# مع (م-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Beraber

- Harfler: م - ع
- Kur'an'da: 164 geçiş · 157 ayet · 12 sîga
- 5 sözlük

## Sîgalar (12)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [مَعَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E.md) | مَعَ | Beraber | 58 | 57 | [2:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:43.md) |
| [مَعَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | مَعَهُ | Onunla beraber | 34 | 34 | [2:214](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:214.md) |
| [مَعَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | مَعَكُمْ | Seninle beraber | 26 | 25 | [2:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:14.md) |
| [مَعَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | مَعَهُمْ | Onlarla beraber | 12 | 12 | [2:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:89.md) |
| [مَعَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | مَعَكَ | Seninle beraber | 11 | 10 | [4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:102.md) |
| [مَعِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | مَعِيَ | Benimle beraber | 11 | 10 | [7:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:105.md) |
| [مَعَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | مَعَنَا | Bizimle beraber | 6 | 6 | [9:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:40.md) |
| [مَعَهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | مَعَهُمْ | Onlarla beraber | 2 | 2 | [2:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:213.md) |
| [لَمَعَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E.md) | لَمَعَ | Beraber | 1 | 1 | [29:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/29:69.md) |
| [لَمَعَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | لَمَعَكُمْ | Sizinle beraber | 1 | 1 | [5:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/5:53.md) |
| [مَعَكُمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | مَعَكُمَا | İkinizle beraber | 1 | 1 | [20:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/20:46.md) |
| [مَعَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | مَعَهَا | Onunla beraber | 1 | 1 | [50:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/50:21.md) |

## Mücavir kökler — 237 mücavir (527 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 86 ortak ayet · G² 42 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
2. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 43 ortak ayet · G² 30 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
3. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 62 ortak ayet · G² 24 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
4. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 11 ortak ayet · G² 22 · Özel konuşmak
5. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 20 ortak ayet · G² 20 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
6. [طير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 18 · “Tayr” kuş demektir
7. [قعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AF.md) — 6 ortak ayet · G² 17 · Temel demektir
8. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 25 ortak ayet · G² 16 · Saçak demektir
9. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 18 ortak ayet · G² 15 · “Nezle” konaklama yeri demektir
10. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 15 · Granit taş demektir
11. [ربص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B5.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…
12. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 13 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
13. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 47 ortak ayet · G² 13 · Kevn, tepe demektir
14. [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 12 · Sevk bacak demektir
15. [برهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Sizin burhanınız
16. [خوض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Havz (hı) : Havuz demektir
17. [أصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir
18. [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Açık baş demektir
19. [ركع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · “Ruk’a” eğilerek bakılmadan dibi görülmeyen derin yer…
20. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 10 · Akan deredir
21. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 10 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
22. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 11 ortak ayet · G² 10 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
23. [جهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Cehd düz, sert yer demektir
24. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 10 ortak ayet · G² 9 · Oğullar
25. [عزر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · “Te’zir”deki “za”nın “ra” dönüşmesi ile oluşmuştur
26. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Sena yaka demektir
27. [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Fülk (kef), İğ topacı demektir
28. [غلظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Ğaliz (zı), Sert topraktır
29. [فدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AF%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Fidye
30. [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — 12 ortak ayet · G² 8 · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
31. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 14 ortak ayet · G² 8 · Uhur ense demektir
32. [هيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Getirin
33. [صدق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D9%82.md) — 10 ortak ayet · G² 8 · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir
34. [نوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır
35. [شهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 8 · Petekteki baldır
36. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
37. [فيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
38. [خول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Hal bir işte çalışanları gözetleyen kimsedir
39. [وري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Arka
40. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 9 ortak ayet · G² 7 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
41. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 21 ortak ayet · G² 7 · Hufre, çukur demektir
42. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Kulak demektir
43. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Haml: İple yüklenen yük demektir
44. [قرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Kırpıntı demektir
45. [فتح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Feth, kapının açılması demektir
46. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Hiram keçe demektir
47. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 25 ortak ayet · G² 6 · Hayvanların ön ayaklarına denir
48. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 8 ortak ayet · G² 6 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
49. [وهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Gevşemeyin
50. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 14 ortak ayet · G² 6 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
51. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
52. [صوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Sağanak yağmur demektir
53. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 6 · Murar acı bir ağacın adıdır
54. [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Dağ anlamındadır
55. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 10 ortak ayet · G² 5 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
56. [غرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir
57. [خزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir
58. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 9 ortak ayet · G² 5 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
59. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
60. [طبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Ağaç, taş gibi şeylerin üzrini çentmek için kullanılan taş…

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مع |
| Yapı | İki harfli edat / zarf |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md), [صحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D8%A8.md), [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) |
| Zıt Kök | [فرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AF.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İki veya daha fazla varlığın mekânda, zamanda veya ortak bir eylemde bir araya gelmesi ve birbirine eşlik etmesi. |
| Çekirdek Özet 2 | İlahî maiyyetin genel kuşatıcılığı ve müminlere yönelik özel nusret ve inayet desteği ile müminlerin itikadi saf birlikteliği. |
| Çekirdek Özet 3 | Varlıkların yalıtılmış değil, birbirine refakat eden, saf tutan ve ortak sorumluluk taşıyan bir ilişki ağı içinde bulunması. |
| Kritik Hata Riski | İlahî maiyyeti fiziksel ve mekânsal bir bitişme veya hulûl sanmak ya da özel yardım maiyyetini genel kuşatma maiyyeti ile karıştırıp amelsiz bir teminata dönüştürmek. |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مع | Karışma, seslerin ve unsurların birbirine girmesi, iç içe olma hâli ([معمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%B9.md) gibi lafızlarda yoğunluk ve kaynaşma). | Veri bulunamadı | Kök iki harfli asli bir edat ve zarf yapısında olduğundan üçüncü bir harf eklenmemiş, yalın çekirdek doğrudan birliktelik ve eşlik (maiyyet) manasına tahsis edilmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Unsurların birbirine karışması, akışkanlık, kuşatıcılık ve bir araya gelerek bütünleşme potansiyeli. |
| ع | göz; görme, bilme, kaynak | Doğrudan idrak, yönelme, odaklanma, bir varlığın başka bir varlığa dikkat ve mevcudiyetle bağlanması. |
| مع | Suyun kuşatıcı akışıyla gözün odaklanışının birleşimi | Bir varlığın diğer bir varlığa dikkat, şahitlik ve yakınlık ile refakat etmesi; aynı akış ve durum içinde birlikte bulunma hareketi. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin başka bir şeye katılması, mekân ve zaman bakımından eklemlenerek refakat etmesi; seslerin ve hareketlerin kaynaşarak şiddetlenmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü'r-Rumme yaz mevsiminin şiddetli sıcağını (ma‘ma‘ân) tasvir ederken kullanmıştır: حَتَّى إذا معمعانُ الصيف هَبَّ لهُ / بأجَّةٍ نَشَّ عنها الماءُ والرُّطُبُ |
| Erken Arapça kullanım | Bir arada bulunmayı, eşlik etmeyi bildiren zarf kullanımı; ayrıca kendi iradesi olmayıp her rüzgâra kapılan ve herkese "seninleyim" diyen şahsiyetsiz kimseye إمعة denilmesi. |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Güney Sami ve Afroasyatik diller bütününde مع yapısı, doğrudan birleşme, eşlik etme ve maiyyet bildiren arkaik bir edat ve zarf katmanına aittir. Arapçadaki مَعَ lafzı, mekânsal temas veya fiziksel yapışıklıktan ziyade aynı hâl, zaman ve gaye içinde bulunma semantiğini korumuştur. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) birliktelik ağırlıklı olarak عم kökünden türeyen yapılarla ifade edilirken, Arapçada iki harfli bu yapı fonetik ve semantik olarak bağımsız bir maiyyet zarfı olarak yerleşiklik kazanmıştır. Kökün türevlerinde görülen ses ve hareket şiddeti (kaynaşma), lafzın ilksel katmanda yalnızca statik bir yan yana duruşu değil, dinamik bir birliktelik ve iştiraki temsil ettiğini gösterir.

Güven: Güçlü

Kaynak: David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | مع kökü ve katlamalı [معمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%B9.md) | Kaynaşma, karışma ve bir araya gelme bildiren ikili çekirdekten maiyyet (birliktelik) zarfına geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramicedeki عم biçimi | Kuzey Sami dillerindeki birliktelik edatlarına karşılık Arapçada مع yapısının eşlik ve iştirak zarfı olarak korunması | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir soydaş biçim tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مع | Anlamlı | Birliktelik ve refakat | Bir şeyle beraber olma, eşlik etme ve maiyyet kurma | Hedef kök; Kur'an'da 164 kez geçer |
| عم | Anlamlı | Kapsama ve yaygınlık | Bir durumun genelleşmesi, her tarafı içine alması, amca ve büyük topluluk manaları | Ters permütasyon; Kur'an'da bu ikili yalın formda geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مع | Merkez | Birliktelik, refakat | Bir arada bulunma, eşlik etme ve maiyyet içinde olma | Mekân, zaman veya manevî destek bakımından beraberlik bildirir |
| [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) | Komşu | Toplanma, bir araya gelme | Dağınık unsurların toparlanıp tek kitle haline gelmesini bildirir; eşlik şart değildir | Birleştirme ve cem etme eylemi |
| [صحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D8%A8.md) | Komşu | Arkadaşlık, yoldaşlık | Süreklilik, bilinçli bağ ve dostluk gerektirir; anlık veya genel durum birlikteliğini aşar | Sürekli refakat ve dostça mülazemet |
| [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) | Komşu | Yanında olma, nezdiyet | Hüküm, mülkiyet, huzur ve yetki alanı bildirir; doğrudan ortak hareket veya destek şartı taşımaz | Nezdiyet ve imkân dairesi |
| [فرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AF.md) | Zıt | Teklik, ayrılma | Eşlik, maiyyet ve birlikteliğin tamamen ortadan kalkması, tek başına kalma hâli | Yalıtılmışlık ve refakatsizlik |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مع | Birlikte, beraber | Eşlik, maiyyet, zamansal ve mekânsal refakat ile ilahî yardım | Kesin |
| Latince | cum | İle, birlikte | Refakat ve eşzamanlılık bildirir; teolojik inayet ve yardım nüansını doğrudan taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | with, together with | Birlikte, beraber | Genel eşlik ve birliktelik bildirir; ontolojik destek ve saf birliği boyutunu dışarıda bırakır | Kesin |
| Almanca | mit, zusammen mit | Birlikte, ile | Katılım ve yan yana bulunmayı ifade eder; ilahî koruyucu maiyyet derinliğini kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | avec, ensemble avec | Birlikte, ile | Birliktelik ve eşlik bildirir; ahlaki saf tutuş ve nusret anlamını tam olarak vermez | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| İlahî özel maiyyet | Yardım, inayet ve koruma | Allah'ın peygamberlerle, sabredenlerle ve muttakilerle beraber olduğunu bildiren ayetler; Tevbe [9:40](https://lisan.digital/tr/ayet/9:40.md), Şuarâ [26:62](https://lisan.digital/tr/ayet/26:62.md), Bakara [2:153](https://lisan.digital/tr/ayet/2:153.md). |
| İlahî genel maiyyet | İlim, kudret ve şahitlik ile kuşatma | Allah'ın her nerede olunursa olsun kullarıyla beraber olduğunu, hiçbir fısıltının gizli kalmadığını bildiren bağlamlar; Hadîd [57:4](https://lisan.digital/tr/ayet/57:4.md), Mücâdele [58:7](https://lisan.digital/tr/ayet/58:7.md). |
| İtikadi saf birliği | Hak veya batıl cephesine fiilen intisap | Müminlerle beraber rükû etme veya inkârcılarla gizlice "biz sizinleyiz" diyerek saf tutma beyanları; Bakara [2:14](https://lisan.digital/tr/ayet/2:14.md), Bakara [2:43](https://lisan.digital/tr/ayet/2:43.md), Mâide [5:53](https://lisan.digital/tr/ayet/5:53.md). |
| Dünyevi refakat ve yol arkadaşlığı | Mekânsal ve zamansal eşlik | İnsanların seferde, ailede veya mecliste birlikte bulunması; Yûsuf [12:12](https://lisan.digital/tr/ayet/12:12.md), Tevbe [9:46](https://lisan.digital/tr/ayet/9:46.md). |
| Uhrevi akıbet ortaklığı | Cennet veya cehennemde birlikte haşrolma | Ahirette peygamberler ve sıddıklarla beraber olma yahut günahkârların sürücüsüyle sevk edilmesi; Nisâ [4:69](https://lisan.digital/tr/ayet/4:69.md), Kâf [50:21](https://lisan.digital/tr/ayet/50:21.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Maiyyetullah ve ilahî sıfatlar | Allah'ın kullarla beraber olmasının zâtî ve mekânsal (hulûl) mı yoksa ilim, kudret ve nusret ile mi anlaşılacağı | Zâtî mekânsallık tenzih edilerek ilimle ihata ve nusretle inayet şeklinde anlaşılmıştır |
| Fıkıh | İbadet ve akitlerde birliktelik | Cemaatle namaz kılma mükellefiyeti ve akit meclisinde tarafların bir arada bulunma şartı | Hükmi, bedeni ve iradi katılımın meşruiyeti sağlaması |
| Tefsir | Genel ve özel maiyyet ayrımı | Kuşatıcı maiyyet ile zafer bahşeden hususi maiyyet ayetlerinin bağlamsal taksimi | Bağlama göre murakabe korkusu yahut sükûnet ve zafer müjdesi |
| Hadis | Sevgi ve sadakat bağı | Ahirette kişinin dünyada sevdikleriyle beraber haşrolunacağı ilkesi | Kalbî ve ameli bağlılığın ebedi kaderi tayin etmesi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahî murakabe ve güven | Maiyyetullah | Koruma ve itminan | Kulun hiçbir an ilahî gözetimden uzak olmadığını, sabır ve takva üzere olana Allah'ın nusret edeceğini bilmesi | Kesin |
| İlmi | Metodolojik gözlem | Eşzamanlılık ve korelasyon | Değişkenleri eşleştirme | Olguların ve delillerin aynı bağlam ve şartlar altında birlikte ele alınıp değerlendirilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Cepheleşme ve aidiyet | İttifak ve saf belirleme | Meşruiyet ve güç birliği | Siyasi sadakatin soyut sözle değil, fiilen aynı safta yer alıp bedel ödemekle teyit edilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Ortaklık ve sermaye | Müşareket | Risk ve kâr paylaşımı | Emek ile sermayenin veya ortakların ticari faaliyette bir araya gelerek sonuca birlikte katlanması | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kümeler teorisinde kesişim ve ortak koordinat sistemi | İki bağımsız elemanın aynı durum uzayında, aynı zaman diliminde ortak bir ilişki fonksiyonuna tâbi olması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojide kolektif eylem ve dayanışma ağı | Bireylerin tekilliklerini koruyarak ortak bir ülkü ve normatif çerçeve etrafında fiilen birleşmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | مع lafzını yalnızca fiziksel bir yan yana duruşa, kuru bir mekân birlikteliğine indirgemek; ahlaki, teolojik ve ontolojik maiyyeti göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kelime hem kâinatı bütünüyle kuşatan ilahî ilim ve murakabeyi, hem müminlere vadedilen sarsılmaz zafer ve desteği, hem de itikadi safta fiilen yer almayı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlahî beraberliği mekânsal bir bitişme sanarak tevhidden sapmak ya da "Allah bizimle" güvenini sabır ve takva şartından koparıp amelsiz bir kibre dönüştürmek. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Allah ile kul arasındaki bağı tenzih ve yakınlık dengesinde kurar; insanın yeryüzünde tek başına ve sahipsiz olmadığını, tarihin ilahî inayet eşliğinde yürüdüğünü bildirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin en çetin imtihan anlarındaki tevekkül beyanlarında, sabır ve takva ehline vadedilen zafer ayetlerinde ve münafıkların sahte saf iddialarının reddedildiği metinlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminin yalnızlık ve yenilmişlik duygusuna kapılmasını engeller; aynı zamanda kuru aidiyet iddialarını geçersiz kılarak hakiki beraberliğin eylem ve sebatla gerçekleştiğini gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İki veya daha fazla unsurun aynı mekânda, zamanda veya harekette bir araya gelip birbirine eşlik etmesi.
- Soyut anlam: Bir iradenin başka bir varlığa rıza, himaye, şahitlik veya sadakatle bağlanarak onun durumuna iştirak etmesi.
- Sistematik karşılık: İlahî kuşatıcılık ile insani saf tutuşun kesişiminde inşa edilen himaye, murakabe ve kolektif sorumluluk düzeni.
- LaTeX modeli: $$M = (A \times B) \cap S \implies P$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $A$ ve $B$ bir araya gelen varlıkları veya tarafları, $S$ bu iki tarafın paylaştığı zaman, mekân veya hâl bağlamını, $M$ ise bu kesişimden doğan fiili maiyyeti (birlikteliği) temsil eder. $\implies$ işareti sürecin sonucunu, $P$ ise maiyyetin doğurduğu ortak gücü, ilahî himayeyi veya saf dayanışmasını sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (157 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%B9/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:14.md) — مَعَكُمْ

وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ

Meal (IK): Mü’minlere rastlayınca; inandık, derler. Şeytanları ile başbaşa kalınca da; biz sizinle beraberiz, onlarla sadece istihza etmekteyiz, derler.

