# مغث (م-غ-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%BA%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: م - غ - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

مَغَثْتُ الدواء في الماء، إذا مَرَثْتَهُ. ويقال: مَغَثوا فلاناً، إذا ضربوه ضرباً غير مُبَرِّحٍ كأنهم تَلْتَلوهُ. ورجلٌ مَغِثٌ، أي مَرِسٌ مصارعٌ شديدُ العلاج. وقولهم: مَغَثوا عِرْضَ فلانِ، أي شانوه. وكَلأٌ مَغيث ومَمْغوثٌ، إذا أصابه المطر فصرَعه.

##### Türkçe

**مَغَثْتُ** ilacı suda, onu **مَرَثْتَهُ** ettiğin zaman (yani onu ezip yoğurduğun zaman).

Ve denilir: **مَغَثوا فلاناً**; onu, sanki onu **تَلْتَلوهُ** ediyorlarmış gibi, ağır olmayan bir vuruşla dövdükleri zaman.

Ve bir adam **مَغِثٌ**; yani **مَرِسٌ** (alışkın/tecrübeli), **مصارعٌ** (güreşçi), tedavisi/baş edilmesi şiddetli (zor) olan.

Ve onların sözü: **مَغَثوا عِرْضَ فلانِ**; yani onu ayıpladılar/şanını lekelediler.

Ve **كَلأٌ مَغيث** ve **مَمْغوثٌ**; yağmur ona isabet edip de onu yere serdiği zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ث م
غثم ، ثغم ، ثمع ، مغث : مستعملة .
مغث : قال الليث : الْمَغْثُ : التباسُ الشُّجْعانِ في المعركةِ وتقولُ : مَغَثْتُ الدَّواءَ بالماء : مَرَسْتَه فيه ، والْمَغْثُ : الْعَرْكُ ، والْمَغْثُ : العَرْكُ في المصارعة .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الْمَمْغُوث : الْمَحْمُومُ ، وقد مُغِثَ إذا حُمَّ .
وقال غيره : المغْثُ : اللَّطْخُ ، ومغثتُ عِرْضَه بالسَّبِّ .
وقال الراجز :
مَمْغُوثة أعْرَاضُهم مُمَرْطَلَه
كما تُلاث في الهِنَاءِ الثّمَلَهْ
ويقال : بينهما مِغَاثٌ أي : لحاءٌ وحكاكٌ ، ورجلٌ مُمَاغث : إذا كان يلاحُّ الناسَ ويُلادُّهمْ .
وقال سلمة : مَغَثْته في الماء وغتَتّه وغططتُّه وفَصَحْته وقَمَسْته بمعنى غرَّقته .
غثم : أبو عبيد عن أبي زيد قال : إذا غلب بياض الرَّأسِ سوادَه ، فهو أغثم ، وأنشد :
إِمَّا تَرَيْ رَأسي عَلاَني أَغثَمُه
وقال ابن دُريد : الأغثَم : الأورق ، وهي الغُثْمة .
سلمة عن الفراء ، قال : هي الغَثَمة والقِبَة والفِحتُ .
وقال ابن الأعرابي : الغُثْم : القِبَاتُ التي تؤكلُ .
أبو عبيد عن الأموي : الغَثيمَةُ : طعامٌ يطبخُ ويجعلُ فيه جرادٌ ، وهي الغَبِيثَة .
قال : وقال الأصمعي : غَثَمَ له من المالِ غَثْمَةً إذا دفع له دفعة ومثله قثَمَ وغَذَم .
أبو مالك : إنه لبيتٌ مغثُومٌ ومُغْثمَرٌ : أي مُخَلَّطٌ ليس بجيِّدٍ ، وقد غثمتهُ وغثمرتهُ : إذا خلطت كل شيء .
ثمغ : قال الليث : الثَّمْغُ : خلطُ البياض بالسواد .
قال رؤبة :
إنْ لاح شَيْبُ الشَّمَطِ المثَمَّغِ
وقال الأصمعي : ثَمَغَ لِحيَتَهُ في الخضاب : أي : غمَسَها ، وأنشد :
وَلِحْيَةٍ تُثْمَغُ في خَلُوقِهَا
أبو عبيد عن الفراء : قال : سمعت الكسائي يقول : ثَمَغةُ الجبلِ بالثَّاء .
قال الفراء : والذي سَمِعْتُ أنا نمغةٌ بالنون .
وروي عن الأصمعي : ثمغَ رأسهُ بالعصا ثمغاً وثَلغهُ ثَلْغاً بمعنى واحد إذا شَجَّهُ ، وثمغٌ : مالٌ كان لعمر بن الخطاب فوقفه .
وقال ابن دريد : ثمغتُ الثَّوْبَ إذا أشْبَعْتَهُ صِبْغاً ، وأنشد :
كَأَنَّ ثيَابَهمْ ثُمغتْ بِوَرْسِ
ثغم : قال الليث : الثَّغَامَةُ : نباتٌ ذو ساقٍ ، جُمَّاحَتُهُ مثل هامة الشَّيْخ .
وفي حديث النبي عليه السلام : أنه أتى بِأَبي قُحافَةَ وكأَنَّ رَأْسَهُ ثَغامةٌ فأمرهم أن يغيروهُ .
قال أبو عبيد : هو نبت أبيض الثمرِ والزهرِ يُشَبَّهُ بياضُ الشيبِ به .
قال حسان :
إمَّا تريْ رأْسي تغير لَوْنُهُ
شمطاً فأَصْبَحَ كالثغام الممحلِ
ثعلب عن ابن الأعرابي : الثَّغامَةُ : شجرة تَبْيَضُّ كأنها الثلج ، وأنشد :
إذا رأيْت صلعاً في الهامهْ
وَحَدَباً بعد اعتدال القامهْ
وصار رأسُ الشيْخ كالثَّغامهْ
فايأسْ من الصحةِ والسلامهْ
قال : والمثاغمة : مُلاثَمة الرجل امرأتهُ .

