# مظع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B8%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B8%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مظع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B8%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مظع

مظع الوتر وغيره، كمنع مظعا: ملسه وذبله كما هو نص المحيط، قال: والمظع: الذبول، قال: الصاغاني: كذا قال الذبول، وفيه نظر، كمظعه تمظيعا: قال الليث: مظع الوتر تمظيعا: ملسه حتى يبسه، وكذلك الخشبة، زاد غيره: وألانه.
 ويقال: مظعت الريح الشجرة: امتخرت ندوتها.

  والمظعة بالضم: بقية الكلام هكذا نقله الصاغاني في كتابيه عن ابن عباد، ووجد هكذا في نسخ المحيط، وهو غلط، والصواب: بقية من الكلإ، ولم ينبه عليه الصاغاني وأورده صاحب اللسان على الصواب، ولله در الجوهري حيث قال: إن المحيط لابن عباد فيه أغلاط فاحشة، ولذا ترك الأخذ منه.
 والتمظيع: التمصيع، وهو أن تقطع الخشبة رطبة، ثم تضعها بلحائها في الشمس حتى يتشرب ماؤها، ويترك لحاؤها عليها، لئلا تتصدع، قال أوس بن حجر يصف رجلا قطع شجرة يتخذ منها قوسا:
  فمظعها حولين ماء لـحـائهـا                      تعالى على ظهر العريش وتنزل العريش: البيت، يقول: ترفع عليه بالليل، وتنزل بالنهار، لئلا تصيبها الشمس فتتفطر، وقد مظعها الماء، أي: شربها، قال أوس أيضا:
  فلما نجا من ذلك الكرب لم يزل                      يمظعها ماء اللحاء لـتـذبـلا وقال أبو حنيفة: مظع القوس والسهم: شربها، وأنشد للشماخ يصف قوسا:
  فمظعا شهرين ماء لحائها                      وينظر فيها أيها هو غامز وقال: التمظيع: التشريب، وهو: أن يترك عليها ماء لحائها سنتين، حتى يشرب العود ماء اللحاء، فتأمل ذلك.
 والتمظيع: تسقية الأديم الدهن حتى يشربه، كذا في المجمل واللسان.
 وقال أبو عمرو: التمظيع: تروية الثريد بالدسم، وكذلك التمزيع، والتمريغ، والترويغ، والمرطلة، والسغبلة، والسغسغة.
 وقال ابن فارس: ولقد تمظع ما عندنا، ونص المجمل: ما عنده، أي: تلحسه كله.
 وقال الأصمعي: تمظع الظل: تتبعه من موضع إلى موضع.
 وقال أبو عمرو: تمظع في الرعي: إذا تأخر عن الوقت.
 ومما يستدرك عليه: التمظع: تشرب القضيب ماء اللحاء، يقال: مظعه فتمظع.

### Türkçe

**مظع**: kiriş ve başkası; **منع** gibi **مظعا**: onu pürüzsüzleştirdi ve soldurdu; **المحيط**’in nassı böyledir. Dedi: ve **المظع**: solma. Dedi: **الصاغاني**: böyle dedi: solma; onda bir bakış (itiraz) vardır. **مظعه** gibi, **تمظيعا**: **الليث** dedi: kirişi **مظع** etti, **تمظيعا**: onu pürüzsüzleştirdi, ta ki kurutuncaya kadar; ve aynı şekilde tahta. Başkası artırdı: ve onu yumuşattı.

Ve denilir: rüzgâr ağacı **مظعت** etti: onun nemini çekip çıkardı.

Ve **المظعة** (ضم ile): sözün kalanı; **الصاغاني** bunu iki kitabında İbn عباد’dan böyle nakletti; ve **المحيط** nüshalarında böyle bulundu; o bir yanlıştır. Doğrusu: otlaktan bir kalıntıdır; **الصاغاني** buna dikkat çekmedi; **اللسان** sahibi onu doğru üzere zikretti. Ve Allah **الجوهري**’ye ne güzel karşılık versin; zira dedi: İbn عباد’ın **المحيط**’inde fahiş yanlışlar vardır; bu yüzden ondan almayı terk etti.

Ve **التمظيع**: **التمصيع**’dir; o da şudur: yaş iken tahtayı kesmen, sonra onu kabuğuyla birlikte güneşe koyman, ta ki suyu emsin; ve kabuğu onun üzerinde bırakılır, çatlamasın diye. **أوس بن حجر** bir adamı, bir ağaç kesip ondan yay edinen birini vasfederek dedi:
فمظعها حولين ماء لـحـائهـا                      تعالى على ظهر العريش وتنزل
**العريش**: ev. Diyor ki: geceleyin onun üzerine kaldırılır, gündüzleyin indirilir; güneş ona isabet edip de yarılmasın diye. Ve su onu **مظع** etmiştir; yani: onu içmiştir. **أوس** yine dedi:
فلما نجا من ذلك الكرب لم يزل                      يمظعها ماء اللحاء لـتـذبـلا
Ve **أبو حنيفة** dedi: yayı ve oku **مظع** etmek: onu içirmek (suyunu çektirmek). Ve **الشماخ**’ın, bir yayı vasfederek, şu beytini delil getirdi:
فمظعا شهرين ماء لحائها                      وينظر فيها أيها هو غامز
Ve dedi: **التمظيع**: içirme (تشريب)dir; o da: kabuğunun suyunu onun üzerinde iki yıl bırakmaktır; ta ki dal, kabuk suyunu içsin; öyleyse bunu düşün.

Ve **التمظيع**: deriyi yağ ile sulamak, ta ki onu içsin; **المجمل** ve **اللسان**’da böyledir.

Ve **أبو عمرو** dedi: **التمظيع**: ثريد’i yağlılıkla ıslatmak; ve aynı şekilde **التمزيع** ve **التمريغ** ve **الترويغ** ve **المرطلة** ve **السغبلة** ve **السغسغة**.

Ve **ابن فارس** dedi: ve gerçekten yanımızdakini **تمظع** etti; **المجمل**’in nassı: onun yanındakini; yani: onun hepsini yalayıp bitirirsin.

Ve **الأصمعي** dedi: gölge **تمظع** etti: onu bir yerden bir yere takip ettin.

Ve **أبو عمرو** dedi: otlatmada **تمظع** etti: vakitten geri kaldığı zaman.

Ve ona ilâve edilip telâfi edilenlerdendir: **التمظع**: çubuğun kabuk suyunu emmesidir; denilir: onu **مظعه** etti de o **تمظع** etti.
