتْ | Geçti | 1 | 1 | [8:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/8:38.md) |
| [مُضِيًّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8F%D8%B6%D9%90%D9%8A%D9%8B%D9%91%D8%A7.md) | فُعُولًا | Geçip gitmek | 1 | 1 | [36:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/36:67.md) |
| [وَامْضُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%92%D8%B6%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَافْعِلُوا | Ve geçip gidin | 1 | 1 | [15:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/15:65.md) |
| [وَمَضَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D9%89.md) | وَفَعَلَ | Geçip gitti | 1 | 1 | [43:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/43:8.md) |

## Mücavir kökler — 34 mücavir (46 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [مسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AE.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · At kuyruğu bitkisidir
2. [حقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Hagab kolan (atın göğsüne bağlanan kayışın ipi, heybenin…
3. [برح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir
4. [لفت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Kendini çevirir
5. [بطش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D8%B4.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Betee elle kavrayarak vurup yakalamak, çarpmak anlamlarına…
6. [سلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Boynun üst tarafıdır
7. [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Alet kaldıraç demektir
8. [سنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · “Sin” dişler demektir
9. [فتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Kepçe, kefe demektir
10. [حيث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hayese sürülmüş tarla demektir
11. [عود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…
12. [قطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kesinlikle keseceğim
13. [بحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Bahr deniz demektir
14. [دبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir
15. [مكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kevn tepe demektir
16. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Akan deredir
17. [نهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Nihayet, son demektir
18. [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
19. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İş ayakkabısı
20. [ليل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
21. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Sicim bağıdır
22. [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
23. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
24. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Hilal yeni ay demektir
25. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Yumruk demektir
26. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Musa
27. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
28. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
29. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · İnek yavrusu, dana demektir
30. [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
31. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Murar acı bir ağacın adıdır
32. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Şey
33. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Hufre, çukur demektir
34. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مضي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli / yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ذهـب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md), [مرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B1.md), [نفذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B0.md), [سير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [وقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%81.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir engeli veya mesafeyi keskin bir biçimde yararak geride bırakma, duraksamadan delip geçme ve akışını sürdürme |
| Çekirdek Özet 2 | İlahî kanunların, vaktin veya yürüyüşün geri döndürülemez biçimde kesinleşip infaz edilmesi ve hükmün icrası |
| Çekirdek Özet 3 | Kararlılık, infaz kabiliyeti ve zamanın geriye işletilemez tek yönlü akışı yasası |
| Kritik Hata Riski | Kökü sıradan bir yürümek veya geçmişte kalmak olarak daraltıp, ardındaki keskin nüfuz, geri dönüşsüzlük ve hükmün icrası boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مض | Sıkışma, baskı veya keskin bir zorlama ile bir şeyin içine işleme, çiğneme veya derin tesir bırakma; bu çekirdek [مضغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%BA.md) kökünde çiğneyip ezme, [مضض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%B6.md) kökünde içe işleyen yakıcı acı ve [مضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%B1.md) kökünde keskin ekşilik anlamlarıyla somutlaşır. | ي | Akışkanlık, yönelim ve hareket boyutu eklenerek içe işleyen ve kesen tazyikin fiziksel veya zamansal bir hat boyunca geri döndürülemez bir nüfuza ve akışa dönüşmesi sağlanmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Sürekli, dalgalı ve durdurulamaz bir akış ivmesini temsil eder. |
| ض | olta, bitki (erken imge: ص ikizi, türetme); yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Harekete yön veren sıkışmayı, iç basıncı, sertliği ve keskin nüfuz gücünü ifade eder. |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | Gücün fiiliyata dökülmesini, bir hedefe doğru aktif biçimde yönelip uzanmasını sağlar. |
| مضي | İçsel bir tazyik ve akışkan kuvvetin, keskin bir odaklanma ve yarıcı basınçla bir hedefe doğru fiilen ilerleyip geri dönülmez şekilde nüfuz etmesi hareketidir. | Harflerin birleşimi, duraksamaya yer bırakmayan keskin bir eylemi ve infazı resmeder. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kılıcın hedefe duraksamadan işlemesi, kemiği ve eti kesip geçmesi ile süratli atın mesafeyi yararak öne fırlaması; nitekim hızlı koşan ata مضاء kılıcın keskinliğine de مضاء السيف denilmiştir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair el-Katāmî, devesinin veya bineğinin av ve takip baskısından sıyrılarak kendi yönünde kararlılıkla ilerleyişini şu beyitle tasvir eder: فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوائِهِ / وإذا لحقن به أصبن طعانا |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetinde sadakanın geri dönüşsüz şekilde yerine ulaşmasını ve mülkiyet tasarrufunun infazını bildiren kullanım: ليسَ لَك من مالِكَ إِلا ما تَصَدَّقْت فأَمْضَيْت; ayrıca Arap kelamında keskinlik için darb-ı mesel haline gelen أمضى من السيف ifadesi. |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Dīvānü’l-Katāmî.

### Sami etimolojik katman

Proto-Sami seviyede *m-ḍ / *m-ṣ / *m-ṭ kök grubu genel olarak basınç uygulama, sıkma, emme, delip geçme ve acı/ekşi duyusuyla ilişkilidir. Klasik İbranicede m-ṣ-h (מצה - mayasız ekmek, emmek/sıkmak) ve m-ṣ-ṣ (מצץ - emmek, sıkmak), Süryanicede m-ṣ-ṣ kökleri basınçla özü çıkarma ve derin nüfuz alanındadır. Arapçada مضي kökü, bu çekirdeğin üçüncü zayıf radikal (ي) ile birleşmesiyle, kılıcın kesip geçmesi ve hedefe işlemesi gibi somut bir mekanik hareketten hareketle, zamanın ve fiilin durdurulamaz biçimde infazı, geride bırakılması ve kesinleşerek akması yönünde semantik bir özelleşme yaşamıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [مضض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%B6.md) ve [مضغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%BA.md) kökleriyle akrabalık | Keskin baskı, içe işleme ve çiğneme eyleminin zayıf harfle akışkan bir harekete, delip geçmeye ve hükmü infaz etmeye dönüşmesi. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice m-ṣ-h / m-ṣ-ṣ ve Süryanice m-ṣ-ṣ paralellikleri | Kök çekirdeği düzeyinde basınç ve nüfuz ortaklığı bulunmakta; Arapçada bu hareket zamansal akışa ve geri dönülmez ilerleyişe özelleşmektedir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kök tabakası | Basınç uygulama, sıkıştırma ve keskin nüfuz bildiren ikili kök paralellikleri. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مضي | Anlamlı | Nüfuz etmek, geçip gitmek, kararlılıkla ilerlemek | Bir engeli aşıp geride bırakarak hedefe doğru duraksamadan yol almak ve hükmü infaz etmek. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| [ميض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B6.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [ضمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%8A.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [ضيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D9%85.md) | Anlamlı | Zulmetmek, hakkını eksiltmek, haksız baskı kurmak | Bir kimsenin hakkını zorla çiğneyip onu ezmek; mazlumun üzerinde kurulan keskin baskı ve nüfuz. | Kök harflerinin yer değiştirmesidir (kalb); Kur'an'da geçmez. |
| يمض | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| يضم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مضي | Merkez | Keskin nüfuz ve kararlı geçiş | Bir engeli veya tereddüdü yararak geri dönülmez biçimde ilerlemek ve infaz etmek. | Temel anlamı delip geçmek, infaz etmek ve arkada bırakmaktır. |
| [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) | Komşu | Ayrılma ve yok olma | Bir mahalli terk edip gitmek; keskinlik veya nüfuz şartı aranmaz. | Fiziksel ayrılışa ve gözden kaybolmaya odaklanır. |
| [مرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B1.md) | Komşu | Uğrayıp geçme | Bir şeyin yanından veya üzerinden durmaksızın akıp geçmek. | Temas ederek veya uğrayarak geçişi ifade eder; keskin kararlılık ikincildir. |
| [نفذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B0.md) | Komşu | Delip öteye çıkma | Bir engelin bir tarafından girip diğer tarafından çıkmak. | Mekânsal delip geçişe odaklanır; مضي ise sürecin geride bırakılmasını ve infazını vurgular. |
| [سير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1.md) | Komşu | Mesafe katetme | Belli bir doğrultuda yol almak, seyahat etmek. | Yolculuğun sürecine odaklanır; engeli yarma veya hükmü kesinleştirme şartı taşımaz. |
| [وقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%81.md) | Zıt | Durma ve duraksama | Hareketi kesmek, tereddüt etmek, bir noktada sabitlenip kalmak. | مضي kökünün gerektirdiği kesintisiz akış ve infazın tam karşıtı olarak eylemsizliği temsil eder. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مضي | Keskin geçiş, nüfuz ve infaz | Bir engeli arkada bırakarak geri döndürülemez biçimde hedefe ilerleme ve hükmü yürütme. | Kesin |
| Latince | praeterire, procedere, exsequi | İlerlemek, geçip gitmek, icra etmek | Zamanın geçişini ve yürüyüşü karşılar; kılıcın keskinliğiyle gelen delip geçme imgesini tam yansıtmaz. | Güçlü |
| İngilizce | to proceed, to pass by, to enforce | İlerlemek, geçip gitmek, infaz etmek | Fiziksel hareket ile hukuki infazı farklı kelimelerle karşılar; kökteki tekil nüfuz çekirdeğini dağıtır. | Güçlü |
| Almanca | vorangehen, vergehen, vollstrecken | İlerlemek, geçip gitmek, infaz etmek | Zamansal akış ile eylemin kararlılıkla icrasını ayrı fiiller üzerinden verir. | Güçlü |
| Fransızca | passer, s'écouler, exécuter | Geçmek, akıp gitmek, icra etmek | Zamanın akışını iyi verir ancak keskin ve durdurulamaz yarılma tonu eksik kalır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَمْضِيَ | Kararlılıkla yürümek, duraksamadan yola devam etmek | Hz. Mûsâ'nın iki denizin birleştiği yere varana dek durmayacağını, uzun yıllar gerekse bile kararlılıkla ilerleyeceğini beyan ettiği azim bağlamı (Kehf [18:60](https://lisan.digital/tr/ayet/18:60.md)). |
| مَضَتْ | İlahî kanunun ve azabın geçmiş toplumlarda infaz edilip kesinleşmesi | İnkârcıların cezalandırılmasında geçmiş milletlere uygulanan değişmez ilahî yasanın tahakkuku bağlamı (Enfâl [8:38](https://lisan.digital/tr/ayet/8:38.md)). |
| مُضِيًّا | Mekânsal veya ontolojik olarak ilerleyememe, geride kalma acziyeti | Kıyamet günü veya ilahî kudret karşısında inkârcıların oldukları yere çakılıp ne ileri gidebilmeleri ne de dönebilmeleri bağlamı (Yâsîn [36:67](https://lisan.digital/tr/ayet/36:67.md)). |
| وَامْضُوا | Arkaya bakmadan, tereddüt etmeden çekip gitmek | Lût kavminin helaki öncesinde Hz. Lût ve ailesine emredilen, arkaya bakmaksızın kararlı ve süratli intikal bağlamı (Hicr [15:65](https://lisan.digital/tr/ayet/15:65.md)). |
| وَمَضَى | Önceki inkârcı nesillerin örneğinin ve hükmünün geçip gitmesi, ibret olması | Geçmiş kavimlerin helakinin tamamlanmış bir ibret ve kanun olarak tarihe kaydedilmesi bağlamı (Zuhruf [43:8](https://lisan.digital/tr/ayet/43:8.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahî irade ve kazanın infazı (إمضاء القضاء) | Kazanın geri döndürülemezliği ve ilahî iradenin engellenemez biçimde varlıkta geçerlilik kazanması tartışması. | İlahî hükmün ontolojik olarak kesinleşmesi ve yaratılışta durdurulamaz şekilde cereyan etmesi. |
| Fıkıh | Hukuki tasarrufların geçerliliği ve infazı (إمضاء العقد / الحكم) | Hâkimin kararını icraya koyması, askıda (mevkuf) olan bir akdin icazet verilerek kesinleştirilip yürürlüğe sokulması. | Bir işlemin eksiklikten kurtularak kesin, bağlayıcı ve iptal edilemez hukuki netice doğurması. |
| Tefsir | Sünnetullahın değişmezliği ve ilahî kanunun işleyişi | Geçmiş kavimlerin kanununun "geçmesi" ifadesinin, ilahî adaletin kaçınılmaz icrası olarak yorumlanması. | Tarihsel döngünün tesadüf değil, kesinleşmiş kanunların geri dönülmez tatbiki olarak kavranması. |
| Hadis | Sadaka ve vakıf gibi mali tasarrufların kesinleştirilmesi | Kişinin hayattayken yaptığı tasaddukun infaz edilmesi ile mirasçıya kalan malın ayrımı. | İyiliğin niyet boyutundan çıkıp fiilen geri dönüşsüz bir tasarrufa ve infaza dönüştürülmesi. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahî iradenin ve hükümlerin icrası | İnfaz ve Sünnetullah | İlahî takdirin ve kanunların hiçbir aracı veya engel tanımadan vuku bulması | İman, ilahî iradenin geçmişte nasıl kesinlikle işlediyse gelecekte de aynı infaz kudretiyle işleyeceğini bilmektir. | Kesin |
| İlmi | Nedensellik zincirinin ve zaman okunun geri çevrilemezliği | Zaman Oku ve Entropik İlerleme | Doğadaki fiziksel süreçlerin ve termodinamik akışın geriye doğru değil, ileriye doğru kesin bir akışla işlemesi | Bilimsel yasalar, belirli koşullar sağlandığında sonucun durdurulamaz biçimde hüküm sürmesini ifade eder. | Güçlü |
| Siyasi | Yargı ve yürütme kararlarının icra kabiliyeti | Hükmün İnfazı ve Otoriter Kararlılık | Alınan siyasi veya adli kararların tereddütsüz tatbik edilerek kamu düzeninin temini | Kararın salt metin olarak kalmayıp sahada cebri icrayla varlık kazanması ve devlet otoritesinin sürekliliği. | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşmelerin ve ödemelerin kesinleşip takasının tamamlanması | Tasarrufun İnfazı ve Kesin Hesaplaşma | İktisadi işlemlerin ifa ile son bulması, mülkiyet devrinin geri dönülmez biçimde gerçekleşmesi | Ekonomik güven, verilen taahhütlerin ve sözleşmelerin askıda kalmayıp vaktinde ifa edilip kapatılmasına dayanır. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Tek yönlü vektörel akış ve entropi artışı (termodinamik zaman oku) | Fizikte bir sistemin zaman parametresi boyunca geriye doğru dönüşü olmayan bir faz uzayında ilerlemesi; bir akışkanın gradyan boyunca duraksamadan akması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukukta icra ve infaz mekanizması (kesinleşmiş hükmün tatbiki) | Yargılamanın tamamlanıp kararın kesin hüküm niteliği kazanması ve duraksamaksızın yürürlüğe konarak infaz edilmesi süreci. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca takvimsel olarak geride kalmış geçmiş zaman (mazi) veya edilgen bir akıp gitme olarak algılamak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, hem bilinçli ve kararlı bir yürüyüşü (Hz. Mûsâ ve Lût kıssalarındaki azim ve sürat), hem de ilahî kanunun ve cezanın kaçınılmaz infazını (sünnetin cereyanı) içeren aktif, yararak geçen ve geri dönüşü olmayan bir kudreti ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlahî sünnetlerin geçmişe hapsolmuş tesadüfler sanılması; müminin yeryüzündeki hareketinde taşıması gereken keskin kararlılık ve arkaya bakmadan infaz etme iradesinin pasif bir kabullenişe indirgenmesi. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Zamanın, tarihin ve ilahî yasaların tesadüfe veya duraksamaya yer bırakmayan keskin işleyişini; kulun ise iman ve tebliğ yolunda tereddütsüz, arkasına bakmadan ve engelleri yararak ilerlemesi gerektiğini öğreten anahtar bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Tarih felsefesini ve ilahî sünnetin değişmezliğini kuran ayetlerde (Enfâl [8:38](https://lisan.digital/tr/ayet/8:38.md), Zuhruf [43:8](https://lisan.digital/tr/ayet/43:8.md)); peygamberlerin tereddütsüz aksiyon ve hicret anlarında (Kehf [18:60](https://lisan.digital/tr/ayet/18:60.md), Hicr [15:65](https://lisan.digital/tr/ayet/15:65.md)); hesap günü inkârcıların hareket kabiliyetlerini bütünüyle yitirişini tasvir eden sahnelerde (Yâsîn [36:67](https://lisan.digital/tr/ayet/36:67.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Geçmiş kavimlerin akıbetinin nostaljik veya mitolojik bir anlatı olduğu vehmini yıkarak, sünnetullahın bir kılıç keskinliğinde ve infaz kesinliğinde yürürlükte olduğunu gösterir; ayrıca kullukta kararsızlık ve geriye bakma zaafını tasfiye eder. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Kılıcın hedefe duraksamadan batıp kesmesi, hızlı atın engelleri yararak öne fırlaması.
- Soyut anlam: Bir hükmün, sürecin veya iradenin geri döndürülemez biçimde kesinleşip yürürlüğe girmesi, zaman ve engeller boyunca nüfuz ederek ilerlemesi.
- Sistematik karşılık: İlahî kanunun kaçınılmaz infazı, ahlaki ve hukuki eylemin tereddütsüz tahakkuku ve tek yönlü zamansal akış.
- LaTeX modeli: $$ \vec{v} \cdot \nabla \Phi > 0 \implies \int_{t_0}^{t_1} \delta(t - \tau) \, dt = 1 $$
- LaTeX açıklaması:

Modelde $\vec{v}$, failin veya ilahî iradenin kararlı yönelim vektörünü; $\nabla \Phi$, aşılması gereken potansiyel engeli veya mesafeyi temsil eder. Bu iki büyüklüğün skaler çarpımının sıfırdan büyük olması ($\vec{v} \cdot \nabla \Phi > 0$), hareketin engeli yarıp geçen, tereddütsüz ve tek yönlü akışını simgeler. $\delta(t - \tau)$ Dirac delta fonksiyonu, zaman akışı içindeki kesin infaz ve vuku bulma anını ($\tau$) modeller; bu fonksiyonun $[t_0, t_1]$ zaman aralığındaki integrali ise $1$'e eşitlenerek ilahî sünnetin veya kararın geri döndürülemez biçimde bütünüyle infaz edildiğini gösterir.

## Geçtiği ayetler (5 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B6%D9%8A/occurrences?meal=IK

### [Enfal 8:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/8:38.md) — مَضَتْ

قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ وَإِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Küfredenlere söyle: Vazgeçerlerse; geçmiş kendilerine bağışlanacaktır. Tekrar başlarlarsa evvelkilerin hükmü muhakkak devam etmiş olacaktır.

### [Hicr 15:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/15:65.md) — وَامْضُوا

فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ

Meal (IK): O halde geceleyin bir ara aileni yola çıkar, sen de arkalarından git. Hiç biriniz arkaya bakmasın ve emrolunduğunuz yere doğru yürüyün, demişlerdi.

### [Kehf 18:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/18:60.md) — أَمْضِيَ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا

Meal (IK): Hani Musa delikanlısına demişti ki: Ben iki denizin birleştiği yere ulaşmaya, yahut yıllarca yürümeye kararlıyım.

### [Yasin 36:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/36:67.md) — مُضِيًّا

وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيًّا وَلَا يَرْجِعُونَ

Meal (IK): Biz isteseydik; onları oldukları yerde dondururduk da ileri geçmeye güçleri yetmezdi. Geri de dönemezlerdi.

### [Zuhruf 43:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/ayet/43:8.md) — وَمَضَى

فَأَهْلَكْنَا أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشًا وَمَضَى مَثَلُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Biz, bunlardan daha güçlü olanları helak ettik. Öncekilerin misali geçti.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الضاد والميم و و ا ي ء معهما
م ض ي، و م ض، أ م ض، ض ي م، أ ض م، و ض م، ض أ م مستعملات
مضي:
مَضَى في أمره مَضاءَ.
وَمضَى الشيءُ يَمْضي مُضِيّاً.
ويُكْنَى الفَرَسُ أبا المَضاء.
ومض:
الوَمْضُ والوَميضُ من لمَعَان البَرْق وكُلِّ شيءٍ صافي اللّون، ووَمَضَ البَرْقُ وأوْمَضَ، وأومَضَتْ فلانةُ بعينها إذا بَرَقَت له، تُومِض إيماضاً فهي مُومِضة.
أمض:
أمِضَ الرجُلُ يأمَضُ فهو أَمِضٌ اذا لم يُبال المُعاتَبهَ وعَزيمتُه ماضيِةٌ في قلبه، وكذلك اذا أَبدَى بلسانه غيرَ ما يُريدُه فهو آمِضٌ.
ضيم:
الضَّيْمُ: الانتقِاص، ويقال: ما ضِمْتُ أَحَداً، ولا ضُمْتُ أي ما ضامَني أَحَد، يُقال ذلك بمعنى فَعَلَ بي، بالضم، والكلامُ في هذا بالكسر.
وضامَه في الأمر، وضامَه حقَّه. يضيمه ضيماً.
أضم:
الأَضَمُ: الحَسَدُ والحِقْدُ في القلب، لا يَقدِرُ على أن يُمضِيَه.
ورجلٌ أَضِمٌ، وقد أَضِمَ يأضَمُ أَضَماً.
وضم:
وَضَمْتُ اللَّحْمَ: وَقَيْتُه من التُّراب، وأوضَمْتُ له: اتَّخَذْتْ له وَضَماً.
والوَضَم: كلُّ شيءٍ يُوضَع عليه للجَزْر.
والوَضيمةُ: جمع، وهُم القومُ يَنْزِلون على قَومٍ، وهم قليلٌ، فيُحْسِنونَ اليهم ويُكرِمُونهم.
ضأم:
الضَّأمُ والضَّأْبُ: السِّلْفُ، يقال: هُما ضَأْبان وضَأْمانِ اذا كانا سِلْفَيْنِ.

##### Türkçe

باب **الضاد** ve **الميم** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**م ض ي** ve **م ض** **أ م ض** **ض ي م** **أ ض م** ve **و ض م** **ض أ م** kullanımdadırlar.

**مضي**:
**مَضَى** onun işinde **مَضاءَ**.
Ve **مضَى** şey **يَمْضي** **مُضِيّاً**.
Ve at, **أبا المَضاء** diye kinayelenir.

**ومض**:
**الوَمْضُ** ve **الوَميضُ**, şimşeğin parlamasındandır ve saf renkli her şey(in parlamasındandır); ve şimşek **وَمَضَ** ve **أوْمَضَ**; ve falanca kadın gözüyle **أومَضَتْ**; ona parladığı zaman; **تُومِض** **إيماضاً**, o hâlde o **مُومِضة**dir.

**أمض**:
Adam **أمِضَ** **يأمَضُ**, o hâlde o **أَمِضٌ**dur; kınanmayı umursamadığı zaman ve azmi kalbinde geçici/işler hâlde (**ماضيِةٌ**) olduğu zaman; ve yine, diliyle istediğinden başkasını açığa vurduğu zaman, o **آمِضٌ**dur.

**ضيم**:
**الضَّيْمُ**: eksiltme/noksanlaştırma. Ve denilir: “Ben kimseyi **ضِمْتُ** etmedim, ne de **ضُمْتُ**”; yani “Bana kimse **ضامَني** etmedi.” Bu, “Bana yaptı” mânasında söylenir; zamme ile; bu hususta söz kesre iledir.
Ve onu işte **وضامَه** etti; ve onun hakkını **وضامَه** etti; onu **يَضيمه** **ضيماً**.

**أضم**:
**الأَضَمُ**: kalpteki haset ve kin; onu yürütmeye/yerine getirmeye (**يُمضِيَه**) güç yetiremez.
Ve bir adam **أَضِمٌ**dür; ve **أَضِمَ** olmuştur, **يأضَمُ** **أَضَماً**.

**وضم**:
“Eti **وَضَمْتُ**”: onu topraktan korudum; ve onun için **أوضَمْتُ**: onun için bir **وَضَماً** edindim/yaptım.
Ve **الوَضَم**: kesim için üzerine konulan her şey.
Ve **الوَضيمةُ**: çoğuldur; ve onlar, bir kavmin üzerine inen kavimdir; ve onlar azdır; böylece onlara iyilik ederler ve onları ikram ederler.