##### Türkçe

غ ث م
**غثم** , **ثغم** , **ثمع** , **مغث**: kullanımdadır.
**مغث**: Leys dedi: **الْمَغْثُ**: savaşta yiğitlerin birbirine karışmasıdır; ve dersin ki: **مَغَثْتُ الدَّواءَ بالماء**: onu onda ovdun; ve **الْمَغْثُ**: ovmadır; ve **الْمَغْثُ**: güreşte ovmadır.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الْمَمْغُوث**: hummalıdır; ve hummaya tutulduğunda **مُغِثَ** olmuştur.
Ve başkası dedi: **المغْثُ**: bulaştırmadır; ve **مغثتُ عِرْضَه بالسَّبِّ**: onun ırzını sövmekle bulaştırdım.
Ve recez söyleyen dedi:
مَمْغُوثة أعْرَاضُهم مُمَرْطَلَه
كما تُلاث في الهِنَاءِ الثّمَلَهْ
Ve denir: aralarında **مِغَاثٌ** vardır; yani: sürtüşme ve çekişme; ve **مُمَاغث** bir adam: insanlarla inatlaşır ve onlara karşı direnir ise.
Ve Seleme dedi: **مَغَثْته في الماء** ve **غتَتّه** ve **غططتُّه** ve **فَصَحْته** ve **قَمَسْته**; “onu boğdum” manasındadır.

**غثم**: Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den dedi: başın beyazı siyahına galip olursa, o **أغثم**’dir; ve şu beyti okudu:
إِمَّا تَرَيْ رَأسي عَلاَني أَغثَمُه
Ve İbn Düreyd dedi: **الأغثَم**: kül rengidir; ve o **الغُثْمة**’dir.
Seleme, Ferrâ’dan: dedi: o **الغَثَمة** ve **القِبَة** ve **الفِحتُ**’tur.
Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغُثْم**: yenilen **القِبَاتُ**’tır.
Ebû Ubeyd, Ümevî’den: **الغَثيمَةُ**: pişirilen ve içine çekirge konulan bir yemektir; ve o **الغَبِيثَة**’dir.
Dedi: ve Asma‘î dedi: maldan ona **غَثْمَةً** **غَثَمَ** etti; ona bir defada verdiğinde; ve benzeri **قثَمَ** ve **غَذَم**’dir.
Ebû Mâlik: muhakkak o, **مغثُومٌ** ve **مُغْثمَرٌ** bir evdir; yani karışık, iyi olmayan; ve onu **غثمتهُ** ve **غثمرتهُ**: her şeyi karıştırdığında.

**ثمغ**: Leys dedi: **الثَّمْغُ**: beyazı siyahla karıştırmaktır.
Rü’be dedi:
إنْ لاح شَيْبُ الشَّمَطِ المثَمَّغِ
Ve Asma‘î dedi: **ثَمَغَ لِحيَتَهُ في الخضاب**: yani onu batırdı; ve şu beyti okudu:
وَلِحْيَةٍ تُثْمَغُ في خَلُوقِهَا
Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: dedi: Kisâî’yi “dağın **ثَمَغةُ**’si, **الثَّاء** ile” derken işittim.
Ferrâ dedi: benim işittiğim ise **النون** ile **نمغةٌ**’dir.
Ve Asma‘î’den rivayet edildi: **ثمغَ رأسهُ بالعصا ثمغاً** ve **ثَلغهُ ثَلْغاً** bir manadadır; onu yardığında; ve **ثمغٌ**: Ömer b. el-Hattâb’ın bir malı idi; onu vakfetti.
Ve İbn Düreyd dedi: **ثمغتُ الثَّوْبَ**: onu boyaya doyurduğumda; ve şu beyti okudu:
كَأَنَّ ثيَابَهمْ ثُمغتْ بِوَرْسِ

