# معك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [معك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: معك

معكه أي الأديم ونحوه في التراب، كمنعه معكا: دلكه وفي المحيط عفره.
 ومعكه بالقتال والخصومة والحرب: لواه.
 ومعكه دينه يمعكه معكا وكذا معك به إذا لواه ومطله به ودافعه، فهو معك، ككتف ومنبر ومماعك أي مطول، وقد ماعكه ودالكه.
 والمعك ككتف: الألد شديد الخصومة، قال رؤبة:
  ولست بالخب ولا الجدب المعك وفي حديث ابن مسعود رضي الله عنه، رفعه: لو كان المعك رجلا لكان رجل سوء وفي حديث شريح: المعك طرف من الظلم يريد اللى والمطل في الدين.
 والمعك: الأحمق وقد معك ككرم معاكة، أنشد ثعلب: وطاوعتماني داعكا ذا معاكة لعمري لقد أودى وما خلته يودي وتمعك تمعكا: تمرغ في التراب وتقلب فيه.
 ومعكتها تمعيكا: مرغتها في التراب، أي الدابة.
 وإبل معكى، كسكرى: كثيرة نقله ابن سيده.
 ويقال: وقعوا في معكوكاء على وزن فعلولاء ويضم أي: في غبار وجلبة وشر حكاه يعقوب في البدل، وكأن ميمه بدل من باء بعكوكاء، أو بضد ذلك.
 ومعكوكة الماء، بالضم: كثرته أخذه من المحيط، ونصه: هو في معكوكة مال: أي هو كثير المال، كذا نص العباب، وفي التكملة: أي في كثرته.
 ومما يستدرك عليه: المواعك: الماطلات بالوصال، قال ذو الرمة:
  أحبك حبا خالـطـتـه نـصـاحة                      وإن كنت إحدى اللاويات المواعك والمعكاء: الإبل الغلاظ الشداد، قال النابغة الذبياني:
  الواهب المائة المعكاء زينهـا                      سعدان توضح في أوبارها اللبد ويروى المائة الأبكار والمائة الجرجور قاله ابن بري والصاغاني.
 ومعكت الرجل أمعكه: إذا ذللته وأهنته.

### Türkçe

**معكه** yani deriyi ve benzerini toprakta; **كمنعه** **معكا**: onu ovdu; ve **المحيط**’ta: onu toprakladı.
Ve **معكه** savaşma, çekişme ve harp ile: onu büktü.
Ve **معكه** dinini, **يمعكه** **معكا**; ve yine **معك** onunla, eğer onu büktüyse ve onu onunla oyaladı ve onu onunla savdıysa; artık o **معك**’tır; **ككتف** ve **منبر** ve **مماعك** yani uzatan; ve muhakkak onu **ماعكه** ve onu **دالكه**.
Ve **المعك** **ككتف**: inatçı, çekişmesi şiddetli; Rü’be dedi ki:
  Ve ben ne hilekârım ne de kıtlık **المعك**. Ve İbn Mes‘ûd’un hadîsinde, Allah ondan razı olsun, onu yükselterek: “Eğer **المعك** bir adam olsaydı, kötü bir adam olurdu.” Ve Şurayh’ın hadîsinde: “**المعك** zulmün bir tarafıdır”; din hususunda bükmeyi ve oyalamayı kastediyor.
Ve **المعك**: ahmak; ve o **معك** **ككرم** **معاكة**; Sa‘leb inşad etti:
  Ve siz ikiniz bana itaat ettiniz, **داعكا** olan, **ذا معاكة**; ömrüme yemin olsun, gerçekten helâk etti, hâlbuki onun helâk edeceğini sanmamıştım. Ve **تمعك** **تمعاكا**: toprakta yuvarlandı ve onda döndü.
Ve onu **معكتها** **تمعيكا**: onu toprakta yuvarladım; yani binek hayvanı.
Ve **إبل معكى**، **كسكرى**: nakli çok; bunu İbn Sîde aktardı.
Ve denilir: **وقعوا في معكوكاء** **على وزن فعلولاء** ve **يضم** yani: bir toz, bir gürültü ve bir şer içinde; bunu Ya‘kūb **في البدل**’de hikâye etti; sanki onun **ميم**’i, **بعكوكاء**’daki **باء**’dan bedeldir; yahut bunun zıddı ile.
Ve **معكوكة الماء**، **بالضم**: onun çokluğu; bunu **المحيط**’tan aldı; ve onun nassı: “O, **معكوكة مال** içindedir” yani o çok mal sahibidir; **العباب**’ın nassı da böyledir; ve **التكملة**’de: yani onun çokluğu içinde.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **المواعك**: vuslat ile oyalayanlar; Zü’r-Rumme dedi ki:
  Seni bir sevgiyle seviyorum ki ona nasihat karışmıştır,                      her ne kadar sen **إحدى اللاويات المواعك**’ten olsan da. Ve **المعكاء**: kalın, sert develer; Nâbiga ez-Zübyânî dedi ki:
  Yüz **المعكاء**’ı bağışlayan, onun ziyneti                      Sa‘dân’dır; onun kıllarında keçeleşmiş yün belirir. Ve “yüz **الأبكار**” ve “yüz **الجرجور**” diye rivayet olunur; bunu İbn Berrî ve es-Sâğânî söyledi.
Ve **معكت الرجل أمعكه**: onu zelil kıldığın ve onu aşağıladığın zaman.