### [Bakara 2:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:41.md) — مَعَكُمْ

وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Yanınızdaki Tevrat’ı tasdik edici olarak indirdiğime iman edin. Onu inkar edenlerin ilki olmayın. Ayetlerimizi az bir paha ile satmayın. Ve yalnız Ben’den sakının.

### [Bakara 2:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:43.md) — مَعَ

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ

Meal (IK): Namazı kılın, zekatı verin, rüku’ edenlerle birlikte rüku edin.

### [Bakara 2:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:89.md) — مَعَهُمْ

وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ne zaman ki; Allah’ın katından, kendilerinde olanı tasdik eden kitab geldi, onlar bundan önceki küfredenlere karşı kendilerine yardım gelmesini beklerlerken, bildikleri gelince onu inkar ettiler. Allah’ın la’neti kafirlerin üzerinedir.

### [Bakara 2:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:91.md) — مَعَهُمْ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir de onlara Allah’ın indirdiğine inanın, denilince; biz, bize indirilene inanırız derler. Ondan başkasını inkar ederler. Halbuki o beraberlerindekini tasdik eden bir kitabdır. De ki: İnanmış kimseler idiyseniz neden daha önce, Allah’ın peygamberlerini öldürüyordunuz?

### [Bakara 2:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:101.md) — مَعَهُمْ

وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara, ne zaman Allah tarafından yanlarındaki kitabı tasdik edici bir peygamber geldiyse, kendilerine kitab verilenlerden bir güruh, sanki bilmiyormuş gibi, Allah’ın kitabını arkalarına atıverdi.

### [Bakara 2:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:153.md) — مَعَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler, sabır ve namazla yardım isteyin. Şüphesiz ki Allah, sabredenlerle beraberdir.

### [Bakara 2:194](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:194.md) — مَعَ

الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Haram ay haram aya karşılıktır. Hürmetler karşılıklıdır. Kim size saldırırsa, siz de tıpkı onun saldırdığı gibi ona saldırın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah şüphesiz takva sahibleriyle beraberdir.

### [Bakara 2:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:213.md) — مَعَهُمُ

كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): İnsanlar bir tek ümmetti. Allah müjdeleyici ve korkutucu peygamberler gönderdi ve onlarla beraber insanların ihtilafa düştükleri şeylerde aralarında hüküm vermeleri için hak kitablar indirdi. Halbuki kitab verilmiş olanlar, kendilerinde açık deliller geldikten sonra aralarındaki ihtirastan dolayı ihtilafa düştüler. İşte Allah; kendi izniyle, iman edenleri, üzerinde ihtilafa düştükleri Hakka ulaştırdı. Allah dilediğini doğru yola ulaştırır.

### [Bakara 2:214](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:214.md) — مَعَهُ

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ

Meal (IK): Yoksa siz; sizden önce geçenlerin durumu başınıza gelmeden cennete girivereceğinizi mi sandınız? Onlara öyle yoksulluk, öyle sıkıntı gelmiş ve sarsıntıya uğramışlardı ki, nihayet Peygamber ve beraberindeki mü’minler: Allah’ın yardımı ne zaman? diyordu. Bilesiniz ki, Allah’ın yardımı pek yakındır.

### [Bakara 2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/2:249.md) — مَعَهُ · مَعَ

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Talut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.

### [Ali İmran 3:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/3:43.md) — مَعَ

يَامَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ

Meal (IK): Ey Meryem, huşu ile Rabbının divanına dur. Secdeye kapan. Rüku edenlerle birlikte rüku et.

### [Ali İmran 3:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/3:53.md) — مَعَ

رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Ey Rabbımız; indirdiğine iman ettik. Ve peygamberlerin ardınca gittik. Bizi şahid olanlarla beraber yaz.

### [Ali İmran 3:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/3:81.md) — مَعَكُمْ

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Hani Allah, Peygamberlerden söz almış: And olsun ki; size, kitabı, hikmeti verdim. Yanınızda olanı doğrulayıcı bir peygamber geldiğinde mutlaka o’na inanacak ve yardım edeceksiniz. İkrar edip de ahdi kabul ettiniz mi? demişti. Onlar da: İkrar ettik, demişlerdi. Allah: Şahid olsun, Ben de sizinle beraber şahidlerdenim, demişti.

### [Ali İmran 3:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/3:146.md) — مَعَهُ

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Nice peygamberler, beraberinde Rabba kul olanlardan bir çoğu bulunduğu halde savaştılar ve Allah yolunda başlarına gelenlerden dolayı yılmadılar, boyun eğmediler. Allah, sabredenleri sever.

### [Ali İmran 3:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/3:193.md) — مَعَ

رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ

Meal (IK): Rabbımız; doğrusu biz: Rabbınıza inanın, diye imana çağıran bir davetçiyi işittik ve imana geldik. Ey Rabbımız; günahlarımızı bağışla, kusurlarımızı ört, canımızı da iyilerle birlikte al.

### [Nisa 4:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:47.md) — مَعَكُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا

Meal (IK): Ey kitab verilenler; Biz bir takım yüzleri silip de enselerine çevirmezden veya onları Ashab-ı Sebit’i la’netlediğimiz gib la’netlemezden önce, gelin de elinizdekini doğrulayıcı olarak indirdiğimize iman edin. Allahın emri daima yapılagelmiştir.

### [Nisa 4:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:69.md) — مَعَ

وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا

Meal (IK): Kim, Allah’a ve peygambere itaat ederse; işte onlar, şehidler ve salihlerle birliktedirler. Ne iyi arkadaştır onlar.

### [Nisa 4:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:72.md) — مَعَهُمْ

وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا

Meal (IK): Aranızda pek ağır davranacak olanlar da var. Size bir musibet geldiği takdirde: Allah bana gerçekten lütfetti de onlarla beraber bulunmadım der.

### [Nisa 4:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:73.md) — مَعَهُمْ

وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَالَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا

Meal (IK): Şayet Allah’ın büyük bir nimetine mazhar olursanız; andolsun ki, sizinle bir dostluk ve tanışıklığı yokmuş gibi: Keşki onlarla beraber olsaydım da ben de büyük bir başarıya erişseydim, der.

### [Nisa 4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:102.md) — مَعَكَ

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

Meal (IK): Sen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

### [Nisa 4:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:108.md) — مَعَهُمْ

يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا

Meal (IK): İnsanlardan gizlerler de Allah’tan gizlemezler. Halbuki Allah’ın razı olmayacağı sözü, geceleyin uydurup düzdükleri zaman da Allah onlarla beraberdir. Allah; yapacakları herşeyi kuşatıcıdır.

### [Nisa 4:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:140.md) — مَعَهُمْ

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

Meal (IK): O, size kitabda; Allah’ın ayetlerine küfür edildiğini ve alaya alındığını işittiğinizde, onlar başka bir mevzua intikal edinceye kadar yanlarında oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz, diye bildirdi. Doğrusu Allah; münafıkların ve kafirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.

### [Nisa 4:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:141.md) — مَعَكُمْ

الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَإِنْ كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا

Meal (IK): Onlar, hep sizi gözetleyip durular. Allah’tan size bir zafer gelince; sizinle beraber değil miydik? derler. Kafirlere zaferden bir pay düştüğü zaman da onlara; size üstünlük sağlayarak mü’minlerden korumadık mı? derler. Kıyamet günü aranızda hüküm vercek Allah’tır. Allah, mü’minlerin aleyhinde asla fırsat vermeyecektir.

### [Nisa 4:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/4:146.md) — مَعَ

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Ancak tevbe edenler, ıslah olanlar, Allah’a sarılanlar ve Allah için dinlerine bağlananlar müstenadır. Onlar, mü’minlerle beraberdirler. Allah, mü’minlere büyük bir mükafat vercektir.

### [Maide 5:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/5:12.md) — مَعَكُمْ

وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

Meal (IK): And olsun ki, Allah İsrailoğullarından söz almıştı. Biz, onlardan oniki temsilci seçtik. Allah demişti ki: Muhakkak ki Ben, sizinleyim; namaz kılar, zekat verir, peygamberlerime inanır, onlara yardım ederseniz, Allah’a güzel bir borç verirseniz; andolsun ki sizin kötülüklerinizi örterim. Ve andolsun ki sizi, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyarım. Bundan sonra sizden her kim de küfrederse; şüphesiz doğru yoldan sapmış olur.

### [Maide 5:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/5:36.md) — مَعَهُ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Muhakkak ki yeryüzündeki bütün şeyler ve onların bir katı daha kafirlerin olsa da kıyamet gününün azabından kurtulmak için onu fidye olarak verseler; onlardan kabul olunmaz ve onlara elim bir azab vardır.

### [Maide 5:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/5:53.md) — لَمَعَكُمْ

وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خَاسِرِينَ

Meal (IK): Aman edenler derler ki: Sizinle beraber olduklarına bütün güçleriyle Allah’a yemin edenler bunlar mıdır? Amelleri boşa gitmiş ve hüsrana uğrayanlardan olmuşlardır.

### [Maide 5:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/5:83.md) — مَعَ

وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Peygambere indirileni işittiklerinde; hakkı tanıdıklarından dolayı gözleri yaşla dolup taşar da derler ki: Rabbımız; biz, iman ettik, bizi de şahidlerle beraber yaz.

### [Maide 5:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/5:84.md) — مَعَ

وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Hem, Rabbımızın bizi salihler topluluğuyla beraber bulundurmasını umarken niçin Allah’a ve bize gelen hakikate iman etmeyelim.

### [En'am 6:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/6:19.md) — مَعَ

قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُلْ لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Meal (IK): De ki: Şahid olarak hangi şey daha büyüktür? De ki: Benimle sizin aranızda Allah şahiddir. Bu Kur’an; bana sizi de, ulaştığı kimseleri de, uyarmam için vahyolundu. Allah ile beraber başka tanrılar olduğuna siz mi şahidlik ediyorsunuz? De ki: Ben şehadet etmem. De ki: O, ancak bir tanrıdır. Ve ben, gerçekten sizin şirk koştuklarınızdan uzağım.

### [En'am 6:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/6:68.md) — مَعَ

وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Ayetlerimizi çekişmeye dalanları gördüğün vakit; onlar başka bir söze geçinceye kadar, kendilerinden yüzçevir. Eğer şeytan sana unutturursa; hatırladıktan sonra, artık zalimler güruhu ile oturma.

### [En'am 6:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/6:94.md) — مَعَكُمْ

وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَا كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki siz; ilk defa yarattığımız gibi, yapayalnız ve teker teker huzurumuza geldiniz. Ve size verdiğimiz şeyleri ardınızda bıraktınız. Hani, ortaklarınız olduğunu sandığınız şefaatçılarınızı da beraberinizde görmüyoruz. Andolsun ki; aranızdaki bağlar artık kopmuştur. Ortak sandıklarınız da sizden kaybolup gitmiştir.

### [En'am 6:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/6:150.md) — مَعَهُمْ

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاءَكُمُ الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هَذَا فَإِنْ شَهِدُوا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

Meal (IK): De ki: Muhakkak Allah, şunu haram kıldı diye, bildiğini söyleyecek şahidlerinizi getirin. Eğer onlar şahidlik ederlerse; sende onlarla beraber olup tasdik etme. Onlar Rabblarına başkalarını denk tutuyorlar.

### [Araf 7:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:47.md) — مَعَ

وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاءَ أَصْحَابِ النَّارِ قَالُوا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Gözleri cehennem ashabından tarafa çevrilince de; Rabbımız, bizi zalimler güruhu ile beraber bulundurma, derler.

### [Araf 7:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:64.md) — مَعَهُ

فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا عَمِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine onu yalanladılar. Biz de onu ve gemide beraberinde olanları kurtardık. Ayetlerimizi yalan sayanları da suda boğduk. Çünkü onlar, gerçekten kör bir kavim idiler.

### [Araf 7:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:71.md) — مَعَكُمْ

قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ رِجْسٌ وَغَضَبٌ أَتُجَادِلُونَنِي فِي أَسْمَاءٍ سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا نَزَّلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Gerçekten üzerinize Rabbınızdan bir azab, bir gazab hak oldu. Allah onlara, kendinizin ve atalarınızın taptığı bir takım adlar hakkında hiç bir hüccet indirmemişken benimle mücadele mi ediyorsunuz? Bekleyin öyleyse, şüphesiz ben de sizinle beraber bekleyenlerdenim.

### [Araf 7:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:72.md) — مَعَهُ

فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَمَا كَانُوا مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Biz, bunun üzerine, rahmetimizle onu ve beraberinde bulunanları kurtardık. Ayetlerimizi yalan sayıp iman etmemiş olanların kökünü kestik. Onlar, zaten mü’minler değillerdi.

### [Araf 7:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:88.md) — مَعَكَ

قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يَاشُعَيْبُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا قَالَ أَوَلَوْ كُنَّا كَارِهِينَ

Meal (IK): Kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: Ey Şuayb; seni ve beraberindeki inanmış olanları, ya memleketimizden çıkarırız veya mutlaka bizim dinimize dönersiniz. Dedi ki: İstemezsek de mi?

### [Araf 7:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:105.md) — مَعِيَ

حَقِيقٌ عَلَى أَنْ لَا أَقُولَ عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): Bana yaraşan; Allah hakkında haktan başkasını söylememektir. Size, Rabbınızdan apaçık bir burhan getirdim. Artık İsrailoğullarını benimle beraber gönder.

### [Araf 7:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:131.md) — مَعَهُ

فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَلَا إِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara bir iyilik geldiğinde: Bu, bizim içindir, dediler. Şayet kendilerine bir kötülük gelirse; Musa ile beraberindekilere uğursuzluk yüklerdi. Dikkat edin, onların uğursuzluğu ancak Allah katındadır, fakat çoğu bilmezler.

### [Araf 7:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:134.md) — مَعَكَ

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَامُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): Üzerlerine azab çökünce, dediler ki: Ey Musa, sana olan ahdine göre Rabbına dua et. Eğer bu azabı bizden kaldırırsan; andolsun ki, sana inanacağız ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz.

### [Araf 7:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:150.md) — مَعَ

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ وَلَا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Musa; kavmine kızgın ve üzgün dönünce; benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız? Rabbınızın emrinin çabucak gelmesini mi istediniz? dedi ve levhaları attı. Kardeşinin başından tutup kendisine doğru çekiyordu: Ey anamın oğlu, bu kavim beni gerçekten zayıf gördüler. Az kalsın öldürüyorlardı. Sen de bana düşmanları sevindirecek harekette bulunma ve beni zalimler güruhu ile bir tutma, dedi.

### [Araf 7:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/7:157.md) — مَعَهُ

الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Onlar ki; yanlarındaki Tevrat’ta ve İncil’de yazılı bulacakları; okuma, yazma bilmeyen ve nebi olan Rasule tabi olurlar. O, kendilerine ma’rufu emreder, münkerden nehyeder. Temiz şeyleri helal kılar, murdar şeyleri de haram eder. Onların ağır yüklerini ve üzerlerindeki bağları, zincirleri indirir. İşte ona iman edenler, onu ta’zim edenler, ona yardım edenler ve onunla birlikte indirilen nura tabi olanlar, işte onlar; felaha erenlerin kendileridir.

### [Enfal 8:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/8:12.md) — مَعَكُمْ

إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلَائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِينَ آمَنُوا سَأُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْنَاقِ وَاضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ

Meal (IK): Hani Rabbın, meleklere: Ben sizinleyim, haydi iman edenlere sebat verin, diye vahyetmişti. Ben, küfretmiş olanların kalblerine korku salacağım. Artık siz de vurun boyunlarının üstüne, vurun tüm parmaklarına.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/8:19.md) — مَعَ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Enfal 8:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/8:46.md) — مَعَ

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Allah’a ve Rasulüne itaat edin. Birbirinizle çekişmeyin. Sonra korkuya kapılırsınız da zaafa düşerseniz ve rüzgarınız gider. Sabredin, muhakkak ki Allah; sabredenlerle beraberdir.

### [Enfal 8:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/8:66.md) — مَعَ

الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفًا فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Şimdi Allah yükünüzü hafifletti ve bildi ki; sizde bir zaaf vardır. O halde şayet sizden sabırlı yüz kişi olursa; ikiyüz kişiyi mağlup ederler. Şayet sizden bin kişi olursa; Allah’ın izniyle ikibin kişiyi mağlup ederler. Ve Allah; sabredenlerle beraberdir.

### [Enfal 8:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/8:75.md) — مَعَكُمْ

وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولَئِكَ مِنْكُمْ وَأُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sonra iman edip de hicret edenler ve sizinle birlikte savaşanlar; işte onlar sizdendir. Hısımlar, Allah’ın kitabına göre birbirine daha yakındırlar. Muhakkak ki Allah, her şeyi bilendir.

### [Tevbe 9:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:36.md) — مَعَ

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Doğrusu ayların sayısı; gökleri ve yeri yarattığı günden beri Allah’ın kitabında oniki aydır. Bunlardan dördü haram olanlardır. İşte doğru din budur. O halde bunlardan nefislerinize zulmetmeyin. Müşrikler sizinle nasıl toplu olarak savaşıyorlarsa, siz de onlarla tolu olarak savaşın. Ve bilin ki; muhakkak Allah, müttakilerle beraberdir.

