# معط (م-ع-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: م - ع - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والطّاء والميم معهما
ط ع م، ط م ع، م ط ع، م ع ط مستعملات،ع م ط،ع ط م مهملان
طعم:
الطَّعم، طَعم كلّ شيء وهو ذوقه.
والطّعم: الأكل. إنّه ليطعم طعْماً حَسَناً. وهو حَسَنُ المَطعم، كما تقول: حَسَنُ المَلْبَس، أي: طَعَامُهُ طيْبٌ، ولباسه جميل. وفلان حسن الطِّعْمَةِ كسرت كالجِلسة، لأنّه ضَرْبٌ من الفعل، وليس بفَعْلَةٍ واحدة.
وكُلُّ فِعْلٍ واقع لا يُحرّك مصدره نحو الطَّعْم، لأنّك تقول: طَعِمْتُ الطّعام، وما لم يقع يحرّك مصدره مثل نَدِمَ، لأنك لا تقول: نَدِمْتُ الشيءَ. والطَّعامُ اسمٌ جامعٌ لكلِّ ما يُؤْكَلُ، وكذلك الشّراب لكلّ ما يُشْرَبُ.
والعالي في كلامِ العَرَب: أنّ الطّعام هو البُرُّ خاصّة. ويقال: اسم له وللخُبْزِ المخبوز، ثم يُسَمَّى بالطعام ما قرب منه، وصار في حدّه، وكلُّ ما يَسُدُّ جوعاً فهو طَعام. قال تعالى: أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ البَحْرِ وطَعَامُهُ مَتاعاً لكُمْ .
فسمَّى الصّيدَ طَعاماً، لأنّه يَسُدُّ الجوعَ، ويُجْمَعُ: أطْعِمَة وأَطْعِمات.
ورجل طاعِمٌ: حسن الحال في المَطْعَم. قال:
فَاقْعُدْ فإنّكَ أنْتَ الطّاعم الكاسي
وطَعِمَ يَطْعَمُ طعاماً، هكذا قياسُه.
وقول العرب: مُرُّ الطَّعْمِ وحُلْو الطَّعْمِ معناه الذّوق، لأنّكَ تقول: اطْعَمْهُ، أي: ذُقْهُ، ولا تُريد به امضَغْه كما يُمْضَغ الخبز، وهكذا في القرآن: "ومَنْ لم يَطْعَمْهُ فإِنّه منّي".
فجعل ذوق الشّراب طَعْماً. نهاهم أن يأخذوا منه إلا غَرْفَة وكان فيها ريُّ الرّجُلِ وريُّ دابَّتِهِ.
رجلٌ مِطْعَامٌ: يُطْعِمُ النّاسَ، ويَقْري الضَّيفَ في الشّتاء والصّيف.
وامرأةٌ مِطْعَامٌ بغير الهاء، ورجلٌ مِطْعَمٌ شديدُ الأكل، و المرأة بالهاء.
وطُعْمُ المسافِر: زادُهُ. والطُّعْمُ: الحبُّ الذي يُلْقَى للطّير.
والطُّعْمَةُ: المأكُلَة. والمَطْعَمُ: القوس، لأنها تطعم الصّيد. قال ذو الرّمة:
وفي الشمال من الشِّرْيانِ مُطْعَمَةٌ		كَبْداءُ في عَجْسِها عَطْفٌ وتقويم
وطُعْمَة: من أسماء الرّجال. والمُطْعِمةُ: الإصْبَعُ الغليظةُ المتقدّمةُ من الجوارح، لأنّ الجارحةَ به تحفظ اللَّحْمَ، فاطَّرَدَ هذا الإسم في الطّيرِ كلِّها.
والمُطَعِّمُ من الإِبل الذي تجدُ في مُخِّهِ طَعْمُ الشّحْمِ من سِمَنِهِ. وكلُّ شيء إذا وُجِدَ طَعْمُهُ فقد أطْعَمَ. واطّعَمَتِ الشّجرةُ أدركت ثَمَرَتُها على بناء افتعلت، يعني أخذت طعمها وطابت. قال أبو ليلَى: أطْعَمَ النّخلُ بالتخفيف. ومنه طَعُومٌ يوجد فيه طعمُ السِّمَنِ. وطَعمْتُ أَطْعَمَ طَعْماً، أي: أكلت. وجزور طَعُومٌ: بين السّمين والمهزول. والمُطْعِمَتانِ: من رِجْلِ كلِّ طائرٍ: المتقدمتان المتقابلتان.
طمع:
طَمِعَ طَمَعاً فهو طامِعٌ، وأطْعَمَهُ غيره، وإنه لطَمِعٌ: حريص.
والأطْماعُ: أرزاق الجند. وما أطْمَعَ فلاناً، وإنّه لطَمُعَ - الرجل - بضمّ الميم على معنى التّعجّب، وكذلك التّعجّب في كلِّ شيءٍ كقولك لَخَرُجَتِ المرأة، أي: كثيرة الخروج، ولَقَضُوَ القاضي، مضموم أجمع إلا ما قالوا في نِعْمِ بِئْسَ، رواية تروى عنهم. غير لازم لقياس التّعجّب، لأنّهم لا يقولون: نَعُمَ ولا بَؤُس والباقيةُ كذلك.
وامرأة مِطْماعٌ: تُطْمِعُ ولا تُمَكِّنُ. والمَطْمَعُ: ما طعمت فيه، ويقال: إنّ قول المخاضعة لمَطْعَمَةٌ، ونحوه في كل شيء.
والمَطْمَعَةُ هو الطَّمَعُ نفسُه، طَمِعْتُ فيه مَطْمَعَةً.
مَطَعَ:
المَطْعُ: ضَرْبٌ من الأكل بأدنى الفم، و التّناوُل في الأَكْلِ بالثنايا وما يليها من مقدّمة الأسنان.
معط:
المَعْطُ: مدّ الشيء. وامتعَطْتُ السَّيْفَ من غِمْدِهِ، سللته،ولو قلت: معطته لاستقام، وإنّه لَطوِيلٌ مُمَّعِط بتشديد الميم وكسرِ العين، أي: كأنه قد مُدّ مدّاً. ومَعِطَ يَمْعَطُ مَعَطاً فهو أمعط، مَعِط.
وامَّعَطَ شَعرُهُ امّعاطاً إذا تمرَّطَ فذهب. ومَعَطْتُ الشَّعر من رأس الشّاةِ ونحوه إذا مددته فنتفته.
والأَمْعَط: الذي لا شَعر على جسدِهِ كالذّئبِ الأمْعَط الذي قد تمعَّط شَعْره. ومَعِطَ الذّئبُ، ولا يُقالُ مَعِطَ شَعرُهُ.
ذئبٌ أمْعَطُ يفسّرونه بالخُبث. و الأصلُ ما فسّرتُ لك، لأنّه أخبثُ من غيره، وإذا تَمَرَّطَ شَعْرُهُ يتأذَّى بالذُّباب والبَعوضِ، فيخرُجُ على أذىً شديدٍ وجوعٍ فلا يكاد يَسْلَمُ مِنْهُ ما اعترض له.
ولِصٌّ أمْعَطُ، ولُصوصٌ مُعْطٌ، تشبيهاً بالذئاب لخُبْثِهِمْ وهو الذي مع خبثه لاشيء معه.
والمَعْطُ: ضربٌ من النِّكاح. وبنو مُعَيْط حَيٌّ من قُرَيْش.

##### Türkçe

باب **العين** ve **الطّاء** ve **الميم** onlarla beraber
**ط ع م**، **ط م ع**، **م ط ع**، **م ع ط** kullanımdadır; **ع م ط**، **ع ط م** ihmaldir.

**طعم**:
**الطَّعم**: her şeyin **طَعم**’ı; o, onun tadıdır.
Ve **الطّعم**: yeme. Şüphesiz o, güzel bir **طعْماً** yer. Ve o, **حَسَنُ المَطعم**’dır; senin “**حَسَنُ المَلْبَس**” demen gibi; yani: onun yemeği hoştur ve giysisi güzeldir. Ve falan **حسن الطِّعْمَةِ**’dir; **الجِلسة** gibi kesreli (söylenir); çünkü o, fiilden bir türdür ve tek bir **فَعْلَةٍ** değildir.
Ve her vâki olan fiil: masdarı, **الطَّعْم** gibi, harekelenmez; çünkü sen “**طَعِمْتُ الطّعام**” dersin. Vâki olmayan ise masdarı harekelenir; **نَدِمَ** gibi; çünkü sen “**نَدِمْتُ الشيءَ**” demezsin. Ve **الطَّعامُ**: yenilen her şey için toplayıcı bir isimdir; aynı şekilde **الشّراب** da içilen her şey içindir.
Ve Arapların sözünde yüksek olan (kabul gören): **الطّعام**’ın özellikle **البُرُّ** olmasıdır. Ve denilir: o ve pişirilmiş ekmek için bir isimdir; sonra ona yakın olan ve onun sınırına giren şeye **الطعام** denir; ve açlığı gideren her şey **طَعام**’dır. Yüce Allah dedi: **أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ البَحْرِ وطَعَامُهُ مَتاعاً لكُمْ**.
Böylece avı **طَعاماً** diye adlandırdı; çünkü o açlığı giderir. Ve çoğulu: **أطْعِمَة** ve **أَطْعِمات** olarak toplanır.
Ve **رجل طاعِمٌ**: **المَطْعَم**da hâli güzel (olan). Dedi ki:
فَاقْعُدْ فإنّكَ أنْتَ الطّاعم الكاسي
Ve **طَعِمَ يَطْعَمُ طعاماً**; kıyası böyledir.
Ve Arapların sözü: **مُرُّ الطَّعْمِ** ve **حُلْو الطَّعْمِ**; bunun manası tattır; çünkü sen “**اطْعَمْهُ**” dersin; yani: “tat”; bununla “ekmeğin çiğnendiği gibi onu çiğne”yi kastetmezsin. Ve Kur’an’da da böyledir: “**ومَنْ لم يَطْعَمْهُ فإِنّه منّي**”.
Böylece içeceğin tadını **طَعْماً** kıldı. Onları, ondan ancak bir avuç almaktan men etti; onda adamın kanması ve binitinin kanması vardı.
**رجلٌ مِطْعَامٌ**: insanlara yedirir ve kışın ve yazın misafire ikram eder.
Ve **امرأةٌ مِطْعَامٌ** هاء’sız; ve **رجلٌ مِطْعَمٌ**: yemeği şiddetli (çok yiyen); ve kadın **الهاء** ile.
Ve **طُعْمُ المسافِر**: azığı. Ve **الطُّعْمُ**: kuşa atılan tane.
Ve **الطُّعْمَةُ**: yenilecek şey. Ve **المَطْعَمُ**: yay; çünkü avı yedirir (avı vurup elde eder). **ذو الرّمة** dedi:
وفي الشمال من الشِّرْيانِ مُطْعَمَةٌ		كَبْداءُ في عَجْسِها عَطْفٌ وتقويم
Ve **طُعْمَة**: erkek adlarındandır. Ve **المُطْعِمةُ**: yırtıcıların kalın, önde gelen parmağıdır; çünkü yırtıcı onunla eti tutar; böylece bu isim bütün kuşlarda sürüp gitmiştir.
Ve develerden **المُطَعِّمُ**: semizliğinden, iliğinde iç yağının tadı bulunan (deve)dir. Ve her şey, tadı bulunduğu zaman, artık **أطْعَمَ** olmuştur. Ve **اطّعَمَتِ الشّجرةُ**: meyvesi olgunlaştı; **افتعلت** yapısı üzerinedir; yani tadını aldı ve hoşlaştı. **أبو ليلَى** dedi: **أطْعَمَ النّخلُ** (tahfif ile). Ve ondan: içinde semizlik tadı bulunan **طَعُومٌ**. Ve **طَعمْتُ أَطْعَمَ طَعْماً**: yani yedim. Ve **جزور طَعُومٌ**: semiz ile zayıf arasında (olan). Ve **المُطْعِمَتانِ**: her kuşun ayağından, önde bulunan karşılıklı iki (parmak).