**ضأم**:
**الضَّأمُ** ve **الضَّأْبُ**: kayın hısımlığı (sıhr); denilir: “İkisi **ضَأْبان** ve **ضَأْمانِ**dır”; ikisi iki kayın (sıhr) oldukları zaman.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: مضى

مَضى الشيء مُضِيًّا: ذهبَ. ومَضى الأمر مَضاءً: نفذ. ومَضَيْتُ على الأمر مُضِيًّا، ومَضَوْتُ على الأمر مَضُوًّا ومُضُوًّا. وهذا أمرٌ مَمْضُوٌّ عليه. وأَمْضَيْتُ الأمر، أنفذْته. والتَمَضِّي تَفَعٌّلٌ منه. والمُضَواءُ: التقدّم. وقال:
فإذا حُبِسْنَ مَضى على مُضَوائِهِ

##### Türkçe

**مَضى** şey **مُضِيًّا**: gitti. Ve **مَضى** iş **مَضاءً**: yürürlüğe girdi. Ve ben iş üzerine **مُضِيًّا** **مَضَيْتُ**; ve iş üzerine **مَضُوًّا** ve **مُضُوًّا** **مَضَوْتُ**. Ve bu, üzerine hükmü yürütülmüş bir iştir: **مَمْضُوٌّ عليه**. Ve işi **أَمْضَيْتُ**: onu yürürlüğe koydum. Ve **التَمَضِّي** ondan bir **تَفَعُّلٌ**dür. Ve **المُضَواءُ**: ilerleme. Ve dedi ki:
فإذا حُبِسْنَ مَضى على مُضَوائِهِ

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

#### Madde başı: مضى

ض م ( و ا ى ء )
ضيم ، ضمى ، مضى ، وضم ، ومض ، أمض ، وميض ، أضم .
ضيم : قال اللّيثُ : ضامَه في الأمر ، وضَامَهُ حَقّه يَضِيمه ضَيْما : وهو الانتقاص . ويقال : ما ضِمْتُ أحداً ، ولا ضُمْتُ ، أي : ما ضامَني أحد . والمَضِيمُ : المَظلومُ .
ضمي : أبو العبَّاس عن ابن الأعرابي قال : ضَمَى : إذا ظَلم .
قلتُ : كأنه مقلوبٌ عن ضامَ ، وكذلك بَضَى : إذا أقام ، مقلوبٌ عن باضَ .
مضى : يقال : مضيْتُ بالمكان ، أو مضَيْتُ عليه .
وقال ابن شُميل : يقال : مَضَيْتُ ببيعي ، أي : أجَزْتُه . وقد ماضَيْتُه ، أي : أجَزْتُه . ويقال أيضاً : أمضَيْتُ بَيْعي ، ومَضَيْتُ على بَيْعي ، أي : أجزْتُه .
ابن السكّيت عن أبي عُبَيدة عن يونس : مَضَيتُ على الأمر مُضُوّاً ؛ وهذا أمرٌ مَمْضُوٌّ عليه ، جاء به في باب فَعُول بفتح الفاء .
أبو عُبَيد : المُضَوَاءُ : التقدُّم .
وقال القُطاميّ :
فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوَائه
ويقال : مضى الشيءُ يَمضي مُضُوّاً وَمضاءً .
قال الليث : الفَرَس يُكنى أبا المضَاء .
ويقال للرجل إذا مات : قد مَضَى .
أمض : قال الليث : أَمِضَ الرجلُ يأمَض فهو أمِضٌ : إذا لم يُبالِ المعاتَبة ، وعَزِيمتُه ماضيةٌ في قَلْبه ، وكذلك إذا أبْدَى بِلسانِه غيرَ ما يُريد . قلت : لم أسمعْ أمِضَ لغير الليث ولا أعرفه .
ومض : قال الليث : الوَمْضُ والوَمِيضُ : مِنْ لمعَان البَرْق وكلِّ شيء صافي اللّون .
ويقال : أومضَتْه فلانة بعَيْنها : إذا برّقَتْ له .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الوَمِيضُ : أن يومِضَ البَرقُ إيماضةً ضعيفةً ثم يَخفَى ثم يُومِض ، وليس في هذا يأسٌ من مَطر قد يكون وقد لا يكون . [
وقال شَمِر وغيره : يقال : ومَض البرقُ يَمِضُ ، وأَوْمَض يُومِضُ ، وأنشد :
تَضحَك عن غُرِّ الثّنايا ناصعٍ
مِثلِ وَمِيض البَرقِ لمَّا عَنْ وَمَضْ
يريد : لمَّا أنْ وَمَضَ .
أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : في البَرْق الإيماض وهو اللَّمْع الخَفِيّ .
أضم : أبو عُبَيد عن الأصمعي وأبي عمرو :
الأضَمُ : الغَضَبُ . وقد أَضِمَ يأضَم أضماً فهو أضِم .
وإضَمٌ : اسمُ جبل بعينه .
وأنشد ابن السكيت :
شُبّتْ بأعلى عانِدَين مِنْ إضَمْ
وضم : رُوِي عن عمر بنِ الخطَّاب أنه قال : إنما النّساءُ لحمٌ على وَضَم إلاّ ما زُبَّ عنه .
قال أبو عبَيد عن الأصمعي : الوَضَمُ : الخشبَة أو البارِيَة التي يوضع عليها اللّحم يقول : فهنّ في الضَّعف مِثلُ ذلك اللَّحم الّذي على الوَضَم ، وشَبَّه النساءَ به لأنّ من عادة العرب في بادِيَتها إذا نُحِر بعيرٌ لجماعته يَقْتسمون لحمه أن يَقْلعوا شجراً كثيراً ويُوضَم بعضُه على بعض ، ويُعَضَّى اللحمُ ويوضَع عليه ، ثم يُلقَى لحمهُ عن عُراقِه ويُقطَّع على الوَضَم هَبْراً للقَسْم ، وتُؤجَّج نار ، فإذا سقَط جَمْرُها اشتَوى مَن حضَر شِوايةً بعد شِوايةٍ على ذلك الجَمْرِ ، لا يُمنَع أحدٌ منه ، فإذا وقَعتْ فيه المقاسم وأحرَز الشركاءُ مقاسِمَهم حَوَّل كلُّ شريك قَسَمه عن الوَضَم إلى بيته ، ولم يَعرِض أحد لما حازَه . فشبه عمرُ النساءَ وقلَّةَ امتناعِهنّ على طُلاّبهنّ من الرجال باللَّحم ما دام على الوَضم .
أبو عُبَيد عن أبي زيد : الوَضَمُ : كلُّ ما وَقَيْتَ به اللَّحمَ من الأرض ، يقال : أوصَمْتُ اللحم ، وأوْضَمْتُ له .
قال : وقال الكسائيّ : إذا عملتَ له وَضَماً .
قلتَ : وَضَمْتُه أضِمُه ، فإذا وضَعت اللّحم عليه قلت : أوضَمْتُه .
أبو عُبَيد عن أبي عمرو : الوَضِيمَةُ : القوْم ينزِلون على القَوْم وهم قليل فيُحسِنون إليهم ويُكرِمونهم .

##### Türkçe

ض م ( و ا ى ء )
**ضيم** , **ضمى** , **مضى** , **وضم** , **ومض** , **أمض** , **وميض** , **أضم** .
**ضيم** : el-Leys dedi: “İşte onu işte **ضامَه** (işte) işte; ve onu hakkından **وضَامَهُ**; ona **يَضِيمه** **ضَيْما** (olarak)”: ve o, eksiltmedir. Ve denilir: “Ben kimseyi **ضِمْتُ** etmedim, ne de **ضُمْتُ**”; yani: “Bana kimse **ضامَني** etmedi.” Ve **المَضِيمُ**: mazlumdur.
**ضمي** : Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **ضَمَى**: zulmettiği zaman.
Dedim: sanki o, **ضامَ**’dan kalb edilmiştir; ve yine **بَضَى**: ikamet ettiği zaman; **باضَ**’dan kalb edilmiştir.
**مضى** : denilir: “Ben mekân ile **مضيْتُ**”, yahut “Onun üzerine **مضَيْتُ**.”
İbn Şümeyl dedi: denilir: “Satışım ile **مَضَيْتُ**”; yani: onu geçerli kıldım. Ve onu **ماضَيْتُ** (da) oldum; yani: onu geçerli kıldım. Ve ayrıca denilir: “Satışımı **أمضَيْتُ**”, ve “Satışım üzerine **مَضَيْتُ**”; yani: onu geçerli kıldım.
İbnü’s-Sikkît, Ebû ‘Ubeyde’den, Yûnus’tan: “İş üzerine **مَضَيتُ** **مُضُوّاً**”; ve bu, üzerine gidilmiş bir iştir: “**مَمْضُوٌّ** عليه”; onu, **فَعُول** bâbında, **الفاء**’nın fethiyle getirdi.
Ebû ‘Ubeyd: **المُضَوَاءُ**: ilerlemedir.
El-Kutâmî dedi:
فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوَائه
Ve denilir: şey **مضى** eder, **يَمضي** eder, **مُضُوّاً** ve **مَضاءً** (olarak).
El-Leys dedi: at, “**أبا المضَاء**” diye künyelenir.
Ve adam için, öldüğü zaman, denilir: “Gerçekten o **مَضَى**.”
**أمض** : el-Leys dedi: adam **أَمِضَ** eder, **يأمَض** eder; o da **أمِضٌ**’dür: azarlamaya aldırmadığı zaman; ve onun azmi, kalbinde geçicidir; ve yine, diliyle istediğinden başka bir şeyi açığa vurduğu zaman. Dedim: el-Leys’ten başkası için **أمِضَ** işitmedim ve onu bilmem.
**ومض** : el-Leys dedi: **الوَمْضُ** ve **الوَمِيضُ**: şimşeğin parıltısından ve rengi duru olan her şeydendir.
Ve denilir: falanca kadın onu gözüyle **أومضَتْه**: ona parıldattığı zaman.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَمِيضُ**: şimşeğin zayıf bir parıldama ile **يومِضَ** etmesi, sonra gizlenmesi, sonra **يُومِض** etmesidir; ve bunda, yağmurdan bir ümitsizlik yoktur; olabilir de olmayabilir de. [
Şemmir ve başkaları dedi: denilir: şimşek **ومَض** etti, **يَمِضُ** eder; ve **أَوْمَض** eder, **يومِضُ** eder. Ve inşâd etti:
تَضحَك عن غُرِّ الثّنايا ناصعٍ
مِثلِ وَمِيض البَرقِ لمَّا عَنْ وَمَضْ
Murad eder: “**لمَّا أنْ وَمَضَ**.”
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: şimşekte **الإيماض** vardır; ve o, gizli parıltıdır.
**أضم** : Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î ve Ebû ‘Amr’dan:
**الأضَمُ**: öfkedir. Ve gerçekten **أَضِمَ** eder, **يأضَم** eder, **أضماً**; o da **أضِم**’dir.
Ve **إضَمٌ**: bizzat bir dağın adıdır.
İbnü’s-Sikkît inşâd etti:
شُبّتْ بأعلى عانِدَين مِنْ إضَمْ
**وضم** : Ömer b. el-Hattâb’dan rivayet olundu ki o dedi: “Kadınlar ancak **وَضَم** üzerinde et gibidir; ondan uzaklaştırılan müstesna.”
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den dedi: **الوَضَمُ**: etin üzerine konulduğu tahta yahut hasırdır; der ki: “Onlar, zayıflıkta, **الوَضَم** üzerindeki o et gibidir.” Ve Ömer, kadınları onunla benzetti; çünkü Arapların bedevîlerinde âdetlerindendir: bir topluluğa bir deve boğazlandığı zaman, etini paylaşmaları (için) çok ağaç söküp, bir kısmını bir kısmı üzerine **يُوضَم** ederler; ve et parçalanır ve onun üzerine konulur; sonra eti kemiklerinden atılır ve **الوَضَم** üzerinde pay için parça parça kesilir; ve bir ateş tutuşturulur; onun koru düştüğü zaman, hazır bulunan kimse o kor üzerinde bir kızartmadan sonra bir kızartma kızartır; ondan kimse men edilmez; taksimler içine düştüğü ve ortaklar paylarını muhafaza ettiği zaman, her ortak payını **الوَضَم**’dan evine nakleder; ve kimse onun elde ettiğine ilişmez. Ömer, kadınları ve onların erkeklerden taliplerine karşı az dirençlerini, **الوَضم** üzerinde bulunduğu müddetçe et ile benzetti.
Ebû ‘Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **الوَضَمُ**: et ile yeri örttüğün her şeydir. Denilir: eti **أوصَمْتُ** ettim; ve onun için **أوْضَمْتُ** ettim.
Dedi: el-Kisâî dedi: onun için bir **وَضَماً** yaptığın zaman.
Dedim: onu **وَضَمْتُه** ederim, **أضِمُه** ederim; eti onun üzerine koyduğun zaman: onu **أوضَمْتُه** dedin.
Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **الوَضِيمَةُ**: bir kavmin üzerine inen kavimdir; hâlbuki onlar azdır; onlara iyilik ederler ve onları ikram ederler.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الميم والضاد وما يثلثهما)
(مضغ) الميم والضاد والغين أصلٌ صحيح، وهو المضغ للطعام. ومضَغَه يمضغه(1). والمَضَاغ: الطعامُ يُمضَغ. والمُضَاغة: ما يبقى في الفم مما يُمضَغ. والمَضْغة: قطعةُ لحم، لأنَّها كالقطعة التي تُؤخذ فتُمضغ. والماضغان: [ما(2)] انضمَّ من الشِّدقَين.‏
ومما شذَّ عن هذه المضائغ: العَقَبات اللَّواتي على أطراف سِيَتي القوس، الواحدة مَضِيغة.‏
(مضي) الميم والضاد والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على نفاذٍ ومُرورٍ. ومَضَى يَمضِي مُضِيَّاً. والمَضَاء: النَّفاذ في الأمر. والمُضَوَاء: التقدُّم.‏
قال القطامي:‏
* فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوائِهِ(3) *‏
(مضح) الميم والضاد والحاء كلمةٌ واحدة، هي مَضَح عِرضَه يمضَحُه مَضْحاً: عابَهُ وطعن فيه؛ وأمضَحَه أيضاً.‏
(مضر) الميم والضاد والراء أصلٌ صحيح قليلُ الفروعِ. فالمَضْر بناء قولِك لبن مَضِرٌ وماضِر: شديد الحُموضة. ويقال: اشتقاقُ مُضَرَ منه.‏
والتمضُّر: التعصُّب لِمضر. وقولهم: ذهب دَمُه خِضْراً مِضْراً، أي باطلاً، إتْباعٌ وليسَ من الباب.‏
--------------ـــ
(1) بابه منع ونصر.‏
(2) التكملة من المجمل.‏
(3) عجزه كما في ديوان القطامي 18 واللسان (مضى):‏
* وإذا لحقن به أصبن طعانا *‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الميم** و**الضاد** وما يثلثهما)
(**مضغ**) **الميم** ve **الضاد** ve **الغين** sahih bir asıldır; o da yiyeceği çiğnemektir. Ve **مضَغَه** onu çiğnedi, **يمضغه**(1). Ve **المَضَاغ**: çiğnenen yiyecek. Ve **المُضَاغة**: çiğnenenden ağızda kalan şey. Ve **المَضْغة**: bir parça et; çünkü o, alınıp çiğnenen parça gibidir. Ve **الماضغان**: [**ما**(2)] iki yanaktan birleşen şey.
Ve bu **المضائغ**den şâz olan şeylerdendir: yayın iki ucundaki **سِيَتي** üzerinde bulunan **العَقَبات**; bunun teki **مَضِيغة**dır.