### [Tevbe 9:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:40.md) — مَعَنَا

إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Eğer siz ona yardım etmezseniz; doğrusu Allah, ona yardım etmişti. Hani kafirler onu çıkarmışlardı da, o ikinin ikinicisydi. Hani onlar mağarada idiler ve hani o, arkadaşına; üzülme, Allah bizimledir, diyordu. Bunun üzerine Allah, ona sekinetini indirmişti, onu sizin görmediğiniz ordularla desteklemişti. Ve küfretmiş olanların sözünü alçaltmıştı. Allah’ın kelimesi ise en yüce olandır. Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:42.md) — مَعَكُمْ

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَاتَّبَعُوكَ وَلَكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَسَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Eğer kolay bir kazanç ve orta bir sefer olsaydı; elbette senin arkana düşerlerdi. Fakat zorluk onlara uzak geldi. Gücümüz yetseydi; herhalde biz de sizinle beraber çıkardık, diye yemin edeceklerdir. Kendilerini helak ederler. Allah biliyor ki; onlar muhakkak yalancılardır.

### [Tevbe 9:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:46.md) — مَعَ

وَلَوْ أَرَادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَلَكِنْ كَرِهَ اللَّهُ انْبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقَاعِدِينَ

Meal (IK): Eğer onlar çıkmak isteselerdi; elbette bunun için hazırlık yaparlardı. Fakat Allah, onların davranışlarını çirkin gördü de kendilerini alıkoydu. Ve: Oturun oturanlarla beraber, denildi.

### [Tevbe 9:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:52.md) — مَعَكُمْ

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ

Meal (IK): De ki: Bize iki güzelliğin birinden başka bir şeyin gelmesini mi bekliyorsunuz? Halbuki biz, Allah’ın kendi katından veya bizim elimizle size bir azab getireceğini bekliyoruz. Öyleyse bekleyin, doğrusu biz de sizinle beraber bekleyenlerdeniz.

### [Tevbe 9:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:83.md) — مَعِيَ · مَعَ

فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخَالِفِينَ

Meal (IK): Allah, seni onlardan bir topluluğa geri döndürür de; senden savaşa çıkmak için izin isterlerse; de ki: Benimle hiç bir zaman çıkmayacaksınız. Benim yanımda hiç bir düşmanla savaşmayacaksınız. Çünkü siz, baştan oturup kalmaya razı oldunuz. Artık siz, geri kalanlarla birlikte oturun.

### [Tevbe 9:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:86.md) — مَعَ

وَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُو الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُنْ مَعَ الْقَاعِدِينَ

Meal (IK): Allah’a iman edin, Rasulü ile birlikte cihad edin, diye bir sure indirildiğinde; içlerinden gücü yetenler senden izin isteyip: Bizi bırak da oturanlarla birlikte kalalım, derler.

### [Tevbe 9:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:87.md) — مَعَ

رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ

Meal (IK): Geri kalanlarla birlikte oturmaya razı oldular. Kalblerine mühür vurulmuştur onların. Bu yüzden onlar iyice anlamazlar.

### [Tevbe 9:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:88.md) — مَعَهُ

لَكِنِ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ وَأُولَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Fakat peygamber ve onunla iman etmiş olanlar; mallarıyla, canlarıyla cihad ettiler. Bütün hayırlar, işte onlarındır. Ve işte onlar, felaha erenlerin kendileridir.

### [Tevbe 9:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:93.md) — مَعَ

إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sorumluluk ancak, zengin oldukları halde senden izin isteyen, geride kalan kadınlarla bulunmaya razı olanlara ve Allah kalblerini mühürlemiş olduğu için bilmeyenleredir.

### [Tevbe 9:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:119.md) — مَعَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve sadıklarla beraber olun.

### [Tevbe 9:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/9:123.md) — مَعَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; kafirlerden size yakın olanlarla savaşın. Ve onlar sizde sertlik görsünler. Ve bilin ki; Allah, muhakkak müttakilerle beraberdir.

### [Yunus 10:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/10:20.md) — مَعَكُمْ

وَيَقُولُونَ لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ

Meal (IK): Ona Rabbından bir ayet indirlmeli değil miydi? derler. De ki: Gayb; ancak Allah’a aittir. Bekleyin, doğrusu ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.

### [Yunus 10:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/10:73.md) — مَعَهُ

فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنَاهُمْ خَلَائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ

Meal (IK): Onu yalanladılar; ama Biz, onu ve gemide beraberinde bulunanları kurtardık. Bunları yeryüzünün halifeleri yaptık. Ayetlerimizi yalanlayanları ise suda boğduk. Bir bak uyarılanların sonu nice oldu.

### [Yunus 10:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/10:102.md) — مَعَكُمْ

فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ

Meal (IK): Kendilerinden önce geçenlerin başlarına gelen günler gibisinden başkasını mı bekliyorlar? De ki: Bekleyin, ben de sizinle beraber beklemekteyim.

### [Hud 11:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:12.md) — مَعَهُ

فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

Meal (IK): Belki de sen; ona bir hazine indirilmeli veya yakında bir melek gelmeli değil miydi? demelerinden ötürü sana vahyolunanların bir kısmını terkedecek olursun. Sen, ancak bir uyarıcısın. Ve Allah; her şeye Vekil’dir.

### [Hud 11:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:40.md) — مَعَهُ

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ

Meal (IK): Nihayet buyruğumuz gelip sular kaynamaya başlayınca: Her cinsten birer çifti ve hakkında hüküm verilmiş olanın dışında kalan çoluk çocuğunu ve inananları gemiye al, dedik. Zaten onunla beraber pek az kimse inanmıştı.

### [Hud 11:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:42.md) — مَعَنَا · مَعَ

وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادَى نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَابُنَيَّ ارْكَبْ مَعَنَا وَلَا تَكُنْ مَعَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Dağlar gibi dalgaların içinde onları götürürken Nuh bir kenarda ayrı kalmış oğluna: Bizimle beraber gel, küfredenlerle birlikte olma, diye seslendi.

### [Hud 11:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:48.md) — مَعَكَ

قِيلَ يَانُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِنَّا وَبَرَكَاتٍ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Ey Nuh; bizim katımızdan selametle in. Sana ve seninle beraber olan ümmetlere hayır ve bereketler olsun. Ama öyle ümmetler var ki; onları bir süre geçindireceğiz. Sonra onlara can yakıcı bir azab vereceğiz, denildi.

### [Hud 11:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:58.md) — مَعَهُ

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُودًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَنَجَّيْنَاهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Hud’u ve beraberindeki mü’minleri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Onları katı bir azabtan kurtardık.

### [Hud 11:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:66.md) — مَعَهُ

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا صَالِحًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Salih’i ve beraberindeki mü’minleri, tarafımızdan bir rahmet ile azabdan ve o günün rüsvaylığından kurtardık. Doğrusu Rabbın; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Hud 11:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:93.md) — مَعَكُمْ

وَيَاقَوْمِ اعْمَلُوا عَلَى مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ وَمَنْ هُوَ كَاذِبٌ وَارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ

Meal (IK): Ey kavmim; elinizden geleni yapın. Doğrusu ben de yapacağım. Kime rüsvay edecek bir azabın geleceğini ve kimin yalancı olduğunu bileceksiniz. Gözetletin, doğrusu ben de sizinle beraber gözetleyenlerdenim.

### [Hud 11:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:94.md) — مَعَهُ

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْبًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَأَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Şuayb’ı ve beraberindeki inananları, katımızdan bir rahmet ile kurtardık. Zulmedenleri de korkunç bir ses yakaladı ve oldukları yerde diz üstü çöküverdiler.

### [Hud 11:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/11:112.md) — مَعَكَ

فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Öyleyse sen, emrolunduğun gibi dosdoğru hareket et. Beraberindeki tevbe edenler de. Aşırı gitmeyin. Çünkü O, yaptıklarınızı görür.

### [Yusuf 12:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/12:12.md) — مَعَنَا

أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

Meal (IK): Yarın onu bizimle beraber gönder de gezsin, oynasın. Şüphesiz biz, onu koruruz.

### [Yusuf 12:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/12:36.md) — مَعَهُ

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيَانِ قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْرًا وَقَالَ الْآخَرُ إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ نَبِّئْنَا بِتَأْوِيلِهِ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Onunla beraber iki kişi daha zindana girdi. Bunlardan biri dedi ki: Ben rüyamda kendimi şarap sıkıyor gördüm. Öbürü de: Ben de başımın üzerinde kuşların yediği bir ekmek taşıdığımı gördüm, dedi. Bize onun yorumunu bildir, çünkü senin gerçekten iyilik edenlerden olduğunu görüyoruz.

### [Yusuf 12:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/12:63.md) — مَعَنَا

فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَاأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

Meal (IK): Babalarına döndüklerinde dediler ki: Ey babamız; artık bize zahire verilmeyecek. Kardeşimizi bizimle beraber gönder de zahiremizi alalım. Biz herhalde onu koruruz.

### [Yusuf 12:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/12:66.md) — مَعَكُمْ

قَالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلَّا أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ

Meal (IK): Dedi ki: Etrafınız kuşatılmadıkça muhakkak bana getireceğinize dair Allah’a karşı sağlam bir söz vermezseniz, onu sizinle asla göndermem. Artık onlar söz verince: Allah söylediklerinize Vekil’dir, dedi.

### [Rad 13:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/13:18.md) — مَعَهُ

لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

Meal (IK): Rabblarına icabet edenlere; en güzel karşılık vardır. O’na icabet etmeyenler ise; şayet yeryüzünde bulunan her şey ve bir katı daha onların olsa, kurtulmak için onu fidye verirlerdi. Hesabın kötüsü, onlar içindir. Varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü konaktır.

### [Hicr 15:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/15:31.md) — مَعَ

إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى أَنْ يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ

Meal (IK): Ancak İblis secde edenlerle beraber olmaktan çekinerek dayattı.

### [Hicr 15:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/15:32.md) — مَعَ

قَالَ يَاإِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Ey İblis, sen neden secde edenlerle beraber değildin?

### [Hicr 15:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/15:96.md) — مَعَ

الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar ki; Allah’la beraber başka bir tanrı edinirler. Onlar yakında bileceklerdir.

### [Nahl 16:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/16:128.md) — مَعَ

إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki Allah; müttakiler ve ihsan edenlerle beraberdir.

### [İsra 17:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/17:3.md) — مَعَ

ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كَانَ عَبْدًا شَكُورًا

Meal (IK): Nuh ile beraber taşıdığımız kimselerin soyunu da. Gerçekten o, çok şükreden bir kul idi.

### [İsra 17:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/17:22.md) — مَعَ

لَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُومًا مَخْذُولًا

Meal (IK): Allah ile beraber başka ilah edinme. Yoksa yerilmiş ve terkedilmiş olarak kalırsın.

### [İsra 17:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/17:39.md) — مَعَ

ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتُلْقَى فِي جَهَنَّمَ مَلُومًا مَدْحُورًا

Meal (IK): Bunlar, Rabbının sana vahyettiği hikmettendir. Allah ile beraber bir başka ilah edinme. Yoksa kınanmış ve kovulmuş olarak cehenneme atılırsın.

### [İsra 17:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/17:42.md) — مَعَهُ

قُلْ لَوْ كَانَ مَعَهُ آلِهَةٌ كَمَا يَقُولُونَ إِذًا لَابْتَغَوْا إِلَى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا

Meal (IK): De ki: Onların dedikleri gibi Allah ile beraber tanrılar bulunsaydı; o zaman, hepsi Arş’ın sahibi olmaya bir yol ararlardı.

### [İsra 17:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/17:103.md) — مَعَهُ

فَأَرَادَ أَنْ يَسْتَفِزَّهُمْ مِنَ الْأَرْضِ فَأَغْرَقْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ جَمِيعًا

Meal (IK): Bunun üzerine onları memleketten sürmek istedi. Biz de onu ve beraberindekileri bütünüyle suda boğduk.

### [Kehf 18:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/18:28.md) — مَعَ

وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا

Meal (IK): Sabah akşam Rabblarının rızasını dileyerek O’na yalvaranlarla beraber, sen de sabret. Dünya hayatının güzelliklerini isteyerek gözlerini onlardan ayırma. Bizi anmasını unutturduğumuz, heva ve hevesine uymuş, haddi aşmış kimselere itaat etme.

### [Kehf 18:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/18:67.md) — مَعِيَ

قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

Meal (IK): O da dedi ki: Doğrusu sen, benim yaptıklarıma asla dayanamazsın.

### [Kehf 18:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/18:72.md) — مَعِيَ

قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

Meal (IK): Ben, sana; yaptığım şeylere dayanamazsın, demedim mi? dedi.

### [Kehf 18:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/18:75.md) — مَعِيَ

قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

Meal (IK): O: Ben, sana; yaptığım işlere dayanamazsın, demedim mi? dedi.

### [Meryem 19:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/19:58.md) — مَعَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَنِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا

Meal (IK): İşte bunlar; Allah’ın kendilerine nimetler verdiği peygamberlerden, Adem in soyundan, Nuh ile beraber taşıdıklarımızdan ve İbrahim ile İsrail’in neslinden, hidayete erdirdiğimiz ve seçtiğimiz kimselerdendir. Rahman’ın ayetleri onlara okunduğu zaman; ağlayarak secdeye kapanırlardı.

### [Taha 20:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/20:46.md) — مَعَكُمَا

قَالَ لَا تَخَافَا إِنَّنِي مَعَكُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى

Meal (IK): Buyurdu: Korkmayın, Ben sizinle beraberim, hem görür, hem de işitirim.

### [Taha 20:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/20:47.md) — مَعَنَا

فَأْتِيَاهُ فَقُولَا إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَا تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْنَاكَ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكَ وَالسَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى

Meal (IK): Haydi ona gidin ve deyin ki: Doğrusu biz, senin Rabbının elçileriyiz. Artık İsrailoğullarını bizimle gönder ve onlara azab etme. Hem biz, Rabbından sana bir ayetle geldik. Hidayete tabi olanların üzerine selam olsun

### [Enbiya 21:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/21:24.md) — مَعِيَ

أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ هَذَا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ وَذِكْرُ مَنْ قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Yoksa O’ndan başka tanrılar mı edindiler? De ki: Kesin delilinizi getirin işte benimle birlikte olanların zikri ve benden öncekilerin zikri. Hayır onların çoğu hakkı bilmezler de onun için yüz çevirirler.

### [Enbiya 21:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/21:79.md) — مَعَ

فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُدَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ

Meal (IK): Biz bu hükmü hemen Süleyman’a belletmiştik. Her birine hüküm ve ilim verdik. Davud ile birlikte tesbih etsinler diye dağları ve kuşları buyruk altına aldık. Bunları yapanlar Bizdik.

### [Enbiya 21:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/21:84.md) — مَعَهُمْ

فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنَا مَا بِهِ مِنْ ضُرٍّ وَآتَيْنَاهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا وَذِكْرَى لِلْعَابِدِينَ

Meal (IK): Biz de onun duasını kabul etmiş ve uğradığı sıkıntıyı kaldırmıştık. Katımızdan bir rahmet ve kulluk edenlere bir hatıra olmak üzere, ona hem ailesini, hem de bir katını vermiştik.

### [Müminun 23:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/23:28.md) — مَعَكَ

فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانَا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Sen ve beraberindekiler, gemiye yerleşince: Bizi zalimler topluluğundan kurtaran Allah’a hamdolsun, de.

### [Müminun 23:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/23:91.md) — مَعَهُ

مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ وَلَدٍ وَمَا كَانَ مَعَهُ مِنْ إِلَهٍ إِذًا لَذَهَبَ كُلُّ إِلَهٍ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ

Meal (IK): Allah, hiç bir çocuk edinmemiştir ve O’nunla birlikte hiç bir ilah da yoktur. Olsaydı; o zaman, her ilah, kendi yarattığını alıp götürür ve birbirinden üstün çıkmaya çalışırlardı. Allah, onların nitelendirdiklerinden mğünezzehtir.

### [Müminun 23:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/23:117.md) — مَعَ

وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ فَإِنَّمَا حِسَابُهُ عِنْدَ رَبِّهِ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Kim, başka bir tanrıya taparsa; onun hiç bir delili yoktur ve onun hesabı Rabbının katındadır. Gerçek şu ki, kafirler felah bulamazlar.

### [Nur 24:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/24:62.md) — مَعَهُ

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولَئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Mü’minler; ancak Allah’a ve Rasulüne iman edenler ve peygamberle birlikte bir işe karar vermek için toplandıklarında, ondan izin isteyip alıncaya kadar ayrılıp gitmeyenlerdir. Gerçekten senden izin isteyenler; işte onlar, Allah’a ve Rasulüne iman edenlerdir. Bir takım işleri için senden izin isterlerse içlerinden dilediğine izin ver ve Allah’tan onların bağışlanmalarını dile. Şüphesiz ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Furkan 25:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/25:7.md) — مَعَهُ

وَقَالُوا مَا لِهَذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيرًا

Meal (IK): Ve dediler ki: Bu peygambere ne oluyor ki; yemek yiyor, sokaklarda geziyor? Onun beraberinde bulunup uyaran bir melek indirilmeli değil miydi?

### [Furkan 25:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/25:27.md) — مَعَ

وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَالَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا

Meal (IK): O gün; zalim kimse iki elini ısırarak: Ne olurdu ben de peygamberle beraber bir yol tutsaydım, diyecektir.