**طمع**:
**طَمِعَ طَمَعاً**; o **طامِعٌ**’dir. Ve başkası onu **أطْعَمَهُ**. Ve şüphesiz o **لطَمِعٌ**’dir: hırslı.
Ve **الأطْماعُ**: askerlerin rızıkları. Ve falanı ne **أطْمَعَ** etti! Ve şüphesiz o, **لطَمُعَ**dır — adam — mîm’in dammesiyle; taaccüb manası üzere. Ve taaccüb her şeyde böyledir; senin “**لَخَرُجَتِ المرأة**” demen gibi; yani: çok çıkışlıdır. Ve “**لَقَضُوَ القاضي**”; hepsi dammelidir; ancak onların **نِعْمِ بِئْسَ** hakkında söyledikleri müstesna; onlardan rivayet edilen bir rivayet. Taaccüb kıyasına lâzım değildir; çünkü onlar “**نَعُمَ**” demezler ve “**بَؤُس**” (demezler); geri kalanı da böyledir.
Ve **امرأة مِطْماعٌ**: ümitlendirir de imkân vermez. Ve **المَطْمَعُ**: kendisinde tamah ettiğin şeydir. Ve denilir: boyun eğdirenin sözü elbette bir **لَمَطْعَمَةٌ**’dir; ve benzeri her şeyde (vardır).
Ve **المَطْمَعَةُ**: bizzat **الطَّمَعُ**’ın kendisidir; “onda **طَمِعْتُ**: **مَطْمَعَةً** (ile).”

**مَطَعَ**:
**المَطْعُ**: ağzın en alt kısmıyla yemenin bir türü; ve yemede ön dişlerle ve onların ardından gelen, dişlerin ön kısmıyla alma.

**معط**:
**المَعْطُ**: bir şeyi uzatmak. Ve kılıcı kınından **امتعَطْتُ**: onu sıyırdım. Eğer “**معطته**” deseydin de düzgün olurdu. Ve şüphesiz o, **لَطوِيلٌ مُمَّعِط**’tır; mîm’in şeddelenmesi ve **العين**’in kesresiyle; yani: sanki uzatılarak uzatılmış gibidir. Ve **مَعِطَ يَمْعَطُ مَعَطاً**; o **أمعط**tır; **مَعِط**.
Ve **وامَّعَطَ شَعرُهُ امّعاطاً**: dökülüp gittiği zaman. Ve koyunun başından ve benzerinden kılı **مَعَطْتُ**: onu uzatıp yolduğum zaman.
Ve **الأَمْعَط**: bedeninde kıl olmayan; kılı dökülmüş **الذّئبِ الأمْعَط** gibi. Ve “**مَعِطَ الذّئبُ**” (denir); “**مَعِطَ شَعرُهُ**” denilmez.
**ذئبٌ أمْعَطُ**: onu kötülükle açıklarlar. Asıl ise sana açıkladığımdır; çünkü o, başkasından daha kötüdür; ve kılı döküldüğünde sinek ve sivrisinekten eziyet görür; şiddetli bir eziyet ve açlık üzere çıkar; ona arız olan şeyden neredeyse kurtulamaz.
Ve **لِصٌّ أمْعَطُ**; ve **لُصوصٌ مُعْطٌ**: onların kötülükleri sebebiyle kurtlara benzetme olarak; ve o, kötülüğüyle beraber yanında hiçbir şey olmayan kimsedir.
Ve **المَعْطُ**: nikâhın bir türü. Ve **بنو مُعَيْط**: **قُرَيْش**’ten bir kabiledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

رجلٌ أمْعَطُ بين المَعَطِ، وهو الذي لا شَعَر على جسده. وقد مَعِطَ. وامْتَعَطَ شعره وتَمَعَّطَ، أي تساقَطَ من داءٍ ونحوه، وكذلك امَّعَطَ وهو انْفَعَلَ. يقال: امَّعَطَ الحبلُ وغيرُه، أي انْجَرَدَ. والذئبُ الأمْعَطُ: الذي قد تساقط شَعره. يقال: مَعِطَ الذئبُ، ولا يقال مُعِطَ شَعْرُه. ولِصٌّ أمْعَطُ، شبِّه بالذئب؛ ولُصوصٌ مُعْطٌ.

##### Türkçe

Bir adam, **المَعَطِ** arasında **أمْعَطُ**tur; o, bedeninde kıl bulunmayan kimsedir. Ve **مَعِطَ** olmuştur. Ve onun kılı **امْتَعَطَ** ve **تَمَعَّطَ**; yani bir hastalık ve benzeri sebepten döküldü; bunun gibi **امَّعَطَ** da (vardır) ve o **انْفَعَلَ** babındandır. Denir ki: ip ve başkası **امَّعَطَ**; yani soyundu (sıyrılıp çıplaklaştı). Ve **الذئبُ الأمْعَطُ**: kılı dökülmüş olan (kurt). Denir ki: kurt **مَعِطَ**; ve “onun kılı **مُعِطَ**” denmez. Ve **أمْعَطُ** bir hırsız; kurda benzetilmiştir; ve **مُعْطٌ** hırsızlar.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والطاء مع الميم
عطم ، عمط ، طعم ، طمع ، مطع ، معط : مستعملات .
عطم : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : العُطْمُ : الصوف المنفوش . قال والعُطُم : الهَلْكَى واحدهم عَطِيم وعاطِم .
عمط : أهمله الليث وقال غيره : اعتبط فلان عِرْض فلان واعتمطه إذا وقع فيه وقَصَبه بما ليس فيه .
طعم : قال الله جلّ وعزّ : ( إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( البقرة : 249 ) قال أبو إسحاق : معناه : من لم يتطعَّم به . وقال الليث : طَعْمُ كل شيء ذَوقه قال : والطَعْمُ الأكل بالثنايا . وتقول إن فلاناً لحسن الطَّعْم وإنه ليَطعَمُ طَعْماً حَسَناً . قال : والطُعْمُ : الحَبُّ الذي يُلْقَى للطير .
وقال الأصمعي فيما روى عنه الباهلي : الطعْمُ : الطعام ، والطَعم : الشهوة . وَهو الذوق . وَأنشد لأبي خِرَاش الهذليّ :
أردُّ شُجاع البطن لو تعلمينه
وَأوثر غيري من عيالك بالطُعْم
أي بالطعام . ثم أنشد قول أبي خراش في الطَعْمِ :
وأغتبِقُ الماء القَرَاح فأنتهي
إذا الزاد أمسى للمزَلَّج ذا طَعْم
قال : ذا طَعم أي ذا شهوة . قال وَرجل ذو طَعمٍ أي ذو عقلٍ وَحزمٍ . وَأنشد :
فلا تأمري يا أم أسماء بالتي
تُجِرُّ الفتى ذا الطَعْم أن يتكلَّما
وَيقال : ما بفلان طَعْمٌ وَلا نَوِيصٌ أي ليس له عقلٌ وَلا به حَراك . وَقيل في قول الله تعالى : ( وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ( أي من لم يَذُقه . يقال طعم فلان الطَعَام يطعَمُه طَعْماً إذا أكله بمقدم فيه ولم يُسرِف فيه . وطَعِمَ منه إذا ذاق منه . وإذا جعلته بمعنى الذوق جاز فيما يؤكل ويشرب . والطَعَام : اسمٌ لما يؤكل ، والشراب : اسمٌ لما يُشرب . ويجمع الطعام أطْعِمة ثم أطعماتٍ
جمع الجمع . وأهلَ الحِجَاز إذا أطلقوا اللفظ بالطعام عَنَوا به البُرَّ خاصةً . قال أبو حاتم : يقال لَبَنٌ مُطَعِّمٌ وهو الذي أخَذ في السِقَاء طعماً وطِيباً . وهو ما دام في العُلْبة مَحْضٌ وإن تغيّر . ولا يأخذ اللبنُ طعماً ولا يُطَعِّمُ في العُلْبة والإناء أبداً . ولكن يتغيّر طعمه من الإنقاع . ويقال فلان طَيّبُ الطِعمة وفلان خبيث الطِعمة إذا كان من عادته ألاّ يأكل إلاّ حلالاً أو حراماً . ويقال : جعل السلطانُ ناحية كذا طُعْمة لفلان أي مَأكَلةً له . ويقال : في بستان فلان من الشجر المُطْعِم كذا أي من الشجر المثمِر الذي يؤكل ثمره . ويقال : اطَّعَمَت الثمرةُ على افتعَلَت أي أخَذَت الطَعْم . ويقال : فلان مُطْعَمُ للصيد ومُطْعَمُ الصيد إذا كان مرزوقاً منه . ومنه قول امرىء القيس :
مُطعَم للصيد ليس له
غيرَها كسْبٌ على كِبَره
وقال ذو الرمة :
( وَمُطْعَمُ الصيد هَبَّال لبغيته )
وقال الليث : رجل مِطعام : يكثر إطعام الناس ، وامرأة مطعام بغير هاء ورجل مطعم : شديد الأكل وامرأة مِطْعَمَة . قال والمُطْعِمَتَان من رِجْل كل طائر : هما المتقدّمان المتقابلتان . والمُطْعِمة من الجوارح هي الإصبعُ الغليظة المتقدمة فاطَّرد هذا الاسم في الطير كلها . قال وقوسٌ مُطْعَمة : يصاد بها الصيد ، ويكثر الصواب عنها . وأنشد :
وفي الشِمَال من الشِرْيان مُطْعَمة
كبدَاء في عَجْسها عَطْفٌ وتقويمُ
سمِّيتْ كذلك لأنها تُطْعَم الصيد . قال : والمطعِمُ من الإبل : الذي تجد في مخِّه طعم الشحم من سمنه . وكل شيء وُجِد طعمهُ فقد أطعِم . قال وقول الله تعالى : ( وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( لبقرة : 249 ) جَعَل ذواق الماء طَعْماً : نهاهم أن يأخذوا منه إلاّ غَرْفَةً وكان فيها رِيّهم ورِيّ دوابّهم . وقال غيره : يقال إنك مُطْعَمٌ مَوَدّتي أي مرزوق مَوَدّتي . وقال الكميت :
بلَى إنَّ الغواني مُطْعَمات
مَوَدّتَنا وإن وَخَطَ القَتيرُ
أي يُحِبّهنّ وإن شِبْنَا . أبو زيد : إنه لمتطاعِم الخَلْق أي متتابِع الخَلْق . ويقال هذا رجل لا يَطَّعِمُ بتثقيل الطاء أي لا يتأدّب ولا يَنْجَع فيه ما يُصلحه ، ولا يَعْقِل .
ويقال : فلان تُجْبَى له الطُعَمُ أي الخراج والإتاوات . وقال زهير :
مما تُيَسَّرُ أحياناً له الطُعَمُ
وقال الحسَن : القِتال ثلاثة : قتال على كذا ، وقتال لكذا ، وقتال على هذه الطُعْمَة يعني الفَيْء والخَرَاج . وقال أبو سعيد : يقال لك غَثُّ هذا وطَعُومُه أي غَثُه وسَمِينه . وناقةٌ طَعُوم : بها طِرْق ، وجَزُورٌ طَعُومٌ : سمينة . وقال ابن السكيت عن الفراء : جزور طَعُوم وطَعِيم إذا كانت بين الغَثّة والسمينة . وقال أبو عبيدة : مُسْتَطْعم الفرس : ما تحت مَرْسِنِه إلى أطراف جحافله . قال ويستحبُّ للفرس لُطْفُ مُسْتَطعَمه . ويقال استطعمْت الفرسَ إذا طلبت جَرْيه . وأنشد أبو عبيدة :
تدارَكه سعيٌ وركضُ طِمِرَّة
سَبُوحٍ إذا استطعمتها الجري تَسْبَحُ
وقال النضر : أطعمتُ الغُصْن إطعاماً إذا وصلت به غصناً من غير شجره . وقد أطعمته فطَعِمَ أي وصلته به فقبل الوصل . وأطعَمتُ عينه قذًى فَطَعَمْتُه . ويقال : طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً وإنه لطيبُ المَطْعَم كقولك طيّبُ المأكل . ورُوي عن ابن عباس أنه قال في زمزم : إنه طعَامُ طُعْمٍ وشفاء سُقْمٍ ، قال ابن شميل : طعامُ طُعْمٍ أي يَشبع منه الإنسان . ويقال : إني طاعِم عن طعامكم أي مستغنٍ عن طعامكم . ويقال : هذا الطعام طعام طُعْمٍ أي يَطْعَم مَن أكله أي يشبع ، وله جُزْء من الطعام ما لا جُزء له . وما يَطْعَمُ آكل هذا الطعام أي ما يشبع . قال : والطُعْمُ أيضاً : القُدْرَة . يقال : طَعِمْتُ عليه أي قَدَرت عليه . وقال أبو زيد : يقال أخَذ فلان بمَطْعَمة فلان إذا أخذ بحَلْقِه يَعْصُره . ولا يقولونها إلاّ عند الخَنْق والقتال . والمُطْعَمة : المأدُبة والتطاعم : إدخال الفم في الفم ، كما يَفعل الحمامُ عند التقبيل . وقال :
كما تَطَاعم في خضراء ناعمةٍ
مُطَوّقان صباحاً بعد تغريدِ
ونُهِيَ عن بيع الثمرة حتى تُطْعِم أي تُدْرِك وتأخذ الطَعْم .
طمع : الحَرّاني عن ابن السكيت : رجلٌ طمِعٌ وطَمُعٌ بمعنًى واحدٍ . والطَمَع : ضدّ اليأس . وقال عمر بن الخطاب : تعلَّمُنَّ أن الطمع فقر ، وأن اليأس غنًى . ويقال : ما أطمع فلاناً ، على التعجب من طَمَعه . وقال الليث : يقال : إنه لَطمُع الرجلُ بضمّ الميم في التعجّب ؛ كقولك : إنه لحسن الرجُلُ . وربما قالوا : إنه لطَمْعَ الرجُلُ ، وكذلك التعجّب في كل شيء مضمومٌ ؛ كقولك : لخرُجَت المرأة فلانة إذا كثر خروجها ، ولقَضُوَا القاضي فلان ، ونحو ذلك أجمع ، إلاّ ما قالوا في نِعم وبئس فإن الرواية جاءت فيهما بالكسر . وامرأة مِطماع وهي التي تُطمِعُ ولا تمكِّن . والمَطْمَعُ : ما طَمِعْتَ فيه . ويقال : إن قول المخاضعة من المرأة المَطْمَعة في الفساد أي ممَّا يُطمِع ذا الرِيبة فيها . وقال اللحياني : أخذ القومُ أطماعَهُم أي أرزاقهم ، الواحد طمَعٌ . وفعلتُ ذاك طَمَاعِيَةً في كذا مِثال علانية أي طمعاً فيه . قال الهذلي :
أما والذي مسّحتُ أركان بيته
طماعِيَةً أن يغفر الذنبَ غَافِرُهْ
والمُطْمِعُ : الطائر الذي يوضع في وسط الشَبَك ليصاد بدلالته الطيورُ .
معط : المَعْطُ : الجَذْب . يقال ضرب فلان يده إلى سيفه فامتعطه من غِمده ، وامتعده إذا استلّه . ومَعَطَ شعره إذا نتفه . ورجل أمْعَط أمْرَط : لا شَعر على جسده . وذئبٌ أمعط قد امَّرَطَ شَعرُه عنه . والأنثى مَعْطَاء . ولصٌّ أمعَط : يشبّه بالذئب الأمعط لخُبْثه . ولُصُوص مُعْط . وقال الليث : يقال مَعِطَ الذئب ولا يقال مَعِطَ شَعره وقد امَّعَطَ شعره إذا مَعَطَه الداء . قال : ويقال : إنه لطويل مُمَّعِطُ كأنه قد مُدَّ . قلت : المعروف في الطول المُمَّغِط بالغين
معجمة ، كذلك رواه أبو عبيد عن الأصمعي ولم أسمع مُمَّعطِ بهذا المعنى لغير الليث ، إلا ما قرأته في كتاب ( الاعتقاب ) لأبي ترابٍ ، قال : سمعت أبا زيد وفلان بن عبد الله التميمي يقولان : رجلٌ مُمَّغِط ومُمَّعِط أي طويل . قلت : ولا أبعد أن يكونا لغتين ، كما قالوا : لَعَنَّكَ ولَغَنَّك بمعنى لعلّك ، والمعَصُ والمَغَصُ : البِيض من الإبل ، وسُرُوعٌ وسُرُوغٌ للقُضْبان الرَخْصة . وقال الليث : المَعْطُ ضربٌ من النكاح يقال : مَعَطها إذا نكحها . وآل أبي مُعيط في قريش معروفون . وأمعَط : اسم موضعٍ ذكره الراعي في شعره فقال :
بقاعِ أمْعَطَ بين السهل والصبرِ
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : من أسماء السَوْءة المَعْطَاء والشَعْراء والدَفْراء . ومَعَطت الناقة بولدها : رَمَتْ به عند الولادة . والذئب يكنى أبا مُعْطَةَ . ومَعَطَ بها ومَرَطَ إذا خرجت منه ريح . وأرضٌ مَعْطَاء : لا نبت فيها .
مطع : قال الليث : المَطْعُ : ضربٌ من الأكل بأدنى الفم . يقال : هو مَاطِع إذا كان يأكل بالثنايا وما يليها من مقاديم الأسنان : وهو القَضْم أيضاً . وقال غيره : فلان مَاطِع ناطِع بمعنًى واحدٍ . والممطِعَة : الضَرْع التي تشخُب أطباؤها لَبَناً .