**ثغم**: Leys dedi: **الثَّغَامَةُ**: sapı olan bir bitkidir; tepe kısmı, ihtiyarın başı gibidir.
Ve Peygamber’in (aleyhisselâm) hadisinde: Ebû Kuhâfe’yi getirdi; sanki başı **ثَغامةٌ** idi; onlara onu değiştirmelerini emretti.
Ebû Ubeyd dedi: o, meyvesi ve çiçeği beyaz bir bitkidir; saç kırının beyazlığı onunla benzetilir.
Hassân dedi:
إمَّا تريْ رأْسي تغير لَوْنُهُ
شمطاً فأَصْبَحَ كالثغام الممحلِ
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الثَّغامَةُ**: kar gibi beyazlayan bir ağaçtır; ve şu beyti okudu:
إذا رأيْت صلعاً في الهامهْ
وَحَدَباً بعد اعتدال القامهْ
وصار رأسُ الشيْخ كالثَّغامهْ
فايأسْ من الصحةِ والسلامهْ
Dedi: ve **المثاغمة**: erkeğin karısını öpüşmesidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المَغْثُ: التباس الشُّجَعاء في الحرب والمعركة. والمَغْثُ: العَرْك في المصارعة. ومَغَثَ
(* قوله «مغث» ظاهر صنيع القاموس أَنه من باب كتب
لكن ضبط المضارع في أصل اللسان يقتضي أنه من باب منع وهو القياس.) الدواءَ في الماء يَمْغَثه مغْثاً: مرثه. والمَغْثُ: اللطخ. ومَغَثْتُ عِرْضَه بالشتم ومَغَثَ عِرْضَه يَمْثَثه مغثاً: لطخه؛ قال صخر بن عمير:
مَمْغُوثَةٌ أَعراضُهُم مُمَرْطَله،
كما تُلاثُ بالهِناء الثَّمَله
مَمْغُوثة أَي مُذَلَّلة، وصوابه مَمْغُوثةً، بالنصب، وقبله: فَهَلْ عَلِمْتَ فُحَشاءَ جَهَلَهْ
والمُمَرْطَلة: الملطخة بالعيب. والثَّملة: خرقة تُغْمَس في الهِناء. ويقال: بينهما مِغاثٌ أَي لحاءٌ وحِكاكٌ. الجوهري: مَغَثُوا عِرْض فلان أَي شانوه ومضَغُوه. ومغَثَ الشيءَ يَمْغَثه مَغْثاً: دَلَكَه ومَرَسه. ورجل مَغْثٌ ومُماغِثٌ: مُمارِسُ مُصارع شديدُ العلاج. ورجل مُماغِثٌ إِذا كان يُلاحُّ الناس ويُلادُّهم. ومغثَ المطرُ الكَلأَ يَمْغَثُه مَغْثاً، فهو مَمْغُوثٌ ومَغِيثٌ: أَصابه المطر فغسله، فغيَّر طعمه ولونه بصُفرة وخَبَّثَه وصرعه. ومَغَثَهم بشَرٍّ مَغْثاً: نالهم. ومغثوا فلاناً إِذا ضربوه ضرباً ليس بالشديد كأَنهم تَلْتَلُوه. والمَغْثُ عِند العرب: الشَّرُّ؛ وأَنشد:
نُوَلِّيها الملامةَ إِن أَلِمْنا،
إِذا ما كان مَغْثٌ، أَو لِحاءُ
معناه: إِذا ما كان شر أَو مُلاحاة.
ورجل مَغِيثٌ ومَغِثٌ: شِرِّيرٌ، على النسب. ومَغْثُ الحُمَّى: تَوْصِيمُها. ورجل مَمْغُوثٌ: محموم؛ عن ابن الأَعرابي. وقد مُغِثَ إِذا حُمَّ. وفي حديث خيبر: فمَغَثَتْهم الحُمَّى أَي أَصابتهم وأَخذتهم. وأَصل المَغْثِ: المَرْسُ والدَّلْكُ بالأَصابع. وفي حديث عثمان: أَنَّ أُمَّ عَيَّاشٍ قالت: كنتُ أَمْغَثُ له الزبيبَ غُدْوَةً فيشربه عَشِيَّةً، وأَمْغَثُه عَشيَّةً فيشربه غُدْوَةً. وفي الحديث: أَنه قال للعباس: اسقونا، يعني من سِقايتِه، فقال: إِنَّ هذا شرابٌ قد مُغِث ومُرِث أَي نالته الأَيدي وخالَطَتْه. سَلمَة: مَغَثْتُه وغَتَتُّه ومَصَحْتُه وغَطَطْتُه: بمعنى غرَّقته، وكذلك قَمَسْتُه.
والمُغاثُ: أَهونُ أَدواء الإِبل؛ عن الهَجَريّ، قال قروة: سبعة أَيام يأْكل فيها ويشرب ثم يبرأُ.
وماغِثٌ: لقبُ عُتَيْبَة بن الحارث.