(**مضي**) **الميم** ve **الضاد** ve illetli harf sahih bir asıldır; nüfûz ve geçişe delâlet eder. Ve **مَضَى** **يَمضِي** **مُضِيَّاً**. Ve **المَضَاء**: işte nüfûz. Ve **المُضَوَاء**: ilerleme.
**القطامي** dedi ki:
* فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوائِهِ(3) *

(**مضح**) **الميم** ve **الضاد** ve **الحاء** bir tek kelimedir; o, **مَضَح** onun ırzını **يمضَحُه** **مَضْحاً**: onu ayıpladı ve onda ta’n etti; ve **أمضَحَه** da (böyledir).

(**مضر**) **الميم** ve **الضاد** ve **الراء** dalları az olan sahih bir asıldır. **المَضْر** ise “**لبن** **مَضِرٌ** ve **ماضِر**” demenin yapısıdır: şiddetli ekşilik. Ve denir ki: **مُضَرَ**ın iştikakı ondandır.
Ve **التمضُّر**: **مضر** için taassup. Ve onların sözü: “ذهب دَمُه **خِضْراً** **مِضْراً**”, yani bâtıl olarak; tâbi‘dir ve babdan değildir.

--------------ـــ
(1) Babı **منع** ve **نصر**dur.
(2) Tekmile **المجمل**dendir.
(3) Onun ikinci mısraı, **ديوان القطامي** 18 ve **اللسان** (**مضى**)’da olduğu üzere:
* وإذا لحقن به أصبن طعانا *
ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

#### Madde başı: مضى

- المضي والمضاء: النفاذ، ويقال ذلك في الأعيان والأحداث. قال تعالى: ﴿ومضى مثل الأولين﴾ [الزخرف/8]، ﴿فقد مضت سنة الأولين﴾ [الأنفال/38].

##### Türkçe

- **المضي** ve **المضاء**: nüfuz (geçip gitme); ve bu, aynlarda ve hâdiselerde söylenir. Yüce Allah dedi ki: ﴿**ومضى مثل الأولين**﴾ [ez-Zuhruf/8], ﴿**فقد مضت سنة الأولين**﴾ [el-Enfâl/38].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

م ض ي
مضى في حاجته وكان ذلك في الزمان الماضي‏.‏
ومضى على أمره‏:‏ تمّ عليه‏.‏
ومضى السيف في الضريبة وله مضاء ‏"‏ وأمضى من السيف ‏"‏ وأقول الملوك كالسيوف المواضي‏.‏
وأمضى الحاكم حكمه‏.‏
وجرى أبو المضاء وهي كنية الفرس‏.‏
وأنشدت‏:‏ ولست بقوّال إذا الضيف نابني تمضّ فإن الحيّ منك قريب

##### Türkçe

م ض ي
**مضى** ihtiyacında gitti; ve bu, geçmiş zamanda oldu.
Ve **مضى على أمره**: onda tamam oldu.
Ve kılıç darbede **مضى**; ve onun için **مضاء** vardır: “kılıçtan daha keskin”; ve derim ki: krallar, keskin kılıçlar gibidir.
Ve hâkim, hükmünü **أمضى**.
Ve **أبو المضاء** koştu; ve o, atın künyesidir.
Ve inşad ettim:
Ve ben, misafir bana geldiğinde “**تمضّ**” diyen biri değilim; çünkü mahalle, senden yakındır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

مَضَى الشيءُ يَمْضِي مُضِيّاً ومَضاء ومُضُوًّا: خلا وذهب؛ الأَخيرة على البدل. ومَضَى في الأَمر وعلى الأَمر مُضوًّا، وأَمْرٌ مَمْضُوٌّ عليه، نادر جِيء به في باب فَعُول بفتح الفاء. ومَضَى بِسَبيله: مات. ومَضَى في الأَمر مَضاء: نَفَذَ. وأَمضى الأَمرَ: أَنفذه. وأَمضيت الأَمر: أَنفذته. وفي الحديث: ليسَ لَك من مالِكَ إِلا ما تَصَدَّقْت فأَمْضَيْت أَي أَنْفَذْتَ فيه عَطاءك ولم تتوقف فيه. ومَضَى السيفُ مَضاء: قطع؛ قال الجوهري: وقول جَرير:
فَيَوْماً يُجازِينَ الهَوى غَيْرَ ماضِيٍ،
ويَوْماً تُرَى مِنْهُنَّ غُولٌ تُغَوَّلُ
قال: فإِنما ردَّه إِلى أَصله للضرورة لأَنه يجوز في الشعر أَن يُجرى الحرفُ المُعتلُّ مُجرى الحرف الصحيح من جميع الوجوه لأَنه الأَصل؛ قال ابن بري: وروي يُجارِينَ، بالراء ومُجاراتُهنَّ الهَوى يعني بأَلسِنَتِهنَّ أَي يُجاريِنَ الهَوى بأَلسنتهنَّ ولا يُمْضِينَه، قال: ويروى غيرَ ما صِباً أَي من غير صِباً منهن إِليَّ؛ وقال ابن القطاع: الصحيح غير ما صباً، قال: وقد صحَّفه جماعة. ومَضَيْتُ على الأَمر مُضِيّاً ومَضَوْتُ على الأَمر مَضُوًّا ومُضُوًّا مثل الوَقُودِ والصعودِ، وهذا أَمرٌ مَمْضُوٌّ عليه، والتَّمَضِّي تَفَعُّل منه، قال:
أَصْبَحَ جِيرانُكَ، بَعْدَ الخَفْضِ،
يُهْدِي السَّلامَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضِ
وقَرَّبوا، لِلْبَيْنِ والتَّمَضِّي،
جَوْلَ مَخاضٍ كالرَّدَى المُنْقَضِّ
الجَوْلُ: ثلاثون من الإِبل.
والمُضَواء: التَّقدُّم؛ قال القطامي:
فإِذا خَنَسْنَ مَضى على مُضَوائِه،
وإِذا لَحِقْنَ به أَصَبْنَ طِعانا
وذكر أَبو عبيد مُضَواء في باب فُعَلاء وأَنشد البيت، وقال بعضهم: أَصلها مُضَياء فأَبدلوه إِبدالاً شاذّاً، أَرادوا أَن يُعَوَّضوا الواو من كثرة دخول الياء عليها. ومَضى وتَمَضَّى: تقدَّم؛ قال عمرو بن شاس: تَمَضَّتْ إِليْنا لم يرِبْ عَيْنَها القَذى
بكَثْرةِ نِيرانٍ، وظَلْماءَ حِنْدِسِ
يقال: مَضَيْت بالمكان ومَضَيْتُ عليه. ويقال: مَضَيْتُ بَيْعِي (* قوله« ويقال مضيت بيعي إلخ» كذا بالأصل. وعبارة التهذيب: ويقال أمضيت بيعي ومضيت على بيعي أي إلخ.) أَجَزْتُه.
والمَضاءُ: اسم رجل، وهو المَضاء بن أَبي نُخَيْلةَ يقول فيه أَبوه: يا رَبِّ مَنْ عابَ المَضاءَ أَبَدا،
فاحْرِمْه أَمْثالَ المَضاءِ ولدا
والفرس يكنى أَبا المَضاء.

##### Türkçe

**مَضَى** şey **يَمْضِي** **مُضِيّاً** ve **مَضاء** ve **مُضُوًّا**: geçti ve gitti;
sonuncusu bedel üzerinedir. Ve işte ve iş üzerine **مُضوًّا** geçti; ve üzerine (hakkında) nadir olarak **مَمْضُوٌّ** bir iş (vardır);
**فَعُول** babında, **الفاء**’nın fethasıyla getirilmiştir. Ve yolunda **بِسَبيله** geçti: öldü.
Ve işte **مَضاء** geçti: nüfuz etti. Ve işi **أَمضى**: onu infaz etti. Ve ben işi **أَمْضَيْت**:
onu infaz ettim. Ve hadiste: “Senin malından senin için ancak sadaka verdiğin ve **فأَمْضَيْت** (şey) vardır”
yani onda bağışını infaz ettin ve onda duraksamadın. Ve kılıç **مَضاء** geçti: kesti; dedi
el-Cevherî: ve Cerîr’in sözü:
فَيَوْماً يُجازِينَ الهَوى غَيْرَ ماضِيٍ،
ويَوْماً تُرَى مِنْهُنَّ غُولٌ تُغَوَّلُ
dedi: ancak onu zaruret için aslına döndürdü; çünkü şiirde caizdir ki
illetli harf, bütün yönlerden sahih harf yürütümü üzere yürütülsün; çünkü o asıldır; dedi İbn
Berrî: ve **يُجارِينَ** rivayet edildi, **الراء** ile; ve onların heva ile **مُجاراتُهنَّ**’i, yani dilleriyle,
yani heva ile dilleriyle yarışırlar ve onu **يُمْضِينَه** (infaz etmezler); dedi: ve “**غيرَ ما صِباً**”
rivayet edilir; yani benden yana onlardan bir **صِباً** olmaksızın; ve dedi İbn el-Kattâ‘: sahih olan **غير ما صباً**’dır,
dedi: ve bir topluluk onu tashif etmiştir. Ve ben iş üzerine **مُضِيّاً** geçtim ve iş üzerine **مَضُوًّا** ve **مُضُوًّا** geçtim,
**الوَقُودِ** ve **الصعودِ** gibi; ve bu, üzerine (hakkında) **مَمْضُوٌّ** bir iştir; ve **التَّمَضِّي** ondan bir **تَفَعُّل**’dür; dedi:
أَصْبَحَ جِيرانُكَ، بَعْدَ الخَفْضِ،
يُهْدِي السَّلامَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضِ
وقَرَّبوا، لِلْبَيْنِ والتَّمَضِّي،
جَوْلَ مَخاضٍ كالرَّدَى المُنْقَضِّ
**الجَوْلُ**: develerden otuzdur.
Ve **المُضَواء**: ilerleme; dedi el-Kutâmî:
فإِذا خَنَسْنَ مَضى على مُضَوائِه،
وإِذا لَحِقْنَ به أَصَبْنَ طِعانا
Ve Ebû Ubeyd **مُضَواء**’ı **فُعَلاء** babında zikretti ve beyti okudu; ve bazısı dedi:
aslı **مُضَياء**’dır; onu şâz bir ibdâl ile ibdâl ettiler; istediler ki **الواو**’u, **الياء**’nın onun üzerine çokça girmesinden dolayı, telafi etsinler. Ve **مَضى** ve **تَمَضَّى**: ilerledi; dedi Amr b. Şâs:
تَمَضَّتْ إِليْنا لم يرِبْ عَيْنَها القَذى
بكَثْرةِ نِيرانٍ، وظَلْماءَ حِنْدِسِ
denir: mekân ile **مَضَيْت** ve onun üzerine **مَضَيْتُ**. Ve denir: satışımı **مَضَيْتُ**
(* sözü “ve denir satışımı **مَضَيْتُ** ilh.” asılda böyledir. Tehzîb’in ibaresi: ve denir satışımı **أَمْضَيْت**
ve satışım üzerine **مَضَيْتُ** yani ilh.) onu caiz kıldım.
Ve **المَضاءُ**: bir adamın adıdır; o, Ebû Nuhayle’nin oğlu **المَضاء**’dır; babası onun hakkında şöyle der:
يا رَبِّ مَنْ عابَ المَضاءَ أَبَدا،
فاحْرِمْه أَمْثالَ المَضاءِ ولدا
Ve at, **أَبا المَضاء** künyesiyle künyelenir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* م ض ي * * مَضَى * الشيء يَمْضِي بالكسر * مُضْيًّا * ذهب و * مَضَى * في الأمر يَمْضِي * مَضَاءً * نفذ و * مَضَيْتُ * على الأمر * مُضِيًّا * و * مَضَوْتُ * أيضا * مُضُوَّا * بفتح الميم وضمها وهذا أمر * مَمْضُوٌّ * عليه و * أمْضَى * الأمر أنفذه