##### Türkçe

باب **العين** والطاء مع **الميم**
**عطم** ، **عمط** ، **طعم** ، **طمع** ، **مطع** ، **معط** : kullanımdadırlar.

**عطم** : **الليث** onu ihmal etti. **أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti, dedi ki: **العُطْمُ**: kabartılmış yün. Dedi: **العُطُم**: helâk olanlar; bunların bir teki **عَطِيم** ve **عاطِم**’dir.

**عمط** : **الليث** onu ihmal etti. Başkası dedi ki: **اعتبط** falan, falanın **عِرْض**’ını; ve **اعتمطه**: içine düştüğü ve onda olmayan şeyle onu ayıpladığı zaman.

**طعم** : Allah جلّ وعزّ dedi: ( **إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( **البقرة** : 249 ) **أبو إسحاق** dedi: manası: onunla tatlanmayan (kimse). **الليث** dedi: her şeyin **طَعْمُ**’u onun tadına bakılmasıdır. Dedi: ve **الطَعْمُ**: ön dişlerle yemektir. Ve dersin ki: falan elbette güzel **الطَّعْم** sahibidir ve o elbette güzel bir **طَعْماً** tadar. Dedi: ve **الطُعْمُ**: kuşa atılan danedir.

**الأصمعي**’nin **الباهلي**’den rivayet edilende dediği: **الطعْمُ**: yemek, ve **الطَعم**: iştah. Ve o, tatmadır. Ve **أبي خِرَاش الهذليّ**’ye ait olarak inşad etti:
أردُّ شُجاع البطن لو تعلمينه
وَأوثر غيري من عيالك بالطُعْم
Yani: yemekle. Sonra **أبي خراش**’ın **الطَعْمِ** hakkında sözünü inşad etti:
وأغتبِقُ الماء القَرَاح فأنتهي
إذا الزاد أمسى للمزَلَّج ذا طَعْم
Dedi: **ذا طَعم** yani **ذا شهوة**. Dedi: ve **رجل ذو طَعمٍ** yani akıl ve azim sahibi. Ve inşad etti:
فلا تأمري يا أم أسماء بالتي
تُجِرُّ الفتى ذا الطَعْم أن يتكلَّما
Ve denilir: falanda **طَعْمٌ** yoktur ve **نَوِيصٌ** da yoktur; yani onun aklı yoktur ve onda hareket de yoktur. Ve Allah تعالى sözünde: ( **وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ( yani: onu tatmayan (kimse). Denilir: falan **الطَعَام**’ı **طَعْماً** olarak tadar; eğer onu ağzının ön kısmıyla yer ve onda israf etmezse. Ve ondan **طَعِمَ**: eğer ondan tattıysa. Ve onu tatma manasında yaptığında, yenilen ve içilen şeylerde caiz olur. Ve **الطَعَام**: yenilen şeye isimdir; ve **الشراب**: içilen şeye isimdir. Ve **الطعام** çoğulu **أطْعِمة** sonra **أطعماتٍ**’tır; çoğulun çoğulu. Ve **أهلَ الحِجَاز** lafzı **بالطعام** olarak mutlak kullandıklarında onunla özellikle **البُرَّ**’u kastederler. **أبو حاتم** dedi: **لَبَنٌ مُطَعِّمٌ** denilir; o, tulumda bir tat ve hoşluk almış olandır. Ve o, kapta olduğu müddetçe saf süttür, değişse bile. Ve süt, kapta ve kapta asla tat almaz ve **يُطَعِّمُ** olmaz; fakat tadı ıslatmadan dolayı değişir. Ve denilir: falan **طَيّبُ الطِعمة** ve falan **خبيث الطِعمة**; eğer âdeti yalnız helâl veya haram yememek ise. Ve denilir: sultan falan bölgeyi falana **طُعْمة** yaptı; yani ona bir yeme(geçim)lik. Ve denilir: falanın bahçesinde ağaçtan **المُطْعِم** olan şundan vardır; yani meyvesi yenilen meyveli ağaçtan. Ve denilir: meyve **اطَّعَمَت** ( **افتعَلَت** vezninde); yani tadı aldı. Ve denilir: falan avdan **مُطْعَمُ**’dır ve **مُطْعَمُ الصيد**’dir; eğer ondan rızıklandırılmış ise. Bununla **امرئ القيس**’in sözü:
مُطعَم للصيد ليس له
غيرَها كسْبٌ على كِبَره
Ve **ذو الرمة** dedi:
( وَمُطْعَمُ الصيد هَبَّال لبغيته )
Ve **الليث** dedi: **رجل مِطعام**: insanları çok doyuran; ve **امرأة مطعام** ( **هاء** olmaksızın). Ve **رجل مطعم**: çok yiyen; ve **امرأة مِطْعَمَة**. Dedi: her kuşun ayağından **المُطْعِمَتَان**: önde olan, birbirine karşı iki (parmak)tır. Ve yırtıcıların **المُطْعِمة**’si: önde bulunan kalın parmaktır; böylece bu isim bütün kuşlarda sürüp gitti. Dedi: **قوسٌ مُطْعَمة**: onunla av avlanır ve ondan isabet çok olur. Ve inşad etti:
وفي الشِمَال من الشِرْيان مُطْعَمة
كبدَاء في عَجْسها عَطْفٌ وتقويمُ
Böyle adlandırıldı; çünkü onunla av **تُطْعَم** edilir. Dedi: develerden **المطعِمُ**: iliğinde, semizliğinden yağ tadı bulduğun (deve)dir. Ve tadı bulunan her şey, artık **أطعِم** edilmiştir. Dedi: Allah تعالى sözü: ( **وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( **لبقرة** : 249 ) suyu tatmayı **طَعْماً** kıldı: onlara ondan ancak bir avuç almalarını yasakladı; ve onda onların kanması ve bineklerinin kanması vardı. Başkası dedi: denilir: sen benim sevgime **مُطْعَمٌ**’sın; yani sevgime rızıklandırılmışsın. **الكميت** dedi:
بلَى إنَّ الغواني مُطْعَمات
مَوَدّتَنا وإن وَخَطَ القَتيرُ
Yani: onları severler, biz yaşlansak bile. **أبو زيد**: o elbette **لمتطاعِم الخَلْق**’tır; yani yaratılışı birbirini izleyen (uyumlu). Ve denilir: bu, **لا يَطَّعِمُ** ( **الطاء**’ı şeddeli) bir adamdır; yani edeplenmez ve onu ıslah eden şey onda fayda vermez, ve akletmez.

