# مضي — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B6%D9%8A/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D9%8A.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مضي

باب الضاد والميم و و ا ي ء معهما
م ض ي، و م ض، أ م ض، ض ي م، أ ض م، و ض م، ض أ م مستعملات
مضي:
مَضَى في أمره مَضاءَ.
وَمضَى الشيءُ يَمْضي مُضِيّاً.
ويُكْنَى الفَرَسُ أبا المَضاء.
ومض:
الوَمْضُ والوَميضُ من لمَعَان البَرْق وكُلِّ شيءٍ صافي اللّون، ووَمَضَ البَرْقُ وأوْمَضَ، وأومَضَتْ فلانةُ بعينها إذا بَرَقَت له، تُومِض إيماضاً فهي مُومِضة.
أمض:
أمِضَ الرجُلُ يأمَضُ فهو أَمِضٌ اذا لم يُبال المُعاتَبهَ وعَزيمتُه ماضيِةٌ في قلبه، وكذلك اذا أَبدَى بلسانه غيرَ ما يُريدُه فهو آمِضٌ.
ضيم:
الضَّيْمُ: الانتقِاص، ويقال: ما ضِمْتُ أَحَداً، ولا ضُمْتُ أي ما ضامَني أَحَد، يُقال ذلك بمعنى فَعَلَ بي، بالضم، والكلامُ في هذا بالكسر.
وضامَه في الأمر، وضامَه حقَّه. يضيمه ضيماً.
أضم:
الأَضَمُ: الحَسَدُ والحِقْدُ في القلب، لا يَقدِرُ على أن يُمضِيَه.
ورجلٌ أَضِمٌ، وقد أَضِمَ يأضَمُ أَضَماً.
وضم:
وَضَمْتُ اللَّحْمَ: وَقَيْتُه من التُّراب، وأوضَمْتُ له: اتَّخَذْتْ له وَضَماً.
والوَضَم: كلُّ شيءٍ يُوضَع عليه للجَزْر.
والوَضيمةُ: جمع، وهُم القومُ يَنْزِلون على قَومٍ، وهم قليلٌ، فيُحْسِنونَ اليهم ويُكرِمُونهم.
ضأم:
الضَّأمُ والضَّأْبُ: السِّلْفُ، يقال: هُما ضَأْبان وضَأْمانِ اذا كانا سِلْفَيْنِ.

### Türkçe

باب **الضاد** ve **الميم** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**م ض ي** ve **م ض** **أ م ض** **ض ي م** **أ ض م** ve **و ض م** **ض أ م** kullanımdadırlar.

**مضي**:
**مَضَى** onun işinde **مَضاءَ**.
Ve **مضَى** şey **يَمْضي** **مُضِيّاً**.
Ve at, **أبا المَضاء** diye kinayelenir.

**ومض**:
**الوَمْضُ** ve **الوَميضُ**, şimşeğin parlamasındandır ve saf renkli her şey(in parlamasındandır); ve şimşek **وَمَضَ** ve **أوْمَضَ**; ve falanca kadın gözüyle **أومَضَتْ**; ona parladığı zaman; **تُومِض** **إيماضاً**, o hâlde o **مُومِضة**dir.

**أمض**:
Adam **أمِضَ** **يأمَضُ**, o hâlde o **أَمِضٌ**dur; kınanmayı umursamadığı zaman ve azmi kalbinde geçici/işler hâlde (**ماضيِةٌ**) olduğu zaman; ve yine, diliyle istediğinden başkasını açığa vurduğu zaman, o **آمِضٌ**dur.

**ضيم**:
**الضَّيْمُ**: eksiltme/noksanlaştırma. Ve denilir: “Ben kimseyi **ضِمْتُ** etmedim, ne de **ضُمْتُ**”; yani “Bana kimse **ضامَني** etmedi.” Bu, “Bana yaptı” mânasında söylenir; zamme ile; bu hususta söz kesre iledir.
Ve onu işte **وضامَه** etti; ve onun hakkını **وضامَه** etti; onu **يَضيمه** **ضيماً**.

**أضم**:
**الأَضَمُ**: kalpteki haset ve kin; onu yürütmeye/yerine getirmeye (**يُمضِيَه**) güç yetiremez.
Ve bir adam **أَضِمٌ**dür; ve **أَضِمَ** olmuştur, **يأضَمُ** **أَضَماً**.

**وضم**:
“Eti **وَضَمْتُ**”: onu topraktan korudum; ve onun için **أوضَمْتُ**: onun için bir **وَضَماً** edindim/yaptım.
Ve **الوَضَم**: kesim için üzerine konulan her şey.
Ve **الوَضيمةُ**: çoğuldur; ve onlar, bir kavmin üzerine inen kavimdir; ve onlar azdır; böylece onlara iyilik ederler ve onları ikram ederler.

**ضأم**:
**الضَّأمُ** ve **الضَّأْبُ**: kayın hısımlığı (sıhr); denilir: “İkisi **ضَأْبان** ve **ضَأْمانِ**dır”; ikisi iki kayın (sıhr) oldukları zaman.