### [Furkan 25:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/25:35.md) — مَعَهُ

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيرًا

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Musa’ya kitabı verdik. Kardeşi Harun’u da kendisine vezir yaptık.

### [Furkan 25:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/25:68.md) — مَعَ

وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا

Meal (IK): Onlar ki; Allah ile beraber başka bir tanrıya tapmazlar. Allah’ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar. Zina etmezler. Kim de bunları yaparsa, cezaya çarpar.

### [Şuara 26:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:15.md) — مَعَكُمْ

قَالَ كَلَّا فَاذْهَبَا بِآيَاتِنَا إِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Hayır, ikiniz ayetlerimizle gidin. Muhakkak Biz, sizinle beraber dinleyicilerdeniz.

### [Şuara 26:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:17.md) — مَعَنَا

أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): İsrailoğullarını bizimle beraber gönder.

### [Şuara 26:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:62.md) — مَعِيَ

قَالَ كَلَّا إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ

Meal (IK): Hayır, dedi. Muhakkak ki Rabbım benimledir. Bana doğru yolu gösterecektir.

### [Şuara 26:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:65.md) — مَعَهُ

وَأَنْجَيْنَا مُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ

Meal (IK): Musa’yı ve beraberindekileri yopluca kurtardık.

### [Şuara 26:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:118.md) — مَعِيَ

فَافْتَحْ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ فَتْحًا وَنَجِّنِي وَمَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Artık benimle onların arasında Sen, bir hüküm ver. Beni ve beraberimdeki mü’minleri kurtar.

### [Şuara 26:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:119.md) — مَعَهُ

فَأَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

Meal (IK): Bunun üzerine Biz de, onu ve beraberindekileri, dolu bir gemi içinde kurtardık.

### [Şuara 26:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/26:213.md) — مَعَ

فَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبِينَ

Meal (IK): O halde Allah ile beraber başka bir tanrıya yalvarma. Yoksa azablandırılanlardan olursun.

### [Neml 27:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:44.md) — مَعَ

قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهَا قَالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوَارِيرَ قَالَتْ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمَانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Ona: Köşke gir, dendi. Onu görünce; derin bir su sandı ve iki ayağını açtı. Doğrusu bu, camdan yapılmış düzeltilmiş mücella bir açıklıktır, dedi. O: Rabbım; şüphesiz ben, kendime zulmetmişim. Süleyman’la beraber alemlerin Rabbı olan Allah’a teslim oldum, dedi.

### [Neml 27:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:47.md) — مَعَكَ

قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَعَكَ قَالَ طَائِرُكُمْ عِنْدَ اللَّهِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Senin ve beraberindekilerin yüzünden uğursuzluğa uğradık: O da: Uğursuzluğunuz Allah katındandır. Belki siz, imtihana çekilen bir kavimsiniz, dedi.

### [Neml 27:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:60.md) — مَعَ

أَمَّنْ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَأَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ مَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُنْبِتُوا شَجَرَهَا أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ

Meal (IK): Yoksa gökleri ve yeri yaratan, gökten size su indirip onunla bir ağacını dahi bitiremeyeceğiniz nice güzel bahçeler meydana getiren mi? Allah yanında başka bir ilah mı? Hayır, onlar sapıklıkta ısrar eden bir güruhtur.

### [Neml 27:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:61.md) — مَعَ

أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Yoksa, yeri yaratıklarının oturmasına elverişli kılan ve aralarında ırmaklar akıtan, yeryüzüne sabit dağlar yerleştiren ve iki denizin arasına engel koyan mı? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? Hayır, onların çoğu bilmezler.

### [Neml 27:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:62.md) — مَعَ

أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Yoksa, kendisine yakardığı zaman bunalmışa karşılık veren ve başındaki sıkıntıyı gideren; sizi yeryüzünün halifeleri kılan mı? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? Ne de kıt düşünüyorsunuz.

### [Neml 27:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:63.md) — مَعَ

أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ تَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Yoksa, karanın ve denizin karanlıklarında size yol bolduran ve rahmetinin önünde rüzgarları müjdeci olarak gönderen mi? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? Allah; onların koştukları ortaklardan münezzehtir.

### [Neml 27:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/27:64.md) — مَعَ

أَمَّنْ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَمَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Yoksa, önce yaratan, sonra da onu iade edecek olan ve sizi gökten ve yerden rızıklandıran mı? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? De ki: Şayet doğru sözlü iseniz, delilinizi getirin.

### [Kasas 28:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/28:34.md) — مَعِيَ

وَأَخِي هَارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِسَانًا فَأَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ

Meal (IK): Kardeşim Harun’un dili benimkinden daha düzgündür. Onu benimle beraber yardımcı olarak gönder ki beni tasdik etsin. Çünkü ben, tekzib etmelerinden endişe duyuyorum.

### [Kasas 28:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/28:57.md) — مَعَكَ

وَقَالُوا إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدَى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنَا أَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَمًا آمِنًا يُجْبَى إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ كُلِّ شَيْءٍ رِزْقًا مِنْ لَدُنَّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Seninle beraber hidayete uyacak olursak, yerimizden oluruz. Halbuki onları katımızdan bir rızık olarak her şeyin mahsulünün toplandığı emin bir haremde yerleştirmedik mi? Ama onların çoğu bilmezler.

### [Kasas 28:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/28:88.md) — مَعَ

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Allah ile birlikte bir başka tanrıya yalvarma. O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. O’nun zatından başka her şey helak olacaktır. Hüküm O’nundur ve sadece O’na döndürüleceksiniz.

### [Ankebut 29:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/29:10.md) — مَعَكُمْ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ فَإِذَا أُوذِيَ فِي اللَّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذَابِ اللَّهِ وَلَئِنْ جَاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمْ أَوَلَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِمَا فِي صُدُورِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): İnsanlardan öyleleri de vardır ki; Allah’a inandık, der de; Allah uğrunda bir eziyete uğratılınca; insanların o eziyetini, Allah’ın azabı gibi tutar. Rabbından bir yardım gelecek olursa; andolsun ki: Doğrusu biz, sizinle beraberdik, derler. Allah, herkesin kalbinde olanları en iyi bilen değil midir?

### [Ankebut 29:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/29:13.md) — مَعَ

وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَعَ أَثْقَالِهِمْ وَلَيُسْأَلُنَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَمَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Gerçekten onlar; hem kendi yüklerini, hem de kendi yükleriyle beraber daha nice yükleri yüklenecekler ve uydurup durdukları şeylerden dolayı kıyamet günü elbette sorguya çekileceklerdir.

### [Ankebut 29:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/29:69.md) — لَمَعَ

وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Bizim uğrumuzda mücahede edenleri elbette yollarımıza eriştiririz. Şüphesiz ki Allah, ihsan edenlerle beraberdir.

### [Ahzab 33:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/33:50.md) — مَعَكَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنَا لَكَ أَزْوَاجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَالَاتِكَ اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَكَ وَامْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرَادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَهَا خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِي أَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ey peygamber; Biz, mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah’ın sana ganimet olarak verdiği cariyeleri, seninle beraber hicret eden amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını, teyzelerinin kızlarını ve bir de eğer mü’min bir kadın kendisini peygambere hibe eder de peygamber de onunla evlenmeyi isterse onuki bu, mü’minlerden ayrı olarak sadece sana has olmak üzeresenin için helal kıldık. Sana bir zorluk olmasın diye mü’minlerin eşleri ve sağ ellerinin malik oldukları hakkında ne hükmettiğimizi bildirdik. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Sebe 34:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/34:10.md) — مَعَهُ

وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُدَ مِنَّا فَضْلًا يَاجِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ

Meal (IK): Andolsun ki; Davud’a, katımızdan lutuf ihsan ettik. Ey dağlar; onunla birlikte siz de tesbih edin ve kuşlar da. Ona demiri yumuşak kıldık.

### [Yasin 36:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/36:19.md) — مَعَكُمْ

قَالُوا طَائِرُكُمْ مَعَكُمْ أَئِنْ ذُكِّرْتُمْ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Uğursuzluğunuz sizinledir. Size öğüt verildi diye mi? Hayır, siz; çok aşırı giden bir kavimsiniz.

### [Saffat 37:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/37:102.md) — مَعَهُ

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَابُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَاأَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): O, kendisinin yanısıra yürümeye başlayınca dedi ki: Oğulcuğum; doğrusu ben, rüyada iken seni boğazladığımı görüyorum. Bir bak, ne dersin? O da dedi ki: Babacığım; sana emrolunanı yap. İnşallah beni sabredenlerden bulursun.

### [Sad 38:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/38:18.md) — مَعَهُ

إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ

Meal (IK): Biz, gerçekten dağları onun buyruğuna vermiştik. Sabah ve akşam tesbih ederlerdi.

### [Sad 38:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/38:43.md) — مَعَهُمْ

وَوَهَبْنَا لَهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنَّا وَذِكْرَى لِأُولِي الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Katımızdan bir rahmet, akıl sahipleri için de bir öğüt olmak üzere ona, ailesini ve onlarla birlikte olanların bir mislini lutfettik.

### [Sad 38:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/38:59.md) — مَعَكُمْ

هَذَا فَوْجٌ مُقْتَحِمٌ مَعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُو النَّارِ

Meal (IK): İşte bu topluluk, sizinle beraber göğüs gerenlerdir. Rahat yüzü görmesin onlar. Muhakkak cehenneme gireceklerdir.

### [Zümer 39:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/39:47.md) — مَعَهُ

وَلَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَبَدَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مَا لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ

Meal (IK): Yeryüzünde olanların hepsi ve bir misli daha zalimlerin olsaydı; kıyamet günündeki kötü azab için elbette bunları fidye verirlerdi. Halbuki Allah katından onlara hiç hesablamadıkları şeyler belirmiştir.

### [Mü'min 40:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/40:25.md) — مَعَهُ

فَلَمَّا جَاءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا اقْتُلُوا أَبْنَاءَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ وَاسْتَحْيُوا نِسَاءَهُمْ وَمَا كَيْدُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

Meal (IK): O, katımızdan kendilerine hakkı getirince: Onunla beraber iman etmiş olanların oğullarını öldürün, kadınlarını sağ bırakın, dediler. Kafirlerin düzeni hedef olmaktan başka bir şey değildir.

### [Zuhruf 43:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/43:53.md) — مَعَهُ

فَلَوْلَا أُلْقِيَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ جَاءَ مَعَهُ الْمَلَائِكَةُ مُقْتَرِنِينَ

Meal (IK): Ona altın bilezikler verilmeli veya beraberinde kendisine yardım edecek melekler gelmeli değil miydi?

### [Muhammed 47:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/47:35.md) — مَعَكُمْ

فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ

Meal (IK): Öyleyse sakın gevşemeyin; üstün olduğunuz halde sulha davet etmeyin. Allah, sizinle beraberdir. O; amellerinizi asla eksiltmez.

### [Fetih 48:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/48:4.md) — مَعَ

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): O’dur; mü’minlerin kalblerine sekineti indiren. Ta ki; imanlarını imanla arttırsınlar. Göklerin ve yerin orduları Allah’ındır. Allah; Alim ve Hakim olandır.

### [Fetih 48:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/48:29.md) — مَعَهُ

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Muhammed; Allah’ın Rasulüdür. Beraberinde bulunanlar da; kafirlere karşı zorlu, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rüku’ edenler, secde edenler olarak görürsün. Allah’tan lutuf ve rıza isterler. Onlar; yüzlerindeki izinden tanınırlar. İşte onların Tevrat’taki vasıfları budur. İncil’de de şöyle vasıflandırılmışlardı: Onlat filizini yarıp çıkarmış, gittikçe onu kuvvetlendirerek kalınlaşmış, gövdesi üzerine dikilmiş bir ekine benzerler ki bu, ekicilerin de hoşuna gider. Allah; böylece onları çoğaltıp kuvvetlendirmekle, kafirleri öfkelendirir. Allah; iman edip salih amel işleyenlere hem mağfiret, hem de büyük bir mükafat vaadetmiştir.

### [Kaf 50:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/50:21.md) — مَعَهَا

وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ

Meal (IK): Her nefis, yanında bir sürücü ve şahidle gelir.

### [Kaf 50:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/50:26.md) — مَعَ

الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِي الْعَذَابِ الشَّدِيدِ

Meal (IK): Ki o; Allah’tan başka bir ilah edinmiştir. Haydi siz ikiniz, onu en şiddetli azabın içine atın.

### [Zariyat 51:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/51:51.md) — مَعَ

وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Allah ile birlikte başka bir tanrı edinmeyin. Doğrusu ben; size, O’ndan apaçık bir uyarıcıyım.

### [Tur 52:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/52:31.md) — مَعَكُمْ

قُلْ تَرَبَّصُوا فَإِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُتَرَبِّصِينَ

Meal (IK): De ki: Gözleyin, doğrusu ben de sizinle beraber gözleyenlerdenim.

### [Hadid 57:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/57:4.md) — مَعَكُمْ

هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَمَا كُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra da Arş’a hükmeden O’dur. Yere gireni ve ondan çıkanı, gökten ineni ve oraya yükseleni bilir. Nerede olursanız olun, O, sizinle beraberdir. Ve Allah; yaptıklarınızı görmektedir.

### [Hadid 57:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/57:14.md) — مَعَكُمْ

يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَلَكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ حَتَّى جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ

Meal (IK): Onlara: Biz sizinle beraber değil miydik? diye seslenirler. Onlar da: Evet, ama siz kendinizi aldattınız, pusu kurdunuz, şüpheye düştünüz ve kuruntular sizi aldattı. O çok aldatan, sizi Allah’a karşı bile aldattı. Nihayet Allah’ın emri gelip çattı.

### [Hadid 57:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/57:25.md) — مَعَهُمُ

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, peygamberlerimizi açık delillerle gönderdik. Ve insanların adaleti ayakta tutmaları için beraberlerinde kitabı ve mizanı indirdik. Bir de kendisinde çetin bir sertlik ve insanlar için faydalar bulunan demiri indirdik. Allah; kimin, görmeden Allah’a ve peygamberlerine yardım edeceğini bilir. Muhakkak ki Allah; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Mücadele 58:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/58:7.md) — مَعَهُمْ

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوَى ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَلَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلَا أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَمَا كَانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bilmez misin ki Allah; göklerde olanları da, yerde olanları da bilir. Üç kişinin gizli bulunduğu yerde dördüncü mutlaka O’dur, beş kişinin gizli bulunduğu yerde altıncı mutlaka O’dur. Bundan az veya çok olsunlar ve nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka onlarla beraberdir. Sonra, bütün yaptıklarını kıyamet günü kendilerine haber verecektir. Muhakkak ki Allah, her şeyi bilendir.

### [Haşr 59:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/59:11.md) — مَعَكُمْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَدًا أَبَدًا وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Münafıklık etmiş olanlara bakmadın mı ki; Ehl-i Kitab’dan küfretmiş olan kardeşlerine: Eğer siz çıkarılırsanız andolsun ki; biz de sizinle beraber çıkarız. Ve sizin aleyhinizde asla kimseler itaat etmeyiz. Eğer savaşa tutuşursanız; muhakkak size yardım ederiz, derler. Allah şehadet eder ki; onlar yalancıdırlar.

### [Haşr 59:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/59:12.md) — مَعَهُمْ

لَئِنْ أُخْرِجُوا لَا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَلَئِنْ قُوتِلُوا لَا يَنْصُرُونَهُمْ وَلَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; eğer onlar çıkarılsalar; onlarla beraber çıkmazlar. Eğer onlara savaş açılırsa; yardım etmezler. Yardıma gitseler bile; mutlaka gerisin geri dönerler. Sonra da kendileri yardım görmezler.

### [Mümtehine 60:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/60:4.md) — مَعَهُ

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): İbrahim’de ve onun beraberinde olanlarda sizin için gerçekten güzel bir örnek vardı. Hani onlar, kavimlerine demişlerdi ki: Biz, sizden ve Allah’ ı bırakıp taptığınız başka şeylerden uzağız. Sizi inkar ediyoruz. Yalnız Allah’a inanıncaya kadar bizimle sizin aranızda ebedi düşmanlık ve öfke belirmiştir. Yalnız İbrahim’in babasına; andolsun ki, senin için mağfiret dileyeceğim. Ama Allah’tan sana gelecek herhangi birşeyi def’etmeye gücüm yetmez, demesi müstesna. Ey Rabbımız; Sana tevekkül ettik ve Sana yöneldik. Dönüş de ancak Sana’dır.

### [Tahrim 66:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/66:8.md) — مَعَهُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعَى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’a nasuh tevbesi ile tevbe edin. Umulur ki Rabbınız kötülüklerinizi örter ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. O gün, Allah; peygamberini ve onunla beraber olan mü’minleri utandırmayacak. Onların nurları önlerinde ve sağlarında koşacak; Rabbımız, ışığımızı tamamla, bizi bağışla. Şüphesiz ki Sen, her şeye kadirsin, diyecekler.

### [Tahrim 66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/66:10.md) — مَعَ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ

Meal (IK): Allah; küfredenlere Nuh’un karısıyla Lut’un karısını misal verdi. Onlar, kullarımızdan iki salih kulun nikahında iken hainlik ettiler de, onları Allah’tan hiç bir şeyle kurtaramadılar. O iki kadına; ateşe girenlerle beraber siz de girin, denildi.