Ve denilir: falana **الطُعَمُ** toplanır; yani haraç ve vergiler. **زهير** dedi:
مما تُيَسَّرُ أحياناً له الطُعَمُ
Ve **الحسَن** dedi: savaş üçtür: şunun üzerine savaş, şunun için savaş, ve bu **الطُعْمَة** üzerine savaş; yani **الفَيْء** ve **الخَرَاج**. **أبو سعيد** dedi: sana bunun **غَثُّ**’u ve **طَعُومُه** denilir; yani onun zayıfı ve semizi. Ve **ناقةٌ طَعُوم**: onda **طِرْق** vardır; ve **جَزُورٌ طَعُومٌ**: semizdir. **ابن السكيت** **الفراء**’dan: **جزور طَعُوم** ve **طَعِيم**; eğer zayıf ile semiz arasında ise. **أبو عبيدة** dedi: atın **مُسْتَطْعم**’ı: onun **مَرْسِن**’inin altından, **جحافله**’inin uçlarına kadar olan yerdir. Dedi: at için **لُطْفُ مُسْتَطعَمه** müstehaptır. Ve denilir: atı **استطعمْت**; eğer onun koşmasını istedinse. **أبو عبيدة** inşad etti:
تدارَكه سعيٌ وركضُ طِمِرَّة
سَبُوحٍ إذا استطعمتها الجري تَسْبَحُ
**النضر** dedi: dalı **أطعمتُ** ( **إطعاماً** olarak); eğer onunla, kendi ağacından olmayan bir dalı birleştirdimse. Ve onu **أطعمته**; böylece **طَعِمَ**; yani onu onunla birleştirdim de birleştirmeyi kabul etti. Ve gözüne bir çapak **أطعَمتُ**; böylece onu **طَعَمْتُ**. Ve denilir: **طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً**; ve o elbette **طيبُ المَطْعَم**’dır; senin “**طيّبُ المأكل**” demen gibi. **ابن عباس**’tan rivayet edildi: o, zemzem hakkında dedi ki: o, **طعَامُ طُعْمٍ** ve hastalığa şifadır. **ابن شميل** dedi: **طعامُ طُعْمٍ** yani insan ondan doyar. Ve denilir: ben sizin yemeğinizden **طاعِم**’im; yani sizin yemeğinizden müstağniyim. Ve denilir: bu yemek **طعام طُعْمٍ**’dur; yani onu yiyen **يَطْعَم** eder; yani doyar; ve yemekten bir payı vardır, payı olmayanın yoktur. Ve bu yemeği yiyen doymuyor; yani doymuyor. Dedi: ve **الطُعْمُ** ayrıca: kudrettir. Denilir: ona karşı **طَعِمْتُ**; yani ona güç yetirdim. **أبو زيد** dedi: denilir: falan, falanın **مَطْعَمة**’sinden tuttu; eğer onun boğazından tutup sıktıysa. Onu ancak boğma ve savaş esnasında söylerler. Ve **المُطْعَمة**: ziyafet; ve **التطاعم**: ağzı ağza sokmaktır; güvercinin öpüşmede yaptığı gibi. Ve dedi:
كما تَطَاعم في خضراء ناعمةٍ
مُطَوّقان صباحاً بعد تغريدِ
Ve meyve, **تُطْعِم** edinceye kadar satışı yasaklandı; yani olgunlaşır ve tadı alır.

**طمع** : **الحَرّاني** **ابن السكيت**’ten: **رجلٌ طمِعٌ** ve **طَمُعٌ** bir manadadır. Ve **الطَمَع**: ümitsizliğin zıddıdır. **عمر بن الخطاب** dedi: elbette öğreneceksiniz ki tamah fakirliktir ve ümitsizlik zenginliktir. Ve denilir: falanı ne kadar da **أطمع** (tamahkâr yaptı); onun **طَمَعه**’ne taaccüp üzere. **الليث** dedi: denilir: o elbette **لَطمُع الرجلُ**’dür ( **الميم**’i dammeli) taaccüpte; senin “o elbette **لحسن الرجُلُ**” demen gibi. Bazen derler: o elbette **لطَمْعَ الرجُلُ**’dür. Ve taaccüp, her şeyde dammelidir; senin “**لخرُجَت** kadın falan” demen gibi, eğer onun çıkışı çoksa; ve “**ولقَضُوَا** kadı falan” (demeleri) gibi; ve bunun benzeri hepsi; ancak **نِعم** ve **بئس**’te söyledikleri müstesna; zira rivayet ikisinde de kesre ile geldi. Ve **امرأة مِطماع**: o, umutlandırır da imkân vermez. Ve **المَطْمَعُ**: senin tamah ettiğin şeydir. Ve denilir: kadından yaltaklanma sözü, fesatta **المَطْمَعة**’dir; yani onda şüphe sahibini ona karşı tamaha düşüren şeydendir. **اللحياني** dedi: kavim **أطماعَهُم**’u aldı; yani rızıklarını; tekili **طمَعٌ**. Ve bunu, şunda **طَمَاعِيَةً** olarak yaptım; **علانية** misali; yani onda tamah olarak. **الهذلي** dedi:
أما والذي مسّحتُ أركان بيته
طماعِيَةً أن يغفر الذنبَ غَافِرُهْ
Ve **المُطْمِعُ**: ağın ortasına konulan kuştur; onunla kuşlar, onun yol göstermesiyle avlanır.

**معط** : **المَعْطُ**: çekip alma. Denilir: falan elini kılıcına vurdu da onu kınından **امتعطه** etti; ve onu **امتعده** etti; eğer onu çekip çıkardıysa. Ve saçını **مَعَطَ** etti; eğer onu yolduysa. Ve **رجل أمْعَط أمْرَط**: bedeninde kıl yoktur. Ve **ذئبٌ أمعط**: onun kılı ondan **امَّرَطَ** olmuştur. Dişisi **مَعْطَاء**’dır. Ve **لصٌّ أمعَط**: kötülüğünden dolayı kılsız kurda benzetilir. Ve **لُصُوص مُعْط**. **الليث** dedi: denilir: kurt **مَعِطَ**; ve “saçı **مَعِطَ**” denilmez. Ve saçı **امَّعَطَ** olmuştur; eğer hastalık onu **مَعَطَ** ettiyse. Dedi: ve denilir: o elbette uzun **مُمَّعِطُ**’tur; sanki uzatılmıştır. Dedim: uzunlukta bilinen **المُمَّغِط** ( **الغين** معجمة ile)dir; **أبو عبيد** onu **الأصمعي**’den böyle rivayet etti; ve bu manada **مُمَّعطِ**’ı **الليث**’ten başkasından işitmedim; ancak **أبي ترابٍ**’ın ( **الاعتقاب** ) kitabında okuduğum şey müstesna: dedi ki: **أبا زيد**’i ve falan **بن عبد الله التميمي**’yi işittim, diyorlardı: **رجلٌ مُمَّغِط** ve **مُمَّعِط**; yani uzun. Dedim: ikisinin iki dil olması uzak değildir; nitekim “**لَعَنَّكَ**” ve “**لَغَنَّك**” dediler; **لعلّك** manasında. Ve **المَعَصُ** ve **المَغَصُ**: develerden beyaz olanlar. Ve **سُرُوعٌ** ve **سُرُوغٌ**: yumuşak çubuklar için. **الليث** dedi: **المَعْطُ** nikâhtan bir türdür; denilir: onu **مَعَطها** etti; eğer onunla cinsel ilişkiye girdiyse. Ve Kureyş’te **آل أبي مُعيط** bilinirler. Ve **أمعَط**: bir yer adıdır; **الراعي** onu şiirinde zikretti, dedi ki:
بقاعِ أمْعَطَ بين السهل والصبرِ
**ثعلب** **ابن الأعرابي**’den: **السَوْءة**’nin adlarından: **المَعْطَاء** ve **الشَعْراء** ve **الدَفْراء**. Ve deve, yavrusuyla **مَعَطت**: doğumda onu attı. Ve kurt, **أبا مُعْطَةَ** künyesiyle anılır. Ve ondan bir yel çıktığında **مَعَطَ** etti ve **مَرَطَ** etti. Ve **أرضٌ مَعْطَاء**: onda bitki yoktur.

**مطع** : **الليث** dedi: **المَطْعُ**: ağzın ön kısmıyla yemenin bir türüdür. Denilir: o **مَاطِع**’tir; eğer ön dişlerle ve onların yanındaki dişlerin ön kısımlarıyla yiyorsa; ve o, **القَضْم** da olur. Başkası dedi: falan **مَاطِع ناطِع** bir manadadır. Ve **الممطِعَة**: memeleri süt fışkırtan meme(li hayvan).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الميم والعين وما يثلثهما)
(معق)  الميم والعين والقاف ليس بأصلٍ وإنما هو من باب القلب. وأرضٌ مَعِيقة كعميقة. والأماعق: أطراف المَفَازة. ويقال: المَعْق: الأرض لا نَبَاتَ بها. وتمعَّقَ الرجُل: ساء خُلُقه.
(معك)  الميم والعين والكاف أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على دَلْك الشيء ولَيِّه. ومَعَكْتُ الأديم مَعْكاً. ثم يسمّون المِطَالَ واللَّيَّ مَعْكاً، والرّجُلَ المَطول مَعِكاً. قال زهير:
.................... لا *** تَمعَكْ بعرضك إنَّ الغادِرَ المَعِكُ([1])قال الخليل: رجل مَعْكٌ: شديد الخُصومة. وقولهم: وقَعَ في معكوكاء شيء، يجوز أن يكون الإبدال والأصل بعكوكاء.
(معل)  الميم والعين واللام أصلٌ صحيح فيه كلماتٌ تدلُّ على اختلاسِ شيء وسرعةٍ فيه. ومَعَل الشَّيءَ: اختلَسَه. ثمَّ يقولون: مَعَل خُصْيَتَيْ الفَحل: استلَّهما. ومَعَل: سار سيراً سريعاً.
(معن)  الميم والعين والنون أصلٌ يدلُّ على سهولةٍ في جريان أو جري أو غير ذلك. ومَعَن الماءُ: جَرَى. وماءٌ معينٌ. ومجارِي الماء في الوادي مُعْنانٌ، كذا قال أبو بكر([2]). والمَعْنة: ماءٌ قليل يجري. ومن الباب أمعَنَ الفرسُ في عَدْوِه. وأمْعَنَ بحقِّي: ذهَبَ به. ورجل مَعْنٌ في حاجته: سَهْل. وأمعنت الأرضُ: رَوِيَتْ. وكلأ مَمْعونٌ: جَرَى فيه الماء. وقول النَّمْر:
ولا ضيّعْتُه فأُلاَمَ فيه *** فإنَّ ضَيَاعَ مالِكَ غيرُ مَعْنِ([3])معناه غير سهل. ويقولون: "ماله سَعْنَةٌ ولا مَعْنَةٌ" وهو من الإتباع، ويجوز أن يكون من الباب، أي ماله كثيرٌ ولا قليل يسهل خَطَره. وقولهم للمنزل مَعَانٌ، وزنه فعَال، وجمعه مُعُنٌ. ومَعَن الوادي: كثُر فيه الماء المَعين.
(معو)  الميم والعين والحرف المعتل ثلاثُ كلماتٍ ليس قياسها واحداً.
الأولى: المَعْوُ: الرُّطَب قد أرطب جَميعُه. وقال ابن دريد([4]): هو إذا دخله بعضُ اليُبْس*. وأمْعَى النَّخْل: صار كذلك.
والثانية: مِعَى البطن، والجمع أمعاء.
والثالثة المِعَى: المِذْنَب من مَذَانب الأرض.
(معت)  الميم والعين والتاء. قال أبو بكر([5]): المَعْت: الدَّلْك ومَعتُّ الأديمَ: دلكتُه. وهو عند الخليل مُهمَل.
(معج)  الميم والعين والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على تقلُّبٍ وسُرعة في شيء. ومعج الحِمارُ مَعْجاً: تقلَّب في جريه. ويقولون قياساً على هذا: مَعَجَ الفَصِيلُ ضَرعَ أمِّه: ضربه برأسه عند الرَّضاع.
(معد)  الميم والعين والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على غِلَظ في الشَّيء. قال ابن دريد([6]) المَعْد: الغِلَظ. قال: ومنه المَعِدَة. وتمَعْدَدَ الصّبِيُّ: غَلُظَ.
ويكون في هذا الباب المَعْدُ دَالاًّ على جَذْب الشَّيءِ وانجذاب. ومَعَدت الشَّيء: جذبتُه. قال:
* هل يُرْوِيَنْ ذَوْدَك نَزعٌ مَعْدُ([7]) *
ومما شذَّ عن الباب المَعْد، يقولون: الغَضُّ من التَّمْر.
(معر)  الميم والعين والراء أصلٌ يدلُّ على مَلاسة وحَصٍّ وانجراد.
فالأمْعَر والمَعِر: الأمْعَط الذي لا شَعَْر عليه. ومنه أمْعَرَ الرّجلُ: افتَقَر، كأنه تجرَّدَ من ماله. [و] مَعَرَ الظُّفْر: نصل وتمعَّر لَونُه عند غَضَبِه، وذلك أن يتطايَرَ الدّمُ عنه وتَعلُوه صُفرة. قال الخليل: وهو أمْعَر الشَّعر، وبه مُعْرَةٌ، وهو لونٌ يَضرِب إلى الحُمرة والصُّفرة، وهو أقْبحُ الألوان. وأمْعَرَتِ الأرض: لم يكنْ فيها نَبات.
(معز)  الميم والعين والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على شِدَّةٍ في الشَّيء وصلابَة. منه الأمْعَز والمَعْزاء: الحَزْن الغَلِيظ من الأماكن. قال أبو بكر([8]): رجلٌ مَاعِزٌ: شَديد عَصْبِ الخَلْق ومنه المَعْز المعروف، والمَعِيز: جماعة كضَئِين([9])، وذلك لشدّةٍ وصَلابةٍ فيها لا تكون في الضَّأْن. ويقال لجماعةِ الأوعال والثَّياتِل مُعُوزٌ.
قال أبو بكر([10]): استمْعَزَ الرّجُل في أمرِه: جَدَّ.
(معس)  الميم والعين والسين أصَيْلٌ يدلُّ على دَلْك شيءٍ. ومَعَسْتُ الأديم في دِباغِهِ أمْعَسُه: أدَرْتُه فيه ودلَكتُه. وربَّما قالوا: مَعَسَ، إذا طَعَنَ ومنه رجلٌ مَعَّاسٌ في الحرب: مِقدام.
(معص)  الميم والعين والصاد ليس بشيءٍ، إلاّ أنَّ ناساً ذكروا مَعَصَ الرّجُل: حَجَل في مِشْيته. وقال ابنُ دُريد([11]): المَعَص: وجعٌ يصيب الإنسان في عَصَبِه من كَثْرة المَشْي.
(معض)  الميم والعين والضاد كلمةٌ. مَعِضَ من الأمر: شَقَّ عليه وأوجَعه.
(معط)  الميم والعين والطاء أصلٌ يدلُّ على تجرُّدِ الشَّيء وتجريده ومَعِطَ تمرَّطَ شَعره. ومَعَطْت السَّيفَ من قِرابِهِ: جَرَّدتُه. ويكون من الباب مَعَطَ في القَوس: نَزَع.
--------------ـــ
([1])  وكذا ورد الاستشهاد به في اللسان (معك)، وهو بتمامه، كما في الديوان 180:
فاردد يساراً ولا تعنف علي ولا *** تمعك بعرضك إن الغادر المعك
 ([2]) الجمهرة (3: 142).
([3]) المجمل واللسان (معن) ومجالس ثعلب 203 والمخصص (9: 148).
([4]) الجمهرة: (3: 143).
([5]) الجمهرة (2: 22).
([6]) الجمهرة (2: 282).
([7]) لأحمر بن جندل السعدي كما في اللسان (معد). وورد محرفاً فيه باسم "أحمد بن جندل". انظر صوابه في المؤتلف للآمدي 36.
([8]) الجمهرة: (3: 8).
([9]) أي في جمع ضأن، ومثله كليب في جمع كلب.
([10]) الجمهرة: (3: 8).
([11]) الجمهرة: (3: 87).