##### Türkçe

* م ض ي * **مَضَى** şey **يَمْضِي** (kesre ile) **مُضْيًّا**: gitti; ve **مَضَى** işte **يَمْضِي** **مَضَاءً**: nüfuz etti; ve **مَضَيْتُ** iş üzerine **مُضِيًّا** ve **مَضَوْتُ** da **مُضُوَّا** (mimin fethasıyla ve dammesiyle); ve bu, üzerine (hakkında) **مَمْضُوٌّ** olunan bir iştir; ve **أمْضَى** işi: onu infaz etti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!مَضَى ) الشَّيءُ ( *!يَمْضِي *!مُضِيّاً *!ومُضُوًّا ) ؛ ) الأخيرَةُ على البَدَلِ ؛ ( خَلاَ ) وذَهَبَ .
( و ) مَضَى ( في الأمْرِ *!مَضاءً ومُضُوًّا : نَفَذَ .
( وفي الصِّحاح : مَضَى في الأمْرِ مَضاءً أَنْفَذَهُ ؛ ( وأَمْرٌ *!مَمْضُوٌّ عليه ) ، نادِرٌ جِيءَ به في بابِ فَعُول ، بفَتْح الفاءِ .
( و ) مَضَى ( سَبيلَهُ : ماتَ ) ؛ ) وفي المُحْكم : بسَبِيلِهِ .
( و ) مَضَى ( السَّيْفُ مَضاءً : قَطَعَ ) في الضَّرِيبَةِ ، وله مضاء ؛ قال الجَوْهرِي ؛ وقولُ جريرٍ :
فيَوْماً يُجازِينَ الهَوَى غَيْرَ *!ماضيٍ
ويَوْماً تُرَى مِنْهُنَّ غُولٌ تُغَوَّلُقالَ : فإنَّما رَدَّه إلى أَصْلِه للضَّرُورَةِ لأنَّه يَجوزُ في الشِّعْرِ أن

يُجْرَى الحَرْفُ المُعْتَلُّ مُجْرَى الحَرْف الصَّحِيحِ من جَميعِ الوُجُوهِ لأنَّه الأصْل .
قال ابنُ برِّي : ويُرْوى يُجارِينَ ، بالراءِ ، قالَ : ويُرْوَى غَيْرَ ما صِباً ، وصَحَّحه ابنُ القطَّاع ؛ ونقلَ كَلامَ الجَوْهرِي هذا الصَّاغاني في التكْملَةِ فقالَ : وقد تَبِعَ في هذا أَقاوِيلَ النَّحويِّينَ ووثقَ بنَقْلِهم وتَأْوِيلِهم ، والرِّوايَةُ غَيْر ما صِباً ، أَي مِن غَيْر صِباً إليَّ ، ولا ضَرُورَةَ فيه ، والرِّوايَةُ في عَجْز البَيْتِ : تَرَى مِنْهُنَّ غُولاً .
( *!وأَمْضاهُ : أَنْفَذَهُ ) ؛ ) ومنه الحديثُ : ( ليسَ لكَ من مالِكَ إلاَّ ما تَصَدَّقْت *!فأَمْضَيْت ) ، أَي أَنْفَذْت فيه عَطاءَك ولم تَتَوقَّفْ فيه .
( *!والمُضَواءُ ، كغُلَواءَ : التَّقَدُّمُ ) ؛ ) وأَنْشَدَ الجَوْهرِي للقُطامي :
وإذا خَنَسْنَ مَضَى على *!مُضَوائِه
وإذا لَحِقْنَ به أَصَبْنَ طِعاناوقال أَبو عليَ : مَضَى على *!مُضَوائِه ، *!المُضواءُ : ما *!مَضَيْت عليه ، وأَنْشَدَ البَيْتَ المَذْكورَ : فإذا خَنَسْنَ الخ ؛ قالَ : وهذا البِناءُ يكثرُ في الجَمْع ويَنْقاسُ . وذَكَرَه أبو عبيدٍ في بابِ فُعلاءَ ، وأَنْشَدَ البَيْتَ .
قالَ ابنُ سِيدَه : وقالَ بعضُهم : أَصْلُه مُضَيَاء فأبْدلُوه إبْدالاً شاذاً ، أَرادُوا أن يُعَوِّضوا الواو من كثْرةِ دُخولِ الياءِ عليها .
( وأَبو المَضاءِ ، كسَماءٍ : الفَرَسُ ) ، هي كُنْيَتُه .
( *!والمَضاءُ الفاشِيُّ : تابِعِيٌّ ) ، كذا في النُّسخِ ، والصَّوابُ الفايِشِيُّ ؛ وبَنُو فايِشِ قَبيلَةٌ ، والمَضاءُ هذا يكْنَى أَبا إِبْراهِيمَ يَرْوِي عن عائِشَةَ ، وعنه أَبو إسْحاق السُّبَيْعي ؛

كذا في كتابِ ابن حبَّان .
( *!ومَضَيْتُ على بَيعِي *!وأَمْضَيْتُه : أَجَزْتُه ) ، بالجيمِ والزاي ، وقد وَقَعَ في نسخِ التهْذيبِ للأزْهري أَخَّرْته مِن التَّأخِيرِ وهو تَصْحيفٌ نبَّه عليه الصَّاغاني .
( *!والماضِي : الأسَدُ ) لجُرْأَتِهِ وتَقَدُّمِه . ( والسَّيْفُ ) لنَفاذِهِ في الضَّرِيبَةِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!مَضَوْتُ على الأمْرِ *!مَضْواً *!ومُضُوًّا مِثْلَ الوَقُودِ والصُّعودِ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
*!وتمَضَّى : تَفَعَّل منه ، وأَنْشَدَ الجَوْهرِي للراجزِ :
وقَرَّبوا للْبَيْنِ *!والتَّمَضِّي ويقالُ : مَضَى *!وتَمَضَّى : تقَدَّمَ ؛ قالَ عَمْرو بنُ شاس :
*!تَمَضَّتْ إلينا لم يرِبْ عَيْنَها القَذَى
بكَثْرةِ نِيرانٍ وظَلْماءَ حِنْدِس ِويقالُ : مَضَيْتُ بالمَكانِ *!ومَضَيْتُ عليه .
وكانَ ذلكَ في الزَّمَنِ *!الماضِي ، وهو خِلافُ المُسْتَقْبل .
وأَبو *!ماضِي : مِن كناهم .
*!والمَضاءُ بنُ حاتِمٍ : محدِّثٌ .
والمَضاءُ بنُ أَبي نُخَيْلَةَ رَجُلٌ ، وفيه يقولُ أَبوه :
يا رَبّ مَنْ عابَ *!المَضاءَ أَبَداً
فاحْرِمْه أَمْثالَ المَضاءِ وَلَدا*!وأَمْضَى من السَّيْفِ . وسُيوفٌ *!مَواضٍ .
*!وأَمْضَيْتُ له : تَرَكْته في قَلِيلِ الخطا حتى يَبْلغَ به أَقْصاهُ فيُعاقَب في مَوْضِع لا يكونُ لصاحِبِ الخطا فيه عذْرٌ ؛ وكذلكَ أَمْدَيْت له وأَنْمَيْت له ؛ نقلَهُ الأزْهرِي .
*!والتَّمْضِيَةُ في الأمْرِ : *!الأمْضاءُ .
(

##### Türkçe

: ( **مَضَى** ) şey ( **يَمْضِي** **مُضِيّاً** **ومُضُوًّا** ) ; ) sonuncusu bedel üzere; ( **خَلاَ** ) ve gitti.
( ve ) **مَضَى** ( işte **مَضاءً** ve **مُضُوًّا** : geçti/infaz etti.
( Ve **الصِّحاح**’ta: **مَضَى** işte **مَضاءً**: onu infaz etti; ( ve bir iş **مَمْضُوٌّ عليه** ) nâdirdir; **فَعُول** bâbında, **الفاء**’nın fethasıyla getirilmiştir.
( ve ) **مَضَى** ( yolunu: öldü ) ; ) ve **المُحْكم**’de: onun yoluyla.
( ve ) **مَضَى** ( kılıç **مَضاءً**: kesti ) darbede; ve onun için **مَضاء** vardır; **الجَوْهرِي** dedi; ve Cerîr’in sözü:

Bir gün hevâyı karşılıklandırırlar, **ماضيٍ** olmayan
Ve bir gün onlardan bir gûl görülür, gûllaşır

Dedi: Ancak onu aslîsine zaruret için döndürdü; çünkü şiirde câiz olur ki

illetli harf, asl olduğu için, bütün vecihlerden sahih harfin yürütüldüğü gibi yürütülsün.
İbn Berrî dedi: Ve **يُجارِينَ** diye, **الراء** ile rivayet olunur; dedi: Ve **غَيْرَ ما صِباً** diye rivayet olunur; ve İbnü’l-Kattâ‘ onu sahih saydı; ve bu Cevherî’nin sözünü **التكْملَة**’de Sâğânî nakletti de dedi ki: Ve bu hususta nahivcilerin sözlerine tâbi oldu ve onların nakline ve te’viline güvendi; rivayet **غَيْر ما صِباً**’dır; yani bana karşı **صِباً** olmaksızın; onda zaruret yoktur; ve beytin ikinci mısraındaki rivayet: **تَرَى مِنْهُنَّ غُولاً**.
( **وأَمْضاهُ** : onu infaz etti ) ; ) ve ondan hadis: ( Malından senin için ancak sadaka verdiğin şey vardır, sonra **فأَمْضَيْت** ) yani onda bağışını infaz ettin ve onda duraksamadın.
( **والمُضَواءُ** , **غُلَواءَ** gibi: ilerleme ) ; ) ve **الجَوْهرِي** **القُطامي**’den okudu:

Ve gizlendiklerinde, onun **مُضَوائِه**’si üzere geçti
Ve ona yetiştiklerinde, bir saplama isabet ettirdiler

Ebû Ali dedi: **مَضَى** onun **مُضَوائِه**’si üzere; **المُضواءُ**: üzerine geçtiğin şeydir; ve zikredilen beyti okudu: “Eğer gizlendiklerinde…” ilh.; dedi: Bu bina cem‘de çok olur ve kıyaslanır. Ve Ebû Ubeyd onu **فُعلاءَ** bâbında zikretti ve beyti okudu.
İbn Sîde dedi: Ve bazısı dedi ki: Aslı **مُضَيَاء**’dır; onu şâz bir ibdâl ile ibdâl ettiler; **الياء**’nın ona çokça girmesinden dolayı **الواو**’yu telafi etmek istediler.
( **وأَبو المَضاءِ** , **سَماءٍ** gibi: at ) , o onun künyesidir.
( **والمَضاءُ الفاشِيُّ** : tâbiîdir ) , nüshalarda böyle; doğrusu **الفايِشِيُّ**’dir; ve Benû Fâyiş bir kabiledir; ve bu **المَضاءُ** Ebû İbrâhîm diye künyelenir; Âişe’den rivayet eder; ondan da Ebû İshâk es-Sübey‘î (rivayet eder);

İbn Hibbân’ın kitabında böyle.
( **ومَضَيْتُ على بَيعِي** **وأَمْضَيْتُه** : onu câiz kıldım ) , **الجيم** ve **الزاي** ile; ve Ezherî’nin **التهْذيب** nüshalarında “onu geciktirdim” mânasında **التَّأخِير**’den **أَخَّرْته** vâki olmuştur; o bir tashîftir; Sâğânî ona dikkat çekti.
( **والماضِي** : aslan ) cesareti ve öne geçmesi sebebiyle. ( ve kılıç ) darbede nüfuzu sebebiyle.

Ve ondan istidrâk olunan şeylerdendir:
**مَضَوْتُ** iş üzerine **مَضْواً** **ومُضُوًّا**; **الوَقُود** ve **الصُّعود** misli; onu **الجَوْهرِي** nakletti.
**وتمَضَّى**: ondan **تَفَعَّل**’dir; ve **الجَوْهرِي** recez söyleyenden okudu:

Ayrılık için yaklaştırdılar, ve **التَّمَضِّي** için

Ve denilir: **مَضَى** ve **تَمَضَّى**: ilerledi; Amr b. Şâs dedi:

**تَمَضَّتْ** bize doğru; gözüne çöp ilişmesi şüphe vermedi
Çok ateşler ve zifiri karanlık sebebiyle

Ve denilir: Mekânda **مَضَيْتُ** ve onun üzerinde **مَضَيْتُ**.
Ve bu, **الماضِي** zamanda idi; o, **المُسْتَقْبل**’in zıddıdır.
Ve Ebû **ماضِي**: künyelerindendir.
**والمَضاءُ بنُ حاتِمٍ**: muhaddistir.
Ve **المَضاءُ بنُ أَبي نُخَيْلَةَ** bir adamdır; ve onun hakkında babası şöyle der:

Ey Rab! Kim **المَضاءَ**’ı ebediyen ayıpladıysa
Onu, **المَضاءِ** emsali bir evlattan mahrum et

Ve kılıçtan daha **أَمْضَى**. Ve kılıçlar **مَواضٍ**.
**وأَمْضَيْتُ له**: onu az bir hatada bıraktım; ta ki onunla en sonuna ulaşsın da, hata sahibinin onda özrü bulunmayacak bir yerde cezalandırılsın; aynı şekilde **أَمْدَيْت** ona ve **أَنْمَيْت** ona; onu **الأزْهرِي** nakletti.
**والتَّمْضِيَةُ** işte: **الأمْضاءُ**.
(

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: مضى

مَضَى
1 مَضَى ذ and ↓ تَمَضَّى i. q. تَقَدَّمَ [He advanced, proceeded, &c.]. (M.) ― -b2- مَضَى He, or it, passed; passed away; went; or went away. (S, M, Msb, K.) ― -b3- [He went on.] ― -b4- مَضَى لَهُ, said of time: see تَسْهِيمٌ. ― -b5- [مَضَى فِى سَيْرِهِ He advanced, or pressed onward, with a penetrative energy or force, or a sharpness and effectiveness, in his pace.] ― -b6- مَضَىَ الأَمْرُ, and القَوْلُ, (assumed tropical:) The command, or order, and the saying, was effectual; had effect; was, or became, executed, or performed; syn. نَفَذَ. (Msb, art نفذ.) ― -b7- مَضَى فِى الأَمْرِ (assumed tropical:) He acted [or went on, and did so] with penetrative energy, or with sharpness, vigour, and effectiveness, in the affair; syn. نَفَذَ. (S, M, K.) See مَاضٍ فِى الأُمُورِ, below; and جَسَرَ. ― -b8- مَضَى عَلَى الأَمْرِ He executed, performed, or accomplished, the affair; as also ↓ أَمْضَاهُ: (S:) and he kept, or applied himself, constantly, or perseveringly, to it. (Msb.) ― -b9- مَضَيْتُ على بَيْعِى and ↓ أَمْضَيْتُهُ I effected, or executed, my sale. (K.) ― -b10- مَضَى It (a sword) cut; (M, K;) penetrated; was sharp.