### [Mülk 67:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/67:28.md) — مَعِيَ

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللَّهُ وَمَنْ مَعِيَ أَوْ رَحِمَنَا فَمَنْ يُجِيرُ الْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): De ki: Beni ve benimle beraber bulunanları, Allah helak eder veya esirgerse; kafirleri, elim bir azabdan kurtaracak olan kimdir?

### [Cin 72:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/72:18.md) — مَعَ

وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا

Meal (IK): Muhakkak ki mescidler, Allah içindir. Öyleyse Allah ile beraber başkasına ibadet etmeyin.

### [Müzzemmil 73:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/73:20.md) — مَعَكَ

إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Şüphesiz ki Rabbın; senin, gecenin üçte ikisi, yarısı ve üçte biri içinde kalktığını bilir. Seninle beraber olan bir topluluğun da. Gece ve gündüzü Allah, takdir eder. Sizin onu sayamayacağınızı bildiğinden tevbenizi kabul etmiştir. Öyleyse Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun. İçinizden hasta olacakları, Allah’ın lutfundan aramak üzere yeryüzünde dolaşacak olanları ve Allah yolunda savaşacak olanları şüphesiz ki Allah bilir. O halde ondan kolayınıza geleni okuyun, namazı kılın, zekatı verin ve Allah’a güzel bir ödünç verin. Kendiniz için hayırdan ne takdim ederseniz; Allah katında onu mükafat bakımından daha büyük ve daha hayırlı olarak bulursunuz. Ve Allah’tan mağfiret dileyin. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Müddessir 74:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/74:45.md) — مَعَ

وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ

Meal (IK): Dalanlarla birlikte biz de dalardık,

### [İnşirah 94:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/94:5.md) — مَعَ

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

Meal (IK): Muhakkak ki güçlükle beraber bir kolaylık vardır.

### [İnşirah 94:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/ayet/94:6.md) — مَعَ

إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

Meal (IK): Elbette güçlükle beraber bir kolaylık vardır.

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

مَعَ: كلمةٌ تدلُّ على المصاحبة. قال محمد بن السَريِّ: الذي يدلُّ على أنَّ مَعَ اسمٌ حركةُ آخرِه مع تحرُّك ما قبله، وقد يسكَّن وينوَّن تقول: جاءوا معاً.

##### Türkçe

**مَعَ**: Bir kelimedir; beraberliğe delâlet eder. Muhammed b. es-Serrî dedi: **مَعَ**’ın isim olduğuna delâlet eden şey, sonunun harekesi, kendisinden öncesinin harekeli olmasıyla beraberdir; bazen sâkin kılınır ve tenvinlenir; şöyle dersin: geldiler **معاً**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والميم
عم ، مع
عم : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه اختصم إليه رجلانِ في نخلِ غرسَه أحدُهما في أرض الآخر ، قال الراوي للحديث : ( فلقد رأيت النخل يُضرَب في أصولها بالفؤوس وإنّها لَنخلٌ عُمٌّ ) .
قال أبو عبيد : العُمُّ : التامّة في طولها والتفافها ، واحدتها عميمة . قال : ومنه قيل للمرأة عميمة إذا كانت وثيرة . وأنشد للبيد في صفة نخيل طالت :
سُحُق يمتِّعها الصَّفا وسَرِيُّه
عُمٌّ نواعم بينهنَّ كروم
الصَّفا : نهر بالبحرَين . والسريّ : خليجٌ ينخلج منه .
ويقال : اعتمَّ النبتُ اعتماماً ، إذا التفّ وطال . ونبتٌ عميم . وقال الأعشى :
مؤزَّرٌ بعَميمِ النبت مُكتهِلُ
وأخبرني المنذري عن الحراني عن ابن السكيت قال : العَمُّ الجماعة من الحيّ . والعمّ : أخ الأب . والعَمَم : الجِسم التامّ ، يقال : إنّ جسمَه لعَممٌ ، وإنّه لعَمَمُ الجِسم .
ويقال استوى شبابُ فلانٍ على عَمَمه وعُمُمِه ، أي على طوله وتمامه .
أبو عبيد عن أبي عمر قال : العماعم : الجماعات ، واحدها عَمٌّ على غير قياس . قال أبو عبيد : وقال الكسائيّ : استعمَّ الرجلُ عَمّاً ، إذا اتخذَ عَمًّا . قال : وقال أبو زيد : يقال تعمَّمتُ الرجل ، إذا دعوته عَمّاً . ومثله تخوَّلتُ خالاً . ويجمع العمّ أعماماً وعُموماً وعُمومة .
وأخبرني المنذري عن ثعلب عن ابن الأعرابي أنه أنشدَهُ :
عَلاَمَ بنَتْ أختُ اليرابيع بيتَها
عليَّ وقالت لي بليلٍ تعمَّمِ
معناه أنّه لما رأت الشيبَ برأسه قالت له : لا تأتنا خِلْماً ولكن ائتِنا عَمًّا
الحرّاني عن ابن السكيت : يقال هما ابنا عَمٍ ولا يقال هما ابنا خال ، ويقال هما ابنا خالة ولا يقال ابنا عمة .
وفي حديث عروة بن الزُّبير أنه ذكر أُحَيحةَ بن الجُلاَح وقولَ أخواله فيه : ( كنّا أهلَ ثُمِّهِ ورُمِّه ، حتى استوى على عُمُمِّه ) قال : قال أبو عبيد : قوله ( حتى استوى على عُممِّه ) أراد على طوله واعتدال شبابه ، يقال للنبات إذا طال : قد اعتمّ .
وقال شمر : قال أبو منجوف : يقال قد عَمَّمناك أمرنا ، أي ألزمناك .
قال شمر : والمعمَّم : السيّد الذي يقلّده القومُ أمورَهم ، ويلجأ إليه عوامُّهم . وقال أبو ذؤيب الهذليّ :
ومن خير ما جمع الناشىء ال
معمَّم خِيرٌ وزندٌ وَرِيُّ
قال : والعَمَمُ من الرجال : الكافي الذي يعمُّهم بالخير . وقال الكميت :
بحر جريرُ ( بن شقٍ ) من أرومته
وخالدٌ من بنيه المِدره العممُ
قال : والعمم أيضاً في الطُّول والتمام . وقال أبو النجم :
وقَصَب رؤد الشبابِ عَمَمُه
وقال ابن الأعرابيّ : خَلْق عَمَمٌ ، أي تامّ .
وفي حديث عطاء : ( إذا توضَأتَ فلم تعمُمْ فتيمَّم ) ، قال شمر : قوله ( فلم تعمُمْ ) ، يقول : إذا لم يكن في الماء وضوءٌ تامٌّ فتيمَّم . وأصله من العموم .
ثعلب عن ابن الأعرابي : عُمَّ ، إذا طُوّل . وعَمَّ ، إذا طال . قال : وعمعم الرجُل ، إذا كثُر جيشُه بعد قلّة .
ومن أمثالهم : ( عَمَّ ثؤباءُ الناعسِ ) ، يضرب للحدَث يحدُث ببلدة ثم يتعدّاه إلى سائر البُلدان . وأصله أن الناعسَ يتثاءب في المجلس فيُعدى ثؤباؤه أهلَ مجلسِه .
ويقال رجل عُمِّيّ ورجلٌ قُصريّ . فالعُمّيّ :
العامّ ، والقُصريّ : الخاصّ .
والعِمامة من لباس الرأس معروفة ، وجمعها العمائم . وقد تعممّها الرجل واعتمّ بها . وإنه لحسَن العِمَّة . وقال ذو الرمة :
واعتمَّ بالزَّبد الجَعْد الخراطيمُ
والعرب تقول للرجل إذا سُوِّد : قد عُمِّم . وذلك أنَّ العمائم تيجانُ العرب . وكانوا إذا سوّدوا رجلاً عمَّموه عمامةً حمراء . ومنه قول الشاعر :
رأيتُك هرَّيتَ العمامةَ بعدما
رأيتكَ دهراً فاصعاً لم تعصَّبِ
وكانت الفرسُ إذا ملّكت رجلاً توّجوه ، فكانوا يقولون للملك مَتوّج .
وقال أبو عبيدة : فرسٌ معمَّم ، إذا انحدرَ بياض ناصيته إلى منبتها ، وما حولها من الرأس والناصية معمَّم أيضاً . قال : ومن شيات الخيل : أدرعُ معمَّم ، وهو الذي يكون بياضُه في هامته دون عنقه .
والعرب تقول رجلٌ مُعَمٌّ مُخْوَلٌ ، إذا كان كريم الأعمام والأخوال ، ومنه قول امرىء القيس :
بجيدِ مُعَمَ في العشيرة مُخْوَلِ
وقال الليث : يقال فيه مُعِمٌّ مُخْوِل أيضاً .
قلت : ولم أسمعه لغيره ، ولكن يقال رجل مِعَمٌّ مِلَمٌّ ، إذا كان يعمُّ الناسَ فضلُه ومعروفُه ويَلُمّهم ، أي يجمعهم ويصلح أمورَهم .
وقال الليث : العامّة : عيدانٌ يُشَدُّ بعضُها إلى بعض ويُعبَر عليها .
قلت : خفّف ابنُ الأعرابي الميم من العامَة بمعنى المِعْبَر ، وجعله مثل هامة الرأس وقامَة العَلَق ، في حروفٍ مخفّفة الميم ، وهو الصواب .
وقوله الله عزّ وجلّ : ( ) ( النّبَإِ : 1 ) أصله عن ما يتساءلون ، فأدغمت النون من عن في الميم من ما وشُدِّدتَا ميماً ، وحذفت الألف فرقاً بين الاستفهام والخبر في هذا الباب . والخبرُ كقولك : عما أمرتك به ، المعنى عن الذي أمرتك به . وأما قول ذي الرّمّة :
بَراهنّ عما هنّ إما بَوادىءٌ
لحاجٍ وإما راجعاتٌ عوائدُ
فإن الفراء قال : ما صلة ، والعين مبدلة من ألف أنْ . المعنى براهنّ يعني الركاب أنْ هن إمّا بَوادىءُ لحاجة في سفر مبتدأ ، وإما أن عُدْن راجعات من السفر ، وهي لغة تميم ، يقولون عن هُنّ .
وأما قول الآخر يخاطب امرأة اسمها عَمَّى :
فقِعدَكِ عَمَّى الله هلاَّ نعيتِهِ
إلى أهل حيَ بالقنافذ أوردوا
فإنّ عَمَّى اسم امرأة ، أراد يا عَمَّى . وقِعدَكِ والله يمينان .
وقال المسيّب بن علَس يصف ناقة :
ولها إذا لحِقتْ ثمائلها
جَوزٌ أعمُّ ومِشفَرٌ خَفِقُ
قال أبو عمرو : الجَوز الأعمّ : الغليظ التامّ . والجوز : الوسط . قال : ومِشفَرٌ خَفِق : أهدَلُ ، فهو يضطرب إذا عَدَتْ .
مع : أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : المعُّ الذَّوَبان .
أبو عبيد : المعمعانيّ : اليوم الشديد الحرّ . قال : والمعمعة : حكاية صوت لهب النّار إذا شُبّت بالضِّرام . ومنه قول امرىء القيس :
كمعمعة السَّعَف الموقَدِ
ويقال للحرب مَعمعة : ولها معنيان : أحدهما أصوات المقاتِلة ، والآخر استعار نارها .
وقال شمِر : امرأةٌ مَعمَعٌ ، وهي الذكيّة المتوقِّدَة .
وفي حديثٍ مرفوع : ( لا تَهْلك أمّتي حتّى يكون التمايُل والتّمايُز والمعامع ) ، يريد بالمعامع الحروبَ وهَيْج الفتن والتهابَ نيرانها ، والأصل فيه معمعة النار ، وهو سرعة تلهُّبِها . ومثله معمعة الحَرّ .
ومثل هذا قولهم : ( الآن حينَ حَمِيَ الوطيس ) .
والمَعمعة : الدَّمْشقة ، وهو عَملٌ في عجَل .
وأمّا ( مَعَ ) فهي كلمةٌ تضم الشيءَ إلى الشي ، وأصلها مَعاً ، وستراها في معتّل العين بأوضحَ من هذا التفسير إن شاء الله .
وقال الليث : إذا أكثر الرجلُ من قول ( مَعَ ) قيل يُمعمِع معمعةً . قال : ودِرهم مَعمعيٌّ : كتب عليه ( مَع مَع ) .
ثعلبٌ عن ابن الأعرابيّ : مَعمَع الرجلُ ، إذا لم يحصُل على مذهب ، فهو يقول لكلّ : أنا مَعَك ومنه قيل لمن هذه صفتُه : إمّعٌ وإمَّعَة .

##### Türkçe

**باب العين والميم**
عم ، **مع**

**عم** : Nebî’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu: İki adam, birinin ötekinin arazisine diktiği hurmalık hakkında ona muhakeme için geldiler. Hadisin râvisi dedi ki: “(Andolsun, hurmalıkların köklerine baltalarla vurulduğunu gördüm; şüphesiz onlar **عُمٌّ** hurmalıklardır.)”

Ebû Ubeyd dedi ki: **العُمُّ**: boyunda ve sarılıp dolaşmasında tam olan(lar)dır; tekili **عميمة**’dir. Dedi ki: Bundan dolayı, dolgun (semiz) olduğunda kadına **عميمة** denildi. Lebîd’in, uzamış hurmalıkları vasfederken söylediği şiiri okudu:
سُحُق يمتِّعها الصَّفا وسَرِيُّه
عُمٌّ نواعم بينهنَّ كروم
**الصَّفا**: Bahreyn’de bir nehirdir. **السريّ**: ondan ayrılıp çıkan bir kanaldır.

Ve denilir: **اعتمَّ النبتُ اعتماماً**; sarılıp dolaştığında ve uzadığında. Ve (denilir:) **نبتٌ عميم**. A‘şâ dedi ki:
مؤزَّرٌ بعَميمِ النبت مُكتهِلُ

Münzirî bana, Harrânî’den, o da İbnü’s-Sikkît’ten haber verdi; dedi ki: **العَمُّ** kabileden cemaat(ler)dir. Ve **العمّ**: babanın kardeşidir. Ve **العَمَم**: tam cisimdir; denilir: “Şüphesiz onun cismi **لعَممٌ**’dür” ve “Şüphesiz o, cismin **لعَمَمُ**’udur.”

Ve denilir: “Falanın gençliği **على عَمَمه وعُمُمِه** üzere düzeldi”; yani boyu ve tamamlığı üzere.

Ebû Ubeyd, Ebû Ömer’den: **العماعم**: cemaatlerdir; tekili, kıyasa göre olmaksızın **عَمٌّ**’dur. Ebû Ubeyd dedi ki: Kisâî dedi ki: **استعمَّ الرجلُ عَمّاً**; bir **عَمّ** edindiğinde. Dedi ki: Ebû Zeyd dedi ki: **تعمَّمتُ الرجل** denilir; ona **عَمّاً** diye seslendiğimde. Benzeri: **تخوَّلتُ خالاً**. Ve **العمّ**; **أعماماً** ve **عُموماً** ve **عُمومة** olarak cem‘ edilir.

Münzirî bana, Sa‘leb’den, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi: Ona şu beyti okumuş:
عَلاَمَ بنَتْ أختُ اليرابيع بيتَها
عليَّ وقالت لي بليلٍ تعمَّمِ
Manası: Başında ak saç(ı) gördüğünde ona dedi ki: “Bize **خِلْماً** olarak gelme; fakat bize **عَمّاً** olarak gel.”

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: “Onlar iki **ابنا عَمٍ**’dir” denilir; “iki **ابنا خال**” denilmez. Ve “iki **ابنا خالة**’dir” denilir; “iki **ابنا عمة**” denilmez.

Urve b. ez-Zübeyr hadîsinde: Ühayha b. el-Culâh’ı ve dayılarının onun hakkında sözünü zikretti: “(Biz onun **ثُمِّهِ** ve **رُمِّه** ehli idik; ta ki **على عُمُمِّه** üzere düzeldi.)” Dedi ki: Ebû Ubeyd dedi ki: Onun “(ta ki **على عُممِّه** üzere düzeldi)” sözüyle, boyu ve gençliğinin itidali kastedildi. Bitkiye, uzadığında denilir: “**قد اعتمّ**”.

Şemmer dedi ki: Ebû Mencûf dedi ki: “Sana işimizi **قد عَمَّمناك**” denilir; yani seni (ona) bağladık, seni (ona) zorunlu kıldık.

Şemmer dedi ki: **المعمَّم**: kavmin işlerini kendisine taklit ettikleri (yükledikleri) efendidir; avamları ona sığınır. Ebû Züeyb el-Hüzelî dedi ki:
ومن خير ما جمع الناشىء ال
معمَّم خِيرٌ وزندٌ وَرِيُّ
Dedi ki: Erkeklerden **العَمَمُ**: onlara hayırla **يعمُّهم** eden, yeterli (kimse)dir. Kümeyt dedi ki:
بحر جريرُ ( بن شقٍ ) من أرومته
وخالدٌ من بنيه المِدره العممُ
Dedi ki: **العمم** ayrıca boyda ve tamamlıktadır. Ebû’n-Necm dedi ki:
وقَصَب رؤد الشبابِ عَمَمُه
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **خَلْق عَمَمٌ**; yani tam.

Atâ hadîsinde: “(Abdest aldığında, **فلم تعمُمْ** ise teyemmüm et.)” Şemmer dedi ki: Onun “(**فلم تعمُمْ**)” sözü: “Suda tam bir abdest yoksa teyemmüm et” der. Aslı **العموم**’dandır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **عُمَّ**; uzatıldığında. Ve **عَمَّ**; uzadığında. Dedi ki: **وعمعم الرجُل**; ordusu azlıktan sonra çoğaldığında.