ـ

##### Türkçe

(باب **الميم** و**العين** وما يثلثهما)
(**معق**)  **الميم** ve**العين** ve**القاف** aslî değildir; ancak o, kalb باب’ındandır. Ve **أرضٌ مَعِيقة** tıpkı **عميقة** gibidir. Ve **الأماعق**: **المَفَازة**’nin uçlarıdır. Ve denilir: **المَعْق**: üzerinde bitki olmayan topraktır. Ve **تمعَّقَ الرجُل**: ahlâkı kötü oldu.
(**معك**)  **الميم** ve**العين** ve**الكاف** sahih bir asıldır; bir şeyin ovulmasına ve bükülmesine delâlet eder. Ve **مَعَكْتُ الأديم مَعْكاً**. Sonra **المِطَالَ**’ı ve **اللَّيَّ**’i **مَعْكاً** diye adlandırırlar; ve çok uzatan adamı **مَعِكاً** (diye adlandırırlar). Züheyr dedi:
.................... لا *** **تَمعَكْ بعرضك إنَّ الغادِرَ المَعِكُ**([1])Halîl dedi: **رجل مَعْكٌ**: husumeti şiddetli (adam). Ve onların sözü: **وقَعَ في معكوكاء شيء**; ibdâl olması câizdir ve aslın **بعكوكاء** olması (da câizdir).
(**معل**)  **الميم** ve**العين** ve**اللام** sahih bir asıldır; onda bir şeyi kapıp alma ve onda bir sürat ifade eden kelimeler vardır. Ve **مَعَل الشَّيءَ**: onu kapıp aldı. Sonra derler: **مَعَل خُصْيَتَيْ الفَحل**: ikisini çekip çıkardı. Ve **مَعَل**: hızlı bir yürüyüşle yürüdü.
(**معن**)  **الميم** ve**العين** ve**النون** bir asıldır; akışta yahut koşuda yahut bunun dışındakinde bir kolaylığa delâlet eder. Ve **مَعَن الماءُ**: aktı. Ve **ماءٌ معينٌ**. Ve vadide suyun akış yerleri **مُعْنانٌ**’dır; Ebû Bekir([2]) böyle dedi. Ve **المَعْنة**: akan az bir sudur. باب’dandır: **أمعَنَ الفرسُ في عَدْوِه**. Ve **أمْعَنَ بحقِّي**: onu alıp götürdü. Ve **رجل مَعْنٌ في حاجته**: kolay (adam). Ve **أمعنت الأرضُ**: sulandı. Ve **كلأ مَمْعونٌ**: içinde su aktı. Ve en-Nemr’ün sözü:
**ولا ضيّعْتُه فأُلاَمَ فيه *** فإنَّ ضَيَاعَ مالِكَ غيرُ مَعْنِ**([3])Manası: kolay olmayan. Ve derler: "**ماله سَعْنَةٌ ولا مَعْنَةٌ**"; bu, itbâ‘dandır; ve باب’dan olması da câizdir; yani onun çokluğu da yoktur, azlığı da yoktur ki tehlikesi kolay olsun. Ve onların menzile **مَعَانٌ** demeleri; vezni **فعَال**’dır; cem‘i **مُعُنٌ**’dur. Ve **مَعَن الوادي**: onda **الماء المَعين** çoğaldı.
(**معو**)  **الميم** ve**العين** ve illetli harf üç kelimedir; kıyasları bir değildir.
Birincisi: **المَعْوُ**: **الرُّطَب**; onun tamamı yaşlaşmış (olmuş) iken. İbn Düreyd([4]) dedi: o, ona bir miktar kuruluk girdiği zaman (dır). Ve **أمْعَى النَّخْل**: öyle oldu.
İkincisi: **مِعَى البطن**; cem‘i **أمعاء**.
Üçüncüsü **المِعَى**: yerin **مَذَانب**’inden olan **المِذْنَب**.
(**معت**)  **الميم** ve**العين** ve**التاء**. Ebû Bekir([5]) dedi: **المَعْت**: ovma; ve **مَعتُّ الأديمَ**: onu ovdum. Ve o, Halîl’e göre **مُهمَل**’dir.
(**معج**)  **الميم** ve**العين** ve**الجيم** sahih bir asıldır; bir şeyde dönüp durmaya ve sürate delâlet eder. Ve **معج الحِمارُ مَعْجاً**: koşusunda dönüp durdu. Ve buna kıyasla derler: **مَعَجَ الفَصِيلُ ضَرعَ أمِّه**: emme esnasında başıyla onu vurdu.
(**معد**)  **الميم** ve**العين** ve**الدال** sahih bir asıldır; şeyde bir kalınlığa delâlet eder. İbn Düreyd([6]) dedi: **المَعْد**: kalınlıktır. Dedi: ve ondan **المَعِدَة**. Ve **تمَعْدَدَ الصّبِيُّ**: kalınlaştı.
Ve bu باب’da **المَعْد** bir şeyi çekmeye ve çekilmeye delâlet edici olur. Ve **مَعَدت الشَّيء**: onu çektim. Dedi:
* **هل يُرْوِيَنْ ذَوْدَك نَزعٌ مَعْدُ**([7]) *
Ve باب’dan şâz olan şeylerdendir **المَعْد**; derler: hurmadan **الغَضُّ**.
(**معر**)  **الميم** ve**العين** ve**الراء** bir asıldır; pürüzsüzlüğe, kazınmaya ve soyulmaya delâlet eder.
Öyleyse **الأمْعَر** ve**المَعِر**: üzerinde kıl bulunmayan **الأمْعَط**’tır. Ve ondan **أمْعَرَ الرّجلُ**: fakirleşti; sanki malından soyundu. Ve **مَعَرَ الظُّفْر**: (tırnak) inceldi; ve öfkelendiği vakit rengi **تمعَّر** oldu; bu, kanın ondan sıçrayıp gitmesi ve üzerine bir sarılığın çıkmasıdır. Halîl dedi: ve o, **أمْعَر الشَّعر**’dır; ve onda **مُعْرَةٌ** vardır; ve o, kızıllığa ve sarılığa çalan bir renktir; ve o, renklerin en çirkinidir. Ve **أمْعَرَتِ الأرض**: onda bitki olmadı.
(**معز**)  **الميم** ve**العين** ve**الزاء** sahih bir asıldır; şeyde bir şiddete ve bir katılığa delâlet eder. Ondan **الأمْعَز** ve**المَعْزاء**: yerlerden kalın sertlik (bölge)dir. Ebû Bekir([8]) dedi: **رجلٌ مَاعِزٌ**: yaratılış bağları şiddetli (adam). Ve ondan bilinen **المَعْز**; ve **المَعِيز**: **ضَئِين**([9]) gibi bir topluluktur; bu, onda bulunan bir şiddet ve katılıktandır ki **الضَّأْن**’da bulunmaz. Ve **الأوعال** ve**الثَّياتِل** topluluğuna **مُعُوزٌ** denilir.
Ebû Bekir([10]) dedi: **استمْعَزَ الرّجُل في أمرِه**: ciddileşti.
(**معس**)  **الميم** ve**العين** ve**السين** küçük bir asıldır; bir şeyi ovmaya delâlet eder. Ve **مَعَسْتُ الأديم في دِباغِهِ أمْعَسُه**: onu onda çevirdim ve ovdum. Ve bazen derler: **مَعَسَ**; eğer sapladıysa. Ve ondan: savaşta **رجلٌ مَعَّاسٌ**: atılgan.
(**معص**)  **الميم** ve**العين** ve**الصاد** bir şey değildir; ancak bazı kimseler **مَعَصَ الرّجُل**’ü zikrettiler: yürüyüşünde sekerek yürüdü. İbn Düreyd([11]) dedi: **المَعَص**: çok yürümekten insanın sinirinde ona isabet eden bir ağrıdır.
(**معض**)  **الميم** ve**العين** ve**الضاد** bir kelimedir. **مَعِضَ من الأمر**: ona ağır geldi ve onu acıttı.
(**معط**)  **الميم** ve**العين** ve**الطاء** bir asıldır; şeyin soyulmasına ve soyulup çıkarılmasına delâlet eder. Ve **مَعِطَ**: saçı dökülüp soyuldu. Ve **مَعَطْت السَّيفَ من قِرابِهِ**: onu (kınından) sıyırıp çıkardım. Ve باب’dandır: **مَعَطَ في القَوس**: çekti.
--------------ـــ
([1]) Ve **اللسان**’da (**معك**) içinde onunla istişhâd böyle vârid olmuştur; ve o, bütünüyle, divanda 180’de olduğu gibi:
فاردد يساراً ولا تعنف علي ولا *** تمعك بعرضك إن الغادر المعك
([2]) **الجمهرة** (3: 142).
([3]) **المجمل** ve**اللسان** (**معن**) ve**مجالس ثعلب** 203 ve**المخصص** (9: 148).
([4]) **الجمهرة**: (3: 143).
([5]) **الجمهرة** (2: 22).
([6]) **الجمهرة** (2: 282).
([7]) **اللسان** (**معد**)’da olduğu üzere Sa‘dî **أحمر بن جندل**’indir. Ve onda "أحمد بن جندل" adıyla tahrif edilmiş olarak vârid olmuştur. Doğrusuna **المؤتلف**’te, Âmidî’nin 36’sında bak.
([8]) **الجمهرة**: (3: 8).
([9]) Yani **ضأن**’ın cem‘inde; ve bunun benzeri, **كلب**’in cem‘inde **كليب**’tir.
([10]) **الجمهرة**: (3: 8).
([11]) **الجمهرة**: (3: 87).