أَمْضَاهُ
4 أَمْضَاهُ ذ [(assumed tropical:) He made it (i. e., a contract, sale, oath, &c.) to take effect; executed it; performed it.] ― -b2- أَمْضَى الأَمْرَ: see مَضَى عَلَى الأَمْرِ. ― -b3- أَمْضَى اليَمِينَ He made the oath to be unconditional, without exception, absolutely or decisively or irreversibly binding. (TK voce جَزَمَ.) See جَزَمَ. ― -b4- أَمْضَى عَهْدَهُ (assumed tropical:) He made his covenant, or contract, or the like, to have, or take, effect; executed or performed it. (L, art. نفذ.) ― -b5- أَمْضَى رَأْيًا He formed, or gave, a decided opinion. ― -b6- أَمْضَى He signed a writing with his name, and so rendered it effective. ― -b7- See 1.

5 تَمَضَّىَ see 1.

مَاضٍ فِى الأُمُورِ
مَاضٍ فِى الأُمُورِ ذ [(assumed tropical:) Penetrating, sharp, energetic, or acting with penetrative energy, or vigorous, and effective, in the performing of affairs: like شَحْشَحٌ, q. v. ― -b2- مَاضٍ is coupled with the epithets مَاهِرٌ and جَادٌّ, &c., and implies penetration and skill, or proficiency in anything;] excelling, or surpassing, in doing, or performing, a thing: (KL from the “ Destoor ”:) [it is also coupled with جَرِىْءٌ and مُتَقَدِّمٌ, in the T, art. جهر. See also نَافِذٌ, its syn.] ― -b3- أَمْرٌ مَاضٍ (assumed tropical:) A command, or an order, that is effectual; that has effect; that is executed, or performed; syn. نَافِذٌ. (L, art. نفذ.) ― -b4- فَرَسٌ مَاضٍ (assumed tropical:) A sharp, spirited, vigorous horse [&c.]; contr. of بَلِيدٌ; (Lth, TA, voce نَدْبٌ;) exerting, or having, a penetrative energy, &c.: see مَضى. ― -b5- كَانَ ذٰلِكَ فِى الزَّمَنِ المَاضِى That was in the time that is past; contr. of المُسْتَقْبَل. (TA.)

اِمْضَاءٌ
اِمْضَاءٌ ذ A signature.

تِمْضَآءٌ
تِمْضَآءٌ ذ One who performs affairs with energy and perseverance: an intensive epithet: see صَمَيَانٌ.

##### Türkçe

مَضَى
1 **مَضَى** ذ ve ↓ **تَمَضَّى** i. q. **تَقَدَّمَ** [O ilerledi, öne geçti, vb.]. (M.) ― -b2- **مَضَى** O, yahut o (şey), geçti; geçip gitti; gitti; yahut uzaklaştı. (S, M, Msb, K.) ― -b3- [O devam etti.] ― -b4- **مَضَى لَهُ**, zaman hakkında söylenir: **تَسْهِيمٌ**’e bak. ― -b5- [**مَضَى فِى سَيْرِهِ** O, yürüyüşünde, nüfuz edici bir enerji yahut kuvvet, yahut bir keskinlik ve etkililik ile ilerledi, yahut ileri atıldı.] ― -b6- **مَضَىَ الأَمْرُ**, ve **القَوْلُ**, (mecaz kabul edilerek:) Emir yahut buyruk ve söz etkili oldu; tesir etti; icra edildi yahut yerine getirildi; eş anlamlısı **نَفَذَ**. (Msb, md. **نفذ**.) ― -b7- **مَضَى فِى الأَمْرِ** (mecaz kabul edilerek:) O, işte nüfuz edici bir enerji ile, yahut keskinlik, güç ve etkililik ile davrandı [yahut devam etti ve böyle yaptı]; eş anlamlısı **نَفَذَ**. (S, M, K.) Aşağıda **مَاضٍ فِى الأُمُورِ**’a bak; ve **جَسَرَ**. ― -b8- **مَضَى عَلَى الأَمْرِ** O, işi icra etti, yerine getirdi, yahut tamamladı; bunun gibi ↓ **أَمْضَاهُ**: (S:) ve ona sürekli olarak devam etti, yahut kendini ona verdi, sürekli yahut sebatla. (Msb.) ― -b9- **مَضَيْتُ على بَيْعِى** ve ↓ **أَمْضَيْتُهُ** Satışımı yürürlüğe koydum, yahut icra ettim. (K.) ― -b10- **مَضَى** O (bir kılıç) kesti; (M, K;) deldi; keskin oldu.

أَمْضَاهُ
4 **أَمْضَاهُ** ذ [(mecaz kabul edilerek:) O, onu (yani bir akdi, satışı, yemini, vb.) yürürlüğe koydu; onu icra etti; onu yerine getirdi.] ― -b2- **أَمْضَى الأَمْرَ**: **مَضَى عَلَى الأَمْرِ**’e bak. ― -b3- **أَمْضَى اليَمِينَ** O, yemini kayıtsız şartsız, istisnasız, mutlak yahut kesin yahut geri döndürülemez biçimde bağlayıcı kıldı. (TK, **جَزَمَ** maddesinde.) **جَزَمَ**’a bak. ― -b4- **أَمْضَى عَهْدَهُ** (mecaz kabul edilerek:) O, ahdini, yahut akdini, yahut benzerini, etkili olacak yahut yürürlüğe girecek kıldı; onu icra etti yahut yerine getirdi. (L, md. **نفذ**.) ― -b5- **أَمْضَى رَأْيًا** O, kesin bir görüş oluşturdu, yahut verdi. ― -b6- **أَمْضَى** O, bir yazıyı adıyla imzaladı ve böylece onu etkili kıldı. ― -b7- 1’e bak.

5 **تَمَضَّىَ** 1’e bak.

مَاضٍ فِى الأُمُورِ
**مَاضٍ فِى الأُمُورِ** ذ [(mecaz kabul edilerek:) İşlerin yerine getirilmesinde nüfuz edici, keskin, enerjik; yahut nüfuz edici bir enerji ile davranan; yahut güçlü ve etkili: **شَحْشَحٌ** gibidir, ona bak. ― -b2- **مَاضٍ**, **مَاهِرٌ** ve **جَادٌّ** vb. sıfatlarla birlikte kullanılır ve herhangi bir şeyde nüfuz ve maharet, yahut yetkinlik ifade eder;] bir şeyi yapmada yahut yerine getirmede üstün, yahut aşan: (KL, “Destoor”dan:) [T’de, md. **جهر**’de, **جَرِىْءٌ** ve **مُتَقَدِّمٌ** ile de birlikte kullanılır. Ayrıca onun eş anlamlısı olan **نَافِذٌ**’e de bak.] ― -b3- **أَمْرٌ مَاضٍ** (mecaz kabul edilerek:) Etkili olan; tesir eden; icra edilen yahut yerine getirilen bir emir yahut buyruk; eş anlamlısı **نَافِذٌ**. (L, md. **نفذ**.) ― -b4- **فَرَسٌ مَاضٍ** (mecaz kabul edilerek:) Keskin, coşkun, güçlü bir at [vb.]; **بَلِيدٌ**’in zıddı; (Lth, TA, **نَدْبٌ** maddesinde;) nüfuz edici bir enerji vb. gösteren, yahut sahip olan: **مَضى**’ya bak. ― -b5- **كَانَ ذٰلِكَ فِى الزَّمَنِ المَاضِى** Bu, geçmiş olan zamanda idi; **المُسْتَقْبَل**’in zıddı. (TA.)

اِمْضَاءٌ
**اِمْضَاءٌ** ذ Bir imza.

تِمْضَآءٌ
**تِمْضَآءٌ** ذ İşleri enerji ve sebatla yerine getiren kimse: mübalağa sıfatı: **صَمَيَانٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَضَى
مَضَى I ,  U ( يَمْضُو ), ( n. ac. مُضُوّ [ 27 ] ,
a.  مُضِيّ ), Passed; was over; elapsed ( time ).

b.  [ Bi ], Went away with, took.

c.  ( n. ac.

مَضَآء
مَضَآء [ 22A ] ,  مُضُوْي 27 )
a.  [ Fī ], Penetrated.

d.  [ 'Ala ], Executed, accomplished; concluded ( bargain ).

أَمْضَيَ
أَمْضَيَ IV
a.  [ acc. ],  see I (d) .

b.  Made to penetrate.

c.  [ coll. ], Signed, subscribed.

تَمَضَّيَ
تَمَضَّيَ V ,
a.  Was executed, accomplished &c.

اِمْتَضَيَ
اِمْتَضَيَ VIII ,
a.  Unsheathed ( sword ).

أَمْضًى
أَمْضًى [ 14 ],
a.  Sharper.

مَاضٍ
مَاضٍ [ 21 ],
a.  passing.

b.  Past; over, by-gone; dead.

c.  Sharp, keen ( sword ).

مُمْضٍ
مُمْضٍ [ N. Ag.
a.  IV] [ coll. ], Signer, subscriber; underwriter.

اِمْضَآء
اِمْضَآء
a.  [ N. Ac. IV ], Execution ( of an order ).

b.  [ coll. ], Signature.

مُضَوَآء
مُضَوَآء
a.  Progress; advancement.

المَاضِي
المَاضِي
a.  The past tense, the preterite.

مَاضِي العَزِيْمَة
مَاضِي العَزِيْمَة
a.  Resolute.

##### Türkçe

مَضَى
**مَضَى** I, U (**يَمْضُو**), (n. ac. **مُضُوّ** [27], a. **مُضِيّ**), Geçti; sona erdi; (zaman) geçti.

b. [Bi], ile birlikte gitti, aldı.

c. (n. ac.
**مَضَآء**
**مَضَآء** [22A], **مُضُوْي** 27)
a. [Fī], içine nüfuz etti.

d. ['Ala], icra etti, gerçekleştirdi; (alışverişi) sonuçlandırdı.

أَمْضَيَ
**أَمْضَيَ** IV
a. [acc.], I (d)’ye bak.

b. Nüfuz ettirdi.

c. [coll.], imzaladı, altına yazdı.

تَمَضَّيَ
**تَمَضَّيَ** V,
a. İcra edildi, gerçekleştirildi vb.

اِمْتَضَيَ
**اِمْتَضَيَ** VIII,
a. (kılıcı) kınından çekti.

أَمْضًى
**أَمْضًى** [14],
a. Daha keskin.

مَاضٍ
**مَاضٍ** [21],
a. Geçen.

b. Geçmiş; geçmiş, geride kalmış; ölü.

c. Keskin, sivri (kılıç).

مُمْضٍ
**مُمْضٍ** [N. Ag. a. IV] [coll.], İmzalayan, altına yazan; poliçe imzalayan.

اِمْضَآء
**اِمْضَآء**
a. [N. Ac. IV], (bir emrin) icrası.

b. [coll.], imza.

مُضَوَآء
**مُضَوَآء**
a. İlerleme; ilerletme.

المَاضِي
**المَاضِي**
a. Geçmiş zaman, mazi.