##### Türkçe

**المَغْثُ**: savaşta ve harp meydanında yiğitlerin birbirine karışması. Ve **المَغْثُ**: güreşte ovma. Ve **مَغَثَ**
(* onun “**مغث**” sözü: **القاموس**’un yapıp-etmesinin zahiri, onun **كتب** babından olduğunu gösterir; fakat **اللسان**’ın aslında muzariin ضبط’ı, onun **منع** babından olduğunu gerektirir; bu da kıyastır.)
ilacı suda **يَمْغَثه** **مغْثاً**: onu ezdi. Ve **المَغْثُ**: bulaştırma/lekelenme.
Ve “Onun ırzını sövmekle **مَغَثْتُ**” ve “Onun ırzını **مَغَثَ**; **يَمْثَثه** **مغثاً**”: onu lekeledi; dedi
Sahr b. Umeyr:
مَمْغُوثَةٌ أَعراضُهُم مُمَرْطَله،
كما تُلاثُ بالهِناء الثَّمَله
**مَمْغُوثة** yani zelil kılınmış; doğrusu ise mansub olarak **مَمْغُوثةً**’dir; ve ondan önce:
فَهَلْ عَلِمْتَ فُحَشاءَ جَهَلَهْ
Ve **المُمَرْطَلة**: ayıpla lekelenmiş olan. Ve **الثَّملة**: **الهِناء**’a batırılan bir bez parçası.
Ve denilir: ikisi arasında **مِغاثٌ** vardır; yani kabuk soyma ve sürtüşme. Cevherî: “Falanın ırzını **مَغَثُوا**” yani onu ayıpladılar ve onu çiğnediler. Ve bir şeyi **مغَثَ**; onu **يَمْغَثه** **مَغْثاً**: onu ovdu ve ezdi. Ve bir adam **مَغْثٌ** ve **مُماغِثٌ**: çok uğraştıran şiddetli bir güreşçi, alıştırma yapan. Ve bir adam **مُماغِثٌ**: insanlarla çekişip durur ve onlara inatlaşırsa. Ve yağmur otu **مغثَ**; onu **يَمْغَثُه** **مَغْثاً**; o hâlde o **مَمْغُوثٌ** ve **مَغِيثٌ**: yağmur ona isabet etti de onu yıkadı; böylece tadını ve rengini sarılıkla değiştirdi, onu bozdu ve onu yere serdi. Ve onları bir kötülükle **مَغَثَهم** **مَغْثاً**: onlara erişti. Ve falanı **مغثوا**: onu şiddetli olmayan bir vuruşla dövdüklerinde; sanki onu hırpalıyorlar. Ve **المَغْثُ** Araplar katında: kötülüktür; ve inşad etti:
نُوَلِّيها الملامةَ إِن أَلِمْنا،
إِذا ما كان مَغْثٌ، أَو لِحاءُ
Manası: bir kötülük yahut atışma olduğunda.
Ve bir adam **مَغِيثٌ** ve **مَغِثٌ**: şerir; nisbet üzere. Ve **مَغْثُ الحُمَّى**: onun dağlaması. Ve bir adam **مَمْغُوثٌ**: hummalı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **مُغِثَ**: hummaya tutulduğunda. Ve Hayber hadîsinde: “Hummâ onları **فمَغَثَتْهم**” yani onlara isabet etti ve onları yakaladı. Ve **المَغْثِ**’in aslı: parmaklarla ezme ve ovmadır. Ve Osman hadîsinde: Ümmü Ayyâş’ın dediği: “Sabahleyin onun için kuru üzümü **أَمْغَثُ** ederdim de akşamleyin onu içerdi; ve akşamleyin onu **أَمْغَثُ** ederdim de sabahleyin onu içerdi.” Ve hadîste: Abbas’a dedi ki: “Bize içirin”; yani onun sulamasından; o da dedi ki: “Bu bir içecektir; **قد مُغِث** ve **مُرِث**”; yani eller ona erişti ve ona karıştı. Seleme: “Onu **مَغَثْتُه** ve **غَتَتُّه** ve **مَصَحْتُه** ve **غَطَطْتُه**: onu boğdum manasındadır; aynı şekilde **قَمَسْتُه**.”
Ve **المُغاثُ**: develerin en hafif hastalıkları; Hecerî’den; Kurve dedi ki: yedi gün yer ve içer; sonra iyileşir.
Ve **ماغِثٌ**: Hâris b. Uteybe’nin lakabıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

المغث: المرث  ، يقال: مغث الدواء في الماء يمغثه مغثا: مرثه. ومغث الشيء يمغثه مغثا: دلكه ومرسه. وأصل المغث: المرث والدلك بالأصابع، وفي حديث عثمان  أن أم عياش قالت: كنت أمغث له الزبيب غدوة فيشربه عشية، وأمغثه عشية فيشربه غدوة  . المغث:  الضرب الخفيف  يقال: مغثوا فلانا، إذا ضربوه ضربا ليس بالشديد، كأنهم تلتلوه. المغث:  هتك العرض  ولطخه، يقال: مغثت عرضه بالشتم، ومغث عرضه يمغثه مغثا: لطخه، قال صخر بن عمير:
  ممغوثة أعراضهم ممرطلة كما تلاث في الهناء الثمله ممغوثة، أي مذللة. مغث العرض:  مضغه  ، قال الجوهري: مغثوا عرض فلان، أي شانوه ومضغوه والمغث عند العرب:  الشر  ، وأنشد:
  نوليها الملامة إن ألمنـا                      إذا ما كان مغث أو لحاء

  معناه إذا كان شر أو ملاحاة. ورجل مغث ومغيث: شرير، على النسب. المغث:  القتال  والتباس الشجعاء في الحرب والمعركة. ومغثهم بشر مغثا: نالهم. المغث:  التغريق في الماء  ، قال سلمة: مغثته وغتته  ومصحته  وغططته بمعني غرقته، وكذلك قمسته المغث:  العبث  هكذا في النسخ، وهو من زياداته. والمغث: العرك في المصارعة.  وككتف  : الرجل  المصارع الشديد  العلاج، كالمماغث. ورجل مماغث، إذا كان يلاح الناس ويلادهم. مغث الحمي: توصيمها. و  الممغوث: المحموم  ، عن ابن الأعرابي، وقد مغث، إذا حم، وفي حديث خيبر:  فمغثتهم الحمي  أي أصابتهم وأخذتهم. الممغوث  من الكلإ: المصروع من المطر، كالمغيث  ، يقال مغث المطر الكلأ يمغثه مغثا، فهو ممغوث ومغيث: أصابه المطر فغسله فغير طعمه ولونه بصفرة وخيثه وصرعه. وماغث: لقب عتيبة بن الحارث بن شهاب.  والمغاث  بالكسر  والمماغثة: الحكاك والمخاصمة  ، يقال: بينهما مغاث، أي لحاء وحكاك. المغاث: أهون أدواء الإبل، عن الهجرى. وهو  كغراب: شجرة. وقيراطان من عرقه مقيئ مسهل  وفي نسخة أخرى:  وكغراب: نبات في عرقه سمية، شرب حبة منه يسهل ويقيئ بإفراط جدا  ثم إن هذه الخواص التي ذكرها غريبة لم يتعرض لها الأطباء. قال ابن الكتبي -في مالا يسع الطبيب جهله-: مغاث: هي عروق تجلب إلى البلاد، وهي حارة رطبة في أواخر الثانية، أجودها البيض الهشة المائلة إلى صفرة، وهو مسمن مقو للأعضاء، جابر لوهنها، نافع من الكسر والرض ضمادا وشربا، وينفع من النقرس والتشنج، ويلين صلابة المفاصل، ويحسن الصوت، ويجلو الحلق والرئة، ويحرك الباه، ولم نقف له على ماهية، غير أن الذين يذكرون عنه يقولون: عروق شأنها كذا، وقيل: إنه عروق الرمان البرى، وليس بثبت، وقيل: إنه نوع من السورنجان، وهذا غير مستعبد. وأبسط منه قول الحكيم في التذكرة: مغاث: نبت بالكرج وما يليها، يكون عروقا بعيدة الإغوار في الأرض غليظة، عليها قشر إلى السواد والحمرة، تنكشط عن جسم بين بياض وصفرة، أجوده الرزين الطيب الرائحة الضارب إلى حلاوة مع مرارة خفيفة، ولم نعرف كيفيته بأكثر من هذا، لكن بلغني أن له أوراقا خشنة عريضة كأوراق الفجل، وزهرا أبيض، وبزرا كأنه حب السمنة ويسمى القلقل، ومن ثم ظن أنه الرمان، وقيل هو ضرب من السورنجان، وتبقى قوته نحو سبع سنين، ومنه نوع يجلب من عبادان نحو الشام، ضعيف الفعل، وهو المستعمل بمصر إلى آخر ما ذكر.