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

م ع ط
معطت الشعر‏:‏ مددته نتفاً وانمعط وتمعط‏.‏
وذئب أمعط‏.‏
وذئاب معط‏.‏
وقد معط الئب معطاً‏.‏
ومعط في القوس‏:‏ نزع‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أرض معطاء ورملة معطاء ورمال معط‏:‏ لا نبت فيها‏.‏
ولص أمعط‏.‏
ولصوص معط‏:‏ شبّهت بالذئاب في خبثها فوصفت بصفتها‏.‏

##### Türkçe

م ع ط
**معطت الشعر**: onu yolma yolma uzattım; ve **انمعط** ve **تمعط**.
Ve **ذئب أمعط**.
Ve **ذئاب معط**.
Ve gerçekten **معط الئب معطاً**.
Ve yayda **معط**: çekip çıkardı.
Ve mecazdan: **أرض معطاء** ve **رملة معطاء** ve **رمال معط**: onda bitki yoktur.
Ve **لص أمعط**.
Ve **لصوص معط**: kötülüklerinde kurtlara benzetildi de onun sıfatıyla vasıflandırıldı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

مَعَطَ الشيءَ يَمْعَطُه معطاً. مدّه. وفي حديث أَبي إِسحق: إِن فُلاناً وتَّر قوسَه ثم معَطَ فيها أَي مدَّ يديه بها، والمَغْطُ، بالعين والغين: المدّ، وطويل مُمَّعِطٌ منه كأَنه مُدّ. قال الأَزهري: المعروف في الطويل المُمَّغِطُ، بالغين المعجمة، وكذلك رواه أَبو عبيد عن الأَصمعي، قال: ولم أَسمع ممَّعطاً بهذا المعنى لغير الليث إِلا بإِقرائه في كتاب الاعتقاب لأَبي تراب، قال: سمعت أَبا زيد وفلانَ بن عبد اللّه التميمي يقولان: رجل مُمَّعِطٌ وممَّغط أَي طويل؛ قال الأَزهري: ولا أُبْعِدُ أَن يكونا لغتين كما قالوا لَعَنَّك ولَغَنَّك بمعنى لعَلَّك، والمَغَصُ والمَعَصُ من الإِبل البِيضُ، وسُرُوعٌ وسُرُوغٌ للقُضْبان الرِّخْصة. والمَعْطُ: الجَذْبُ. ومعَطَ السيفَ وامْتَعَطه: سلَّه. وامتعط رمحه: انتزعه، ومَعِط شعرُه وجلده معَطاً، فهو أَمْعَطُ. يقال: رجل أَمْعَطُ أَمْرَطُ لا شعر له على جسده بيِّن المَعَط ومَعِطٌ.
وتَمَعَّطَ وامَّعَط، وهو افْتَعل
(* قوله «افتعل» كذا في الأصل
والقاموس بالتاء، وفي الصحاح انفعل بالنون.): تمرَّط وسقط من داء يَعْرِضُ له. ويقال: امَّعَط الحبلُ وغيره أَي انجرد. ومَعَطَه يَمْعَطُه مَعْطاً: نتَفَه. وتمعَّطت أَوْبار الإِبل: تطايرت وتفرّقت، ومن أَسماء السَّوءَةِ المَعْطاء والشَّعْراء والدَّفْراء. وذِئب أمعط: قليل الشعر وهو الذي تساقط عنه شعره، وقيل: هو الطويل على وجه الأَرض. ويقال: مَعِط الذئب ولا يقال مَعِطَ شعره، والأُنثى مَعْطاء. وفي الحديث: قالت له عائشة لو آخذْتَ ذاتَ الذنْب منَّا بذنبها، قال: إِذاً أَدَعها كأَنها شاة مَعْطاء؛ هي التي سقط صُوفُها. ولِصٌّ أَمعط على التمثيل بذلك: يشبه بالذِّئب الأَمعط لخُبْثه. ولصوص مُعْط، ورجل أَمْعَط: سَنُوط. وأَرض مَعْطاء: لا نبت بها. وأَبو مُعْطةَ: الذِّئب لتمَعُّط شعره، علم معرفة، وإِن لم يخص الواحد من جنسه، وكذلك أُسامةُ وذُؤالةُ وثُعالةُ وأَبو جَعْدة. والمَعْطُ: ضرب من النكاح. ومَعَطَها مَعْطاً: نكحها. ومَعَطَني بحقي: مطَلَني. والتَّمعُّط في خُضْر الفرس: أَن يمُدَّ ضَبْعَيْه حتى لا يجد مزيداً، ويَحْبِس رجليه حتى لا يجد مزيداً للحاق، ويكون ذلك منه في غير الاحْتِلاط يَمْلَخُ بيديه ويَضْرَحُ برجليه في اجتماعهما كالسابح. وفي حديث حكيم بن معاوية: فأَعرض عنه فقام مُتمَعِّطاً أَي متسخِّطاً متغضِّباً. قال ابن الأَثير: يجوز أَن يكون بالعين والغين.
وماعِط ومُعَيْطٌ: اسمان. وبنو مُعَيْط: حيّ من قريش معروفون. ومُعَيْطٌ: موضع. وأَمْعَطُ: اسم أَرض؛ قال الراعي:
يَخْرُجْن بالليلِ من نَقْعٍ له عُرَفٌ،
بقاعٍ أَمْعَطَ، بين السَّهل والصِّيَرِ

##### Türkçe

**مَعَطَ** şeyi **يَمْعَطُه** **معطاً**: onu uzattı. Ve Ebû İshak’ın hadisinde: “Şüphesiz falan kimse yayını gerdi, sonra onda **معَطَ**” yani onunla iki elini uzattı. Ve **المَغْطُ** (ayn ile ğayn ile): uzatma. Ve ondan uzun **مُمَّعِطٌ**: sanki uzatılmış gibi. Ezherî dedi: Uzunda bilinen **المُمَّغِطُ**tur, mu‘ceme ğayn ile; Ebû Ubeyd de onu Asmaî’den böyle rivayet etti. Dedi: Bu mânâ ile **ممَّعطاً**ı, Leys’ten başkası için işitmedim; ancak Ebû Turâb’ın **كتاب الاعتقاب**’ında onu okutmasıyla (işittim). Dedi: Ebû Zeyd’i ve falan b. Abdullah et-Temîmî’yi işittim, diyorlardı: adam **مُمَّعِطٌ** ve **ممَّغط** yani uzun. Ezherî dedi: İki dil (iki lehçe) olmalarını uzak görmem; nitekim **لَعَنَّك** ve **لَغَنَّك** dediler, **لعَلَّك** mânâsında; ve **المَغَصُ** ile **المَعَصُ** develerden beyaz olanlardır; ve **سُرُوعٌ** ile **سُرُوغٌ** yumuşak çubuklar içindir. Ve **المَعْطُ**: çekme. **معَطَ** kılıcı ve **امْتَعَطه**: onu kınından çekti. Ve **امتعط** mızrağını: onu söküp çıkardı. Ve saçı ile derisi **مَعِط** oldu, **معَطاً**; o hâlde o **أَمْعَطُ**tur. Denir: adam **أَمْعَطُ أَمْرَطُ**: bedeninde saç yoktur; açık **المَعَط** ve **مَعِطٌ**dur.

Ve **تَمَعَّطَ** ve **امَّعَط**; o **افْتَعل**’dir
(* “**افتعل**” sözü: asılda ve Kāmûs’ta tâ ile böyledir; Sıhâh’ta nûn ile **انفعل**’dir.): soyundu ve kendisine arız olan bir hastalıktan (dolayı) düştü. Ve denir: ip ve başkası **امَّعَط** yani sıyrıldı. Ve onu **مَعَطَه يَمْعَطُه مَعْطاً**: onu yoldu. Ve develerin yünleri **تمعَّطت**: uçuştu ve dağıldı. Ve avret yerinin adlarındandır: **المَعْطاء** ve **الشَّعْراء** ve **الدَّفْراء**. Ve **ذِئب أمعط**: az kıllı; o, kılları ondan dökülmüş olandır. Ve denildi: o, yer yüzü üzerinde uzun olandır. Ve denir: **مَعِط** kurt; ve “saçı **مَعِطَ** oldu” denmez. Dişisi **مَعْطاء**dır. Ve hadiste: Âişe ona dedi: “Keşke bizden kuyruklu olanı kuyruğuyla (işlediği) günah sebebiyle yakalasaydın.” Dedi: “O hâlde onu sanki **شاة مَعْطاء** imiş gibi bırakırım”; o, yünü düşmüş olandır. Ve temsilen bunun üzerine **لِصٌّ أَمعط**: kötülüğü sebebiyle **الذِّئب الأَمعط**a benzetilir. Ve hırsızlar **مُعْط**; ve adam **أَمْعَط**: **سَنُوط**. Ve yer **مَعْطاء**: onda bitki yoktur. Ve **أَبو مُعْطةَ**: kıllarının **تمَعُّط** etmesi sebebiyle kurt; bir tanıma adıdır; her ne kadar cinsinden bir tek ferdi tahsis etmese de. Aynı şekilde **أُسامةُ** ve **ذُؤالةُ** ve **ثُعالةُ** ve **أَبو جَعْدة**. Ve **المَعْطُ**: nikâhtan bir tür. Ve onu **مَعَطَها مَعْطاً**: onunla cinsel ilişkiye girdi. Ve beni hakkımla **مَعَطَني**: beni oyaladı (ödemeyi geciktirdi).

Ve atın yeşilliğinde **التَّمعُّط**: iki böğrünü uzatmasıdır; ta ki daha fazlasını bulamasın; ve iki ayağını tutmasıdır; ta ki yetişmeye daha fazla bulamasın; ve bu, onda karışma olmaksızın olur: iki eliyle **يَمْلَخُ** eder ve iki ayağıyla **يَضْرَحُ** eder; ikisinin birleşmesinde, yüzen gibi. Hakîm b. Muâviye’nin hadisinde: “Ondan yüz çevirdi; sonra **مُتمَعِّطاً** olarak kalktı” yani hoşnutsuz, öfkeli olarak. İbnü’l-Esîr dedi: Ayn ve ğayn ile olması câizdir.

Ve **ماعِط** ve **مُعَيْطٌ**: iki isimdir. Ve **بنو مُعَيْط**: Kureyş’ten bilinen bir kabiledir.

Ve **مُعَيْطٌ**: bir yerdir. Ve **أَمْعَطُ**: bir yer adıdır; Râî dedi:
يَخْرُجْن بالليلِ من نَقْعٍ له عُرَفٌ،
بقاعٍ **أَمْعَطَ**، بين السَّهل والصِّيَرِ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* م ع ط * رجل * أمْعَطُ * بين المَعَط وهو الذي لا شعر في جسده وقد * مَعِطَ * من باب طَرِب و * امْتَعَطَ * شعره و * تَمَعَّطَ * أي تساقط من داء ونحوه وكذا * انْمَعَطَ * وهو انفعل

##### Türkçe

* م ع ط * adam: **أمْعَطُ**; **المَعَط** arasında (yani) o, bedeninde hiç kıl bulunmayan kimsedir. Ve **مَعِطَ** (fiili) **طَرِب** bâbındandır; ve onun kılı **امْتَعَطَ** ve **تَمَعَّطَ**, yani bir hastalık ve benzeri sebepten döküldü. Keza **انْمَعَطَ** da (vardır); o, **انفعل** (veznidir).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

معطه، كمنعه، يمعطه معطا: مده، نقله الليث، لغة في مغط، بالغين. ومنه: معط السيف من قرابه، إذا سله ومده، كامتعطه، نقله الصاغاني. و منه أيضا: معط في القوس، إذا نزع وأغرق. وفي حديث أبي إسحاق: إن وهرز وتر قوسه، ثم معط فيها، حتى إذا ملأها أرسل نشابته، فأصابت مسروق ابن أبرهة، أي مد يديه بها. والمعط: ضرب من النكاح. يقال: معط المرأة، أي جامعها، قاله الليث. ومعطت الناقة بولدها: رمت به، نقله الصاغاني.
 ومعط الشعر من رأس الشاة معطا: نتفه، نقله الليث. ومعط بها: حبق.