مَاضِي العَزِيْمَة
**مَاضِي العَزِيْمَة**
a. Azimli.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

مضي
مَضَى - يَمْضِي - مُضِيّ
مَضَى - يَمْضِي + الكائن أو الأمر: يدخل في حالة حركة وفعل: وهو كناية أنه : يَنْفُذ ويقع ويحصل
مَضَى - يَمْضِي + الكائن: يدخل في حالة حركة وفعل
مَضَى - يَمْضِي + الكائن + إلى مكان: يدخل في حالة حركة وفعل وهو متجه باتجاه المكان
مَضَى - يَمْضِي + الأمر: يدخل في حالة حركة وفعل: وهو كناية أنه : يَنْفُذ ويقع ويحصل
مُضِيّ: اسم فعل " مَضَى - يَمْضِي "
أَمْضَى - يُمْضِي + الكائن + الفعل: على وزن " أفعل " من ´ مَضَى - يَمْضِي " جعله " يَمْضِي ": جعله يَنْفُذ ويقع ويحصل
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " تحرك وتقدم الكائن أو الفعل أو الأمر بحركة ذاتية دافعة، والتقدم والانتقال بشكل مستمر من غير تقطع"، وهي:
خَلَا - يَخْلُو، مَضَى - يَمْضِي، سَرَى - يَسْرِي، جَرَى - يَجْرِي، سارَ - يَسِيْرُ، حَرَكَ - يَحْرُكُ
مضى - يمضي
مضى : وقع وحصل ونـُفــِّذ وصارحقيقة	﴿قل للذين كفروا إن ينتهوا يغفر لهم ما قد سلف وإن يعودوا فقد مضت سنة الأولين(38)﴾ الأنفال ﴿فأهلكنا أشد منهم بطشا ومضى مثل الأولين(8)﴾ الزخرف
امضوا : انطلقوا  تفعلوا ما تؤمرون ينطلق متابعاً الفعل	﴿فأسر بأهلك بقطع من الليل واتبع أدبارهم ولا يلتفت منكم أحد وامضوا حيث تؤمرون(65)﴾ الحجر ﴿وإذ قال موسى لفتاه لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين أو أمضي حقبا(60)﴾ الكهف
مضيا
الانطلاق بإنفاذ الفعل﴿ولو نشاء لمسخناهم على مكانتهم فما استطاعوا مضيا ولا يرجعون(67)﴾ يس
مختار الصحاح
● [مضي] م ض ي: مَضَى الشيء يَمْضِي بالكسر مُضْيًّا ذهب و مَضَى في الأمر يَمْضِي مَضَاءً نفذ و مَضَيْتُ على الأمر مُضِيًّا و مَضَوْتُ أيضا مُضُوَّا بفتح الميم وضمها وهذا أمر مَمْضُوٌّ عليه و أمْضَى الأمر أنفذه
الراغب
مضى
- المضي والمضاء: النفاذ، ويقال ذلك في الأعيان والأحداث. قال تعالى: }ومضى مثل الأولين﴿[الزخرف/8]،﴾فقد مضت سنة الأولين{ [الأنفال/38].
ملخص اللسان:
1.     مَضَى الشيءُ يَمْضِي مُضِيّاً ومَضاء ومُضُوًّا: خلا وذهب؛  الأَخيرة على البدل.
2.     ومَضَى بِسَبيله: مات.
3.      ومَضَى في الأَمر مَضاء: نَفَذَ. وأَمضى الأَمرَ: أَنفذه ، ومَضَى في الأَمر وعلى الأَمر مُضوًّا،
4.    ومَضَى السيفُ مَضاء: قطع
5.     ومَضى وتَمَضَّى: تقدَّم
6.     يقال: مَضَيْت بالمكان ومَضَيْتُ عليه.
7.     ويقال: مَضَيْتُ بَيْعِي ، ويقال أمضيت بيعي ومضيت على بيعي أي إلخ.) أَجَزْتُه
لسان العرب
● - مضي: مَضَى الشيءُ يَمْضِي مُضِيّاً ومَضاء ومُضُوًّا: خلا وذهب؛  الأَخيرة على البدل. ومَضَى في الأَمر وعلى الأَمر مُضوًّا، وأَمْرٌ مَمْضُوٌّ  عليه، نادر جِيء به في باب فَعُول بفتح الفاء. ومَضَى بِسَبيله: مات.  ومَضَى في الأَمر مَضاء: نَفَذَ. وأَمضى الأَمرَ: أَنفذه. وأَمضيت الأَمر:  أَنفذته. وفي الحديث: ليسَ لَك من مالِكَ إِلا ما تَصَدَّقْت فأَمْضَيْت  أَي أَنْفَذْتَ فيه عَطاءك ولم تتوقف فيه. ومَضَى السيفُ مَضاء: قطع؛ قال  الجوهري: وقول جَرير:  فَيَوْماً يُجازِينَ الهَوى غَيْرَ ماضِيٍ،  ويَوْماً تُرَى مِنْهُنَّ غُولٌ تُغَوَّلُ  قال: فإِنما ردَّه إِلى أَصله للضرورة لأَنه يجوز في الشعر أَن يُجرى  الحرفُ المُعتلُّ مُجرى الحرف الصحيح من جميع الوجوه لأَنه الأَصل؛ قال ابن  بري: وروي يُجارِينَ، بالراء ومُجاراتُهنَّ الهَوى يعني بأَلسِنَتِهنَّ  أَي يُجاريِنَ الهَوى بأَلسنتهنَّ ولا يُمْضِينَه، قال: ويروى غيرَ ما  صِباً أَي من غير صِباً منهن إِليَّ؛ وقال ابن القطاع: الصحيح غير ما صباً،  قال: وقد صحَّفه جماعة. ومَضَيْتُ على الأَمر مُضِيّاً ومَضَوْتُ على  الأَمر مَضُوًّا ومُضُوًّا مثل الوَقُودِ والصعودِ، وهذا أَمرٌ مَمْضُوٌّ  عليه، والتَّمَضِّي تَفَعُّل منه، قال:  أَصْبَحَ جِيرانُكَ، بَعْدَ الخَفْضِ،  يُهْدِي السَّلامَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضِ  وقَرَّبوا، لِلْبَيْنِ والتَّمَضِّي،  جَوْلَ مَخاضٍ كالرَّدَى المُنْقَضِّ  الجَوْلُ: ثلاثون من الإِبل.  والمُضَواء: التَّقدُّم؛ قال القطامي:  فإِذا خَنَسْنَ مَضى على مُضَوائِه،  وإِذا لَحِقْنَ به أَصَبْنَ طِعانا  وذكر أَبو عبيد مُضَواء في باب فُعَلاء وأَنشد البيت، وقال بعضهم:  أَصلها مُضَياء فأَبدلوه إِبدالاً شاذّاً، أَرادوا أَن يُعَوَّضوا الواو من  كثرة دخول الياء عليها. ومَضى وتَمَضَّى: تقدَّم؛ قال عمرو بن شاس:  تَمَضَّتْ إِليْنا لم يرِبْ عَيْنَها القَذى  بكَثْرةِ نِيرانٍ، وظَلْماءَ حِنْدِسِ  يقال: مَضَيْت بالمكان ومَضَيْتُ عليه. ويقال: مَضَيْتُ بَيْعِي  (* قوله« ويقال مضيت بيعي إلخ» كذا بالأصل. وعبارة التهذيب: ويقال أمضيت  بيعي ومضيت على بيعي أي إلخ.) أَجَزْتُه.  والمَضاءُ: اسم رجل، وهو المَضاء بن أَبي نُخَيْلةَ يقول فيه أَبوه:  يا رَبِّ مَنْ عابَ المَضاءَ أَبَدا،  فاحْرِمْه أَمْثالَ المَضاءِ ولدا  والفرس يكنى أَبا المَضاء.
مقاييس اللغة:
(مضي) الميم والضاد والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على نفاذٍ ومُرورٍ. ومَضَى يَمضِي مُضِيَّاً. والمَضَاء: النَّفاذ في الأمر. والمُضَوَاء: التقدُّم.‏
قال القطامي:‏
* فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوائِهِ(3) *‏
القاموس المحيط:
ي مَضَى يَمْضِي مُضِيًّا ومُضُوًّا خَلاَ، و في الأمرِ مَضاءً ومُضُوًّا نَفَذَ، وأمْرٌ مَمْضُوٌّ عليه، و سَبيلَهُ ماتَ، و السَّيْفُ مَضاءً قَطَعَ. وأمْضاهُ أْنْفَذَه. والمُضَواءُ، كغُلَواءَ التَّقَدُّمُ.
وأبو المَضاءِ، كسَماءٍ: الفَرَسُ. والمَضاءُ الفاشِيُّ: تابِعِيٌّ. ومَضَيْتُ على بَيْعِي، وأمْضَيْتُه: أجَزْتُه. والماضِي: الأسَدُ والسَّيْفُ.
تاج العروس:
( ى مضى ) الشئ ( يمضى مضيا ومضوا ) الاخيرة على البدل ( خلا ) وذهب ( و ) مضى ( في الامر مضاء ومضوا نفذ ) وفى الصحاح مضى في الامر مضاء أنفذه ( وأمر ممضو عليه ) نادر جئ به في باب فعول بفتح الفاء ( و ) مضى ( سبيله مات ) وفى المحكم بسبيله ( و ) مضى ( السيف مضاء قطع ) في الضريبة وله مضاء قال الجوهرى وقول جرير فيو ما يجازين الهوى غير ماضى * ويوما ترى منهن غول تغول قال فانما رده الى أصله للضرورة لانه يجوز في الشعر ان يجرى الحرف المعتل مجرى الحرف الصحيح من جميع الوجوه لانه الاصل قال ابن برى ويروى يجارين بالراء قال ويروى غير ماصبا وصححه ابن القطاع ونقل كلام الجوهرى هذا الصاغانى في التكملة فقال وقد تبع في هذا أقاويل النحويين ووثق بنقلهم وتأويلهم والرواية غير ماصبا أي من غير صبا الى ولا ضرروة فيه والرواية في عجز
البيت ترى منهن غولا ( وأمضاه أنفذه ) ومنه الحديث ليس لك من مالك الا ما تصدقت فأمضيت أي أنفذت فيه عطاءك ولم تتوقف فيه ( والمظواء كغلواء التقدم ) وأنشد الجوهرى للقطامي وإذا خنسن مضى على مضوائه * وإذا لحقن به أصبن طعانا وقال أبو على مضى على مضوائه المضواء مضيت عليه وأنشد البيت المذكور فإذا خنسن الخ قال وهذا البناء يكثر في الجمع وينقاس وذكره أبو عبيد في باب فعلاء وأنشد البيت البيت قال ابن سيده وقال بعضصهم أصله مضاء فابدلوه ابد الاشاذا أرادوا ان يعوضوا لواو من كثرة دخولب الياء عليها ( وأبو المضاء كسماء الفرس ) هي كنيته ( والمضاء الفاشى تابعي ) كذا في النسخ والصواب الفايشى وبنو فايش قبيلة والمضاء هذا يكنى أبا ابراهيم يروى عن عائشة وعنه أبو اسحق السبيعى كذا في كتاب ابن حبان ( وضيت على بيعي وأمضيته أجزته ) بالجيم والزاى وقد وقع في نسح التهذيب للازهري أخرته من التأخير وهو تصحيف نبه عليه الصاغانى ( والماضي الاسد ) لجرأته وتقدمه ( والسيف ) لنفاذه في الضريبة * ومما يستدرك عليه مضوت على الامر مضوا ومضوا مثل الوقود والصعود نقله الجوهرى وتمضى تفعل منه وأنشد الجوهرى للراجز * وقر بوا للبين والتمضى * ويقال مضى وتمضى تقدم قال عمرو ابن شاس : ثمضت الينا لم يرب عينها القذى * بكثرة نيران وظلماء حندس ويقال مضيت بالمكان ومضيت عليه وكان ذلك في الزمن الماضي وهو خلاف المستقبل وأبو ماضى من كنا هم والمضاء بن حاتم محدث والمضاء بن أبى نخيلة وفيه يقول أبوه : يا رب من عاب المضاء أبدا * فاحرمه امثال المضاء ولدا وامضى من السيف وسيوف مواض وأمضيت له تركته في قليل الخطا حتى يبلغ به أقصاه فيعاقب في موضع لا يكون لصاحب الخطا فيه عذر وكذلك أمديت له وأنميت له نقله الازهرى والتمضية في الامر الامضاء

##### Türkçe

مضي
**مَضَى - يَمْضِي - مُضِيّ**
Pazar, 13 Şubat/Şubat 2011 22:03 yazar: Administrator
**مَضَى - يَمْضِي** + varlık veya iş: hareket ve fiil hâline girer: ve bu, onun: **يَنْفُذ** ve vuku bulur ve meydana gelir olduğuna kinayedir.
**مَضَى - يَمْضِي** + varlık: hareket ve fiil hâline girer.
**مَضَى - يَمْضِي** + varlık + bir yere: hareket ve fiil hâline girer; ve o, yerin yönüne doğru yönelmiş hâldedir.
**مَضَى - يَمْضِي** + iş: hareket ve fiil hâline girer: ve bu, onun: **يَنْفُذ** ve vuku bulur ve meydana gelir olduğuna kinayedir.
**مُضِيّ**: “ **مَضَى - يَمْضِي** ”nin fiil ismidir.
**أَمْضَى - يُمْضِي** + varlık + fiil: “ **أفعل** ” vezninde, **مَضَى - يَمْضِي**’den: onu “ **يَمْضِي** ” kıldı: onu **يَنْفُذ** ve vuku bulur ve meydana gelir kıldı.
Ve lafız, “varlığın yahut fiilin yahut işin, itici özsel bir hareketle hareket etmesi ve ilerlemesi; ve kesintisiz biçimde sürekli ilerleme ve intikal” lafızları grubuna mensuptur; ve onlar şunlardır:
**خَلَا - يَخْلُو**، **مَضَى - يَمْضِي**، **سَرَى - يَسْرِي**، **جَرَى - يَجْرِي**، **سارَ - يَسِيْرُ**، **حَرَكَ - يَحْرُكُ**

**مضى - يمضي**
**مضى**: vuku buldu ve meydana geldi ve icra edildi ve hakikat oldu. ﴿“Kâfir olanlara de ki: eğer vazgeçerlerse, kendileri için geçmiş olan bağışlanır; ve eğer dönerlerse, artık evvelkilerin sünneti **مضت** (geçti)” (38)﴾ **الأنفال** ﴿“Biz de onlardan daha şiddetli yakalayanı helâk ettik; ve evvelkilerin misali **مضى** (geçti)” (8)﴾ **الزخرف**

**امضوا**: yola koyulun; emrolunduğunuzu yapın; fiili takip ederek yola koyulur. ﴿“Öyleyse geceden bir parça ile aileni yürüt; onların arkalarına uy; sizden hiç kimse dönüp bakmasın; ve emrolunduğunuz yere **امضوا** (gidin)” (65)﴾ **الحجر** ﴿“Ve Musa, delikanlısına dedi ki: İki denizin birleştiği yere varıncaya kadar yahut uzun bir süre **أمضي** (gideyim) diye durmayacağım” (60)﴾ **الكهف**

**مضيا**
Fiili infaz ederek yola çıkma. ﴿“Dileseydik onları bulundukları yerde elbette şekillerini değiştirirdik; artık ne bir **مضيا** (geçip gitmeye) güç yetirebilirlerdi ne de geri dönerlerdi” (67)﴾ **يس**

**مختار الصحاح**
● [**مضي**] **م ض ي**: **مَضَى** şey **يَمْضِي** kesre ile **مُضْيًّا**: geçti ve gitti; ve **مَضَى** işte **يَمْضِي** **مَضَاءً**: nüfuz etti; ve ben **مَضَيْتُ** iş üzerine **مُضِيًّا**; ve ben **مَضَوْتُ** da **مُضُوَّا** mimin fethi ve zammıyla; ve bu, üzerine hükmedilmiş bir iştir: **مَمْضُوٌّ** عليه; ve **أمْضَى** işi: onu infaz etti.