##### Türkçe

**المغث**: **المرث**; denilir: **مغث الدواء في الماء يمغثه مغثا**: onu **مرث** etti. Ve **مغث الشيء يمغثه مغثا**: onu ovdu ve yoğurdu. Ve **المغث**’in aslı: **المرث** ve parmaklarla ovmadır. Ve Osman hadîsinde: Ümmü ‘Ayyâş dedi ki: “Ona sabahleyin kuru üzümü **أمغث** ederdim, o da onu akşamleyin içerdi; ve onu akşamleyin **أمغث** ederim, o da onu sabahleyin içerdi.”

**المغث**: hafif vurma; denilir: **مغثوا فلانا**; onu şiddetli olmayan bir vuruşla vurdularsa; sanki onu gevşetip salladılar.

**المغث**: ırzı yırtma ve onu lekeleme; denilir: **مغثت عرضه بالشتم**; ve **مغث عرضه يمغثه مغثا**: onu lekeledi. Sahr b. ‘Umeyr dedi ki:
  **ممغوثة** ırzları, gevşetilmiş, nasıl ki sarhoş balda gevşetilir, **ممغوثة**; yani zelil kılınmış.

**مغث العرض**: onu çiğnedi; Cevherî dedi ki: **مغثوا عرض فلان**; yani onu ayıpladılar ve onu çiğnediler. Ve Araplar katında **المغث**: şerdir. Ve şu beyit okunmuştur:
  Onu kınamaya bırakırız, eğer kınanırsak                      ne zaman ki **مغث** yahut **لحاء** olursa

Manası: eğer şer yahut çekişme olursa. Ve **رجل مغث ومغيث**: şerli; nisbet üzere.

**المغث**: savaşma ve savaşta ve muharebede yiğitlerin birbirine karışması. Ve **مغثهم بشر مغثا**: onlara erişti.

**المغث**: suda boğma; Seleme dedi ki: **مغثته** ve **وغتته** ve **مصحته** ve **غططته** “onu boğdurdum” manasınadır; ve yine **قمسته**.

**المغث**: oyun/oyalanma; nüshalarda böyledir ve o, onun ziyadelerindendir.

Ve **المغث**: güreşte büküp sıkma.

Ve **ككتف**: adam; şiddetli güreşçi, çetin mücadeleli; **كالمماغث** gibi. Ve **رجل مماغث**: insanlarla çekişir ve onlara musallat olursa.

**مغث الحمي**: onu damgalaması/iz bırakması.

Ve **الممغوث**: hummalı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **قد مغث**: hummaya tutulduysa. Ve Hayber hadîsinde: “**فمغثتهم الحمي**”; yani onlara isabet etti ve onları yakaladı.

**الممغوث** kıl’dan: yağmurdan yere serilmiş olan; **كالمغيث** gibi. Denilir: **مغث المطر الكلأ يمغثه مغثا**; o halde o **ممغوث** ve **مغيث**tir: yağmur ona isabet etti de onu yıkadı; böylece tadını ve rengini sarılıkla değiştirdi; onu çamurlaştırdı ve yere serdi.

Ve **ماغث**: ‘Utaybe b. el-Hâris b. Şihâb’ın lakabıdır.

Ve **المغاث** (kesre ile) ve **المماغثة**: sürtüşme ve çekişme; denilir: **بينهما مغاث**; yani **لحاء** ve sürtüşme.

**المغاث**: develerin hastalıklarının en hafifi; el-Hicrî’den. Ve o, **كغراب**: bir ağaçtır. Ve kökünden iki kırat: kusturucu, müshil. Ve başka bir nüshada: Ve **كغراب**: kökünde zehirlilik bulunan bir bitki; ondan bir tane içilirse aşırı derecede çokça ishal eder ve kusturur. Sonra, onun zikrettiği bu hassalar gariptir; tabipler ona temas etmemişlerdir.

İbnü’l-Kutebî dedi ki —“Tabibin bilmemesi caiz olmayan şey”de—: **مغاث**: memleketlere getirilen köklerdir; ikinci derecenin sonlarında sıcak ve rutubetlidir. Onun en iyisi: sarılığa meyleden, gevrek beyaz olanıdır. O, semirticidir, organları kuvvetlendiricidir, onların zayıflığını gidericidir; kırık ve ezilmeden, merhem olarak ve içilerek faydalıdır; nikristen ve kasılmadan fayda verir; eklemlerin sertliğini yumuşatır; sesi güzelleştirir; boğazı ve akciğeri parlatır/temizler; cinsel güdüyü harekete geçirir. Onun mahiyetine vakıf olmadık; ancak onun hakkında zikredenler “şöyle vasıflı kökler” derler. Ve denildi ki: o, yabani narın kökleridir; sabit değildir. Ve denildi ki: o, **السورنجان**’dan bir türdür; bu uzak görülmez.

