# معج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [معج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: معج

معج  السيل  كمنع  يمعج:  أسرع  . والمعج: سرعة المر. وريح معوج: سريعة المر. قال أبو ذؤيب.

  تكركره نـجـدية وتـمـده                      مسفسفة فوق التراب معوج معج  الملمول  ، بالضم،  في المكحلة  ، إذا  حركه  فيها. معج:  جامع  . يقال: معج جاريته يمعجها: إذا نكحها. معج  الفصيل ضرع أمه  يمعجه معجبا: لهزة و  قلب أي  فتح فاه في نواحيه ليستمكن  ، وفي أخرى: ليتمكن في الرضاع. وقد روي: مغج الفصيل، بالإعجام أيضا.  والمعج: القتال والاضطراب  . وفي حديث معاوية  فمعج البحر معجة تفرق لها السفن  ، أي ماج واضطرب. المعجة،  بهاء: العنفوان  من الشباب. قال عقبة بن غزوان: فعل ذلك في معجة شبابه، وغلوة شبابه، وعنفوانه. وقال غيره: في موجة شبابه، بمعنى.  والتمعج: التلوي والتثني  . ومما يستدرك عليه: معج في الجري يمعج: تفنن. وقيل: المعج: أن يعتمد الفرس على إحدى عضادتي العنان، مرة في الشق الأيمن، ومرة في الشق الأيسر. وفرس ممعج: كثير المعج؛ ومعوج. وحمار معاج: يستن في عدوه يمينا وشمالا. ومعجت الناقة معجا: سارت سيرا سهلا؛ قاله ثعلب. ومعج في سيره، إذا سار في كل وجه، وذلك من النشاط. ومر يمعج: أي  مر  مرا سهلا. وقال ابن الأثير: المعج: هبوب الريح في لين. والريح تمعج في النبات: تقلبه يمينا وشمالا. قال ذو الرمة:
  أو نفحة من أعالي حنوة معـجـت                      فيها الصبا موهنا والروض مرهوم

### Türkçe

**معج**: **السيل** (kefetmek gibi) **يمعج**: hızlandı. Ve **المعج**: geçişin sürati. Ve **ريح معوج**: geçişi süratli (rüzgâr). Ebû Züeyb dedi ki:

  Tekarkiruhu necdiye ve temuddühû
                      musfesifeten fevka’t-turâbi **معوج معج**

**معج** **الملمول** (ötre ile), **في المكحلة**: onu içinde hareket ettirdiği zaman. **معج**: toplayan. Denilir: **معج جاريته يمعجها**: onu nikâhladığı zaman. **معج الفصيل ضرع أمه يمعجه معجبا**: onu (annesinin memesini) bir sarsış ve çeviriş ile; yani ağzını onun yanlarında açtı ki sağlamca tutunsun; ve başka bir rivayette: emmede sağlamca tutunsun diye. Ve rivayet edilmiştir: **مغج الفصيل**; yine **بالإعجام** ile. Ve **المعج**: savaşma ve çalkalanma. Ve Muâviye hadîsinde: “**فمعج البحر معجة تفرق لها السفن**”; yani dalgalandı ve çalkalandı. **المعجة** (ه ile): gençlikten taşkınlık. Ukbe b. Gazvân dedi ki: bunu gençliğinin **معجة**’sinde, gençliğinin **غلوة**’sinde ve onun taşkınlığında yaptı. Ve başkası dedi ki: gençliğinin **موجة**’sinde; anlamca. Ve **التمعج**: kıvrılma ve bükülme. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: koşmada **معج** **يمعج**: çeşitlendirdi. Ve denildi: **المعج**: atın dizginin iki yan dayanağından birine dayanmasıdır; bir kere sağ yarıkta, bir kere sol yarıkta. Ve **فرس ممعج**: **المعج**’ı çok; ve **معوج**. Ve **حمار معاج**: koşusunda sağa ve sola sapar. Ve deve **معجت** **معجا**: kolay bir yürüyüşle yürüdü; bunu Sa‘leb söyledi. Ve yürüyüşünde **معج**: her yöne yürüdüğü zaman; bu, canlılıktandır. Ve **مر يمعج**: yani kolay bir geçişle geçti. İbnü’l-Esîr dedi ki: **المعج**: rüzgârın yumuşaklık içinde esmesidir. Ve rüzgâr bitkide **تمعج**: onu sağa ve sola çevirir. Zü’r-Rumme dedi ki:

  Ev nefhatun min e‘âlî hanvetin **معجت**
                      fîhâ’s-sabâ muvhinen ve’r-ravdu merhûm
