# معر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [معر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: معر

مَعِرَ الظُّفُرُ يَمْعَرُ مَعَراً، فهو مَعِرٌ: نَصَلَ من شيء أَصابه؛ قال لبيد:
وتَصُكُّ المَرْوَ، لَمَّا هَجَّرَتْ،
بِنَكِيبٍ مَعِرٍ دَامِي الأَظَل
والمَعَرُ: سُقوطُ الشَعر. ومَعِرَ الشعَرُ والرِّيشُ مَعَراً، فهو مَعِرٌ، وأَمْعَرَ: قَلَّ. ومَعِرَت الناصِيةُ مَعَراً وهي مَعْراء: ذهب شعَرُها كلُّه حتى لم يبق منه شيء، وخص بعضهم به ناصية الفرس. وتَمَعَّر رأْسُه إِذا تَمَعَّط. وتَمَعَّر شعَرُه: تساقط. وشعر أَمْعَرُ: متساقط. وخُفٌّ مَعِر: لا شعرَ عليه. وأَمْعَرَ: ذهَب شعَرُه أَو وَبرُه. والأَمْعَرُ من الحافِرِ: الشعر الذي يَسْبُغُ عليه من مُقَدَّم الرُّسْغِ لأَنه متهيء لذلك، فإِذا ذهب ذلك الشعر قيل: مَعِر الحافِرُ مَعَراً، وكذلك الرأْس والذنب. قال ابن شميل: إِذا تَفَقَّأَتِ الرَّهْصَةُ من ظاهر فذلك المَعر، ومَعِرتْ مَعَراً. وجمل مَعِرٌ وخُفٌّ مَعِرٌ: لا شعَر عليه. وقال أَبو عبيد: الزَّمِرُ والمعِرُ القليل الشر. وأَرض معِرَةٌ إِذا انْجَرَد نَبْتها. وأَرض معِرَة: قليلةُ النباتِ. وأَمْعَرَتِ الأَرض: لم يك فيها نباتٌ. وأَمْعَرَتِ المواشي الأَرضَ إِذا رعتْ شجرَها فلم تدَعْ شيئاً يُرْعَى؛ وقال الباهلي في قول هشام أَخي ذي الرمة:
حتى إِذا أَمْعَرُوا صَفْقَيْ مَباءَتِهِمْ،
وجرَّدَ الخَطْبُ أَثْباجَ الجَراثِيمِ
قال: أَمْعَرُوه أَكلوهُ. وأَمْعَرَ الرجلُ: افتقَرَ. وأَمْعَرَ القومُ إِذا أَجْدَبُوا. وفي الحديث: ما أَمْعَرَ حَجَّاجٌ قط أَي ما افتقر حتى لا يبقى عنده شيء، والحجاجُ: المُداوِم للحَجِّ، وأَصله من مَعَرِ الرأْس، وهو قلة شعره. وقد مَعِرَ الرجل، بالكسر، فهو معِرٌ. والأَمْعَرُ: القليل الشعر والمكانُ القليلُ النباتِ؛ والمعنى ما افُتقرَ من يَحُجُّ. ويقال: أَمْعَرَ الرجلُ ومعَرَ ومعَّرَ إِذا أَفْنى زادَهُ. وورد رؤبةُ ماءً لعُكْلٍ، وعليه فَتِيَّةٌ تَسْقِي صِرْمَة لأَبيها، فأُعجب بها فخطَبها، فقالت: أَرَى سِنًّا فهل من مالٍ؟ قال: نعم قطعةٌ من إِبلٍ، قالت: فهل من ورِقٍ؟ قال: لا. قالت: يا لَعُكْلٍ أَكِبَراً وإِمْعاراً؟ فقال رؤبة: لمَّا ازْدَرَتْ نَقْدِي، وقلَّتْ إِبْلي
تأَلَّقَتْ، واتَّصَلَتْ بعُكْلِ
خِطْبي وهَزَّتْ رأْسَها تَسْتَبْلي،
تسأَلُني عَنِ السِّنِينَ كمْ لِي؟
وأَمْعَرَهُ غيرُهُ: سَلَبه مالَهُ فأَفقرَهُ؛ قال دريد ابن الصِّمَّةِ: جَزَيْتُ عِياضاً كُفْرَهُ وفُجُورَهُ،
وأَمْعَرْتُه مِنَ المُدَفِّئَةِ الأَدْمِ
ورجل مَعِرٌ: بخيلٌ قليلُ الخيرِ، وهو أَيضاً القليلُ اللحمِ. والمَعِرُ: الكثيرُ اللَّمْسِ للأَرض. وغضِبَ فلان فتَمَعَّرَ لونُه ووجهُه: تغير وعَلَتْهُ صُفْرَةٌ. وفي الحديث: فَتَمَعَّرَ وجهُه أَي تغير، وأَصلُه قِلةُ النَّضارةِ وعدمُ إِشْراقِ اللون، من قولهم: مكان أَمْعَرُ وهو الجَدْبُ الذي لا خِصْبَ فيه. ومَعَّرَ وجهَه: غَيَّرَهُ. والمَمْعُورُ: المقَطِّب غَضباً تعالى؛ وأَورد ابن الأَثير في هذه الترجمة قول عمر، رضي الله عنه: اللهم إِني أَبْرَأُ إِليكَ من مَعَرَّةِ الجَيْشِ وقال: المَعَرَّةُ الأَذى، والميمُ زائدةٌ، وسنذكره نحن في موضعه.