Onların darb-ı mesellerinden: “(**عَمَّ ثؤباءُ الناعسِ**)”; bir beldede meydana gelip sonra diğer beldelere de geçen olay için darb olunur. Aslı: **الناعس** mecliste esner de onun esnemesi meclis ehline bulaşır.

Ve denilir: **رجل عُمِّيّ** ve **رجلٌ قُصريّ**. Şu halde **العُمّيّ**: umumî (halktan olan); **القُصريّ**: hususî (özel).

**العِمامة** baş giysisinden bilinen (şey)dir; cem‘i **العمائم**’dir. Erkek onu giydi: **تعمممّها**; ve onunla sarındı: **اعتمّ بها**. Ve şüphesiz o, **حسَن العِمَّة**’dir. Zû’r-Rumme dedi ki:
واعتمَّ بالزَّبد الجَعْد الخراطيمُ

Araplar, bir adam efendi kılındığında ona derler: “**قد عُمِّم**.” Bu, sarıkların Arapların taçları olmasındandır. Bir adamı efendi kıldıklarında ona kırmızı bir sarık sararlardı. Ondan şairin sözü:
رأيتُك هرَّيتَ العمامةَ بعدما
رأيتكَ دهراً فاصعاً لم تعصَّبِ
Farslar ise bir adamı hükümdar yaptıklarında onu taçlandırırlardı; bu sebeple hükümdara **مَتوّج** derlerdi.

Ebû Ubeyde dedi ki: **فرسٌ معمَّم**; alnının beyazlığı, çıktığı yere kadar indiğinde. Ve başın çevresi ile alın da **معمَّم**’dir. Dedi ki: Atların alâmetlerinden: **أدرعُ معمَّم**; o, beyazlığı boynunun altında değil de tepesinde olan (attır).

Araplar derler: **رجلٌ مُعَمٌّ مُخْوَلٌ**; amcaları ve dayıları soylu olduğunda. Ondan İmrü’l-Kays’ın sözü:
بجيدِ مُعَمَ في العشيرة مُخْوَلِ
Leys dedi ki: Onda **مُعِمٌّ مُخْوِل** de denilir.

Dedim ki: Onu ondan başkasından işitmedim; fakat denilir: **رجل مِعَمٌّ مِلَمٌّ**; fazlı ve iyiliği insanları kuşattığında (**يعمُّ**) ve onları topladığında (**يَلُمّهم**); yani onları bir araya getirir ve işlerini düzeltir.

Leys dedi ki: **العامّة**: bazıları bazılarına bağlanan ve üzerinden geçilen değneklerdir.

Dedim ki: İbnü’l-A‘râbî, geçit manasındaki **العامَة**’de mîm’i hafifletti; onu, mîm’i hafifletilmiş harflerde “başın tepesi” ve “sülüğün boyu” gibi yaptı; doğru olan budur.

Aziz ve celil Allah’ın sözü: ( ) ( **النّبَإِ : 1** ) aslı “**عن ما يتساءلون**”dur; böylece **عن**’daki nûn, **ما**’daki mîm’e idğam edildi ve ikisi mîm olarak şeddelendi; bu bapta istifham ile haber arasında fark olsun diye elif düşürüldü. Haber ise senin “**عما أمرتك به**” demen gibidir; mana: “Sana emrettiğim şey hakkında.” Zû’r-Rumme’nin sözüne gelince:
بَراهنّ عما هنّ إما بَوادىءٌ
لحاجٍ وإما راجعاتٌ عوائدُ
Şüphesiz Ferrâ dedi ki: **ما** sıla’dır; **العين** ise **أنْ**’ın elifinden bedeldir. Mana: “**براهنّ**” yani binekler, “**أنْ هن**: ya başlangıç bir yolculukta bir ihtiyaç için gidenlerdir; ya da yolculuktan dönüp geri gelenlerdir.” Bu, Temîm’in dilidir; “**عن هُنّ**” derler.

Diğerinin, adı **عَمَّى** olan bir kadına hitap ederek söylediği söze gelince:
فقِعدَكِ عَمَّى الله هلاَّ نعيتِهِ
إلى أهل حيَ بالقنافذ أوردوا
Şüphesiz **عَمَّى** bir kadının adıdır; “Ey **عَمَّى**” demek istedi. Ve **قِعدَكِ** ile “vallahi” iki yemindir.

Müseyyeb b. ‘Ales, bir deveyi vasfederken dedi ki:
ولها إذا لحِقتْ ثمائلها
جَوزٌ أعمُّ ومِشفَرٌ خَفِقُ
Ebû Amr dedi ki: **الجَوز الأعمّ**: kalın, tam (olan)dır. Ve **الجوز**: orta (kısım)dır. Dedi ki: **مِشفَرٌ خَفِق**: sarkık; koştuğunda sallanır.

**مع** : Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi ki: **المعُّ** erimektir.

Ebû Ubeyd: **المعمعانيّ**: çok sıcak gün. Dedi ki: **المعمعة**: odunla tutuşturulduğunda ateş alevinin sesinin taklididir. Ondan İmrü’l-Kays’ın sözü:
كمعمعة السَّعَف الموقَدِ
Ve savaşa **مَعمعة** denilir; onun iki manası vardır: biri savaşanların sesleri, diğeri ateşinin (ateş gibi oluşunun) istiâresidir.

Şemmer dedi ki: **امرأةٌ مَعمَعٌ**: zeki, alevli (uyanık) kadındır.

Merfû bir hadîste: “(Ümmetim helâk olmaz; ta ki **التمايُل** ve **التّمايُز** ve **المعامع** oluncaya kadar.)” **المعامع** ile savaşları, fitnelerin coşmasını ve ateşlerinin tutuşmasını kasteder; aslı, ateşin **معمعة**’sıdır; o da onun çabuk alevlenmesidir. Benzeri: sıcağın **معمعة**’sı.

Bunun benzeri onların sözü: “(Şimdi, **حَمِيَ الوطيس** olduğu zamandır.)”

Ve **المَعمعة**: **الدَّمْشقة**’dır; o, aceleyle yapılan bir iştir.

**( مَعَ )**’a gelince: O, şeyi şeye katıp birleştiren bir kelimedir; aslı **مَعاً**’dır. Onu, inşallah, gözü illetli (fiiller) bahsinde bu tefsirden daha açık göreceksin.

Leys dedi ki: Adam **( مَعَ )** sözünü çoğalttığında “**يُمعمِع معمعةً**” denilir. Dedi ki: **دِرهم مَعمعيٌّ**: üzerine “(**مَع مَع**)” yazılmıştır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **مَعمَع الرجلُ**; bir mezhep üzerinde yerleşmediğinde; o, herkese “Ben **مَعَك**’ım” der. Bundan dolayı, sıfatı bu olan kimseye **إمّعٌ** ve **إمَّعَة** denildi.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الميم وما بعدها في المضاعف والمطابق)
 (من)  الميم والنون أصلان. أحدهما يدلُّ على قطع وانقطاع، والآخر على اصطناع خير.
الأوّل [المنّ]: القطع، ومنه يقال: مَنَنْتُ الحبلَ: قطعته. قال الله تعالى: ﴿فلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ﴾ [التين 6]. والمَنُون: المنيّة، لأنها تنقص العدد وتقطع المدَد. والمنُّ: الإعياء، وذلك أنَّ المُعْيِيَ ينقطع عن السَّير. قال:
* قلائصاً لا يشتَكين المَنَّا *
والأصل الآخر المَنُّ، تقول([1]): مَنّ يمنّ منَّاً، إذا صنع صُنعاً جميلاً. ومن الباب المُنّة، وهي القُوَّة التي بها قِوام الإنسان، وربما قالوا: مَنَّ بيدٍ أسداها، إذا قَرَّع بها. وهذا يدلُّ على أنّه قطع الإحسان، فهو من الأوّل.
(مه)  الميم والهاء كلمتان تدلُّ إحداهما على زَجْر، والأخرى على مَنْظَرٍ ولَذَّةٍ.
فالأولَى قولهم: مَهْ([2]). ومهمه به: زَجره بقوله له ذلك. والمَهْمَه: الخَرق الأملس الواسع.
والأخرى قولهم: ليس له مَهَهٌ، إذا لم يكن جميلاً. ويقولون: "كل شيء مَهَهٌ ومَهَاهٌ إلاَّ النِّساء وذكرَهُنّ([3])". والمَهاهُ: اللّذَّة. أنشدنا القَطّان عن ثعلب:
وليس لعيشنا هذا مَهَاهٌ *** وليست دارنا الدُّنيا بدارِ([4])(مت)  الميم والتاء أصيل يدلُّ على مدٍّ ونَزْع في الشيءُ. يقال مَتَتُّ ومدَدْتُ. ومنه قولهم يَمُتّ بكذا، إذا توصَّل بقرابةٍ وما أشبهها. ومنه المَتُّ: النَّزْع من البِئر على غير بَكَرة.
(مث)  الميم والثاء كلمتان. يقولون: مثَّ يدَه: مسحها ومَثَّ الشَّيء، إذا كان يرشَح دَسَماً. وقال ابن دريد([5]): مثَّ شارِبُه، إذا أكل دَسَماً فبقي عليه.
(مج)  الميم والجيم كلمتانِ إحداهما تخليطٌ في شيء، والثانية رَمْيٌ للشيء بسرعة.
فالأولى المجمجة: تخليطٌ فيما يُكتَب. ومَجمَجَ في أخباره: لم يَشْفِ ولم يُفصِح.
والأخرى مَجَّ الشرابَ من فيه: رمى به. والشَّراب مُجَاج العِنَب. والمَطَر مُجَاج المُزْن. والعسل مُجاج النَّحْل. وهو هرِم ماجٌّ: يمجُّ ريقَه ولا يستطيع أن يَحبسه من كِبره. ومن باب السرعة أمَجَّ في البلاد إمجاجاً: ذهب. وأمَجَّ الرّجُل: أسرَعَ في عَدْوِه.
(مح)  الميم والحاء ثلاثُ كلماتٍ لا تنقاس على أصلٍ واحد: الأولى مَحَّ الشَّيء وأَمَحَّ، إذا دَرَسَ وَبلِيَ. والمَحُّ: الثَّوْبُ البالي.
والثانية: الرَّجل* المَحَّاح: الكذّاب الذي يُرِي بكلامه ما لا يفعله.
والثالثة المُحُّ: صُفْرة البَيض. ويقال: المَاحُ بياضها([6]).
(مخ)  الميم والخاء كلمةٌ تدلُّ على خالصِ كلِّ شيء. منه مُخُّ العظم، معروف. وأمَخَّتِ الشَّاة: كثُر مخُّها. وربما سمَّوا الدماغ مُخَّاً. قال:
ولا يأكلُ الكلبُ السَّرُوقُ نِعالنا *** ولا يُنتقَى المُخُّ الذي في الجماجمِ([7])وخالصُ كلِّ شيءٍ مُخُّه.
(مد)  الميم والدال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على جَرِّ شيءٍ في طول، واتّصال شيء بشيء في استطالة. تقول: مدَدْت الشيءَ أمدُّه مَدَّاً. ومَدَّ النهرُ، ومَدَّهُ نهرٌ آخر، أي زاد فيه ووَاصله فأطال مدّته. وأمْدَدْتُ الجيشَ بمدَدٍ. ومنه أمَدَّ الجُرْح: صارت فيه مِدَّةٌ، وهي ما يخرج. ومنه مددت الإبل مدّاً: أسقيتها الماء بالدَّقيق أو بشيءٍ تمدّه به([8]). والاسم المَدِيد. ومدُّ النهارِ: ارتفاعُه إذا امتدَّ. والمِداد: ما يكتب به، لأنَّهُ يُمَدُّ بالماء. ومددت الدّواةَ وأمددتها. والمَدَّة: استمدادك من الدَّواة مدَّةً بقلمك. ومن الباب المُدُّ من المكاييل، لأنَّه يمدّ المكيل بالمكيل مثله.
ومما شذّ عن الباب ماءٌ إمِدَّانٌ: شديد المُلوحة.
(مر)  الميم والراء أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدهما على مضيِّ شيءٍ، والآخر على خلاف الحلاوة والطِّيب.
فالأوّل مرّ الشيء يمُرّ، إذا مضَى. ومَرُّ السَّحابِ: انسحابُه ومضيُّه. ولقيته مرّةً ومرتين إنّما هو عبارة عن زمانٍ قد مرّ. ويقولون: لقيته مرّة من المرّ، يجمعون المرّة على المَرّ.
والأصل الآخر أمَرَّ الشَّيءُ يُمِرّ ومَرّ، إذا صار مرّاً. ولقيت منه الأمرَّينِ، أي شدائد غير طيِّبَة. والأمرّان: الهمّ والمرَض([9]). والأمرّ: المصارين يجتمع فيها الفَرث. قال:
ولا تُهْدِي الأمَرَّ وما يليهِ *** ولا تُهدِنَّ معروقَ العِظامِ([10])وسمِّي الأمرَّ لأنّه غير طيّب. ثم سمِّيت بعد ذلك كلُّ شدّةٍ وشديدة بهذا البناء. يقولون: أمررت الحبلَ: فتَلتُه، وهو مُمَرّ. والمرّ: شِدّة الفَتْل. والمرير: الحبل المفتول. وكذلك المريرة: القُوّة منه. والمَرِيرة: عِزّة النَّفس. وكلُّ هذا قياسُه واحد. والمُرَار: شجرٌ مُرّ.
أمَّا المَرمر فضربٌ من الحجارة أبيض صافٍ. والمَرْمَرَة أيضاً: نَعمة الجِسم وتَرجرُجُه. وامرأة مَرْمارة، إذا كانت تترجرج من نَعمتها.
(مز)  الميم والزاء أصلانِ: أحدهما طعمٌ من الطعوم، والآخر [يدلُّ] على مزيّةٍ وفضل.
فالأول: المُزُّ: الشّيءُ بين الحامض والحُلْو. ويقولون: سمِّيت الخمر مُزَّاءً([11]) من هذا، وقيل بل هو من القياس الآخر.
والأصل الآخر الفضل. وله عليه مِزٌّ([12])، أي فَضْل. والمُزَّاء منه؛ يقولون: هذا الشراب أمزُّ من هذا، أي أفضل. قالوا: والمُزّاء اسم، ولو كان نعتاً لقيل مَزَّاءُ. والتمزُّز: تمصُّص الشَّرابِ قليلاً قليلاً. ويمكن أن يكون هذا من الأوَّل.
(مس)  الميم والسين أصلٌ صحيح واحدٌ يدلُّ على جَسِّ الشّيء باليد. ومَسِسْتُهُ أَمَسُّهُ. وربما قالوا: مَسَسْتُ أَمُسُّ. والممسُوسُ: الذي به مَسٌّ، كأنَّ الجِنّ مسَّتْه. والمَسُوس من الماء: ما نالته الأيدي. قال:
لو كنت ماءً كنت لا *** عذبَ المذاقِ ولا مَسُوسا([13])(مش)  الميم والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على لِينٍ في الشَّيء وسهولةٍ ولُطف. منه المُشَاش، وهي العظام اللَّيِّنة، يقال مششتها أمُشُّها. قال:
لَحَا اللهُ صُعلوكَاً إذا جَنّ ليلُهُ	 *** مضى في المُشاشِ آلفاً كلَّ مَجزِرِ([14])والمشاش: الطِّينة اللَّيِّنة تُغرس فيها النخلة. قال:
* راسِي العُروقِ في المُشاشِ البجباجْ([15]) *
وهو طيِّب المُشاش، إذا كان بَرَّاً طيّباً. ويقولون: فلانٌ يمُشُّ مالَ فلانٍ، إذا أخَذَ منه الشَّيءَ بعد الشَّيء. ومنه مَشُّ اليد، إذا مُسِحت بمنديلٍ، لا يكون ذلك إلاّ بسهولة ولين. والمَشُوش، هو المِنديل. ومَشَشت النّاقَة: حلَبتُها وتركتُ في الضَّرعِ بعضَ اللَّبن. ومَشَّ الشَّيءَ: دافه في ماءٍ حتَّى يلينَ ويذوب. ويقال: مات ابنٌ لأمِّ الهَيثَم([16]) فسألناها فقالت: "ما زلت أَمُشُّ له الأشْفِيَة([17]) ألدُّه تارةً وأُوجِره* أخرى، فأبى قضاءُ الله تعالى". ومن الباب المَشَش: كلُّ ما شخَص من عظمٍ وكان له حَجْم، ويكون ذلك من عيبٍ يُصِيب العَظْم.
(مص)  الميم والصاد أصلٌ صحيح يدلُّ على شِبه التذوُّق للشّيء، وأخْذِ خالِصِه. من ذلك مَصِصْتُ الشيء أمَصُّه، وامتصصته أمتصُّه. والمصمصة: خلاف المَضمضة، لأنّ المصمصة بالصاد يكون بطرف اللِّسان. ومنه مُصاص الشيء: خالصه، وهو مقيسٌ من امتصصت الشيء، فهو الخالص الذي يُمتصّ. وفرس مُصامِصٌ: خالص العربية.
(مض)  الميم والضاد أصلٌ صحيح يدلُّ على ضَغْط الشَّيء للشيء.
منه مضَّنِي الشَّيءُ وأمضَّني: بلغ منِّي المشقّة، كأنّه قد ضغطك. والمضمضة: تحريك الماء في الفَم وضغطه. والكحلُ يمضُّ العين، إذا كانت لـه حُرْقة. ومَضِيضُه: حُرقَته. ويقولون: مِضِّ([18])، وهي حكايةٌ لشيءٍ يفعله الإنسان بشفته إذا أطمَعَ في الشيء([19]). يقولون للرّجُلِ إذا أقرَّ بحقٍّ عليه: مِضِّ. ومثلٌ من أمثالهم: "إنَّ في مِضِّ لطَمَعاً"، قالوا: وذلك إذا سُئِل حاجةً فكسر شفَتَيه.
(مط)  الميم والطاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على مدِّ الشيء. ومَطُّه: مَدُّه. والقياس فيه وفي المُطَيطاء واحدٌ، وهو المشيُ بتبختُر، لأنَّه إذا فعل مَطّ أطرافَه. قال الله تعالى: ﴿ثُمَّ ذَهَبَ إلى أَهْلِهِ يَتَمَطَّى﴾ [القيامة 33]، قالوا: أصله يتمطَّط، فجعلت الطاء الثالثة ياءً للتخفيف، ومطَّ حاجِبَيه: تكبَّر، وهو منه. ومنه المَطِيطة: الماء المختلِط بالطِّين؛ وهذا يكون إذا مدّ الماءَ مياهُ سيلٍ كدرة.
(مظ)  الميم والظاء كلمةٌ تدلُّ على مشارَّة ومنازعة. وماظَظْتُه مماظّة ومِظاظا: شارَرتُه ونازعته. وفي الحديث: "لا تُمَاظَّ جارك فإنّه يبقى ويذهب النّاس". ومن غير هذا المَظُّ: رمَّان البَرِّ.
(مع)  الميم والعين كلمةٌ تدلُّ على اختلاطٍ وجلبةٍ وما أشبه ذلك. منه المَعْمعة: صوت الحريق وصوت الشُّجعان في الحرب. والمَعمعان: شدّة الحرّ. قال ذو الرمة:
حَتَّى إذا معمعانُ الصيف هَبَّ لهُ *** بأجَّةٍ نَشَّ عنها الماءُ والرُّطُبُ([20])ومما ليس من هذا الباب "مَعَ"، وهي كلمةُ مصاحبةٍ، يقال: هذا مع ذاك. ويقولون في صفة النساء([21]): "منهنَّ معْمَع، لها شَيْئها أجْمَع"، وهي التي لا تعطي أحداً شيئاً يكون معها أبداً.
(مغ)  الميم والغين يدلُّ على شِبه ما مضى ذكره. يقولون: المغمغة: الاختلاط. قال رؤبة:
* الخُلُقِ المُمَغْمَغِ([22]) *
ويقولون: مغمغ طعامَه، إذا روَّاه دسماً.
(مق)  الميم والقاف أصلٌ يدلُّ على طولٍ وتجاوُزِ حدّ. والطَّويل البائن أمَقُّ بيَّن المَقَق. والمُقَامِق من الرِّجال: الذي يتكلَّم بأقصى حَلْقه ويتشدَّق. ويقولون: مَققْت الطَّلعةَ: شقَقْتُها.
(مك)  الميم والكاف أصلٌ صحيح يدلُّ على انتقاء العَظْم، ثم يقاس على ذلك. يقولون: تمكَّكت العظم: أخرجت مُخَّه. وامتَكَّ الفصيلُ ما في ضَرع أمِّه: شربه. والتمكّك: الاستقصاء. وفي الحديث: "لا تُمككُوا على غرمائكم([23])". ويقال: سمِّيت مكّة لقلّة الماء بها، كأنَّ ماءها قد امتُكَّ. وقيل سمِّيت لأنها تمُكُّ مَن ظَلَمَ فيها، أي تُهلِكه وتَقْصِمُه كما يمكُّ العظم. وينشدون:
 * يا مَكَّةُ الفَاجِرَ مُكِّي مَكَّا([24]) *
(مل)  الميم واللام أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدهما على تقليب شيء، والآخر على غَرَضٍ([25]) من الشَّيء.
فالأوَّل مَلَلْتُ الخُبزة في النّار أمُلُّها مَلاًّ، وذلك تقليبك إيَّاها فيها. والمَلَّة: الرَّماد أو التُّرابُ الحارّ. ويقال: أطعمنا خبزَ ملّةٍ وخبزةً مليلاً. والمُلْمُول: المِيل: لأنَّه يقلّب في العين عند الكَحْل.
ومن الباب طريقٌ مُمَلٌّ: سُلِك حتَّى صار مَعْلماً. قال:
رفعناها ذَمِيلاً في *** مُمَلّ مُعْمَلٍ لَحْبِ([26])والمَلِيلة: حُمَّى في العِظام: كأنَّها تقلِّب. وباتَ يتملمَلُ على فِراشه، أي يَقْلَق ويتضَوَّر عليه، حتَّى كأنَّه على مَلَّة؛ والأصل يتملّل.
ومن الباب امتلَّ يَعدُو، وذلك إذا أسرَعَ* بعضَ الإسراع.
والباب الآخَر مَللِته أَمَلُّه مَلَلاً ومَلاَلةً: سئِمْتُه. وأملَلْتُ القومَ: شَقَقْتَ عليهم حَتَّى مَلُّوا؛ وكذا أملَلْتُ عليهم.
فأمَّا إملالُ الكتاب وتفسير المَلَّة فقد ذُكِرَتا في الميم واللام والحرف المعتلّ.
--------------ـــ
([1]) في الأصل: "المن من يقول".
([2]) في الأصل: "مكه" تحريف. وبعدها كلام مقحم وهو "إذا زجروه ومهمه به زجروره".
([3]) أي يغار الرجل ويغضب عند ذكر حرمه، والأصوب أن المهه هنا بمعنى اليسير الهين.
([4]) البيت لعمران بن حطان، كما في اللسان (مهه). والأصمعي يرويه: "مهاة".
([5]) الجمهرة (1: 48).
([6]) أي بياض البيضة. والماح بتخفيف الحاء. وكذا وردت في هذه المادة من المجمل واللسان، والصواب أن تذكر في مادة (ميح)، كما في القاموس.
([7]) البيت للنجاشي الشاعر يهجو هند بنت عاصم. البيان (3: 109) (والخزانة 4: 147). وأنشده في اللسان (مخخ، نقا) بدون نسبة.
([8]) في اللسان: "أن تسقيها الماء بالبزر أو الدقيق أو السمسم".
([9]) في المجمل: "الهرم والمرض"، وفي أساس البلاغة "المرض والهرم" وفي اللسان: "الشر والأمر العظيم"، وفي القاموس: "الفقر والهرم، أو الصبر والثفاء"، وهما نبتان. وفي جنى الجنتين: "العري والجوع".
([10]) قبله في اللسان (مرر):
إذا ما كنت مهدية فأهدي *** من المأنات أو فدر السنام
([11]) في المجمل: "والمزة: الخمر اللذيذة الطعم. والمزاء اسم لها".
([12]) المز، هذا بكسر الميم.
([13]) لذي الإصبع العدواني، كما في اللسان (مسس).
([14]) البيت لعروة بن الورد، في ديوانه 93.
([15]) في الأصل: "البجاج"، صوابه في المجمل.
([16]) في الأصول: "الهشم"، صوابه في المجمل واللسان، وانظر بعض أحاديث أم الهيثم في أمالي القالي (3: 96) والمزهر (2: 539، 546).
([17]) وكذا في المجمل، وهو جمع شفاء، وفي اللسان "الشفاء دواء معروف، وهو ما يبرئ من السقم، والجمع أشفية وأشاف". وبدله في اللسان: "الأدوية".
([18]) مض، بكسر الميم والضاد المشددة.
([19]) هي أن يقول الإنسان بطرف لسانه شبه لا، وهي مع ذلك كلمة مطمعة في الإجابة.
([20]) ديوان ذي الرمة 11 واللسان (رطب، نشش). وصدره في (أجج). وقد سبق في (أج).
([21]) هو في حديث أوفى بن دلهم، كما في اللسان (معع).
([22]) وكذا اقتصر على هذا القدر في المجمل. وفي اللسان:
* ما منك خلط الخلق الممغمغ *
          وفي الديوان 97:
* ما منك خلط الكذب الممغمغ *
([23]) في الأصل: "لا تمكو"، صوابه من المجمل واللسان. وفي اللسان: "يقول: لا تلحوا عليهم إلحاحاً يضر بمعايشهم، ولا تأخذوهم على عسرة، وارفقوا بهم في الاقتضاء والأخذ". وفي المجمل: "على غير مائكم".
([24]) بعده في اللسان: * ولا تمكي مذحجاً وعكا *
([25]) الغرض، بالتحريك، الضجر والملال.
([26]) لأبي دواد الإيادي، كما في المجمل واللسان (ملل).