Ve ondan daha sade olanı: hakîmin “Tezkire”deki sözü: **مغاث**: Kerec’de ve ona bitişik yerlerde bir bitkidir; yerde derinlere giden, kalın kökler olur; üzerinde siyahlığa ve kızıllığa doğru bir kabuk vardır; beyazlık ile sarılık arasında bir cisimden sıyrılır. Onun en iyisi: ağır/sağlam, güzel kokulu, hafif bir acılıkla birlikte tatlılığa çalan olandır. Bunun ötesinde keyfiyetini bilmedik; fakat bana ulaştı ki onun, turp yaprakları gibi kaba, geniş yaprakları; beyaz çiçeği; ve sanki semne tanesi gibi tohumu vardır ve **القلقل** diye adlandırılır; bundan dolayı onun nar olduğu zannedildi. Ve denildi ki: o, **السورنجان**’dan bir darb/türdür. Ve kuvveti yaklaşık yedi sene kalır. Ve ondan bir tür vardır ki ‘Abbâdân’dan Şam tarafına getirilir; etkisi zayıftır; Mısır’da kullanılan odur; zikrettiğinin sonuna kadar.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

مَغَثَ
1 مَغَثَ ذ , (S,) aor. مَغُثَ , (TK,) inf. n. مَغْثٌ, (K,) He steeped, soaked, or macerated, a thing in water, and rubbed it with the fingers; he steeped it in water, and mashed it with the hand; (TA;) he steeped, and mashed with the hand, medicine in water; syn. مَرَثَ. (S, K. *) ― -b2- مَغَثَ المَطَرُ الكَلَأَ inf. n. مَغْثٌ, The rain fell upon the herbage, and rendered it yellow, and bad-tasted, and laid it prostrate. (TA.) ― -b3- مَغَثَ, [aor. مَغُثَ ,] He submerged, or immersed, him, or it, in water. (K.) ― -b4- مُغِثَ He was affected by a fever. (TA.) ― -b5- مَغَثَتْهُ الحُمَّى The fever attacked him; or pained him. (TA.) ― -b6- مَغَثُوهُ, [aor. مَغُثَ ,] (S,) inf. n. مَغَثٌ, (K,) They beat him lightly, (S, K, *) as though they shook him about (كَأَنَّهُمْ تَلْتَلُوهُ). (S.) ― -b7- مَغَثَ عِرْضَهُ, (inf. n. مَغْثٌ, K,) He defamed him; disgraced him; dishonoured him; (S, K;) aspersed him by reviling. (TA.) ― -b8- مَغَثَهُمْ بِشَرٍّ He did evil to them. (TA.)

مَاغَثَا
3 مَاغَثَا ذ , inf. n. مِغَاثٌ and مُمَاغَثَةٌ, They clashed, and contended, each against the other; syn. حَاكَّا وَخَاصَمَا. (K.)

مَغْثٌ
مَغْثٌ ذ Evil, as a subst. (K.) ― -b2- Conflict, (K,) and engagement of brave men in war, in the field of battle. (TA.) ― -b3- A struggling in wrestling. (TA.) See مَغِثٌ. ― -b4- Play; syn. عَبَثٌ. (K.) One of the additions of F. (TA.)

مَغِثٌ
مَغِثٌ ذ , (S, K,) or ↓ مَغْثٌ, (L,) and ↓ مُمَاغِثٌ, (L,) A strong wrestler. (S, K.) ― -b2- Also, the latter, A man pertinacious in altercation. (TA.) ― -b3- مَغِثٌ and ↓ مَغِيثٌ An evil, a wicked, or malignant, man: after the manner of a rel. n. [denoting habitual state or action, and the like]. (TA.)

مُغَاثٌ
مُغَاثٌ ذ The lightest, or slightest, of the diseases incident to camels. (El-Hejeree.) ― -b2- Also, A certain tree, two carats' weight (قِيرَاطَانِ) of the root of which is an emetic and laxative: (K:) or, as in one copy [of the K], a certain plant, in the root of which is a poisonous quality (سمية [i. e., سُمِّيَّة]); the drinking of a grain of it [in water] causes looseness of the bowels, and vomiting, in an excessive degree. (TA.) But these properties [says SM] are strange, and not mentioned by the physicians. Ibn-El-Kutbee says, in [the book entitled] مَا لَا يَسَعُ الطَّبِيبَ جَهْلُهُ, مغاث is [the name of] roots which are imported, of a hot and moist temperament, in one of the last measures of the second degree, (فى اواخر الثانية,) [the degrees of heat and cold and dryness and moistness being four,] the best of which are the white and soft, inclining to yellow: it is fattening, strengthening to the limbs or members, of use in cases of fracture and contusion, applied in a bandage, and drunk; also for the gout (نِقْرِس), and spasmodic contraction (تَشَنُّج); and softens hardness of the joints; and improves the voice, and clears the throat and lungs; and excites to sexual intercourse. Some say, that it is the name of] the roots of the wild pomegranate; but this assertion is not of established authority. Others say, that it is a kind of سُورَنْجَان; and this is not improbable. The hakeem [Dلood] says, in the Tedhkireh, مغاث is [the name of] a certain plant in El-Kerej (الكرج) and the parts adjacent; roots extending deep into the earth, and thick, with a rind inclining to black and red, which, when peeled off, discloses a substance, between white and yellow: the best thereof is the heavy, sweet-scented, in taste inclining to sweet, with a slight bitterness. It is said to have rough, or coarse, and wide, leaves, like those of the radish; and a white flower; and seeds resembling the grains of the سُمْنَة, and called قلقل: hence it has been imagined to be the pomegranate: and it is said to be a species of سورنجان: its strength, or virtue, lasts about seven years: and there is a kind of it brought from 'Abbلdلn, and towards Syria, weak in operation; and it is this which is used in Egypt. (TA.) [M. Rouyer, in the Descr. de l'Egypte, tome 11 of the sec. ed., p. 452, describes it as follows: a root of a whitish colour, mucilaginous, fleshy, or pulpous, and of an aromatic odour: it is nutritive and aphrodisiac: it is taken in the simple substance; and they make of it a sherbet, which should be drunk hot: this root comes from the Indies.]