  ومعطه بحقه: مطل. وأبو معطة، بالضم: الذئب، لتمعط شعره، علم معرفة، وإن لم يخص الواحد من جنسه، وكذلك أسامة، وذؤالة، وثعالة، وأبو جعدة. وأبو معيط، كزبير، اسمه أبان ابن أبي عمرو بن أمية بن عبد شمس بن عبد مناف القرشي الأموي أخو مسافر وأبي وجزة، وهو والد عقبة، وبنوه الوليد، وعمارة، وخالد إخوة عثمان بن عفان لأمه. ومعيط: اسم. ومعيط: ع، أو هو كأمير، الأول ضبط الأرزني بخطه في الجمهرة، والثاني وجد بخط أبي سهل الهروي فيها. قال الصاغاني: وأنا أخشى أن يكونا تصحيفي معيط، كمقعد، وقد تقدم. ومعيط: أبو حي من قريش، منهم المعيطي أحد أئمة المالكية. ومعط الذئب، كفرح: خبث، أو قل شعره، ولا يقال، معط شعره، قاله الليث، فهو أمعط بين المعط، ومعط، ككتف. وفي الصحاح: الذئب الأمعط، الذي قد تساقط شعره، وقد تقدم في م ر ط أنه تساقط شعره وزاد خبثه. وتمعط الرجل وامعط، كافتعل، أصله امتعط، وفي الصحاح: انمعط كانفعل، أي تمرط وسقط على الأرض من داء يعرض له.
 وتمعطت أوباره، أي تطايرت وتفرقت.
 والأمعط من الرجال: من لا شعر له على جسده، كالأمرط والأجرد، وقد معط شعره وجلده. يقال: رجل أمعط سنوط. ومن المجاز: الأمعط: الرمل لا نبات فيه، وكذلك أرض معطاء، ورملة معطاء ورمال معط، بالضم: لا نبات بها. وأمعاط: ع، هكذا في سائر النسخ، وصوابه أمعط، كما في المعجم والتكملة واللسان، وهو اسم أرض في قول الراعي:
  يخرجن بالليل من نقع له عرفبقاع أمعط بين السهل والصير ويروى: بين الحزن والصير. قال ياقوت: ورواه ثعلب بكسر الهمزة.
 وامتعط النهار: ارتفع وامتد مثل امتغط بالغين، كانمعط كانفعل. وامعط الحبل، كافتعل، أصله امتعط، زاد في الصحاح وغيره: انجرد، وعليه اقتصر الجوهري. وقال أبو تراب: امعط على انفعل: إذا طال وامتد، مثل امغط، بالغين، ومنه الممعط بتشديد الميم الثانية المفتوحة للبائن الطول. قال الأزهري: المعروف في الطول الممغط، بالغين المعجمة، وكذلك رواه أبو عبيد عن الأصمعي، قال: ولم أسمع ممعطا بهذا المعنى لغير الليث إلا ما قرأت في كتاب الاعتقاب لأبي تراب. قال: سمعت أبا زيد وفلان بن عبد الله التميمي يقولان: رجل ممعط وممغط، أي طويل.
 قال الأزهري: ولا أبعد أن يكونا لغتين، كما قالوا: لعنك ولغنك، بمعنى لعلك، والمعص والمغص من الإبل: البيض. وسروع وسروغ، للقضبان الرخصة. قال ابن الأعرابي: المعطاء، والشعراء، والدفراء: من أسماء السوأة. ومما يستدرك عليه: المعط: الجذب. وامتعط رمحه: انتزعه.
 والأمعط: الممتد على وجه الأرض. والمعطاء: الذئبة الخبيثة.
 وشاة معطاء: سقط صوفها. ولص أمعط، على التمثيل بالذئب الأمعط، لخبثه، ولصوص معط، كما في الصحاح. زاد في الأساس: شبهت بالذئاب المعط في خبثها، فوصفت بوصفها.

  والتمعط في حضر الفرس: أن يمد ضبعيه حتى لا يجد مزيدا، ويحبس رجليه حتى لا يجد مزيدا، ليلحق ويكون ذلك منه في غير الاحتلاط، يسبح بيديه ويضرح برجليه في اجتماعهما كالسابح. والمتمعط: المتسخط والمتغضب، يروى، بالعين وبالغين، قاله ابن الأثير.
 وماعط: اسم. ومعيط، كأمير: ابن مخزوم القيسي جد حيان بن الحصين بن خليف ابن ربيعة الشاعر. وابن عمه ضبيعة ابن الحارث بن خليف شاعر أيضا، نقله الحافظ.

##### Türkçe

معطه, **منعه** gibi, **يمعطه** **معطا**: onu uzattı; onu el-Leys nakletti; **مغط** hakkında, **الغين** ile, bir dildir. Ondandır: **معط السيف من قرابه**, onu kınından çekip çıkardığı ve uzattığı zaman; **امتعطه** gibi; onu es-Sâğânî nakletti. Ve ondan ayrıca: **معط في القوس**, çektiği ve (çekişi) aşırıya götürdüğü zaman. Ebû İshâk hadîsinde: “Şüphesiz o, yayının kirişini gevşetti, sonra onda **معط** etti; nihayet onu doldurduğu vakit okunu salıverdi; böylece Mesrûk b. Ebrehe’ye isabet etti”; yani onunla iki elini uzattı. Ve **المعط**: nikâhtan bir türdür. Denir: **معط المرأة**, yani onunla cima etti; el-Leys söyledi. Ve **معطت الناقة بولدها**: onu attı; es-Sâğânî nakletti.
Ve **معط الشعر من رأس الشاة معطا**: onu yoldu; el-Leys nakletti. Ve **معط بها**: yellenme çıkardı.

Ve **معطه بحقه**: oyaladı. Ve **أبو معطة**, **بالضم**: kurt; onun tüyü döküldüğü için; bir özel addır; her ne kadar cinsinin bir ferdine tahsis edilmemiş olsa da; aynı şekilde **أسامة** ve **ذؤالة** ve **ثعالة** ve **أبو جعدة**. Ve **أبو معيط**, **زبير** gibi: onun adı Ebân b. Ebî Amr b. Ümeyye b. Abd Şems b. Abd Menâf el-Kureşî el-Ümevî’dir; Müsâfir’in ve Ebû Vecze’nin kardeşidir; o, Ukbe’nin babasıdır; oğulları el-Velîd, Umâre ve Hâlid’dir; anneden Osman b. Affân’ın kardeşleridir. Ve **معيط**: bir addır. Ve **معيط**: ع, yahut o **أمير** gibi(dir); birincisini el-Erzenî kendi hattıyla **الجمهرة**’de ضبط etti; ikincisi onda Ebû Sehl el-Herevî’nin hattıyla bulundu. es-Sâğânî dedi: “Ben, ikisinin de **معيط**’in tashîfi olmasından korkarım; **مقعد** gibi; ve daha önce geçti.” Ve **معيط**: Kureyş’ten bir kabile babasıdır; onlardan **المعيطي**, Mâlikîlerin imamlarından biridir. Ve **معط الذئب**, **فرح** gibi: kötülük yaptı; yahut onun tüyü azaldı; ve denilmez: **معط شعره**; el-Leys söyledi; o hâlde o, **أمعط**tır, **المعط** arasında en belirgin(idir); ve **معط**, **كتف** gibi. Ve **الصحاح**’ta: **الذئب الأمعط**, tüyü dökülmüş olan (kurttur); ve **م ر ط**’ta onun tüyünün döküldüğü ve kötülüğünün arttığı geçti. Ve **تمعط الرجل وامعط**, **افتعل** gibi; aslı **امتعط**tır; ve **الصحاح**’ta: **انمعط** **انفعل** gibi; yani **تمرط** etti ve kendisine arız olan bir hastalıktan yere düştü.
Ve **تمعطت أوباره**: yani savruldu ve dağıldı.
Ve erkeklerden **الأمعط**: bedeninde kılı olmayan kimse; **الأمرط** ve **الأجرد** gibi; ve onun kılı ve derisi **معط** etti. Denir: **رجل أمعط سنوط**. Mecazdan: **الأمعط**: bitkisi olmayan kum; ve aynı şekilde **أرض معطاء** ve **رملة معطاء** ve **رمال معط**, **بالضم**: onda bitki yoktur. Ve **أمعاط**: ع, bütün nüshalarda böyledir; doğrusu **أمعط**tır; **المعجم**’de ve **التكملة**’de ve **اللسان**’da olduğu gibi; ve o, er-Râ‘î’nin sözünde bir yer adıdır:
“Geceleyin, kendisine ait bir toz bulutundan çıkarlar;
**بقاع أمعط** düz ile **الصير** arasında.”
Ve rivayet olunur: “**الحزن** ile **الصير** arasında.” Yâkût dedi: “Sa‘leb onu hemzenin kesresiyle rivayet etti.”
Ve **امتعط النهار**: yükseldi ve uzadı; **امتغط** gibi, **الغين** ile; **انمعط** **انفعل** gibi. Ve **امعط الحبل**, **افتعل** gibi; aslı **امتعط**tır; **الصحاح** ve başkasında artırdı: soyundu/çıplaklaştı; ve Cevherî bununla yetindi. Ebû Turâb dedi: **امعط** **انفعل** üzere: uzadığı ve yayıldığı zaman; **امغط** gibi, **الغين** ile; ve ondan **الممعط**, ikinci **الميم**’in şeddeli ve fethalı olmasıyla, aşırı uzun olan içindir. el-Ezherî dedi: “Uzunlukta bilinen **الممغط**tır, **الغين** mu‘ceme ile; ve Ebû Ubeyd onu el-Asma‘î’den böyle rivayet etti; dedi ki: ‘Bu mânada **ممعط**ı, el-Leys’ten başkası için işitmedim; ancak Ebû Turâb’ın **الاعتقاب** kitabında okuduğum şey müstesna.’ Dedi ki: Ebû Zeyd’i ve Temîmli falan b. Abdullâh’ı işittim, diyorlardı: **رجل ممعط وممغط**, yani uzun.”
el-Ezherî dedi: “İkisinin iki dil olması uzak değildir; onların ‘**لعنك** ve **لغنك**’ dedikleri gibi, **لعلك** mânasında; ve develerden **المعص** ve **المغص**: beyaz(lar)dır. Ve **سروع** ve **سروغ**: yumuşak çubuklar içindir.” İbnü’l-A‘râbî dedi: **المعطاء** ve **الشعراء** ve **الدفراء**: avret yerinin adlarındandır. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **المعط**: çekme. Ve **امتعط رمحه**: onu çekip çıkardı.
Ve **الأمعط**: yerin yüzü üzerinde uzanıp giden. Ve **المعطاء**: kötü dişi kurt.
Ve **شاة معطاء**: yünü düştü. Ve **لص أمعط**, **الذئب الأمعط**a benzetme üzere, onun kötülüğü için; ve **لصوص معط**, **الصحاح**’ta olduğu gibi. **الأساس**’ta artırdı: “Kötülüklerinde **المعط** kurtlara benzetildi; böylece onların vasfıyla vasıflandırıldı.”

Ve atın **حضر**’ında **التمعط**: iki koltuk altını uzatmasıdır, nihayet daha fazlasını bulamaz; ve iki ayağını tutmasıdır, nihayet daha fazlasını bulamaz; yetişsin diye; ve bu, ondan, karışma olmaksızın olur; iki eliyle yüzer ve iki ayağıyla (yere) vurur; ikisinin birleşmesinde, yüzen gibi. Ve **المتمعط**: hoşnutsuz olan ve öfkelenen; rivayet olunur, **بالعين وبالغين**; İbnü’l-Esîr söyledi.
Ve **ماعط**: bir addır. Ve **معيط**, **أمير** gibi: Mahzûm el-Kaysî’nin oğlu; şair Rebîa’nın oğlu Huleyf’in oğlu el-Husayn’ın oğlu Hayyân’ın dedesidir. Ve amcaoğlu Dubey‘a b. el-Hâris b. Huleyf de şairdir; onu el-Hâfız nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

مَعِطَ
1 مَعِطَ ذ , (S, K,) aor. مَعَطَ , (K,) inf. n. مَعَطٌ, (S,) He (a man) was, or became, without hair upon his body: (S:) and in like manner you say of a man's skin: (TA:) and of a wolf, meaning his hair fell off by degrees, or part after part: but you should not say مَعِطَ شَعَرُهُ: (S:) [but see 5:] or, said of a wolf, it signifies he was, or became, mischievous, malignant, or foul; syn. خَبُثَ: or his hair became scanty, or little, (K,) and ↓ تمعّط said of a wolf, his hair fell off: (Mgh, Msb:) and ↓ اِمَّعَطَ, (S, K,) of the measure اِفْتَعَلَ, or [rather] اِنْفَعَلَ, (accord. to different copies of the K,) said of a rope, (S, K,) &c., (S,) it became worn smooth. (S, K.) ― -b2- See also 5. -A2- مَعَطَ, aor. مَعَطَ , (K,) inf. n. مَعْطٌ, (TA,) He plucked out hair [or wool] (K, TA,) from the head of a sheep or goat. (TA.)