ـ

##### Türkçe

(**باب الميم وما بعدها في المضاعف والمطابق**)
 (**من**) **الميم** ve **النون** iki asıldır. Bunlardan biri kesmeye ve kesilmeye delâlet eder; diğeri hayır yapmaya (güzel iş işlemeye) delâlet eder.
Birincisi [**المنّ**]: kesmedir; bundan dolayı denir ki: **مَنَنْتُ الحبلَ**: onu kestim. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿فلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ﴾ [التين 6]. Ve **المَنُون**: ölüm (ecel)dir; çünkü sayıyı eksiltir ve müddetleri keser. Ve **المنُّ**: bitkinliktir; bu da şudur ki, bitkin olan yürüyüşten kesilir. Dedi ki:
* قلائصاً لا يشتَكين **المَنَّا** *
Diğer asıl **المَنُّ**dur; dersin([1]): **مَنّ** **يمنّ** **منَّاً**; güzel bir iş yaptığı zaman. Bâbdan **المُنّة** vardır; o, insanın ayakta duruşu (kıvamı) kendisiyle olan kuvvettir. Bazen derler: **مَنَّ بيدٍ أسداها**; onunla azarladığı zaman. Bu, onun iyiliği kestiğine delâlet eder; o hâlde birincidendir.

(**مه**) **الميم** ve **الهاء** iki kelimedir; bunlardan biri azarlamaya, diğeri görünüşe ve lezzete delâlet eder.
Birincisi onların sözü: **مَهْ**([2]). Ve **مهمه به**: ona bunu söylemesiyle onu azarladı. Ve **المَهْمَه**: geniş, düz, pürüzsüz çöldür.
Diğeri onların sözü: **ليس له مَهَهٌ**; güzel olmadığı zaman. Ve derler: "كل شيء **مَهَهٌ** و**مَهَاهٌ** إلاَّ **النِّساء** وذكرَهُنّ([3])". Ve **المَهاهُ**: lezzettir. Bize **القَطّان** **ثعلب**’den rivayetle okuttu:
وليس لعيشنا هذا **مَهَاهٌ** *** وليست دارنا الدُّنيا بدارِ([4])

(**مت**) **الميم** ve **التاء** asıl bir köktür; şeyde bir uzatmaya ve çekip çıkarmaya delâlet eder. Denir: **مَتَتُّ** ve **مدَدْتُ**. Ondandır onların sözü: **يَمُتّ** بكذا; akrabalıkla ve benzeriyle (bir şeye) ulaşabildiği zaman. Ondandır **المَتُّ**: makara olmaksızın kuyudan çekip çıkarma.

(**مث**) **الميم** ve **الثاء** iki kelimedir. Derler: **مثَّ يدَه**: onu sildi. Ve **مَثَّ الشَّيء**; yağ sızdırır olduğu zaman. **ابن دريد**([5]) dedi: **مثَّ شارِبُه**; yağlı yediği zaman, sonra (yağ) onun üzerinde kaldığı zaman.

(**مج**) **الميم** ve **الجيم** iki kelimedir; bunlardan biri bir şeyde karıştırmadır, ikincisi bir şeyi süratle atmaktır.
Birincisi **المجمجة**: yazılanda karıştırmadır. Ve **مَجمَجَ في أخباره**: doyurmadı ve açıklık getirmedi.
İkincisi: **مَجَّ الشرابَ من فيه**: onu (ağzından) attı. Ve içecek, **مُجَاج العِنَب**’dir. Ve yağmur, **مُجَاج المُزْن**’dir. Ve bal, **مُجاج النَّحْل**’dir. Ve o, yaşlı, **ماجٌّ**dur: yaşlılığından dolayı tükürüğünü dışarı atar ve onu tutamaz. Sürat bâbındandır: **أمَجَّ في البلاد إمجاجاً**: gitti. Ve **أمَجَّ الرّجُل**: koşusunda süratlendi.

(**مح**) **الميم** ve **الحاء** üç kelimedir; tek bir asla kıyas edilmez: birincisi **مَحَّ الشَّيء** ve **أَمَحَّ**; silinip yok olduğu ve eskidiği zaman. Ve **المَحُّ**: eski elbisedir.
İkincisi: **الرَّجل المَحَّاح**: sözüyle yapmadığını gösteren yalancı.
Üçüncüsü **المُحُّ**: yumurtanın sarılığıdır. Ve denir: **المَاحُ** onun beyazıdır([6]).

(**مخ**) **الميم** ve **الخاء** her şeyin hâlis (saf)ına delâlet eden bir kelimedir. Ondan **مُخُّ العظم**; bilinir. Ve **أمَخَّتِ الشَّاة**: onun iliği çoğaldı. Bazen beyne **مُخّاً** adını verirler. Dedi ki:
ولا يأكلُ الكلبُ السَّرُوقُ نِعالنا *** ولا يُنتقَى **المُخُّ** الذي في الجماجمِ([7])
Ve her şeyin hâlisi onun **مُخُّ**udur.

(**مد**) **الميم** ve **الدال** tek bir asıldır; bir şeyi uzunlamasına çekmeye ve bir şeyin bir şeye uzayarak bağlanmasına delâlet eder. Dersin: **مدَدْت الشيءَ** **أمدُّه** **مَدَّاً**. Ve **مَدَّ النهرُ**; ve onu başka bir nehir **مَدَّهُ**; yani onda arttı ve ona bağlandı, böylece onun uzamasını uzattı. Ve **أمْدَدْتُ الجيشَ بمدَدٍ**. Ondandır **أمَدَّ الجُرْح**: onda **مِدَّةٌ** oldu; o, çıkan şeydir. Ondandır: **مددت الإبل مدّاً**: onlara suyu unla yahut onunla uzattığın bir şeyle içirdim([8]). İsim **المَدِيد**’dir. Ve **مدُّ النهارِ**: uzadığı zaman onun yükselmesidir. Ve **المِداد**: kendisiyle yazılan şeydir; çünkü su ile uzatılır. Ve **مددت الدّواةَ** ve **أمددتها**. Ve **المَدَّة**: kaleminle hokkadan bir **مدَّةً** (mürekkep) istemendir. Bâbdandır **المُدُّ** ölçülerden; çünkü ölçülen şeyi onun benzeriyle uzatır.
Bâbdan şâz olanlardandır: **ماءٌ إمِدَّانٌ**: şiddetli tuzludur.

(**مر**) **الميم** ve **الراء** iki sahih asıldır; bunlardan biri bir şeyin geçip gitmesine, diğeri tatlılığın ve hoşluğun zıddına delâlet eder.
Birincisi: **مرّ الشيء يمُرّ**; geçtiği zaman. Ve **مَرُّ السَّحابِ**: onun sürüklenmesi ve geçip gitmesidir. Ve **لقيته مرّةً ومرتين** ancak geçmiş bir zamana dair bir ifadedir. Ve derler: **لقيته مرّة من المرّ**; **المرّة**yi **المَرّ** üzerine cem ederler.
Diğer asıl: **أمَرَّ الشَّيءُ يُمِرّ** ve **مَرّ**; acı olduğu zaman. Ve ondan **الأمرَّينِ** ile karşılaştım; yani hoş olmayan şiddetler. Ve **الأمرّان**: keder ve hastalıktır([9]). Ve **الأمرّ**: içinde dışkı artığının toplandığı bağırsaklardır. Dedi ki:
ولا تُهْدِي **الأمَرَّ** وما يليهِ *** ولا تُهدِنَّ معروقَ العِظامِ([10])
Ve **الأمرَّ** diye adlandırıldı; çünkü hoş değildir. Sonra bundan sonra her şiddet ve şiddetli şey bu kalıpla adlandırıldı. Derler: **أمررت الحبلَ**: onu büktüm; o da **مُمَرّ**dur. Ve **المرّ**: bükmenin şiddetidir. Ve **المرير**: bükülmüş iptir. Keza **المريرة**: ondan (ipten) kuvvettir. Ve **المَرِيرة**: nefsin izzetidir. Bütün bunların kıyası birdir. Ve **المُرَار**: acı bir ağaçtır.
أما **المَرمر**: beyaz, saf bir taş türüdür. Ve **المَرْمَرَة** de: bedenin yumuşaklığı ve sallanmasıdır. Ve **امرأة مَرْمارة**; yumuşaklığından sallanır olduğu zaman.

(**مز**) **الميم** ve **الزاء** iki asıldır: bunlardan biri tatlardan bir tattır; diğeri [delâlet eder] bir meziyete ve fazlalığa.
Birincisi: **المُزُّ**: ekşi ile tatlı arasındaki şeydir. Ve derler: şarap buna dayanarak **مُزَّاءً**([11]) diye adlandırıldı; denildi ki, bilakis o diğer kıyastandır.
Diğer asıl fazilettir. Onun üzerinde **مِزٌّ**([12]) vardır; yani fazlalık. Ve ondan **المُزَّاء**; derler: bu içecek, bundan daha **أمزُّ**dur; yani daha faziletlidir. Dediler: **المُزّاء** bir isimdir; eğer sıfat olsaydı **مَزَّاءُ** denirdi. Ve **التمزُّز**: içeceği azar azar emip çekmektir. Bu, birinciden de olabilir.