مَغِيثٌ
مَغِيثٌ ذ and ↓ مَمْغُوثٌ Herbage laid prostrate by rain: (S, K:) herbage that is rained upon, and rendered yellow, and bad-tasted, and laid prostrate by the rain. (TA.) ― -b2- See مَغِثٌ.

مَمْغُوثٌ
مَمْغُوثٌ ذ Affected by a fever. (IAar, K.) ― -b2- See مَغِيثٌ.

مُمَاغِثٌ
مُمَاغِثٌ ذ : see مَغِثٌ.

##### Türkçe

**مَغَثَ**
1 **مَغَثَ** ذ , (S,) muzâri‘ı **مَغُثَ** , (TK,) mastar ismi **مَغْثٌ**, (K,) O, bir şeyi suda demledi, ıslattı veya yumuşatıp ezdi ve onu parmaklarla ovdu; onu suda demledi ve elle ezdi; (TA;) ilacı suda demledi ve elle ezdi; eş anlamlısı **مَرَثَ**. (S, K. *) ― -b2- **مَغَثَ** **المَطَرُ** **الكَلَأَ** mastar ismi **مَغْثٌ**, Yağmur otun üzerine düştü de onu sararttı, kötü tatlı yaptı ve yere yatırdı. (TA.) ― -b3- **مَغَثَ**, [muzâri‘ı **مَغُثَ** ,] O, onu veya onu, suya batırdı, daldırdı. (K.) ― -b4- **مُغِثَ** O, bir hummadan etkilendi. (TA.) ― -b5- **مَغَثَتْهُ** **الحُمَّى** Humma ona musallat oldu; yahut ona acı verdi. (TA.) ― -b6- **مَغَثُوهُ**, [muzâri‘ı **مَغُثَ** ,] (S,) mastar ismi **مَغَثٌ**, (K,) Onu hafifçe dövdüler, (S, K, *) sanki onu çalkalıyorlardı (كَأَنَّهُمْ تَلْتَلُوهُ). (S.) ― -b7- **مَغَثَ** **عِرْضَهُ**, (mastar ismi **مَغْثٌ**, K,) O, onu ayıpladı; rezil etti; şerefsizleştirdi; (S, K;) söverek ona iftira attı. (TA.) ― -b8- **مَغَثَهُمْ** **بِشَرٍّ** O, onlara kötülük yaptı. (TA.)

**مَاغَثَا**
3 **مَاغَثَا** ذ , mastar ismi **مِغَاثٌ** ve **مُمَاغَثَةٌ**, Onlar birbirine karşı çarpıştılar ve çekiştiler; eş anlamlısı **حَاكَّا وَخَاصَمَا**. (K.)

**مَغْثٌ**
**مَغْثٌ** ذ Kötülük, isim olarak. (K.) ― -b2- Çatışma, (K,) ve savaşta, savaş meydanında yiğitlerin çarpışması. (TA.) ― -b3- Güreşte boğuşma. (TA.) **مَغِثٌ**’e bak. ― -b4- Oyun; eş anlamlısı **عَبَثٌ**. (K.) F.’nin ilâvelerinden biridir. (TA.)

**مَغِثٌ**
**مَغِثٌ** ذ , (S, K,) yahut ↓ **مَغْثٌ**, (L,) ve ↓ **مُمَاغِثٌ**, (L,) Güçlü bir güreşçi. (S, K.) ― -b2- Ayrıca, ikincisi, münakaşada inatçı bir adam. (TA.) ― -b3- **مَغِثٌ** ve ↓ **مَغِيثٌ** Kötü, habis yahut şerli bir adam: nisbet ismi tarzında [alışılmış hâli veya fiili ve benzerini gösteren]. (TA.)