**الراغب**
**مضى**
- **المضي** ve **المضاء**: nüfuzdur; ve bu, aynlarda ve hâdiselerde söylenir. Yüce Allah dedi ki: ﴿**ومضى** مثل الأولين﴾ [**الزخرف/8**]، ﴿فقد **مضت** سنة الأولين﴾ [**الأنفال/38**].

**ملخص اللسان**:
1. **مَضَى** şey **يَمْضِي** **مُضِيّاً** ve **مَضاء** ve **مُضُوًّا**: boşaldı ve gitti; sonuncusu bedel üzerinedir.
2. Ve **مَضَى** kendi yolu ile: öldü.
3. Ve **مَضَى** işte **مَضاء**: nüfuz etti. Ve **أَمضى** işi: onu infaz etti; ve **مَضَى** işte ve iş üzerine **مُضوًّا**.
4. **مَضَى** kılıç **مَضاء**: kesti.
5. **مَضى** ve **تَمَضَّى**: ilerledi.
6. Denir: **مَضَيْت** mekân ile ve **مَضَيْتُ** onun üzerine.
7. Ve denir: **مَضَيْتُ** satışımı; ve denir **أمضيت** satışımı ve **مضيت** satışım üzerine, yani (vb.) onu geçerli kıldım: **أَجَزْتُه**.

**لسان العرب**
● - **مضي**: **مَضَى** şey **يَمْضِي** **مُضِيّاً** ve **مَضاء** ve **مُضُوًّا**: boşaldı ve gitti; sonuncusu bedel üzerinedir. Ve **مَضَى** işte ve iş üzerine **مُضوًّا**; ve üzerine hükmedilmiş bir iş: **أَمْرٌ مَمْضُوٌّ** عليه; nadirdir, **فَعُول** babında fânın fethiyle getirilmiştir. Ve **مَضَى** kendi yolu ile: öldü. Ve **مَضَى** işte **مَضاء**: nüfuz etti. Ve **أَمضى** işi: onu infaz etti. Ve **أَمْضيت** işi: onu infaz ettim. Ve hadiste: “Senin malından, ancak sadaka verip de **فأَمْضَيْت** (infaz ettiğin) vardır”; yani onda bağışını infaz ettin ve onda duraksamadın. Ve **مَضَى** kılıç **مَضاء**: kesti; cevherî dedi ki: ve Cerîr’in sözü:
فَيَوْماً يُجازِينَ الهَوى غَيْرَ ماضِيٍ،
وَيَوْماً تُرَى مِنْهُنَّ غُولٌ تُغَوَّلُ
Dedi ki: ancak onu, zaruret için aslına döndürdü; çünkü şiirde, illetli harfin, bütün yönlerden sahih harf gibi yürütülmesi câizdir; çünkü o asıldır. İbn Berrî dedi ki: ve **يُجارِينَ** rivayet edilmiştir, râ ile; ve onların hevesi **مُجاراتُهنَّ** demek, yani dilleriyle hevesi takip ederler ve onu **يُمْضِينَه** (infaz etmezler). Dedi ki: ve “**غيرَ ما صِباً**” da rivayet edilir; yani benden yana onlardan bir **صِباً** olmaksızın; İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: sahih olan “**غير ما صباً**”dır; dedi ki: bir topluluk onu tashif etmiştir. Ve **مَضَيْتُ** iş üzerine **مُضِيّاً**; ve **مَضَوْتُ** iş üzerine **مَضُوًّا** ve **مُضُوًّا**, **الوَقُود** ve **الصعود** misli; ve bu, üzerine hükmedilmiş bir iştir: **مَمْضُوٌّ** عليه. Ve **التَّمَضِّي**, ondan **تَفَعُّل**dür; dedi ki:
أَصْبَحَ جِيرانُكَ، بَعْدَ الخَفْضِ،
يُهْدِي السَّلامَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضِ
وقَرَّبوا، لِلْبَيْنِ والتَّمَضِّي،
جَوْلَ مَخاضٍ كالرَّدَى المُنْقَضِّ
**الجَوْل**: develerden otuzdur. Ve **المُضَواء**: ilerlemedir; Kutâmî dedi ki:
فإِذا خَنَسْنَ مَضى على مُضَوائِه،
وإِذا لَحِقْنَ به أَصَبْنَ طِعانا
Ve Ebû Ubeyd, **مُضَواء**’yı **فُعَلاء** babında zikretti ve beyti okudu. Bazıları dedi ki: aslı **مُضَياء**dır; onu şâz bir ibdâl ile değiştirdiler; çokça yâ’nın onun üzerine girmesinden dolayı vâvı tazmin etmek istediler. Ve **مَضى** ve **تَمَضَّى**: ilerledi; Amr b. Şâs dedi ki:
تَمَضَّتْ إِليْنا لم يرِبْ عَيْنَها القَذى
بكَثْرةِ نِيرانٍ، وظَلْماءَ حِنْدِسِ
Denir: **مَضَيْت** mekân ile ve **مَضَيْتُ** onun üzerine. Ve denir: **مَضَيْتُ** satışımı. (* “ve denir **مضيت** satışımı vb.” sözü: asılda böyle. Tehzîb’in ibaresi: ve denir **أمضيت** satışımı ve **مضيت** satışım üzerine, yani vb.) onu geçerli kıldım: **أَجَزْتُه**. Ve **المَضاء**: bir adam adıdır; o, Ebû Nuhayla’nın oğlu **المَضاء**’dır; babası onun hakkında şöyle der:
يا رَبِّ مَنْ عابَ المَضاءَ أَبَدا،
فاحْرِمْه أَمْثالَ المَضاءِ ولدا
Ve at, **أَبا المَضاء** künyesiyle künyelenir.

**مقاييس اللغة**:
(**مضي**) **الميم** ve **الضاد** ve illetli harf, nüfuz ve geçişe delâlet eden sahih bir asıldır. Ve **مَضَى** **يَمضِي** **مُضِيَّاً**. Ve **المَضَاء**: işte nüfuzdur. Ve **المُضَوَاء**: ilerlemedir.
Kutâmî dedi ki:
* فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوائِهِ(3) *

**القاموس المحيط**:
**مَضَى** **يَمْضِي** **مُضِيًّا** ve **مُضُوًّا**: boşaldı; ve işte **مَضاءً** ve **مُضُوًّا**: nüfuz etti; ve üzerine hükmedilmiş bir iş: **مَمْضُوٌّ** عليه; ve kendi yolu: öldü; ve kılıç **مَضاءً**: kesti. Ve **أمْضاهُ**: onu infaz etti. Ve **المُضَواءُ**, **غُلَواءَ** gibi: ilerlemedir.
Ve **أبو المَضاءِ**, **سَماءٍ** gibi: attır. Ve **المَضاءُ الفاشِيُّ**: tâbiîdir. Ve **مَضَيْتُ** satışım üzerine, ve **أمْضَيْتُه**: onu geçerli kıldım: **أجَزْتُه**. Ve **الماضِي**: aslan ve kılıçtır.

**تاج العروس**:
( ى **مضى** ) şey ( **يمضى** **مضيا** ve **مضوا** ) sonuncusu bedel üzerinedir ( boşaldı ) ve gitti; ( ve ) **مضى** ( işte **مضاء** ve **مضوا** nüfuz etti ); ve **الصحاح**’ta: **مضى** işte **مضاء**: onu infaz etti. ( Ve üzerine hükmedilmiş bir iş: **ممضو عليه** ) nadirdir; fânın fethiyle **فعول** babında getirilmiştir. ( ve ) **مضى** ( yolu: öldü ); ve **المحكم**’de: **بسبيله**. ( ve ) **مضى** ( kılıç **مضاء**: kesti ); darbede; ve onun **مضاء**’ı vardır. Cevherî dedi ki: ve Cerîr’in sözü:
فيو ما يجازين الهوى غير ماضى * ويوما ترى منهن غول تغول
Dedi ki: ancak onu, zaruret için aslına döndürdü; çünkü şiirde, illetli harfin, bütün yönlerden sahih harf gibi yürütülmesi câizdir; çünkü o asıldır. İbn Berrî dedi ki: **يجارين** rivayet edilir, râ ile. Dedi ki: ve “**غير ماصبا**” rivayet edilir; İbnü’l-Kattâ‘ onu sahih saydı. Ve Cevherî’nin bu sözünü Sâgânî, **التكملة**’de nakletti ve dedi ki: bu hususta nahivcilerin sözlerine tâbi oldu ve onların nakline ve te’viline güvendi; rivayet “**غير ماصبا**”dır; yani bana doğru bir **صبا** olmaksızın; onda zaruret yoktur; ve beytin ikinci yarısındaki rivayet: “تَرى منهن غولا”. ( Ve **أمضاه**: onu infaz etti ) ve ondan hadis: “Senin malından, ancak sadaka verip de **فأمضيت** (infaz ettiğin) vardır”; yani onda bağışını infaz ettin ve onda duraksamadın. ( Ve **المظواء** **غلواء** gibi: ilerleme ) ve Cevherî, Kutâmî’den şu beyti okudu:
وإذا خنسن مضى على مضوائه * وإذا لحقن به أصبن طعانا
Ebû Alî dedi ki: “**مضى على مضوائه**”: **المضواء**; “**مضيت عليه**”dir. Ve zikredilen beyti okudu: “**فإذا خنسن** ...” dedi; ve dedi ki: bu bina, cem‘de çok olur ve kıyasîdir. Ebû Ubeyd onu **فعلاء** babında zikretti ve beyti okudu. İbn Sîde dedi ki: ve bazıları dedi ki: aslı **مضاء**dır; onu şâz bir ibdâl ile değiştirdiler; yâ’nın onun üzerine çokça girmesinden dolayı vâvı tazmin etmek istediler. ( Ve **أبو المضاء** **سماء** gibi: at ) bu onun künyesidir. ( Ve **المضاء الفاشى تابعي** ) nüshalarda böyledir; doğrusu **الفايشى**’dir; ve **بنو فايش** bir kabiledir; ve bu **المضاء**, **أبا ابراهيم** künyesiyle künyelenir; Âişe’den rivayet eder; ondan da Ebû İshâk es-Sebî‘î (rivayet eder); İbn Hibbân’ın kitabında böyledir. ( Ve **وضيت على بيعي وأمضيته أجزته** ) cim ve **الزاي** ile; Ezherî’nin **التهذيب** nüshalarında “**أخرته**” (te’hîrden) vâki olmuştur; bu bir tashiftir; Sâgânî buna dikkat çekmiştir. ( Ve **الماضي**: aslan ) cesareti ve ilerlemesi sebebiyle. ( Ve kılıç ) darbede nüfuzu sebebiyle. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **مضوت** iş üzerine **مضوا** ve **مضوا**, **الوقود** ve **الصعود** misli; Cevherî onu nakletti. Ve **تمضى**: ondan **تفعل**dür; Cevherî, râcizden şu beyti okudu:
* وقر بوا للبين والتمضى *
Ve denir: **مضى** ve **تمضى**: ilerledi. Amr b. Şâs dedi ki:
ثمضت الينا لم يرب عينها القذى * بكثرة نيران وظلماء حندس
Ve denir: **مضيت** mekân ile ve **مضيت** onun üzerine. Ve bu, geçmiş zamanda oldu; o, geleceğin zıddıdır. Ve **أبو ماضى** onlardan birinin künyesidir. Ve **المضاء بن حاتم** bir muhaddistir. Ve **المضاء بن أبى نخيلة**; ve onun hakkında babası şöyle der:
يا رب من عاب المضاء أبدا * فاحرمه امثال المضاء ولدا
Ve kılıçtan daha keskin: **أمضى**; ve keskin kılıçlar: **مواض**. Ve **أمضيت** ona: onu, az hatada bıraktım; ta ki onunla en sonuna ulaşsın da, hatanın sahibinin onda özrü bulunmayacağı bir yerde cezalandırsın; ve aynı şekilde **أمديت** ona ve **أنميت** ona; Ezherî onu nakletti. Ve işte **التمضية**: **الامضاء**dır.