تمعّط
5 تمعّط ذ It (hair, S, Msb, [in the TA, الرجل is inadvertently put for الشعر, and copied in the TK, with the addition of شعره in the explanation,]) fell off by degrees, or part after part, (S, Msb, K, TA,) upon the ground, (TA,) by reason of disease, (S, K, TA,) or the like; (S;) as also ↓ امتعط, (S,) and ↓ اِمَّعَطَ, (S, K,) of the measure اِفْتَعَلَ, (K,) or [rather] of the measure اِنْفَعَلَ [originally اِنْمَعَطَ]: (S:) and [accord. to some, but see 1, above,] ↓ مَعِطَ, aor. مَعَطَ , (Msb,) inf. n. مَعَطٌ, (Mgh, Msb,) it (hair) fell off. (Mgh, Msb.) You say also, تَمَعَّطَتْ أَوْبَارُهُ His fur became scattered. (K, TA) ― -b2- See also 1.

اِمَّعَطَ
7 اِمَّعَطَ ذ , [said in the S, and in one place in a copy of the K, to be of the measure اِنْفَعَلَ]: see 1: ― -b2- and 5.

٨
8 امتعط ذ and اِمَّعَطَ [which latter is said in one place in the copies of the K, to be of the measure اِفْتَعَلَ]: see 5: ― -b2- and for the latter, see also 1.

مَعِطٌ
مَعِطٌ ذ : see أَمْعَطُ.

أَبُو مُعْطَةَ
أَبُو مُعْطَةَ ذ The wolf: (K:) a gen. proper name thereof; similar to ذُؤَالَةُ and أُسَامَةُ and ثُعَالَةُ. (TA.)

أَمْعَطُ
أَمْعَطُ ذ , applied to a man, Having no hair upon his body; (S, K;) or whose hair has fallen off; fem. مَعْطَآءُ: (Msb:) [and pl. مُعْطٌ:] and, applied to a wolf, whose hair has fallen off by degrees, or part after part: (S:) or, thus applied, mischievous, malignant, or foul: [see 1:] or whose hair has become scanty, or little: as also ↓ مَعِطٌ: (K:) and مَعْطَآءُ, applied to a she-wolf, has the former of the last two significations: and, applied to a ewe, it signifies whose wool has fallen off. (TA.) ― -b2- لِصٌّ أَمْعَطُ (tropical:) A mischievous, malignant or foul, or wolf-like, thief, or robber; (S, * L;) likened to the wolf termed امعط: pl. مُعْطٌ. (S, L.) ― -b3- أَمْعَطُ applied to sand, (K,) and مَعْطَآءُ applied to a tract or collection of sand (رَمْلَةٌ), (TA,) and to land (أَرْضٌ), (K,) and مُعْطٌ applied to sands (رِمَالٌ), (K,) also signify (tropical:) Destitute of herbage. (K, TA.) ― -b4- Also أَمْعَطُ [app. applied to sand or the like], Extended upon the face of the earth or ground. (TA.) ― -b5- And المَعْطَآءُ, (IAar, K,) as a subst., (IAar,) The pudendum; syn. السَّوْءَةُ. (IAar, K.)

##### Türkçe

**مَعِطَ**
1 **مَعِطَ** ذ , (S, K,) muzâri‘ı **مَعَطَ** , (K,) mastarı **مَعَطٌ**, (S,) O (bir adam) bedeninde kıl olmaksızın idi, yahut oldu: (S:) ve aynı şekilde bir adamın derisi hakkında da söylersin: (TA:) ve bir kurt hakkında da, yani onun kılı derece derece, yahut parça parça döküldü: fakat **مَعِطَ شَعَرُهُ** dememelisin: (S:) [fakat 5’e bak:] yahut, bir kurt hakkında söylendiğinde, onun yaramaz, habis, yahut pis olduğunu ifade eder; eş anlamlısı **خَبُثَ**: yahut onun kılı seyrekleşti, yahut az oldu, (K,) ve ↓ **تمعّط** bir kurt hakkında, onun kılı döküldü: (Mgh, Msb:) ve ↓ **اِمَّعَطَ**, (S, K,) vezni **اِفْتَعَلَ** olan, yahut [daha doğrusu] **اِنْفَعَلَ** olan, (K’nın farklı nüshalarına göre,) bir ip hakkında, (S, K,) vb., (S,) onun pürüzsüzleşecek şekilde aşındığını. (S, K.) ― -b2- 5’e de bak. -A2- **مَعَطَ**, muzâri‘ı **مَعَطَ** , (K,) mastarı **مَعْطٌ**, (TA,) O, bir koyun yahut keçinin başından kıl [yahut yün] yoldu. (K, TA,) (TA.)

**تمعّط**
5 **تمعّط** ذ O (kıl, S, Msb, [TA’da yanlışlıkla **الرجل** **الشعر** yerine konmuş ve TK’da, açıklamada **شعره** ilavesiyle, kopyalanmıştır,]) derece derece, yahut parça parça, (S, Msb, K, TA,) yere, (TA,) hastalık sebebiyle, (S, K, TA,) yahut benzeri bir sebeple; (S;) ve ayrıca ↓ **امتعط**, (S,) ve ↓ **اِمَّعَطَ**, (S, K,) vezni **اِفْتَعَلَ** olan, (K,) yahut [daha doğrusu] vezni **اِنْفَعَلَ** olan [aslında **اِنْمَعَطَ**]: (S:) ve [bazılarına göre, fakat yukarıda 1’e bak,] ↓ **مَعِطَ**, muzâri‘ı **مَعَطَ** , (Msb,) mastarı **مَعَطٌ**, (Mgh, Msb,) o (kıl) döküldü. (Mgh, Msb.) Ayrıca şöyle dersin: **تَمَعَّطَتْ أَوْبَارُهُ** Onun kürkü dağınık hâle geldi. (K, TA) ― -b2- 1’e de bak.

**اِمَّعَطَ**
7 **اِمَّعَطَ** ذ , [S’de ve K’nın bir nüshasında bir yerde, vezni **اِنْفَعَلَ** olmak üzere söylenmiştir]: 1’e bak: ― -b2- ve 5’e.

**٨**
8 **امتعط** ذ ve **اِمَّعَطَ** [ki bu ikincisinin K nüshalarında bir yerde vezni **اِفْتَعَلَ** olmak üzere söylenmiştir]: 5’e bak: ― -b2- ve ikincisi için, 1’e de bak.

**مَعِطٌ**
**مَعِطٌ** ذ : **أَمْعَطُ**’a bak.

**أَبُو مُعْطَةَ**
**أَبُو مُعْطَةَ** ذ Kurt: (K:) onun için bir cins özel ad; **ذُؤَالَةُ** ve **أُسَامَةُ** ve **ثُعَالَةُ** gibidir. (TA.)

**أَمْعَطُ**
**أَمْعَطُ** ذ , bir adama nispetle, bedeninde kıl olmayan; (S, K;) yahut kılı dökülmüş olan; müennesi **مَعْطَآءُ**: (Msb:) [ve çoğulu **مُعْطٌ**:] ve bir kurda nispetle, kılı derece derece, yahut parça parça dökülmüş olan: (S:) yahut, böyle nispetle, yaramaz, habis, yahut pis: [1’e bak:] yahut kılı seyrekleşmiş, yahut azalmış olan: bunun gibi ↓ **مَعِطٌ**: (K:) ve **مَعْطَآءُ**, bir dişi kurda nispetle, son iki anlamın ilkine sahiptir: ve bir koyuna nispetle, yününün dökülmüş olduğu anlamına gelir. (TA.) ― -b2- **لِصٌّ أَمْعَطُ** (mecaz:) yaramaz, habis yahut pis, yahut kurt gibi, bir hırsız yahut yol kesici; (S, * L;) **امعط** diye adlandırılan kurda benzetilmiştir: çoğulu **مُعْطٌ**. (S, L.) ― -b3- **أَمْعَطُ** kuma nispetle, (K,) ve **مَعْطَآءُ** bir kumluk yahut kum yığınına (**رَمْلَةٌ**), (TA,) ve araziye (**أَرْضٌ**), (K,) nispetle, ve **مُعْطٌ** kumlara (**رِمَالٌ**), (K,) nispetle, ayrıca (mecaz:) ottan yoksun. (K, TA.) ― -b4- Ayrıca **أَمْعَطُ** [görünüşe göre kuma yahut benzerine nispetle], yerin yahut toprağın yüzü üzerine yayılmış. (TA.) ― -b5- Ve **المَعْطَآءُ**, (IAar, K,) isim olarak, (IAar,) avret yeri; eş anlamlısı **السَّوْءَةُ**. (IAar, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَعَطَ
مَعَطَ A ( n. ac. مَعْط 1 ),
a.  Stretched.

b.  [ Bi ], Prolonged.

c.  Plucked.

d.  [ Bi ], Cast out, ejected.

e.  [ coll. ], Scalded off ( hair ).

f.  see VIII (a) .

مَعِطَ
مَعِطَ A ( n. ac. مَعَط 4 ),
a.  Fell off ( hair ).

b.  Was bald, hairless.

تَمَعَّطَ
تَمَعَّطَ V ,
a.  see ( مَعِطَ ).

اِنْمَعَطَ
اِنْمَعَطَ VII , (
a.  ن or م ),  see ( مَعِطَ ) ( a ).

b.  Was long, thin ( rope ).

اِمْتَعَطَ
اِمْتَعَطَ VIII ,
a.  Drew ( sword ).

b.  Was long ( day ).

c.  ( ت or م ),  see (( مَعِطَ )) ( a ).

مَعِط
مَعِط 5 ,
a.  see 14 (a) .

أَمْعَطُ
أَمْعَطُ 14 , ( pl. مُعْط 3 ),
a.  Bald, hairless.

b.  Bare, barren ( ground ).

c.  Malignant, mischievous.

مَعْطَآءُ
مَعْطَآءُ 42 ,
a.  fem. of أَمْعَطُ 14 .

b.  [ art. ], Pudendum.

مَعَّطَ
N. P. مَعَّطَ II ,
a.  Long, lengthy.

b.  see 14 (a) .

##### Türkçe

مَعَطَ
مَعَطَ A ( n. ac. **مَعْط** 1 ),
a.  Gerdi.

b.  [ Bi ], Uzattı.

c.  Yoldu.

d.  [ Bi ], Dışarı attı, fırlattı.

e.  [ coll. ], (kılı) haşlayıp döktü.

f.  VIII (a)’ya bak.

مَعِطَ
مَعِطَ A ( n. ac. **مَعَط** 4 ),
a.  (kıl) döküldü.

b.  Kel oldu, kılsız oldu.

تَمَعَّطَ
تَمَعَّطَ V ,
a.  (**مَعِطَ**)’a bak.

اِنْمَعَطَ
اِنْمَعَطَ VII , (
a.  ن veya م ),  (**مَعِطَ**) ( a )’ya bak.

b.  Uzun, ince oldu (ip).

اِمْتَعَطَ
اِمْتَعَطَ VIII ,
a.  (kılıcı) çekti.

b.  Uzun oldu (gün).

c.  ( ت veya م ),  ((**مَعِطَ**)) ( a )’ya bak.

مَعِط
مَعِط 5 ,
a.  14 (a)’ya bak.

أَمْعَطُ
أَمْعَطُ 14 , ( pl. **مُعْط** 3 ),
a.  Kel, kılsız.

b.  Çıplak, çorak (yer).

c.  Habis, muzır.

مَعْطَآءُ
مَعْطَآءُ 42 ,
a.  **أَمْعَطُ** 14’ün müennesi.

b.  [ art. ], Avret yeri.

مَعَّطَ
N. P. **مَعَّطَ** II ,
a.  Uzun, uzunluklu.

b.  14 (a)’ya bak.