**مُغَاثٌ**
**مُغَاثٌ** ذ Develere arız olan hastalıkların en hafifi yahut en küçüğü. (El-Hejeree.) ― -b2- Ayrıca, kökünden iki kırat ağırlığı (قِيرَاطَانِ) kusturucu ve müshil olan belirli bir ağaç: (K:) yahut, K’nin bir nüshasında olduğu üzere, kökünde zehirli bir nitelik (سمية [yani, سُمِّيَّة]) bulunan belirli bir bitki; ondan bir tanesinin [suda] içilmesi, aşırı derecede ishal ve kusma meydana getirir. (TA.) Fakat bu özellikler [SM der ki] gariptir ve hekimler tarafından zikredilmemiştir. İbn-El-Kutbee, [adı] **مَا لَا يَسَعُ الطَّبِيبَ جَهْلُهُ** olan [kitapta] der ki: مغاث, ithal edilen köklerin [adıdır]; sıcak ve nemli bir mizaca sahip, ikinci derecenin son ölçülerinden birinde (فى اواخر الثانية,) [sıcaklık ve soğukluk ve kuruluk ve nemlilik dereceleri dört olmak üzere]; bunun en iyisi beyaz ve yumuşak olup sarıya meyledendir: semirticidir, uzuvlara yahut organlara kuvvet vericidir; kırık ve ezilme hâllerinde, sargı içinde uygulanarak ve içilerek faydalıdır; ayrıca gut için (نِقْرِس), ve spazmodik kasılma için (تَشَنُّج); ve eklemlerin sertliğini yumuşatır; ve sesi iyileştirir, boğazı ve akciğerleri temizler; ve cinsel birleşmeye sevk eder. Bazıları der ki, o, yabani narın köklerinin adıdır; fakat bu iddia sabit bir otoriteye sahip değildir. Başkaları der ki, o, **سُورَنْجَان**’dan bir türdür; ve bu uzak değildir. Hekîm [Dلood], Tedhkireh’de der ki: مغاث, El-Kerej’de (الكرج) ve bitişik bölgelerde belirli bir bitkinin [adıdır]; kökleri toprağın içine derin uzanır ve kalındır; kabuğu siyaha ve kırmızıya meyledicidir; soyulunca, beyaz ile sarı arasında bir madde ortaya çıkar: bunun en iyisi ağır olan, güzel kokulu olan, tadı tatlıya meyleden, hafif bir acılığı olandır. Onun, turp yaprakları gibi kaba yahut kalın ve geniş yapraklara; ve beyaz bir çiçeğe; ve **سُمْنَة** tanelerine benzeyen, ve **قلقل** diye adlandırılan tohumlara sahip olduğu söylenir: bundan dolayı onun nar olduğu zannedilmiştir: ve onun **سورنجان**’ın bir türü olduğu söylenir: onun kuvveti yahut etkisi yaklaşık yedi yıl sürer: ve ondan, 'Abbلdلn’den ve Şam taraflarına doğru getirilen, etkide zayıf bir tür vardır; ve Mısır’da kullanılan da budur. (TA.) [M. Rouyer, Descr. de l'Egypte’de, ikinci baskının 11. cildinde, s. 452, onu şöyle tasvir eder: beyazımsı renkte, müsilajlı, etli yahut hamurumsu, ve aromatik kokulu bir kök: besleyicidir ve afrodizyaktır: yalın madde olarak alınır; ve ondan bir şerbet yaparlar ki sıcak içilmelidir: bu kök Hindistan’dan gelir.]

**مَغِيثٌ**
**مَغِيثٌ** ذ ve ↓ **مَمْغُوثٌ** Yağmur tarafından yere yatırılmış ot: (S, K:) yağmur yağan, sarartılan, kötü tatlı yapılan ve yağmurla yere yatırılan ot. (TA.) ― -b2- **مَغِثٌ**’e bak.

**مَمْغُوثٌ**
**مَمْغُوثٌ** ذ Hummadan etkilenmiş. (IAar, K.) ― -b2- **مَغِيثٌ**’e bak.

**مُمَاغِثٌ**
**مُمَاغِثٌ** ذ : **مَغِثٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَغَثَ
مَغَثَ U ( n. ac. مَغْث 1 ),
a.  Soaked; dissolved in water; submerged.

b.  Beat lightly.

c.  Defamed.

d.  Attacked ( fever ).

e.  [ acc. &  Bi ], Did ( evil ) to.

مَاْغَثَ
مَاْغَثَ III ,
a.  Struggled, wrestled with.

مَغْث
مَغْث 1 , ( pl. مِغَاْث 23 ),
a.  Conflict, struggle.

b.  Evil.

c.  Play.

d.  see 5 (a) . - ( مَغِث 5 ), Good wrestler, athlete.

b.  Evil, wicked.

مُغَاْث
مُغَاْث 24 ,
a.  A certain disease ( of camels ).

b.  A certain plant.

مَغِيْث
مَغِيْث 25 ,
a.  Sodden, beaten down ( herbage ).

b.  see 5 (b) .

مَغڤثَ
N. P. مَغڤثَ I ,
a.  Fever-stricken.

b.  see 25 (a) .

مَاْغَثَ
N. Ag. مَاْغَثَ III ,
a.  see 5 (a) .

##### Türkçe

**مَغَثَ**
**مَغَثَ** U ( i. ac. **مَغْث** 1 ),
a. Islanmış; suda çözünmüş; suya batırılmış.

b. Hafifçe dövdü.

c. İftira etti.

d. (Ateş) saldırdı.

e. [ acc. & Bi ], -e (kötülük) yaptı.

**مَاْغَثَ**
**مَاْغَثَ** III ,
a. Mücadele etti, güreşti ile.

**مَغْث**
**مَغْث** 1 , ( pl. **مِغَاْث** 23 ),
a. Çatışma, mücadele.

b. Kötülük.

c. Oyun.

d. bk. 5 (a) . - ( **مَغِث** 5 ), iyi güreşçi, atlet.

b. Kötü, habis.

**مُغَاْث**
**مُغَاْث** 24 ,
a. (Develerin) belli bir hastalığı.

b. Belli bir bitki.

**مَغِيْث**
**مَغِيْث** 25 ,
a. Sırılsıklam, dövülüp yere yatmış (ot).

b. bk. 5 (b) .

**مَغڤثَ**
N. P. **مَغڤثَ** I ,
a. Ateş vurmuş.

b. bk. 25 (a) .

**مَاْغَثَ**
N. Ag. **مَاْغَثَ** III ,
a. bk. 5 (a) .