### Türkçe

**مَعِرَ** tırnak **يَمْعَرُ** **مَعَراً**; o hâlde o **مَعِرٌ**: kendisine isabet eden bir şeyden sıyrıldı. Lebîd dedi ki:

وتَصُكُّ المَرْوَ، لَمَّا هَجَّرَتْ،
بِنَكِيبٍ **مَعِرٍ** دَامِي الأَظَل

Ve **المَعَرُ**: saçın dökülmesidir. Ve saç ile tüy **مَعِرَ** **مَعَراً**; o hâlde o **مَعِرٌ**; ve **أَمْعَرَ**: azaldı. Ve perçem **مَعِرَت** **مَعَراً**; o **مَعْراء** iken: onun saçı bütünüyle gitti, ondan hiçbir şey kalmayıncaya kadar; bazıları bunu atın perçemine tahsis etti. Ve başı **تَمَعَّر** ettiğinde, **تَمَعَّط** ettiğinde (olur). Ve saçı **تَمَعَّر**: döküldü. Ve **أَمْعَرُ** saç: dökülen. Ve **مَعِر** bir toynak: üzerinde saç yoktur. Ve **أَمْعَرَ**: onun saçı yahut kılı gitti. Ve toynaktan **الأَمْعَرُ**: bileğin ön tarafından onun üzerine yayılan saçtır; çünkü buna hazırlanmıştır; o saç gidince “toynak **مَعِرَ** **مَعَراً**” denir; baş ve kuyruk da böyledir. İbn Şümeyl dedi ki: **الرَّهْصَةُ** dıştan yarılıp patladığında, işte o **المَعر**dır; ve **مَعِرتْ** **مَعَراً**. Ve **مَعِرٌ** bir deve ve **مَعِرٌ** bir toynak: üzerinde saç yoktur. Ebû Ubeyd dedi ki: **الزَّمِرُ** ve **المعِرُ** az şerli olandır. Ve bir yer **معِرَةٌ**: bitkisi soyulup çıplak kaldığında. Ve **معِرَة** bir yer: bitkisi az olandır. Ve yer **أَمْعَرَت**: onda bitki yoktu. Ve davarlar yeri **أَمْعَرَت**: onun ağacını otladıklarında, otlanacak hiçbir şey bırakmadıklarında; Zû’r-Rumme’nin kardeşi Hişâm’ın sözü hakkında Bâhilî dedi ki:

حتى إِذا **أَمْعَرُوا** صَفْقَيْ مَباءَتِهِمْ،
وجرَّدَ الخَطْبُ أَثْباجَ الجَراثِيمِ

Dedi ki: onu **أَمْعَرُوه**: onu yediler. Ve adam **أَمْعَرَ**: fakirleşti. Ve kavim **أَمْعَرَ**: kıtlığa düştüklerinde (olur). Ve hadiste: “Hiçbir zaman bir **حَجَّاجٌ** **أَمْعَرَ** etmedi” yani fakirleşmedi; yanında hiçbir şey kalmayıncaya kadar; ve **الحجاجُ**: hacca devam eden kimsedir; aslı başın **مَعَرِ**indendir; o da onun saçının azlığıdır. Ve adam **مَعِرَ** etti, kesre ile; o hâlde o **معِرٌ**dur. Ve **الأَمْعَرُ**: saçı az olan ve bitkisi az olan yer; mânâ: hacca giden kimse fakirleşmedi. Ve denir ki: adam **أَمْعَرَ** etti, ve **مَعَرَ** etti, ve **معَّرَ** etti: azığını tükettiğinde. Ve Ru’be, Ukul’a ait bir suya vardı; üzerinde, babasına ait bir sürüyü sulayan bir genç kız vardı; ona hayran kaldı da onu istedi; o dedi ki: “Bir yaş görüyorum; peki mal var mı?” Dedi: “Evet, develerden bir parça.” Dedi: “Peki gümüş var mı?” Dedi: “Hayır.” Dedi: “Ey Ukul! Büyüklük mü ve **إِمْعاراً** mı?” Bunun üzerine Ru’be dedi ki:

لمَّا ازْدَرَتْ نَقْدِي، وقلَّتْ إِبْلي
تأَلَّقَتْ، واتَّصَلَتْ بعُكْلِ
خِطْبي وهَزَّتْ رأْسَها تَسْتَبْلي،
تسأَلُني عَنِ السِّنِينَ كمْ لِي؟

Ve başkası onu **أَمْعَرَهُ**: malını ondan çekip aldı da onu fakirleştirdi; Düreyd b. es-Sımme dedi ki:

جَزَيْتُ عِياضاً كُفْرَهُ وفُجُورَهُ،
و**أَمْعَرْتُه** مِنَ المُدَفِّئَةِ الأَدْمِ

Ve **مَعِرٌ** bir adam: cimri, hayrı az; o ayrıca eti az olandır. Ve **المَعِرُ**: yere çok dokunan (şey). Ve falan kızdı da rengi ve yüzü **تَمَعَّرَ**: değişti ve üzerine sarılık çıktı. Ve hadiste: “yüzü **فَتَمَعَّرَ** etti” yani değişti; aslı, parlaklığın azlığı ve rengin ışıldamasının olmamasıdır; onların “**أَمْعَرُ** bir yer” sözünden; o da içinde bereket olmayan kıtlıktır. Ve yüzünü **معَّرَ**: onu değiştirdi. Ve **المَمْعُورُ**: yüce Allah’a öfkeyle kaşlarını çatandır; İbnü’l-Esîr bu tercemede Ömer’in, Allah ondan razı olsun, sözünü zikretti: “Allah’ım, ben ordunun **مَعَرَّةِ**sinden Sana sığınırım” ve dedi ki: **المَعَرَّةُ** eziyettir; **الميمُ** ziyadedir; biz onu kendi yerinde zikredeceğiz.