(**مس**) **الميم** ve **السين** sahih tek bir asıldır; şeyi elle yoklamaya delâlet eder. **مَسِسْتُهُ** **أَمَسُّهُ**. Bazen derler: **مَسَسْتُ** **أَمُسُّ**. Ve **الممسُوسُ**: kendisinde **مَسٌّ** olan; sanki cin ona dokunmuştur. Ve sudan **المَسُوس**: ellere değmiş olan. Dedi ki:
لو كنت ماءً كنت لا *** عذبَ المذاقِ ولا **مَسُوسا**([13])

(**مش**) **الميم** ve **الشين** sahih bir asıldır; şeyde yumuşaklığa, kolaylığa ve inceliğe delâlet eder. Ondan **المُشَاش**; o, yumuşak kemiklerdir; denir: **مششتها** **أمُشُّها**. Dedi ki:
لَحَا اللهُ صُعلوكَاً إذا جَنّ ليلُهُ	 *** مضى في **المُشاشِ** آلفاً كلَّ مَجزِرِ([14])
Ve **المشاش**: hurma fidanının dikildiği yumuşak çamurdur. Dedi ki:
* راسِي العُروقِ في **المُشاشِ** البجباجْ([15]) *
Ve o, **طيِّب المُشاش**tır; berr, hoş olduğu zaman. Ve derler: falan, falanın malını **يمُشُّ**; ondan şeyi şeyden sonra aldığı zaman. Ondandır **مَشُّ اليد**; mendille silindiği zaman; bu ancak kolaylık ve yumuşaklıkla olur. Ve **المَشُوش**: mendildir. Ve **مَشَشت النّاقَة**: onu sağdım ve memede sütün bir kısmını bıraktım. Ve **مَشَّ الشَّيءَ**: yumuşayıp eriyinceye kadar onu suda ezdi. Ve denir: **ابنٌ** **لأمِّ الهَيثَم**([16]) öldü; ona sorduk, dedi ki: "ما زلت **أَمُشُّ** له **الأشْفِيَة**([17]) **ألدُّه** تارةً و**أُوجِره** أخرى، فأبى قضاءُ الله تعالى". Bâbdandır **المَشَش**: kemikten sivrilen ve hacmi olan her şey; bu, kemiğe isabet eden bir ayıptan olur.

(**مص**) **الميم** ve **الصاد** sahih bir asıldır; şey için tadımsamaya benzer bir şeye ve onun hâlisini almaya delâlet eder. Bundan: **مَصِصْتُ** şeyi **أمَصُّه**; ve **امتصصته** **أمتصُّه**. Ve **المصمصة**: **المَضمضة**’nin zıddıdır; çünkü **المصمصة** **الصاد** ile dilin ucuyladır. Ondandır **مُصاص** الشيء: onun hâlisi; bu, **امتصصت** şeyden kıyas edilmiştir; o, emilen hâlis olandır. Ve **فرس مُصامِصٌ**: hâlis Arap (soylu)dur.

(**مض**) **الميم** ve **الضاد** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeye baskısına delâlet eder.
Ondan: **مضَّنِي الشَّيءُ** ve **أمضَّني**: benden meşakkate ulaştı; sanki seni sıkıştırmış gibidir. Ve **المضمضة**: ağızda suyu hareket ettirmek ve onu sıkıştırmaktır. Ve sürme gözü **يمضُّ**; onda yanma olduğu zaman. Ve **مَضِيضُه**: onun yanmasıdır. Ve derler: **مِضِّ**([18]); bu, insanın bir şeye tamah ettiği zaman dudağıyla yaptığı bir şeyin hikâyesidir([19]). Bir hak ikrar eden adama derler: **مِضِّ**. Onların darb-ı mesellerinden bir mesel: "إنَّ في **مِضِّ** لطَمَعاً"; dediler: bu, bir ihtiyaç sorulduğunda iki dudağını kırdığı (büzdüğü) zamandır.

(**مط**) **الميم** ve **الطاء** sahih bir asıldır; şeyi uzatmaya delâlet eder. Ve **مَطُّه**: onun uzatılmasıdır. Kıyas bunda ve **المُطَيطاء**’da birdir; o da çalım satarak yürümektir; çünkü bunu yaptığı zaman uzuvlarını uzatır. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿ثُمَّ ذَهَبَ إلى أَهْلِهِ يَتَمَطَّى﴾ [القيامة 33]; dediler: aslı **يتمطَّط** idi; hafifletmek için üçüncü **الطاء**yı **ياءً** yaptılar. Ve **مطَّ حاجِبَيه**: kibirlendi; o da ondandır. Ondandır **المَطِيطة**: çamurla karışık su; bu, sel sularının suyu bulanık olarak uzatması (katması) zamanında olur.

(**مظ**) **الميم** ve **الظاء** ortaklaşmaya ve çekişmeye delâlet eden bir kelimedir. **ماظَظْتُه** **مماظّة** ve **مِظاظا**: onunla ortaklaştım ve çekiştim. Hadiste: "لا تُمَاظَّ جارك فإنّه يبقى ويذهب النّاس". Bunun dışında **المَظُّ**: kır narıdır.

(**مع**) **الميم** ve **العين** karışmaya, gürültüye ve buna benzer şeye delâlet eden bir kelimedir. Ondan **المَعْمعة**: yangının sesi ve savaşta yiğitlerin sesi. Ve **المَعمعان**: sıcağın şiddetidir. **ذو الرمة** dedi:
حَتَّى إذا **معمعانُ** الصيف هَبَّ لهُ *** بأجَّةٍ نَشَّ عنها الماءُ والرُّطُبُ([20])
Bundan olmayan: "**مَعَ**"; o, beraberlik kelimesidir; denir: bu, şununla beraberdir. Ve kadınların sıfatında([21]) derler: "منهنَّ **معْمَع**، لها شَيْئها أجْمَع"; o, yanında ebediyen bulunacak bir şeyi kimseye vermeyen kadındır.

(**مغ**) **الميم** ve **الغين** geçmişte zikredilene benzer şeye delâlet eder. Derler: **المغمغة**: karışmadır. **رؤبة** dedi:
* الخُلُقِ **المُمَغْمَغِ**([22]) *
Ve derler: **مغمغ طعامَه**; onu yağla ıslattığı zaman.

(**مق**) **الميم** ve **القاف** bir asıldır; uzunluğa ve sınırı aşmaya delâlet eder. Ayrıksı uzun olan: **أمَقُّ**; açık **المَقَق**tır. Ve erkeklerden **المُقَامِق**: boğazının en dibinden konuşan ve ağzını yayarak konuşan kimsedir. Ve derler: **مَققْت الطَّلعةَ**: onu yardım.

(**مك**) **الميم** ve **الكاف** sahih bir asıldır; kemiği ayıklamaya delâlet eder; sonra buna kıyas edilir. Derler: **تمكَّكت العظم**: onun **مُخَّه**unu çıkardım. Ve **امتَكَّ الفصيلُ** annesinin memesindeki şeyi: onu içti. Ve **التمكّك**: sonuna kadar araştırmadır. Hadiste: "لا تُمككُوا على غرمائكم([23])". Ve denir: **مكّة** suyun azlığından dolayı böyle adlandırıldı; sanki onun suyu **امتُكَّ** edilmiştir. Ve denildi: orada zulmeden kimseyi **تمُكُّ** ettiği için adlandırıldı; yani onu helâk eder ve onu kırar; tıpkı kemiği **يمكُّ** ettiği gibi. Şöyle inşad ederler:
 * يا **مَكَّةُ** الفَاجِرَ **مُكِّي** مَكَّا([24]) *

(**مل**) **الميم** ve **اللام** iki sahih asıldır; bunlardan biri bir şeyi çevirmeye, diğeri şeyden bir **غَرَضٍ**([25])a delâlet eder.
Birincisi: **مَلَلْتُ الخُبزة في النّار** **أمُلُّها** **مَلاًّ**; bu, onu ateşte çevirip durmandır. Ve **المَلَّة**: kül yahut sıcak topraktır. Ve denir: bize **خبزَ ملّةٍ** ve **خبزةً مليلاً** yedirdiler. Ve **المُلْمُول**: sürmedir; çünkü sürme sırasında gözde çevrilip durur.
Bâbdandır **طريقٌ مُمَلٌّ**: gidile gidile alâmet olmuş yol. Dedi ki:
رفعناها ذَمِيلاً في *** **مُمَلّ** مُعْمَلٍ لَحْبِ([26])
Ve **المَلِيلة**: kemiklerde bir hummadır; sanki çevirip durur. Ve yatağında **يتملمَلُ** etti; yani huzursuz olur ve kıvranır; ta ki sanki bir **مَلَّة** üzerindeymiş gibi; aslı **يتملّل**dir.
Bâbdandır: **امتلَّ** koşar; bu, bir miktar süratlendiği zamandır.
Diğer bâb: **مَللِته** **أَمَلُّه** **مَلَلاً** ve **مَلاَلةً**: ondan usandım. Ve **أملَلْتُ القومَ**: onlara güçlük çıkardın, ta ki usandılar; keza **أملَلْتُ عليهم**.
أما kitabın **إملالُ**ı ve **المَلَّة**’nin tefsiri, **الميم** ve **اللام** ve illetli harfte zikredildi.

--------------ـــ
([1]) Asılda: "المن من يقول".
([2]) Asılda: "مكه" tahriftir. Ondan sonra sokulmuş söz vardır; o da "إذا زجروه ومهمه به زجروره".
([3]) Yani erkek, mahreminin zikri anıldığında kıskanır ve öfkelenir; daha doğru olan, burada **المهه**’nin az, kolay (önemsiz) mânasında olmasıdır.
([4]) Beyit **عمران بن حطان**’ındır; **اللسان** (مهه)’de olduğu gibi. **الأصمعي** onu "مهاة" diye rivayet eder.
([5]) **الجمهرة** (1: 48).
([6]) Yani yumurtanın beyazı. **الماح** **الحاء**ın hafifletilmesiyle. Keza bu maddede **المجمل** ve **اللسان**’da böyle gelmiştir; doğru olan, **(ميح)** maddesinde zikredilmesidir; **القاموس**’ta olduğu gibi.
([7]) Beyit, şair **النجاشي**’nindir; **هند بنت عاصم**’i hicveder. **البيان** (3: 109) (**والخزانة** 4: 147). **اللسان** (مخخ، نقا)’da nisbesiz olarak okuttu.
([8]) **اللسان**’da: "أن تسقيها الماء بالبزر أو الدقيق أو السمسم".
([9]) **المجمل**’de: "الهرم والمرض"; **أساس البلاغة**’de "المرض والهرم"; **اللسان**’da: "الشر والأمر العظيم"; **القاموس**’ta: "الفقر والهرم، أو الصبر والثفاء"; ikisi de bitkidir. **جنى الجنتين**’de: "العري والجوع".
([10]) Ondan önce **اللسان** (مرر)’de:
إذا ما كنت مهدية فأهدي *** من المأنات أو فدر السنام
([11]) **المجمل**’de: "والمزة: الخمر اللذيذة الطعم. والمزاء اسم لها".
([12]) **المز**; bu, **الميم**in kesresiyle.
([13]) **لذي الإصبع العدواني**’nindir; **اللسان** (مسس)’te olduğu gibi.
([14]) Beyit **عروة بن الورد**’ündür; divanında 93.
([15]) Asılda: "البجاج"; doğrusu **المجمل**’dedir.
([16]) Asıllarda: "الهشم"; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır; **أم الهيثم** hadislerinden bazılarına **أمالي القالي** (3: 96) ve **المزهر** (2: 539، 546)’da bak.
([17]) Keza **المجمل**’dedir; o, **شفاء**’nın cem’idir. **اللسان**’da: "**الشفاء** دواء معروف، وهو ما يبرئ من السقم، والجمع **أشفية** و**أشاف**". **اللسان**’da onun yerine: "**الأدوية**".
([18]) **مض**; **الميم**in kesresiyle ve şeddeli **الضاد** ile.
([19]) O, insanın dilinin ucuyla “hayır”a benzer bir şey söylemesidir; bununla beraber o, cevapta ümit veren bir kelimedir.
([20]) **ديوان ذي الرمة** 11 ve **اللسان** (رطب، نشش). Onun صدر’ı (أجج)’dedir. Daha önce (أج)’de geçti.
([21]) O, **أوفى بن دلهم** hadisi içindedir; **اللسان** (معع)’da olduğu gibi.
([22]) Keza **المجمل**’de bu kadarıyla yetindi. **اللسان**’da:
* ما منك خلط الخلق الممغمغ *
          Ve divanda 97:
* ما منك خلط الكذب الممغمغ *
([23]) Asılda: "لا تمكو"; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dandır. **اللسان**’da: "يقول: لا تلحوا عليهم إلحاحاً يضر بمعايشهم، ولا تأخذوهم على عسرة، وارفقوا بهم في الاقتضاء والأخذ". **المجمل**’de: "على غير مائكم".
([24]) Ondan sonra **اللسان**’da: * ولا تمكي مذحجاً وعكا *
([25]) **الغرض**; harekeli olarak: bıkkınlık ve usanç.
([26]) **أبي دواد الإيادي**’nindir; **المجمل** ve **اللسان** (ملل)’de olduğu gibi.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

(نقل الزركشي هذا الباب في البرهان 4/428)
(مع) يقتضي الاجتماع إما في المكان: نحو: هما معا في الدار، أو في الزمان. نحو: ولدا معا، أو في المعنى كالمتضايفين نحو: الأخ والأب، فإن أحدهما صار أخا للآخر في حال ما صار الآخر أخاه، وإما في الشرف والرتبة. نحو: هما معا في العلو، ويقتضي معنى النصرة [وأن المضاف إليه لفظ (مع) هو المنصور] (ما بين [ ] نقله السيوطي في معترك الأقران 2/555) نحو قوله تعالى: ﴿لا تحزن إن الله معنا﴾ [التوبة/40] أي: الذي مع يضاف إليه في قوله: الله معنا هو منصور. أي: ناصرنا، وقوله: ﴿إن الله مع الذين اتقوا﴾ [النحل/128]، ﴿وهو معكم أينما كنتم﴾ [الحديد/4]، و ﴿إن الله مع الصابرين﴾ [البقرة/153]، و ﴿أن الله مع المتقين﴾ [البقرة/194] وقوله عن موسى: ﴿إن معي ربي﴾ [الشعراء/62]. ورجل إمعة: من شأنه أن يقول لكل واحد: أنا معك. والمعمعة: صوت الحريق والشجعان في الحرب، والمعمعان: شدة الحرب.

##### Türkçe

(زركشي bu bâbı el-Burhân 4/428’de nakletti)
(**مع**) mekânda toplanmayı gerektirir; şöyle ki: ikisi evde beraber; yahut zamanda; şöyle ki: ikisi beraber doğdu; yahut manada, birbirine izafe edilenler gibi; şöyle ki: kardeş ve baba; zira ikisinden biri, ötekinin kardeşi olduğu hâlde ona kardeş olmuştur; yahut şeref ve rütbede; şöyle ki: ikisi yücelikte beraber. Ve nusret manasını gerektirir [ve (**مع**) lafzına muzafun ileyhin, mansur olan olduğu] ([ ] arasındakini Süyûtî Mu‘terekü’l-Akrân 2/555’te nakletti) Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿لا تحزن إن الله معنا﴾ [Tevbe/40], yani: “beraber” olanın kendisine izafe edildiği, “Allah bizimle” sözünde kendisine izafe edilen mansurdur; yani: bizim nâsırımızdır. Ve O’nun sözü: ﴿إن الله مع الذين اتقوا﴾ [Nahl/128], ﴿وهو معكم أينما كنتم﴾ [Hadîd/4], ve ﴿إن الله مع الصابرين﴾ [Bakara/153], ve ﴿أن الله مع المتقين﴾ [Bakara/194]. Ve Mûsâ’dan olarak O’nun sözü: ﴿إن معي ربي﴾ [Şuarâ/62]. Ve **إمعة** adam: her birine “ben seninleyim” demesi onun şânındandır. Ve **المعمعة**: yangının ve savaşta yiğitlerin sesi. Ve **المعمعان**: savaşın şiddeti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

مَعَ
مَعَ ذ [generally thus in all cases] is a word, or noun, (S, K,) or particle, (K,) denoting concomitance, (S, K,) &c. (K.) It is said to denote the commencement of concomitance, though this is not invariably the case. (MF and TA, voce فِى.) ― -b2- جِئْتُ مَعَ العَصْرِ means عِنْدَ العَصْرِ. (Mughnee.)

##### Türkçe

**مَعَ**
**مَعَ** **ذ** [genellikle bütün hâllerde böyledir] bir kelimedir, yahut isimdir, (S, K,) yahut edattır, (K,) beraberliği gösteren, (S, K,) vb. (K.) Beraberliğin başlangıcını gösterdiği söylenir; ancak bu, daima böyle değildir. (MF ve TA, **فِى** maddesinde.) ― -b2- **جِئْتُ مَعَ العَصْرِ** demektir: **عِنْدَ العَصْرِ**. (Mughnee.)
